Ρούλα Σκουρογιάννη

Αν και αποτελεί τον 10ο συχνότερο καρκίνο παγκοσμίως και έναν από τους πλέον διαδεδομένους στην ευρωπαϊκή ήπειρο, η νόσος συχνά χαρακτηρίζεται ως «αόρατη» ή «υποεκτιμημένη». Η έλλειψη επενδύσεων στην έρευνα, σε συνδυασμό με την επιδεινούμενη πρόγνωση σε ορισμένες περιπτώσεις, καθιστά την ενημέρωση του κοινού πιο επιτακτική από ποτέ.

Η βιολογική ταυτότητα της νόσου και η κλινική ετερογένεια

Σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες, την Καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, τη Δρ. Μαρία Καπαρέλου και τον Καθηγητή και τ. Πρύτανη ΕΚΠΑ Θάνο Δημόπουλο, ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης δεν είναι μια ενιαία οντότητα, αλλά μια νόσος με έντονη μοριακή και κλινική ετερογένεια.

Η επικρατούσα μορφή είναι το ουροθηλιακό καρκίνωμα, το οποίο διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες με τελείως διαφορετική βιολογική συμπεριφορά:

1. Μη μυοδιηθητική νόσος: Χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά υποτροπής, απαιτώντας συνεχή παρακολούθηση.
2. Μυοδιηθητική μορφή: Θεωρείται συστηματική νόσος ήδη από τα πρώτα της στάδια, καθώς φέρει σημαντικό κίνδυνο μεταστατικής εξάπλωσης.

Το σύμπτωμα-κλειδί: Γιατί η αιματουρία δεν πρέπει να αγνοείται

Η μεγαλύτερη πρόκληση στη διαχείριση της νόσου παραμένει η καθυστερημένη διάγνωση. Το πλέον χαρακτηριστικό σύμπτωμα, η ανώδυνη αιματουρία (παρουσία αίματος στα ούρα χωρίς πόνο), συχνά παρερμηνεύεται. Ασθενείς αλλά και γιατροί στην πρωτοβάθμια φροντίδα τείνουν να την αποδίδουν σε καλοήθεις καταστάσεις, όπως λοιμώξεις ή λιθίαση.

Αυτή η «διαγνωστική αβεβαιότητα» είναι το κεντρικό θέμα της διεθνούς εκστρατείας “Feeling Unsure? Get Checked”. Τα δεδομένα είναι αμείλικτα: η καθυστέρηση στην αναζήτηση βοήθειας υπονομεύει την πρόγνωση. Αντίθετα, όταν η νόσος ανιχνεύεται σε πρώιμο στάδιο, τα ποσοστά επιβίωσης αγγίζουν το εντυπωσιακό 90%.

Θεραπευτική επανάσταση: Ανοσοθεραπεία και «έξυπνα» φάρμακα

Η ογκολογία της ουροδόχου κύστης διανύει μια περίοδο θεαματικών αλλαγών. Η παραδοσιακή χημειοθεραπεία πλαισιώνεται πλέον από καινοτόμες στρατηγικές:

• Ανοσοθεραπεία (Αναστολείς PD-1/PD-L1): Μεταμόρφωσε τη θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου, προσφέροντας μακροχρόνιες ανταποκρίσεις και νέες ελπίδες σε ασθενείς που παλαιότερα είχαν περιορισμένες επιλογές.
• Συζευγμένα Αντισώματα-Φάρμακα (ADCs): Πρόκειται για «έξυπνες βόμβες» που στοχεύουν απευθείας τα καρκινικά κύτταρα. Το Enfortumab vedotin (που στοχεύει την πρωτεΐνη Nectin-4) αποτελεί πλέον τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας, ειδικά όταν συνδυάζεται με ανοσοθεραπεία, διαμορφώνοντας νέα πρότυπα στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης.

Η μετατόπιση στα πρώιμα στάδια και η εξατομικευμένη ιατρική

Ένα από τα πιο ελπιδοφόρα πεδία της έρευνας είναι η χρήση αυτών των προηγμένων θεραπειών σε νεοεπικουρικό επίπεδο (πριν από το χειρουργείο). Οι συνδυασμοί ανοσοθεραπείας και ADCs έχουν επιτύχει υψηλά ποσοστά πλήρους παθολογοανατομικής ανταπόκρισης (pCR). Αυτό σημαίνει ότι σε πολλούς ασθενείς ο όγκος εξαφανίζεται πριν καν φτάσουν στο χειρουργείο, γεγονός που συνδέεται άρρηκτα με τη μακροχρόνια επιβίωση και ίσως, στο μέλλον, να περιορίσει την ανάγκη για ριζικές επεμβάσεις (κυστεκτομές).

Συμπέρασμα: Η ενημέρωση είναι η πρώτη γραμμή άμυνας

Παρά την αλματώδη επιστημονική πρόοδο, το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει το έλλειμμα ενημέρωσης. Η μετάβαση από το «ενιαίο μοντέλο» στην εξατομικευμένη ιατρική ακριβείας είναι πραγματικότητα, όμως οι καρποί της καινοτομίας μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως μόνο μέσω της έγκαιρης διάγνωσης.

Το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: Η επιστήμη εξελίσσεται, δημιουργώντας νέες προοπτικές, αλλά η ενημέρωση εξακολουθεί να είναι εκείνη που σώζει ζωές. Αν παρατηρήσετε αίμα στα ούρα, μην περιμένετε. Η έγκαιρη επίσκεψη στον ουρολόγο είναι ο σημαντικότερος καθοριστικός παράλογας για το μέλλον σας.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Διαρκής δέσμευση για τη δωρεάν μαστογραφία

Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα σταθερότητας, ανακοινώνοντας ότι το πρόγραμμα δωρεάν προληπτικής μαστογραφίας θα συνεχιστεί απρόσκοπτα με εθνικούς πόρους μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Η απόφαση αυτή βασίζεται στα εντυπωσιακά αποτελέσματα του προγράμματος:

• 30.000 γυναίκες διέγνωσαν τη νόσο σε αρχικό στάδιο, γεγονός που αποδείχθηκε σωτήριο για την υγεία τους.
• Δημιουργήθηκε για πρώτη φορά μια πολύτιμη βάση δεδομένων στον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, η οποία επιτρέπει τον σχεδιασμό στοχευμένων πολιτικών.

Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι το «Προλαμβάνω» πέτυχε κάτι βαθύτερο: καλλιέργησε μια νέα κουλτούρα πρόληψης στους πολίτες, ενώ προανήγγειλε την αξιολόγηση νέων δράσεων, με πιθανή την ένταξη του γονιδιακού ελέγχου στο άμεσο μέλλον.

Η πρόληψη ως «επανάσταση» στη δημόσια υγεία

Η Καθηγήτρια Επιδημιολογίας, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, χαρακτήρισε το τρέχον εθνικό σχέδιο ως μια πραγματική «επανάσταση». Σημείωσε ότι η Ελλάδα κατάφερε να εφαρμόσει προγράμματα σε μαζική κλίμακα, διατηρώντας όμως την απαραίτητη εξατομίκευση για κάθε πολίτη. Σύμφωνα με την κ. Ψαλτοπούλου, η Ευρώπη στρέφεται πλέον στη συνεχή αξιολόγηση αυτών των δράσεων με στόχο τον δραστικό περιορισμό των καρδιαγγειακών νοσημάτων και του καρκίνου.

Επέκταση σε παχυσαρκία και έλεγχο του καπνίσματος

Η συζήτηση επεκτάθηκε και σε άλλες σύγχρονες «μάστιγες». Ο Ιγνάτιος Οικονομίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας, υπογράμμισε την επιτυχία των δράσεων κατά της παχυσαρκίας στο νοσοκομείο «Αττικόν», ενώ κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση: τη θεσμοθέτηση ενός οργανωμένου προγράμματος «Προλαμβάνω» για το κάπνισμα. Όπως εξήγησε, η επιστημονική τεκμηρίωση για τη διακοπή του καπνίσματος και τη βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας είναι πλέον αδιαμφισβήτητη και πρέπει να αξιοποιηθεί σε εθνικό επίπεδο.

Βιωσιμότητα και συνέργειες δημόσιου-ιδιωτικού τομέα

Η οικονομική διάσταση της πρόληψης αποτέλεσε κρίσιμο σημείο του διαλόγου.

• Νέο μοντέλο αποζημιώσεων: Η Νικολέττα Χαλιώτη (Medtronic Hellas) πρότεινε οι αποζημιώσεις των προγραμμάτων να συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη βελτίωση της υγείας του ασθενούς και τη μείωση των νοσηλειών σε ορίζοντα δεκαετίας, αντί για μια εφάπαξ πληρωμή.
• Ο ρόλος της ιδιωτικής ασφάλισης: Η Φιλίππα Μιχάλη (NN Hellas) υποστήριξε ότι η ιδιωτική ασφάλιση πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά και συντονισμένα με το κράτος. Η μετάβαση από τη «διαχείριση της ασθένειας» στην «πρόληψη» απαιτεί τη χρήση της τεχνολογίας και των δεδομένων με τρόπο που να επιστρέφει πραγματική αξία στον πολίτη.

Ρυθμιστικές προκλήσεις και εναλλακτικές λύσεις

Τέλος, η Martina Branconi (BAT) στάθηκε στον ρόλο της νομοθεσίας. Ενώ επαίνεσε την Ελλάδα για το αυστηρό πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων από τη νικοτίνη, σημείωσε ότι η αγορά εναλλακτικών προϊόντων για ενήλικες καπνιστές απαιτεί μια ισορροπημένη προσέγγιση. Υποστήριξε ότι η ρύθμιση προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας, αντί για την πλήρη απαγόρευση, μπορεί να προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα στη δημόσια υγεία. 

Αυτό ανακοίνωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, προσθέτοντας ότι τα ευρήματα από την πολυαναμενόμενη μελέτη Solidarity (Αλληλεγγύη) είναι απογοητευτικά.

Η μελέτη Solidarity διεξήχθη σε 11.266 ασθενείς από περισσότερες από 30 χώρες του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Εξέτασε την αποτελεσματικότητα τεσσάρων δυνητικών θεραπειών για τη λοίμωξη που προκαλεί ο νέος κορωνοϊός.

Οι θεραπείες αυτές ήταν:

• Το φάρμακο ρεμδεσιβίρη (remdesivir)
• Το ανθελονοσιακό φάρμακο υδροξυχλωροκίνη
• Ο συνδυασμός των αντιρετροϊκών φαρμάκων lopinavir/ritonavir
• Ο προαναφερθέντας συνδυασμός μαζί με ιντερφερόνη

Η μελέτη έδειξε ότι καμία από αυτές τις θεραπείες δεν επηρέαζε τη θνησιμότητα την 28η ημέρα από την εκδήλωση των συμπτωμάτων. Ούτε επηρέαζε τη διάρκεια της νοσηλείας μεταξύ των ασθενών που εντάχθηκαν σε αυτήν.

Τα νέα ευρήματα δεν έχουν ακόμα αξιολογηθεί από ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών, ώστε να δημοσιευθούν σε κάποια ιατρική επιθεώρηση. Εν τούτοις, αναρτήθηκαν στον διακομιστή προεκτυπώσεων ερευνών υγείας medRxiv.

Τα ευρήματα για τη ρεμδεσιβίρη αντικρούουν όσα έχουν δημοσιευθεί έως σήμερα, όσον αφορά το σκέλος της νοσηλείας. Και αυτό διότι αλλεπάλληλες μελέτες έχουν δείξει πως μειώνει τη διάρκειά της κατά περίπου πέντε ημέρες.

Τα νέα ευρήματα προκάλεσαν την αντίδραση της παρασκευάστριας εταιρείας του φαρμάκου. «Τα αναδυόμενα δεδομένα (της μελέτης του ΠΟΥ) εμφανίζονται ασυνεπή. Υπάρχουν πιο ισχυρές ενδείξεις, από πολλαπλές τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες μελέτες, οι οποίες δημοσιεύθηκαν σε ιατρικές επιθεωρήσεις, που τεκμηριώνουν το κλινικό όφελος της ρεμδεσιβίρης», δήλωσε εκπρόσωπος της Gilead στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters.

Εξέφρασε επίσης ανησυχία για την ποιότητα των ευρημάτων, δεδομένου ότι δεν αξιολογήθηκαν από ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών πριν δημοσιοποιηθούν.

Από την πλευρά της, η Dr Soumya Swaminathan, επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας του ΠΟΥ, τόνισε ότι ήδη από τον Ιούνιο είχε διακοπεί η δοκιμή δύο πιθανών θεραπειών. Πρόκειται για την υδροξυχλωροκίνη και τον συνδυασμό lopinavir/ritonavir, που βρέθηκαν «αναποτελεσματικές» για τη λοίμωξη που προκαλεί ο κορωνοϊός.

«Κοιτάμε τι άλλο υπάρχει. Εξετάζουμε τα μονοκλωνικά αντισώματα, τους ανοσορυθμιστές και τα νεότερα αντιϊικά φάρμακα που έχουν αναπτυχθεί τους τελευταίους μήνες», είπε.

Σημειώνεται πως στην μελέτη Solidarity του ΠΟΥ δεν εξετάστηκε η δράση των κορτικοστεροειδών (κορτιζόνη), τα οποία έχει βρεθεί ότι μειώνουν κατά 30% τη θνησιμότητα από κορωνοϊό.

H ανάρτηση του Ηλία Μόσιαλου

Ο κορωνoϊός ως παγκόσμια ερευνητική προτεραιότητα Για τις εταιρείες φαρμάκων, υπάρχει ξαφνικά μόνο μία προτεραιότητα: ο κορωνoϊός. Περισσότερες από 140 πειραματικές θεραπείες φαρμάκων και εμβόλια για τον κορωνοϊό βρίσκονται σε εξέλιξη παγκοσμίως. Tα περισσότερα είναι σε πρώιμα στάδια, συμπεριλαμβανομένων 11 που είναι ήδη σε κλινικές δοκιμές, σύμφωνα με την Informa Pharma Intelligence.⁠ ⠀⁠Μετρώντας τα φάρμακα που έχουν εγκριθεί για άλλες ασθένειες, υπάρχουν 254 κλινικές δοκιμές που εξετάζουν θεραπείες ή εμβόλια για τον ιό, ενώ έχουν προγραμματιστεί εκατοντάδες άλλες δοκιμές. Οι ερευνητές έχουν κυριολεκτικά συμπιέσει χρονοδιαγράμματα ελαχιστοποιώντας τους χρόνους – διαδικασίες και πειράματα που κανονικά θα έπαιρναν ολόκληρους μήνες, γίνονται σε εβδομάδες ή ακόμα και ημέρες.

“Δεν έχουμε δουλέψει ποτέ τόσο γρήγορα, με τόσους πολλούς πόρους σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα”, δήλωσε ο Paul Stoffels, επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος της Johnson & Johnson. ⁠ ⁠⠀

Μετά την εξεύρεση της ερευνητικής κατεύθυνσης, οι ερευνητές πρέπει να βελτιστοποιήσουν την πειραματική τους προσέγγιση. Έτσι μεγιστοποιήσουν την ικανότητα καταπολέμησής των ουσίων υπό-ανάπτυξη έναντι του στόχου, και προσπαθούν να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων παρενεργειών. Οι ενώσεις πρώτα δοκιμάζονται στο εργαστήριο, σε ζώα και στην τελική φάση σε ανθρώπους. Αν η προσέγγιση είναι επιτυχημένη, απαιτείται περισσότερος χρόνος για την παρασκευή μεγάλου ποσοτήτων, δηλαδή μεγάλου αριθμού δόσεων για φαρμακευτική ή προληπτική χρήση. ⁠ ⁠⠀

Aναμένουμε μέσα στο καλοκαίρι τα αποτελέσματα από τις κλινικές δοκιμές για τις περισσότερες θεραπείες και τα εμβόλια για να μάθουμε εάν οι ουσίες είναι ασφαλείς προς ανθρώπινη χρήση. (πηγή WSJ)