Ο καρκίνος αυτός αποτελεί τη συχνότερη μορφή συμπαγούς όγκου σε νέους άνδρες ηλικίας 15 έως 40 ετών, γεγονός που καθιστά την εγρήγορση σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες επιβεβλημένη.

Το αισιόδοξο μήνυμα, ωστόσο, είναι ότι ο καρκίνος του όρχεος θεωρείται σήμερα το «success story» της σύγχρονης ογκολογίας. Με την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή θεραπευτική προσέγγιση, τα ποσοστά πλήρους ίασης είναι εξαιρετικά υψηλά.

Τι λένε οι ειδικοί για τους τύπους της νόσου

Σύμφωνα με τους ιατρούς της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» (Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ), τη Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγο – Ογκολόγο) και τον Θάνο Δημόπουλο (Καθηγητή Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και τ. Πρύτανη του ΕΚΠΑ), η συντριπτική πλειονότητα αυτών των όγκων προέρχεται από τα γεννητικά κύτταρα (Germ Cell Tumors – GCTs).

Οι επιστήμονες διακρίνουν τη νόσο σε δύο βασικές κατηγορίες:

1.      Σεμινωματώδεις όγκους (Seminomas): Συνήθως αναπτύσσονται πιο αργά.

2.      Μη σεμινωματώδεις όγκους (NSGCTs): Μια πιο σύνθετη ομάδα που περιλαμβάνει τύπους όπως το εμβρυϊκό καρκίνωμα, τον όγκο λεκιθικού ασκού, το χοριοκαρκίνωμα και το τεράτωμα.

Παράγοντες κινδύνου και ύποπτα σημάδια

Η πρόληψη ξεκινά από τη γνώση του ιστορικού μας. Οι κυριότεροι επιβαρυντικοί παράγοντες είναι:

· Κρυψορχία: Όταν ο όρχις δεν έχει κατέβει κανονικά στο όσχεο (ειδικά αν η αποκατάσταση δεν έγινε σε πολύ μικρή ηλικία).

· Οικογενειακό ιστορικό: Συγγένεια πρώτου βαθμού με άτομο που νόσησε.

· Προσωπικό ιστορικό: Αν ο ασθενής έχει νοσήσει στο παρελθόν στον έναν όρχι.

· Σύνδρομο δυσγενεσίας των όρχεων.

Επιπλέον, η επιστημονική κοινότητα ερευνά περιβαλλοντικούς και ενδοκρινικούς παράγοντες, όπως η έκθεση του εμβρύου σε οιστρογόνα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πώς εκδηλώνεται η νόσος;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος εμφανίζεται ως μια ανώδυνη σκληρή μάζα στον όρχι. Λιγότερο συχνά, ο άνδρας μπορεί να νιώσει ένα αίσθημα βάρους ή ήπιο πόνο. Σε πιο προχωρημένα στάδια, τα συμπτώματα μπορεί να αφορούν την περιοχή της κοιλιάς (λεμφαδένες) ή το στήθος (πνεύμονες), ανάλογα με τη διασπορά της νόσου.

Η διαγνωστική διαδρομή και η θεραπεία

Η διάγνωση είναι μια συνδυαστική διαδικασία που περιλαμβάνει:

1. Κλινική εξέταση από ουρολόγο.

2. Υπερηχογράφημα οσχέου υψηλής ευκρίνειας.

3.  Αιματολογικές εξετάσεις για ειδικούς καρκινικούς δείκτες: την άλφα-φετοπρωτεΐνη (AFP), τη β-χοριακή γοναδοτροπίνη (β-hCG) και τη γαλακτική αφυδρογονάση (LDH).

Η οριστική επιβεβαίωση δίνεται με την ιστολογική εξέταση μετά από τη ριζική βουβωνική ορχεκτομή, η οποία αποτελεί και το πρώτο ουσιαστικό βήμα της θεραπείας.

Από εκεί και πέρα, η στρατηγική εξατομικεύεται. Σε πρώιμα στάδια χαμηλού κινδύνου, μπορεί να επιλεγεί η ενεργός παρακολούθηση για να αποφευχθούν περιττές επεμβάσεις. Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, η χημειοθεραπεία (με βάση την πλατίνα, όπως το σχήμα BEP) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας, ενώ η ακτινοθεραπεία ή η χειρουργική αφαίρεση υπολειμματικής νόσου χρησιμοποιούνται όπου κρίνεται απαραίτητο.

Πρόγνωση και ποιότητα ζωής: Η επόμενη μέρα

Τα νέα είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά: η 5ετής επιβίωση ξεπερνά το 95% στα αρχικά στάδια και παραμένει πολύ υψηλή ακόμα και σε περιπτώσεις μεταστάσεων.

Ωστόσο, η μάχη δεν τελειώνει με την ολοκλήρωση της θεραπείας. Απαιτείται:

·         Εντατική παρακολούθηση: Τακτικός έλεγχος για τα πρώτα 2–3 χρόνια, όπου η πιθανότητα υποτροπής είναι μεγαλύτερη.

·         Προστασία της γονιμότητας: Επειδή η νόσος πλήττει άνδρες σε αναπαραγωγική ηλικία, η κρυοσυντήρηση σπέρματος πριν την έναρξη της θεραπείας είναι απαραίτητη και πρέπει να προτείνεται σε όλους.

·         Ορμονική ισορροπία: Παρακολούθηση για τυχόν ενδοκρινικές διαταραχές, όπως ο υπογοναδισμός.

Ο καρκίνος του όρχεος είναι μια ιάσιμη νόσος, αρκεί να μην την αγνοήσουμε. Η έγκαιρη διάγνωση, η εξειδικευμένη θεραπεία και η ολιστική φροντίδα που σέβεται την ποιότητα ζωής του ασθενούς, μετατρέπουν μια δύσκολη διάγνωση σε μια νικηφόρα μάχη. Αυτόν τον Απρίλιο, ας υπενθυμίσουμε σε κάθε νέο άνδρα ότι η πρόληψη και η αυτοεξέταση δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά στάση ζωής.

Όπως εξηγεί στο Πρακτορείο FM η Γενική Ιατρός, επιστημονική συνεργάτης της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Ευανθία Παπαγεωργίου, ένα ποσοστό ασθενών που δεν είναι αμελητέο, γύρω στο 10-20%, εμφανίζει πολύ μικρή απώλεια βάρους, ακόμα και μηδενική. Η αιτία όπως λέει, είναι πολυπαραγοντική, καθώς εμπλέκονται νευροορμονικοί μηχανισμοί, γενετικοί παράγοντες, ένοχα γονίδια, ή ακόμα και το ίδιο το μεταβολικό προφίλ του ασθενή.

«Αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχει κλινικά καθιερωμένος βιοδείκτης, που να δρα προγνωστικά. Στην κλινική πράξη υπάρχει συσκευή που μετρά τη σύσταση του σώματος, δηλαδή ποσοστό λίπους, μυικής μάζας, κυτταρικής μάζας και νερού, καθώς και τον ρυθμό του μεταβολισμού. Και από κει συμπεραίνουμε κλινικά αν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη. Δύο ή περισσότερες μετρήσεις μας δείχνουν αν ο ασθενής χάνει μυική μάζα ή λίπος και έτσι διαπιστώνουμε αν υπάρχει ανταπόκριση στην αγωγή». Η κ. Παπαγεωργίου παρουσιάζει τα βασικά σημεία της σύγχρονης κλινικής πρακτικής, τα συχνότερα λάθη των ασθενών, τις διαφορές μεταξύ των διαθέσιμων φαρμάκων, καθώς και τα νεότερα δεδομένα από κλινικές μελέτες και real-world data που διαμορφώνουν το μέλλον της θεραπείας της παχυσαρκίας.

Ερ: Ποιο είναι το σωστό πρώτο βήμα;

Απ: Το σωστό πρώτο βήμα είναι η συνειδητοποίηση ότι κάποιος νοσεί, καθώς η παχυσαρκία είναι νόσος. Και για αυτό ακριβώς τον λόγο, όπως για κάθε νόσημα έτσι και για αυτό, χρειάζεται να απευθυνθεί σε ειδικά εκπαιδευμένο γιατρό και να ακολουθήσει τις οδηγίες του. Δεν ξεχνάμε ότι σε κάθε νόσημα απαιτείται εξατομίκευση στη διαχείριση του ασθενή.

Ερ: Τι πρέπει να γνωρίζει κάποιος που σκέφτεται να ζητήσει ιατρική βοήθεια;

Απ: Να είναι προετοιμασμένος για μία σειρά εργαστηριακών και ενδεχομένως απεικονιστικών εξετάσεων, αλλά και για το γεγονός ότι θα πρέπει να ακολουθήσει διατροφή και άσκηση, γιατί ένα φάρμακο μόνο του δεν αρκεί. Επίσης, να μην είναι αρνητικός στη λήψη φαρμακευτικής αγωγής, γιατί αυτό είναι κάτι που ενίοτε συναντάμε στους ασθενείς. Πάνω από όλα, θα πρέπει να γνωρίζει ότι η διαδικασία απώλειας βάρους απαιτεί συνέπεια, υπομονή, επιμονή και μακροχρόνια συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό: γενικό γιατρό, ή παθολόγο, ή διαβητολόγο, ή ενδοκρινολόγο.

Ερ: Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι ασθενείς;

Απ: Δεν ακολουθούν διατροφή και άσκηση, δεν είναι συνεπείς στην ιατρική παρακολούθηση, ή δεν έχουν καθόλου ιατρική παρακολούθηση και αποφασίζουν μόνοι τους τη δοσολογία, ή την αλλαγή της, με μόνο κριτήριο το πόσο μεγάλη και γρήγορη απώλεια βάρους επιθυμούν. Ακόμη επηρεάζονται από αναρτήσεις άλλων ασθενών στα social media, που και αυτοί λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή χωρίς ιατρική παρακολούθηση, ή και από εκπομπές που δεν έχουν κανένα επιστημονικό υπόβαθρο.

Ερ: Είναι όλα τα φάρμακα που κυκλοφορούν ίδια, ή υπάρχουν σημαντικές διαφορές;

Απ: Τα περισσότερα φάρμακα ανήκουν στην ίδια κατηγορία, τους GLP1 αγωνιστές και έχουν τον ίδιο τρόπο χορήγησης. Υπάρχουν όμως, κάποιες διαφορές και για αυτό κρίνεται απαραίτητη η εξατομίκευση στην διαχείριση του ασθενή. Για παράδειγμα ένα από τα φάρμακα έχει πάρει έγκριση ακόμα και στη χώρα μας για παιδιά κάτω των 12 ετών. Κάποια φάρμακα επίσης έχουν περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από κάποια άλλα. Πιθανώς, να μην είναι ανεκτά από κάποιους ασθενείς. Άρα μπορεί να μιλάμε για μία κοινή κατηγορία φαρμάκων, αλλά με διαφορές ανάμεσα τους.

Ερ: Τα παιδιά παίρνουν την ίδια δόση με τους ενήλικες και τι είδους παρενέργειες παρουσιάζουν;

Απ: Τα παιδιά παίρνουν την ίδια δόση με τους ενήλικες και παρουσιάζουν τις ίδιες παρενέργειες. Επίσημα, η σεμαγλουτίδη έχει πάρει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) και από τον ΕΟΦ για παιδιά άνω των 12 ετών που είναι παχύσαρκα ή υπέρβαρα και έχουν συν νοσηρότητες. Είναι σημαντικό για τα παιδιά, γιατί έτσι προλαμβάνεται, ή αποτρέπεται η παχυσαρκία στο μέλλον, καθώς επίσης και ο διαβήτης.

Γιατί έως και 20% των ασθενών δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία – Βιοδείκτες θα προβλέπουν αν θα χάσεις κυρίως λίπος ή μυική μάζα

Ερ: Ποιοι ασθενείς δεν ανταποκρίνονται καθόλου σε αυτές τις θεραπείες και γιατί;

Απ: Υπάρχει ένα ποσοστό ασθενών που δεν είναι αμελητέο, γύρω στο 10-20% που εμφανίζει πολύ μικρή απώλεια βάρους, ακόμα και μηδενική. Η αιτία είναι πολυπαραγοντική. Εμπλέκονται νευροορμονικοί μηχανισμοί, όπως για παράδειγμα, μειωμένη ευαισθησία των υποδοχέων, στους GLP1 αγωνιστές. Δηλαδή λαμβάνουν ένα φάρμακο αυτής της κατηγορίας, αλλά οι υποδοχείς τους δεν το δεσμεύουν. Ενοχοποιούνται ακόμη γενετικοί παράγοντες, ή διαφορές σε γονίδια που σχετίζονται με την όρεξη, ή και το ίδιο το μεταβολικό προφίλ του ασθενή, μπορεί να έχει πολύ σοβαρή ινσουλινοαντίσταση και να μην ανταποκρίνεται. Επίσης, η μη επίτευξη θεραπευτικής δόσης, λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών, πχ ναυτία ή εμέτους. Οπότε χρειάζεται, είτε να υποδοσολογήσει την αγωγή, ή ακόμη και να τη διακόψει πρόωρα.

Ερ: Υπάρχει τρόπος να προβλέψετε την αντίσταση του ασθενή στην θεραπεία; Αναζητούνται σε επίπεδο μελέτης βιοδείκτες που να δείχνουν ποιος θα χάσει λίπος και ποιος μυϊκή μάζα;

Απ: Αυτό ίσως είναι και το πιο επίκαιρο ερώτημα, όχι μόνο των ασθενών, αλλά και όλων των γιατρών που ασχολούμαστε με την παχυσαρκία. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε με ακρίβεια πριν τη θεραπεία, αν θα ανταποκριθεί ο ασθενής. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κλινικά καθιερωμένος βιοδείκτης, που να δρα προγνωστικά. Όμως, τρέχουν κλινικές μελέτες εξέτασης βιοδεικτών, οι οποίοι θα προβλέπουν αν ο ασθενής θα έχει αντίσταση και αν θα χάσει μυική μάζα ή λίπος. Ακόμη δεν έχουμε κάποια δημοσιευμένα στοιχεία, αλλά αναμένουμε τα αποτελέσματα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στην κλινική πράξη, υπάρχει συσκευή που μετρά τη σύσταση του σώματος, δηλαδή ποσοστό λίπους, μυικής μάζας, κυτταρικής μάζας, και νερού, καθώς και τον ρυθμό του μεταβολισμού. Και από κει συμπεραίνουμε κλινικά αν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη. Δύο ή περισσότερες μετρήσεις μας δείχνουν αν ο ασθενής χάνει μυική μάζα ή λίπος και έτσι, διαπιστώνουμε αν υπάρχει ανταπόκριση στην αγωγή.

Ερ: Αυτή τη στιγμή πόσο από το βάρος που χάνεται είναι λίπος και πόσο μυϊκή μάζα;

Απ: Στις κλινικές μελέτες η λιπώδης μάζα μπορεί να έχει απώλεια από 65-80% και η άλιπη μάζα μπορεί να έχει απώλεια 20-35%. Τα ποσοστά αυτά όμως, έχουν εξαχθεί από άτομα που ακολουθούσαν προγράμματα διατροφής και άσκησης, δεν ήταν ηλικιωμένοι και λάμβαναν επαρκή ποσότητα πρωτεΐνης.

Αντενδείξεις και όρια της φαρμακευτικής αγωγής-Τι γνωρίζουμε για μακροχρόνια χρήση

Ερ: Αν έπρεπε να βάλετε ένα όριο, ποιος δεν πρέπει να πάρει αυτά τα φάρμακα;

Απ: Εδώ υπήρχε ένα θολό τοπίο, το οποίο πλέον φαίνεται να ξεκαθαρίζει. Υπάρχουν κατηγορίες ασθενών που δεν μπορούν να ακολουθήσουν αυτή την αγωγή, όπως άτομα άνω των 75 ετών, έγκυες και θηλάζουσες, άτομα με ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος του θυρεοειδούς, άτομα με υποτροπιάζοντα επεισόδια παγκρεατίτιδας και άτομα αλλεργικά στις εν λόγω δραστικές ουσίες. Ωστόσο σε κάποιες άλλες περιπτώσεις μπορούμε να δώσουμε το φάρμακο με φειδώ και να παρακολουθούμε στενά τους ασθενείς. Δηλαδή με προσοχή μπορούν να λάβουν τη φαρμακευτική αγωγή, άτομα με χολοκυστίτιδα και χολολιθίαση, άτομα με ιστορικό διαταραχών πρόσληψης τροφής και άτομα με γαστροπάρεση. Ασθενείς με Δείκτη Μάζας Σώματος κάτω από 27 χωρίς συν νοσηρότητες, κανονικά θα έπρεπε να δοκιμάζουν πρώτα με διατροφή και άσκηση.

Ερ: Υπάρχουν δεδομένα για χρήση πάνω από 3-5 χρόνια;

Απ: Για ουσίες όπως η σεμαγλουτίδη έχουμε μελέτες δύο ετών και real world data, δηλαδή μελέτες στο πεδίο, 4 ετών. Για παλιότερα φάρμακα της κατηγορίας όπως η λιραγλουτίδη έχουμε δεδομένα για πάνω από πέντε έτη. Για νεότερα φάρμακα όπως η τιρζεπατίδη δεν υπάρχουν δεδομένα μακροχρόνιας χρήσης, γιατί η κυκλοφορία της είναι πολύ πρόσφατη και άρα αναμένουμε τα αποτελέσματα.

Ερ: Ποιο είναι το μέλλον αυτών των φαρμάκων; Ποια θα είναι τα φάρμακα της επόμενης γενιάς και πότε αναμένονται;

Απ: Το μέλλον αυτών των φαρμάκων είναι λαμπρό. Η παχυσαρκία έχει πλέον φαρμακευτική αγωγή και αυτή είναι μία πρώτη μεγάλη νίκη. Υπάρχουν φάρμακα αυτή τη στιγμή, που βρίσκονται σε μελέτες φάσης 2 και 3, ή ήδη έχουν πάρει έγκριση από FDA και EMA και αναμένονται και στη χώρα μας. Δύο από αυτά που θα κυκλοφορήσουν το επόμενο διάστημα, θα είναι διαθέσιμα και σε μορφή δισκίου, κάτι που θα κάνει ευκολότερη τη συμμόρφωση των ασθενών, εφόσον θα είναι ευκολότερη η λήψη.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής και τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), αναλύουν τα δεδομένα που αλλάζουν τον χάρτη της ογκολογικής φροντίδας.

Η δεκαετία της γονιδιωματικής έκρηξης

Τα τελευταία δέκα χρόνια, η πρόοδος στις τεχνολογίες ανάλυσης του DNA υπήρξε καταιγιστική. Η κλινική πράξη εξελίχθηκε από την απλή εξέταση μεμονωμένων γονιδίων στη χρήση εκτεταμένων πάνελ εκατοντάδων γονιδίων. Πλέον, τεχνολογίες όπως η αλληλούχιση ολόκληρου του εξώματος ή του γονιδιώματος κερδίζουν έδαφος, επιτρέποντας στους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια τις «μεταλλάξεις-οδηγούς» που πυροδοτούν τη νόσο.

Αυτή η βαθιά κατανόηση των μοριακών μηχανισμών οδήγησε στην ανάπτυξη και έγκριση  στοχευμένων φαρμάκων, τα οποία παρεμβαίνουν συγκεκριμένα στις μοριακές αλλοιώσεις του όγκου, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας τις επώδυνες ανεπιθύμητες ενέργειες των παραδοσιακών θεραπειών.

Το τέλος της «εντοπισμένης» θεραπείας: Basket trials και ογκολογικά ανεξάρτητα φάρμακα

Μια από τις σημαντικότερες ανατροπές στην έρευνα είναι οι λεγόμενες «basket trials». Πρόκειται για κλινικές δοκιμές όπου η θεραπεία επιλέγεται με βάση το μοριακό προφίλ του όγκου και όχι το όργανο στο οποίο εντοπίζεται (π.χ. πνεύμονας, μαστός ή έντερο).

Σήμερα, διαθέτουμε εγκεκριμένες θεραπείες με «ογκολογικά ανεξάρτητο» χαρακτήρα (tumor-agnostic therapies). Αυτά τα φάρμακα χορηγούνται σε ασθενείς με τελείως διαφορετικούς τύπους καρκίνου, υπό την προϋπόθεση ότι οι όγκοι τους φέρουν την ίδια ακριβώς γενετική αλλοίωση. Παρότι η προσέγγιση αυτή είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο, οι προοπτικές για το άμεσο μέλλον είναι τεράστιες.

Από τη μονοθεραπεία στους ορθολογικούς συνδυασμούς

Η κλινική εμπειρία έδειξε ότι ο καρκίνος είναι ένας «έξυπνος» εχθρός που συχνά αναπτύσσει αντοχή όταν στοχεύεται μόνο ένας μοριακός μηχανισμός. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα στρέφεται πλέον:

·         Στην κατανόηση των μηχανισμών αντοχής των καρκινικών κυττάρων.

·         Στην ανακάλυψη βιοδεικτών που θα προβλέπουν με ακρίβεια ποιοι ασθενείς θα ωφεληθούν από κάθε φάρμακο.

·         Στη δημιουργία ορθολογικών συνδυασμών φαρμάκων που προσφέρουν πιο διαρκή και σταθερά αποτελέσματα.

Ψηφιακή υποστήριξη και Μοριακά Ογκολογικά Συμβούλια

Με τον όγκο των δεδομένων να αυξάνεται εκθετικά, ο γιατρός χρειάζεται νέα εργαλεία για τη λήψη αποφάσεων. Η σύγχρονη ογκολογία επιστρατεύει:

1.      Βάσεις δεδομένων: Διασύνδεση γενετικών αλλοιώσεων με διαθέσιμες θεραπείες και τρέχουσες κλινικές δοκιμές.

2.      Μοριακά Ογκολογικά Συμβούλια: Διεπιστημονικές ομάδες που αναλύουν τα γονιδιωματικά ευρήματα για να προτείνουν την ιδανική λύση για τον κάθε ασθενή.

3.      Συστήματα υποστήριξης αποφάσεων: Ψηφιακά πλαίσια αξιολόγησης που μετατρέπουν την πληροφορία σε κλινική πράξη.

Στοχεύοντας το «ανέφικτο»: KRAS, CAR–T και διειδικά αντισώματα

Ιδιαίτερη αισιοδοξία επικρατεί για την αντιμετώπιση καρκίνων που θεωρούνταν «δύσκολοι». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μεταλλάξεις στο γονίδιο KRAS, οι οποίες επί δεκαετίες θεωρούνταν «μη στοχεύσιμες» (undruggable), αλλά πλέον βρίσκονται στο στόχαστρο νέων φαρμάκων.

Παράλληλα, νέες κατηγορίες θεραπειών μεταμορφώνουν την πρόγνωση:

·         Συζεύγματα αντισώματος-φαρμάκου (ADCs): «Έξυπνες βόμβες» που μεταφέρουν τη χημειοθεραπεία απευθείας στο καρκινικό κύτταρο.

·         Διειδικά αντισώματα: Φάρμακα που συνδέουν το καρκινικό κύτταρο με το ανοσοποιητικό σύστημα.

·         CAR-T cell therapies: Τροποποιημένα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς που επιτίθενται στον όγκο.

Προκλήσεις και το μέλλον της ιατρικής ακριβείας

Η επόμενη φάση θα περιλαμβάνει ακόμη πιο σύνθετες αναλύσεις, όπως τα RNA πάνελ και η πρωτεομική, καθώς και την εξατομίκευση της ανοσοθεραπείας. Ωστόσο, η μεγάλη πρόκληση παραμένει η εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πράξη:

·         Ποια εξέταση είναι η καταλληλότερη;

·         Πώς ερμηνεύονται σωστά τα αποτελέσματα;

·         Πώς θα διασφαλιστεί η πρόσβαση των ασθενών σε διεθνείς κλινικές δοκιμές;

Το μέλλον της ογκολογίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Μέσα από τη συνεργασία ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και φαρμακευτικής βιομηχανίας, το σύστημα υγείας θα μπορεί να «μαθαίνει» από κάθε ασθενή, προσφέροντας συνεχώς πιο στοχευμένες, αποτελεσματικές και ελπιδοφόρες θεραπείες.

*Μικρό λεξικό της νέας Ογκολογίας: Οι όροι που πρέπει να γνωρίζουμε

Για την καλύτερη κατανόηση των εξελίξεων στην εξατομικευμένη ιατρική, συγκεντρώσαμε και επεξηγούμε με απλά λόγια τις βασικές έννοιες που αναφέρονται στο άρθρο:

·         Γονιδιωματική (Genomics): Ο κλάδος της βιολογίας που μελετά το σύνολο του γενετικού υλικού (DNA) ενός οργανισμού. Στον καρκίνο, η γονιδιωματική ανάλυση μας επιτρέπει να εντοπίσουμε τις συγκεκριμένες «βλάβες» ή μεταλλάξεις που κάνουν έναν όγκο να αναπτύσσεται.

·         Βιοδείκτες (Biomarkers): Πρόκειται για βιολογικά «σημάδια» (μόρια, πρωτεΐνες ή γονίδια) που ανιχνεύονται στο αίμα, στα ούρα ή στους ιστούς. Οι βιοδείκτες λειτουργούν ως πυξίδα για τους γιατρούς, καθώς δείχνουν αν μια θεραπεία θα είναι αποτελεσματική ή αν η νόσος εξελίσσεται.

·         Ανοσοθεραπεία (Immunotherapy): Μια επαναστατική κατηγορία θεραπείας που δεν στοχεύει απευθείας τον καρκίνο, αλλά «εκπαιδεύει» ή ενεργοποιεί το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς, ώστε να αναγνωρίζει και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα.

·         Στοχευμένη θεραπεία (Targeted Therapy): Φάρμακα σχεδιασμένα να επιτίθενται μόνο σε συγκεκριμένα «ελαττωματικά» μόρια των καρκινικών κυττάρων, αφήνοντας ανέπαφα τα υγιή κύτταρα. Αυτό μειώνει τις παρενέργειες σε σχέση με την κλασική χημειοθεραπεία.

·         Μεταλλάξεις-Οδηγοί (Driver Mutations): Οι συγκεκριμένες γενετικές αλλαγές που «οδηγούν» τον καρκίνο να εξαπλωθεί. Η ταυτοποίησή τους είναι το «κλειδί» για να βρεθεί το κατάλληλο στοχευμένο φάρμακο.

Οι εικόνες που αντικρίζουν γιατροί νοσηλευτές και συνοδοί είναι μοναδικές: Ασθενείς αγκαλιάζουν τους σκύλους με δάκρυα στα μάτια. Κάποιοι από αυτούς που ήταν σιωπηλοί αρχίζουν ξανά να μιλούν και να γελούν.

Η φιλοσοφία είναι απλή: Η παρουσία σκύλων στη Μονάδα και η επαφή με τους ασθενείς βελτιώνει τη διάθεση τους και τους χαλαρώνει.

Για πρώτη φορά δεν νιώθουν μόνοι στη χημειοθεραπεία. Αυτό τους ακούμε να λένε. Στόχος είναι ο ασθενής να έρχεται στο νοσοκομείο και να μη σκέφτεται τη χημειοθεραπεία, αλλά τον φίλο του που τον περιμένει εκεί να του κάνει χαρές. Μια πρωτοβουλία που συγκινεί, ενώνει και αλλάζει την εμπειρία νοσηλείας αφού ενισχύει την ψυχική αντοχή και τη διάθεση να συνεχιστεί η θεραπεία. Πρόκειται για μια πανελλαδική πρωτιά που αλλάζει όσα γνωρίζαμε για τη φροντίδα των ογκολογικών ασθενών, αναφέρει ο διοικητής του Μεταξά Σαράντος Ευσταθόπουλος.

Έως τον Ιούλιο 2025, περισσότεροι από 300 ασθενείς της Μονάδας Ημερήσιας Νοσηλείας του νοσοκομείο Μεταξά συμμετείχαν στη δράση, ενώ πάνω από 30 μέλη του προσωπικού (ιατροί, νοσηλευτές, ψυχολόγοι) επισήμαναν ότι η εμπειρία ενίσχυσε την ψυχολογική ανθεκτικότητα και τη μεταξύ τους συνοχή.

Οι επιδράσεις της παρέμβασης με σκύλους θεραπείας έχουν μελετηθεί διεθνώς και φαίνεται ότι βελτιώνει τη διάθεση με τέσσερις τρόπους:

• Το άγχος και το στρες, ελαττώνεται μέσω πτώσης της κορτιζόλης.

• Ελαττώνονται οι καρδιακοί παλμοί καθώς και η αρτηριακής πίεσης.

• Το αίσθημα σύνδεσης και ηρεμίας, που επιτυγχάνεται οδηγεί στην αύξηση της ωκυτοκίνης, της «ορμόνης της αγάπης».

Μειώνεται η καταθλιπτική συμπτωματολογία

Αξίζει αν σημειωθεί ότι η δράση εφαρμόζεται με πλήρη ιατρική και οργανωτική εποπτεία, σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους, με παρουσία ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού καθώς και τήρηση αυστηρών πρωτοκόλλων υγιεινής.

Την ίδια στιγμή γίνεται χρήση μόνο πιστοποιημένων, εμβολιασμένων, καθαρών, υγιών σκύλων , ενώ αποκλείεται η επαφή με ανοσοκατεσταλμένους, ευάλωτους ασθενείς ακόμα και με ασθενείς που δεν επιθυμούν επαφή με σκύλους.

Η λειτουργία του καινοτόμου εθελοντικού προγράμματος «Παρέα με Ουρά», ξεκίνησε στις 14 Απριλίου 2025 στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Μεταξά σε συνεργασία με τους εξειδικευμένους οργανισμούς DOG THERAPY και WIN CANCER. Το πρόγραμμα, που εφαρμόζεται για πρώτη φορά σε νοσοκομείο του ΕΣΥ, σηματοδότησε την έναρξη των πρώτων οργανωμένων επισκέψεων σκύλων θεραπείας στη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας για την ανακούφιση και συναισθηματική στήριξη ασθενών, καθώς και η διαδικασία αξιολόγησης εθελοντών για τη δημιουργία πιστοποιημένου δικτύου «εθελοντών σκύλων συντροφιάς».

«Οι πρώτες επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν από τους σκύλους θεραπείας Βαγγέλη και Όλυμπο, με έμπειρους χειριστές. Η αποδοχή ήταν καθολική και δεν αναφέρθηκε κανένα περιστατικό αποχής ή δυσαρέσκειας» όπως εξηγεί ο κ. Ευσταθόπουλος.

Την ίδια στιγμή, ξεκίνησε και η εκπαίδευση εθελοντών με τα δικά τους σκυλιά, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιστοποιημένο δίκτυο θεραπευτικών ζευγαριών (handler – σκύλος) που θα μπορούν να συνδράμουν εθελοντικά, προσφέροντας συντροφιά στους ασθενείς κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους.

Η διαπίστευση είναι απαιτητική και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αξιολόγηση της συμπεριφοράς του σκύλου και η ικανότητά του στην ηρεμία, αλλά και την εκπαίδευση των εθελοντών σε υγιεινή, ασφαλή επαφή και ψυχολογική στήριξη.

Έως σήμερα πέντε δημόσια νοσοκομεία εκδήλωσαν επίσημο ενδιαφέρον να εφαρμόσουν αντίστοιχα μοντέλα, αναγνωρίζοντας το Αντικαρκινικό «Μεταξά» ως σημείο αναφοράς για την ανθρώπινη ογκολογική φροντίδα.

Στα επόμενα βήματα η καθιέρωση τακτικών επισκέψεων στη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας και η επέκταση του δικτύου διαπιστευμένων εθελοντών, καθώς και η δημοσιοποίηση επιστημονικών δεδομένων και αξιολογήσεων της δράσης.

«Στιγμές ανεμελιάς, σπάνιες αλλά πολύτιμες, μέσα σε ένα δύσκολο θεραπευτικό πλαίσιο που δίνουν κουράγιο και δύναμη στους ασθενείς αλλά καις το προσωπικό», επισημαίνει ο διοικητής του «Μεταξά».

Σε συζήτηση που είχε με τη κα Νίκη Λυμπεράκη, Δημοσιογράφο στο Mega TV και “Το Βήμα”, ο κ. Bourla έκανε λόγο για μια αναγέννηση, χάρη στην ψηφιακή τεχνολογία, η οποία δίνει εντυπωσιακές συνέργειες. “Θα δούμε πολύ περισσότερες και πολύ καλύτερες θεραπείες για τα πάντα. Αυτό είναι κάτι που υπόσχεται η επιστήμη”, επεσήμανε χαρακτηριστικά . Σ’ αυτό το σημείο, χαιρέτισε τη συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία θα αναλάβει πολλές διαδικασίες, χωρίς όμως να αντικαταστήσει τους ερευνητές.

“Οι ερευνητές θα χρησιμοποιούν την ΑΙ κι αντί να φέρουν τη θεραπεία του καρκίνου σε 10 χρόνια, θα τη φέρουν σε 4 χρόνια” εξήγησε, μεταξύ άλλων, επαναλαμβάνοντας ότι δεν σχεδιάζουμε να μειώσουμε τους ανθρώπους μας ή τον προϋπολογισμό μας, ο οποίος ανέρχεται στα 11 δισ. δολάρια.

Το μεγαλύτερο όφελος, όπως πρόσθεσε, αφορά στην αύξηση της παραγωγικότητας, καθώς με τα ίδια χρήματα θα προσφέρουμε περισσότερα φάρμακα και περισσότερες θεραπείες. Όσον αφορά στους στόχους των επόμενων ετών, ο CEO της Pfizer αναφέρθηκε κυρίως στην εξάλειψη του Αλτσχάιμερ και στη θεραπεία πολλών μορφών του καρκίνου, οι οποίοι μελλοντικά θα μετατραπούν σε χρόνιες παθήσεις, όπως είναι δηλαδή ο σακχαρώδης διαβήτης.

Την ίδια στιγμή, με αφορμή την επένδυση της Pfizer στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Bourla υποστήριξε ότι η Ελλάδα είναι φιλική προς την καινοτομία και αυτό που πρέπει να αποκτήσει πλέον είναι η δυνατότητα να καινοτομεί. Μάλιστα, εξήρε τη συμβολή της σημερινής κυβέρνησης, χαρακτηρίζοντας τις απόψεις της ως τις πλέον προοδευτικές στον χώρο της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Ξεκαθάρισε, δε, ότι η Pfizer δεν συνάντησε εμπόδια στην Ελλάδα, καθώς παρά τις ανησυχίες “όλα πήγαν πολύ καλά”. Έτσι, αντί για τα 200 άτομα που είχαμε αρχικά σχεδιάσει, σήμερα απασχολούμε 1.200 άτομα στη Θεσσαλονίκη, συνέχισε, μην αποκλείοντας την περαιτέρω επένδυση της Pfizer στη χώρα.

Σε άλλο σημείο της συζήτησης, ο κ. Bourla αναφέρθηκε στις ΗΠΑ, εξηγώντας ότι στις ΗΠΑ έχουμε μια κυβέρνηση που εφαρμόζει ριζοσπαστικές πολιτικές, οι οποίες θα επηρεάσουν όλο τον κόσμο. “Είμαι σε επαφή με τον Πρόεδρο και την Κυβέρνηση και συζητάμε για όλα τα θέματα” τόνισε, χαιρετίζοντας το γεγονός ότι ο φαρμακευτικός κλάδος έχει προς το παρόν εξαιρεθεί από τους δασμούς. “Δεν ξέρω αν θα διατηρηθεί η εξαίρεση, καθώς το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της κρίσης είναι αβεβαιότητα. Αλλά είναι καλύτερο να έχει κανείς εξαιρεθεί, παρά να έχει συμπεριληφθεί”, σχολίασε.

Πάντως, δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον κίνδυνο αναταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς η προσφορά σε πρώτες ύλες δεν μπορεί να υποκατασταθεί από την εσωτερική παραγωγή. “Δεν υπάρχει ο χρόνος, αλλά και να υπήρχε θα ήταν πολύ πιο ακριβές σε σχέση με την Κίνα”. Στον τομέα των φαρμάκων, βέβαια, διευκρίνισε ότι το κόστος των πρώτων υλών είναι πολύ μικρό, καθώς οι περισσότεροι πόροι είναι στην έρευνα και στην ανάπτυξη. Σε κάθε περίπτωση, επεσήμανε ότι Ευρώπη και ΗΠΑ μπορούν να βρουν λύσεις, αν και όλα είναι αβέβαια.

Έτσι, συμπλήρωσε, “πρέπει να είμαστε έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο […] πρέπει να έχουμε έτοιμα σχέδια για να μειώσουμε τις επιπτώσεις”. Αναφορά έκανε, τέλος, και στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, χαρακτηρίζοντας ως βασικό εμπόριο τη γραφειοκρατία, αλλά και την απροθυμία της να πληρώσει για την καινοτομία. “Η έρευνα πριν 20 χρόνια γινόταν κυρίως στην Ευρώπη. Όμως, οι πάντες έφυγαν και όλοι έχουν πάει στις ΗΠΑ”, κατέληξε.

Ρούλα Σκουρογιάννη

28η Ιουλίου, Παγκόσμια ημέρα Ιογενούς ηπατίτιδας. Ώρα για δράση: Έλεγχος – Θεραπεία – Εμβολιασμός

Η 28η Ιουλίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας. Στόχος της συγκεκριμένης ημέρας είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών και των εμπλεκόμενων φορέων για τις ιογενείς ηπατίτιδες, την πρόληψη και την αντιμετώπισή τους.

Για το έτος 2024, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και η World Hepatitis Alliance προτρέπουν τα άτομα να ευαισθητοποιηθούν σε σχέση με τις ηπατίτιδες, με το μήνυμα: «Ώρα για δράση: Έλεγχος – Θεραπεία- Εμβολιασμός».

Η ηπατίτιδα μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, αλλά έχει δυσανάλογη επίδραση στους ανθρώπους και τις κοινότητες που δεν έχουν καλή πρόσβαση στα συστήματα υγείας και έτσι στερούνται τις υπάρχουσες αποτελεσματικές θεραπείες.

Διαφορετικοί τύποι ιογενούς ηπατίτιδας

Αν και υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι ιών ηπατίτιδας (Α έως Ε), η ηπατίτιδα Β και C είναι οι πιο σοβαρές, καθώς μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια ηπατίτιδα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κίρρωσης και ηπατοκυτταρικού καρκίνου, επιπλοκές που είναι υπεύθυνες σε παγκόσμιο επίπεδο για 1,3 εκατομμύρια θανάτους ετησίως. Ιδιαίτερο γνώρισμα της χρόνιας ηπατίτιδας είναι ο ασυμπτωματικός χαρακτήρας της, με αποτέλεσμα πολλά από τα άτομα που έχουν μολυνθεί να μην το γνωρίζουν.

200.000 Έλληνες χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β

Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 άνθρωποι είναι χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β και 70.000 άτομα της ηπατίτιδας C.

Τι μπορούμε να επιτύχουμε στον πόλεμο με την ηπατίτιδα έως το 2030

Στρατηγικός στόχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι η εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας Β και C, μέχρι το έτος 2030.

Στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην πρόληψη και αντιμετώπιση των ιογενών ηπατιτίδων.

Ο εμβολιασμός έναντι της ηπατίτιδας Β έχει συμπεριληφθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού και είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος για την πρόληψη της νόσου και των επιπλοκών της. Επιπλέον, η χρήση συνδυασμού αντι-ιικών φαρμάκων έχει συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της ιογενούς ηπατίτιδας Β.

Η ηπατίτιδα C είναι σήμερα ιάσιμη, δεδομένου ότι τα νέας γενιάς φάρμακα άλλαξαν ριζικά το τοπίο, στη θεραπεία των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C.

Τα νέα φάρμακα χορηγούνται ως δισκία, έχουν ισχυρή αντι-ιική δράση και αυξάνουν το ποσοστό ανταπόκρισης στη θεραπεία, με ταυτόχρονη μείωση της διάρκειας χορήγησής της.

Στη χώρα μας, όλοι οι ασθενείς έχουν δωρεάν πρόσβαση στα νέα θεραπευτικά σχήματα που οδηγούν στην πλήρη κάθαρση του ιού και την ίαση της λοίμωξης. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ, έχουν λάβει θεραπεία με τα νέας γενιάς φάρμακα περίπου 15000 άτομα.

Το πρώτο self-test για τον ιό της ηπατίτιδας C

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) πρόσφατα ανακοίνωσε ότι δίνει έγκριση τον πρώτο αυτοέλεγχο για τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV) που μπορεί να προσφέρει σημαντική υποστήριξη για την επέκταση της πρόσβασης σε εξετάσεις και διάγνωση, επιταχύνοντας τις παγκόσμιες προσπάθειες για την εξάλειψη της ηπατίτιδας C.

Το self-test, που ονομάζεται OraQuick HCV self-test, κατασκευάζεται από την OraSure Technologies, είναι μια νέα έκδοση του OraQuick® HCV Rapid Antibody Test, το οποίο είχε αρχικά εγκριθεί από τον ΠΟΥ το 2017 για επαγγελματική χρήση. Η έκδοση του self-test, που έχει σχεδιαστεί ειδικά για χρήση από πολίτες, παρέχει στα άτομα ένα ενιαίο κιτ που περιέχει τα εξαρτήματα που χρειάζονται για την εκτέλεση του αυτοδιαγνωστικού ελέγχου.

Ο ΠΟΥ συνιστά τον αυτοέλεγχο HCV (HCVST) το 2021, για να ενισχύσει τις υπάρχουσες διαγνωστικές υπηρεσίες HCV στις χώρες. Η σύσταση βασίστηκε σε στοιχεία που αποδεικνύουν την ικανότητα του αυτοελέγχου να αυξάνει την πρόσβαση και την αξιοποίηση των υπηρεσιών, ιδιαίτερα μεταξύ ατόμων που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να κάνουν τη διαγνωστική εξέταση.

Το Τμήμα Ηπατιτίδων του ΕΟΔΥ είναι στη διάθεση του κοινού και των επαγγελματιών υγείας για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή πληροφορία στα τηλέφωνα: 210 5212178 και 210 5212183, καθώς και το Κέντρο Επιχειρήσεων (ΚΕΠΙΧ) του ΕΟΔΥ στο τηλέφωνο: 210 5212054 (λειτουργία 24/7), ενώ σχετικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του οργανισμού: www.eody.gov.gr.

Επιστήμονες στο Ηνωμένο Βασίλειο ανακάλυψαν μια νέα θεραπεία που δίνει ελπίδα στους καρκινοπαθείς και μπορεί να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου, αποκαλύπτει η εφημερίδα Guardian. Στις έρευνες στο Ηνωμένο Βασίλειο συμμετείχαν ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού, του προστάτη και του εντέρου.

Η ανοσοθεραπεία χρησιμοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα για να στοχεύσει και να σκοτώσει καρκινικά κύτταρα και μπορεί να σώσει ζωές όταν άλλες θεραπευτικές επιλογές, όπως η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία ή η χημειοθεραπεία, έχουν αποτύχει. Ωστόσο, δεν μπορεί να βοηθήσει όλους τους ασθενείς και ορισμένοι όγκοι μπορούν να εξελιχθούν για να αντισταθούν σε αυτήν.

Τώρα ογκολόγοι στο Ηνωμένο Βασίλειο ανακάλυψαν μια θεραπεία με δύο άξονες – ανοσοθεραπεία σε συνδυασμό με γουαδεσιταβίνη, ένα νέο πειραματικό φάρμακο που μπορεί να αναστρέψει την αντίσταση του καρκίνου στην ανοσοθεραπεία. Χάρη σε αυτή, ασθενείς τελικού σταδίου που είχαν εξαντλήσει όλες τις θεραπευτικές επιλογές φάνηκε να επιβιώνουν πολύ περισσότερο, διαπίστωσαν.

Ο συνδυασμός της πεμπρολιζουμάμπης (pembrolizumab) ενός ανοσοθεραπευτικού φαρμάκου, και της γουαδεσιταβίνης, ενός παράγοντα υπομεθυλίωσης DNA επόμενης γενιάς, σταμάτησε την εξέλιξη του καρκίνου σε περισσότερο από το ένα τρίτο των ασθενών που συμμετείχαν στην πρώτη φάση της έρευνας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται στο Journal for ImmunoTherapy of Cancer.

Ο διπλός συνδυασμός θα μπορούσε να γίνει ένα αποτελεσματικό νέο όπλο ενάντια σε διάφορες μορφές καρκίνου, δήλωσαν ειδικοί στο Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο και το Ίδρυμα Royal Marsden Foundation. «Πιστεύω ότι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα σχετικά με αυτή τη δοκιμή είναι ότι χρησιμοποιήσαμε πολλές διαφορετικές μεθόδους για να αναζητήσουμε αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα, δείχνοντας σθεναρά ότι επηρεαζόταν από τη συνδυαστική θεραπεία», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής της μελέτης, καθηγητής Γιόχαν ντε Μπόνο.

Καθηγητής πειραματικής ιατρικής για τον καρκίνο στο Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο και σύμβουλος ογκολόγος στο Royal Marsden, ο Ντε Μπόνο πρόσθεσε: «Μακροπρόθεσμα ελπίζουμε ότι εάν αυτές οι επιδράσεις επιβεβαιωθούν σε άλλες ομάδες ασθενών και μελλοντικές μελέτες, η γουαδεσιταβίνη και η πεμπρολιζουμάμπη θα μπορούσαννα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση περιστατικών που αντιστέκονται στην ανοσοθεραπεία όπως βλέπουμε σε πάρα πολλούς τύπους καρκίνου.

Η επικεφαλής της μελέτης, Δρ Άνα Μίντσομ, από το Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο και σύμβουλος ιατρός ογκολόγος στο Royal Marsden, δήλωσε: «Η ανοσοθεραπεία έχει δώσει εκπληκτικές υποσχέσεις στη φροντίδα του καρκίνου την τελευταία δεκαετία, αλλά δεν λειτουργεί καλά σε όλους τους καρκίνους και οι καρκίνοι συχνά μπορούν να γίνουν ανθεκτικοί. Αυτός ο συνδυασμός μπορεί να είναι ένας τρόπος για να στοχεύσουν τον καρκίνο τους ακόμη και αφού σταματήσει να ανταποκρίνεται στην ανοσοθεραπεία».

Η γουαδεσιταβίνη μπορεί να βοηθήσει να ξεπεραστεί αυτή η αντίσταση, ανακάλυψαν γιατροί, ερευνητές και επιστήμονες που συμμετείχαν στη δοκιμή. Η νέα θεραπεία φαίνεται ιδιαίτερα ευεργετική για ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα. Από αυτούς που ήταν ανθεκτικοί στην ανοσοθεραπεία, οι μισοί κατάφεραν να ελέγξουν τη νόσο τους για 24 εβδομάδες ή περισσότερο.

Η Άλισον Σόουντεν, 61 ετών, από το Ντόρσετ, διαγνώστηκε με καρκίνο του πνεύμονα πριν από τέσσερα χρόνια και της είπαν ότι είχε έναν χρόνο ζωής, αλλά στη συνέχεια έλαβε pembrolizumab για τρία χρόνια. Πλέον έχει θεραπευθεί.

«Γνωρίζω ότι υπάρχει πιθανότητα ο καρκίνος μου να επανέλθει και να αναπτύξει αντοχή στη θεραπεία, επομένως είναι καθησυχαστικό να γνωρίζουμε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη ερευνητικές προσπάθειες που στοχεύουν στην αναστροφή της αντίστασης του καρκίνου στην ανοσοθεραπεία», είπε. «Ελπίζω ότι αυτός ο νέος πειραματικός συνδυασμός φαρμάκων θα φτάσει τελικά στην κλινική και θα βοηθήσει τους ανθρώπους».

Πρόκειται για μετα-ανάλυση που συμπεριέλαβε δεδομένα από 3.699 ασθενείς που νόσησαν από COVID-19 σε 18 μελέτες. Κατέδειξε ότι 74,1% (95% διάστημα εμπιστοσύνης [CI] 64,0% έως 81,3%), 85,8% (77,6% έως 90,9%), 90,0% (83,3% έως 94,0%) και 95,7 % (89,5% έως 98,3%) των ασθενών ανέκτησαν την όσφρησή τους στις 30, 60, 90 και 180 ημέρες, αντίστοιχα, με διάμεσο χρόνο ανάρρωσης 14,9 ημέρες (95% CI 12,7 έως 20,3 ημέρες).

Τα αντίστοιχα ποσοστά των ασθενών που ανέκτησαν την αίσθηση της γεύσης ήταν 78,8% (70,5% έως 84,7%), 87,7% (82,0% έως 91,6%), 90,3% (83,5% έως 94,3%) και 98,0% (92,2% έως 95,5%), με διάμεσο χρόνο αποκατάστασης 12,4 ημέρες (95% CI 10,3 έως 16,4 ημέρες).

Μεταξύ τεσσάρων από τις συμπεριλαμβανόμενες μελέτες που προσδιόρισαν τον βαθμό ανάκτησης της οσμής, μεταξύ 12,8% και 30,4% των ασθενών πέτυχαν μερική ανάρρωση και 44,0% έως 70,0% πέτυχαν πλήρη ανάρρωση κατά την παρακολούθηση.

Mεταξύ τριών από τις συμπεριλαμβανόμενες μελέτες που προσδιόρισαν τον βαθμό ανάκτησης γεύσης, μεταξύ 8,3% και 30,0% πέτυχε μερική ανάκτηση και 50,0% έως 88,9% πέτυχε πλήρη ανάκτηση. Η επίμονη αυτοαναφερόμενη δυσλειτουργία της όσφρησης και της γεύσης παρουσιάστηκε σε 5,6% (95% CI 2,7% έως 11,0%) και 4,4% (1,2% έως 14,6%) των ασθενών, αντίστοιχα. Οι αναλύσεις ευαισθησίας μάλιστα υποδηλώνουν ότι τα ποσοστά αυτά θα μπορούσαν να είναι υποτιμημένα.

Επιπλέον, βρέθηκε ότι οι γυναίκες είχαν λιγότερες πιθανότητες να ανακτήσουν την όσφρηση (λόγος πιθανοτήτων 0,52, 95% CI 0,37 έως 0,72) και τη γεύση (0,31, 95% CI 0,13 έως 0,72) συγκριτικά με τους άνδρες, ενώ ασθενείς με μεγαλύτερη αρχική σοβαρότητα δυσλειτουργίας (0,48, 95% CI 0,31 έως 0,73) ή ρινική συμφόρηση (0,42, 95% CI 0,18 έως 0,97) είχαν λιγότερες πιθανότητες να ανακτήσουν την όσφρηση.

Συμπερασματικά, η μετα-ανάλυση αυτή κατέδειξε ότι 5% περίπου των ασθενών με COVID-19 αναπτύσσουν επίμονη δυσλειτουργία της όσφρησης και της γεύσης. Με περισσότερους από 550 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως να έχουν επιβεβαιωθεί ότι έχουν περάσει COVID-19 ως σήμερα, εκ των οποίων περίπου 50% αναφέρει δυσλειτουργία όσφρησης ή γεύσης, μόλις το 5,6% και το 4,4% των ασθενών μεταφράζεται σε περισσότερα από 15 εκατομμύρια και 12 εκατομμύρια ασθενείς με μακροχρόνια δυσλειτουργία της όσφρησης και της γεύσης, αντίστοιχα.

Οι καθηγητές που συνοψίζουν τα συμπεράσματα είναι οι Σταυρούλα (Λίνα) Πάσχου (Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας), Γεώργιος Τσιβγούλης (Καθηγητής Νευρολογίας), Παρασκευή Κατσαούνου (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Αιματολογίας-Ογκολογίας και Πρύτανης ΕΚΠΑ.

Στο περιθώριο της λαμπρής εκδήλωσης στο ΑΠΘ, κατά την οποία ο Σύνδεσμος Φιλίας Ελλάδας-Ισραήλ τον ανακήρυξε σε Επίτιμο Πρόεδρό του, ο κ. Μπουρλά τόνισε ότι υπάρχουν «όπλα» στη «φαρέτρα» για την αντιμετώπιση της πανδημίας, αλλά και για τη θεραπεία του καρκίνου.

«Η επιστήμη είναι ώριμη στον τομέα του καρκίνου και θα δούμε σοβαρές βελτιώσεις στα υφιστάμενα πρωτόκολλα θεραπειών στα χρόνια που έρχονται. Δεν είμαι τόσο αισιόδοξος για άλλες ασθένειες, αλλά για τον καρκίνο είμαστε κοντά στον στόχο», υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο CEO της Pfizer, μιλώντας στην ΕΡΤ3 για τη θεραπεία του καρκίνου.

Για την εξέλιξη του κοροναϊού, ο κ. Μπουρλά δήλωσε:

• «Δεν πρέπει να χαλαρώνουμε και να εφησυχάζουμε αλλά αυτή τη στιγμή δεν με ανησυχεί, έχουμε αρκετά “όπλα” στη “φαρέτρα” μας και δεν αναφέρομαι μόνο στο εμβόλιο, αλλά και στις θεραπείες όπου αν χρησιμοποιηθούν σωστά δεν πρέπει να έχουμε ανθρώπους που να πεθαίνουν, μπορούμε να προλάβουμε όλους τους θανάτους».

Μιλώντας στη συνέντευξη Τύπου του 21ου συνεδρίου της ΕΕΛ, ο κ. Μεταλλίδης υπογράμμισε πως η εμπειρία δεν αρκεί, «χρειάζεται επιστημονική έρευνα για να αναγνωρίσουμε ποιοι πάσχουν από το σύνδρομο και δεν το αναγνωρίζουν οι ίδιοι» και πρόσθεσε πως μέχρι στιγμής υπάρχουν καταγεγραμμένα περί τα 3 εκατομμύρια κρούσματα post covid.

Σημείωσε πως καθώς ζούμε μια πανδημία, αναπόφευκτα ο αριθμός των ασθενών θα είναι μεγαλύτερος και με υποκλινικές μορφές. Όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα επιμένουν. Μάλιστα, ευπαθείς ασθενείς βγαίνουν από το νοσοκομείο με κατεστραμμένο αναπνευστικό σύστημα.

Ο καθηγητής Παθολογίας Σωτήρης Τσιόδρας εξηγώντας ανέφερε ότι «τα συμπτώματα εμμένουν και μετά τις 12 εβδομάδες από τη νόσηση. Πρέπει με επιστημονικά κριτήρια να ξεκαθαριστεί μέσω αποκλεισμού η διάγνωση του συνδρόμου post covid».

Ο ειδικός γραμματέας της ΕΕΛ Βασίλης Παπασταμόπουλος τόνισε πως το 30% των νοσηλευομένων στην περίοδο που διανύουμε, έχουν πρόβλημα λοίμωξης. Όμως δεν υπάρχουν λοιμωξιολόγοι σε όλα τα νοσοκομεία. Γι΄ αυτό, χρειάζεται ένας λοιμωξιολόγος σε κάθε μικρό νοσοκομείο και η ανάλογη ομάδα στα μεγαλύτερα νοσοκομεία. Καθώς όμως οι ελλείψεις στη στελέχωση των νοσοκομείων παραμένουν και διανύοντας τον τρίτο χρόνο της πανδημίας, το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό αντιμετωπίζει επαγγελματική εξουθένωση, θέμα το οποίο θα αναπτυχθεί στη διάρκεια του συνεδρίου.

Σχετικά με το θέμα, ο καθηγητής Παθολογίας Νίκος Σύψας εξήγησε πως οι οργανικές θέσεις των γιατρών αφορούν είτε την παθολογία, είτε την παιδιατρική ως ειδικότητες, και η λοιμωξιολογία αποτελεί περαιτέρω εξειδίκευση. Έτσι, το ιατρικό προσωπικό οφείλει να ασχοληθεί με τα θέματα της βασικής ειδικότητας και στον ελεύθερο χρόνο τους να καλύψουν θέματα που άπτονται της λοιμωξιολογίας.

Διευκρινίζοντας ο κ. Τσιόδρας ανέφερε πως στα καθήκοντα του λοιμωξιολόγου περιλαμβάνονται η αντοχή των μικροβίων, η διασπορά τους στο νοσοκομείο, τα φάρμακα επιλογής για ανοσοκατεσταλμένους, μεταμοσχευμένους ή ασθενείς με κακοήθειες κλπ.

Πηγή: in.gr