Νατάσα Μαστοράκου

Η Tilda Swinton στη Στέγη

16/5 έως 28/6

Η χαρισματική και αντισυμβατική Tilda Swinton αποτελεί τον κεντρικό άξονα μιας ξεχωριστής έκθεσης στον νέο χώρο του Ίδρυμα Ωνάση, το Onassis Ready. Η έκθεση συγκεντρώνει νέα και παλαιότερα έργα οκτώ στενών συνεργατών και φίλων της, δημιουργώντας έναν πολυδιάστατο διάλογο ανάμεσα στον κινηματογράφο, τη μόδα, τη μνήμη και τη σύγχρονη τέχνη.

Ο Luca Guadagnino υπογράφει ένα νέο, βαθιά προσωπικό κινηματογραφικό πορτρέτο της Swinton, το οποίο συνοδεύεται από ένα γλυπτό έργο, φωτίζοντας διαφορετικές πτυχές της καλλιτεχνικής της ταυτότητας. Ο Jim Jarmusch επανέρχεται σε υλικό από την ταινία του The Dead Don’t Die και, μέσα από νέο μοντάζ, ήχο και επεξεργασία εικόνας, το μετασχηματίζει σε μια αυτόνομη εικαστική εγκατάσταση.

Η συνεργασία της με τον ιστορικό μόδας Olivier Saillard παίρνει τη μορφή μιας ζωντανής δράσης, όπου παρουσιάζονται κομμάτια από την προσωπική της γκαρνταρόμπα: κοστούμια ταινιών, εμφανίσεις από κόκκινα χαλιά και οικογενειακά κειμήλια, που αφηγούνται τη δική τους ιστορία. Ο φωτογράφος Tim Walker επισκέπτεται το πατρικό της σπίτι και καταγράφει, μέσα από μια σειρά εικόνων, τη σύνδεσή της με τον τόπο και τους προγόνους της.

Παράλληλα, ο Apichatpong Weerasethakul δημιουργεί μια ατμοσφαιρική, στοχαστική εγκατάσταση, ενώ ο Pedro Almodóvar παρουσιάζει την ταινία μικρού μήκους The Human Voice για πρώτη φορά σε μορφή εγκατάστασης. Τέλος, μαζί με την παιδική της φίλη και σκηνοθέτρια Joanna Hogg, η Swinton αναβιώνει το “Flat 19”, μια πολυμεσική ανασύνθεση του λονδρέζικου διαμερίσματός της τη δεκαετία του ’80, εξερευνώντας τη μνήμη, τον χώρο και την προσωπική της διαδρομή.

Η έκθεση διοργανώνεται από το Eye Filmmuseum σε στενή συνεργασία με την Tilda Swinton. Η ανάπτυξη της έκθεσης έγινε σε συμπαραγωγή με τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.

Ο Jeff  Koons στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

20/3 έως 31/8

Το έργο Balloon Venus Lespugue (Orange) του διεθνώς αναγνωρισμένου Αμερικανού καλλιτέχνη Jeff Koons παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Για το συγκεκριμένο έργο, ο Koons εμπνέεται από την παλαιολιθική «Αφροδίτη» του Lespugue, αγαλματίδιο από χαυλιόδοντα μαμούθ, το οποίο χρονολογείται περίπου 28.000 χρόνια πριν από την εποχή μας. Παραπέμποντας στη μορφή της Αφροδίτης, θεάς του έρωτα και της γονιμότητας, η απεικόνισή της έχει επηρεάσει διαχρονικά το έργο του Koons ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Η ερμηνεία του καλλιτέχνη για την «Αφροδίτη» του Lespugue, μέρος της σειράς Antiquity που ξεκίνησε το 2008, περιλαμβάνει μεγάλο εύρος αναφορών στην ιστορία της τέχνης, από τον Μποτιτσέλι και τον Τιτσιάνο έως τον Ντυσάν και τον Μπρανκούζι, και γενικότερα στις διαχρονικές έννοιες περί ομορφιάς και μορφής. Μέσα από μια ενδελεχή και πολυετή διαδικασία, ο Koons μετέτρεψε το φετιχιστικό πρωτότυπο, γνωστό για τα υπερβολικά καμπυλόμορφα στοιχεία του, σε ένα επιβλητικό γλυπτό που μοιάζει να είναι φτιαγμένο από μπαλόνια και που θυμίζει τις αναλογίες των έργων του Τζακομέττι.

Το Μουσείο θα πλαισιώσει το έργο του Koons με δέκα αντίγραφα ειδωλίων «Αφροδίτης» της Ανώτερης παλαιολιθικής εποχής – όλα δάνεια από τα μουσεία που φιλοξενούν τα αμετακίνητα πρωτότυπα.

Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνεται το αντίγραφο της «Αφροδίτης» του Lespugue από το Muséum Νational d’Histoire Νaturelle στο Παρίσι, το οποίο αποτέλεσε και την άμεση πηγή έμπνευσης για το έργο που δημιούργησε ο Koons από γυαλισμένο και ανακλαστικό ανοξείδωτο χάλυβα. Τα ειδώλια «Αφροδίτης» αντιπροσωπεύουν έναν από τους πρωιμότερους αισθητικούς κώδικες της ανθρωπότητας: μια βαθιά αφαιρετική παρουσίαση των εννοιών της γονιμότητας, της επιβίωσης και της συνέχειας, σε συμπαγείς και φορητές μορφές. Η εκδοχή του Koons επανεξετάζει αυτή την προϊστορική εικαστική γλώσσα μέσα από ένα ριζικά διαφορετικό μέσο και πλαίσιο: τον βιομηχανικό, υπερ-υλικό κόσμο του 21ου αιώνα.

Η Barbara Kruger στο ΚΠΙΣΝ

28/4 έως 1/11

Δεκατρία νέα έργα της Barbara Kruger, υπό τον τίτλο Untitled (Pride and Contempt).  ειδικά διαμορφωμένα για τον δημόσιο χώρο του ΚΠΙΣΝ θα απολαύσουν οι Αθηναίοι από τις 28 Απριλίου. Μεταξύ αυτών και μία τοιχογραφία μήκους 90 μέτρων στο κτήριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.

Τα έργα θα αναπτυχθούν και στις δύο πλευρές του Καναλιού, δημιουργώντας μία καθηλωτική εμπειρία που εντάσσει την τέχνη στον δημόσιο χώρο και την καθημερινή κίνηση των επισκεπτών.

Με μια πορεία που εκτείνεται σε περισσότερες από πέντε δεκαετίες, η Kruger έχει διαμορφώσει ένα αναγνωρίσιμο και αιχμηρό καλλιτεχνικό ύφος, εστιάζοντας σε ζητήματα εξουσίας, ταυτότητας, φύλου, κατανάλωσης και κοινωνικής ευθύνης.Το έργο της, βαθιά επηρεασμένο από την εμπειρία της στον χώρο της γραφιστικής, αξιοποιεί τη γλώσσα της διαφήμισης και των μέσων μαζικής ενημέρωσης ως εργαλείο κριτικής, μετατρέποντάς την σε όχημα πολιτικού και κοινωνικού στοχασμού.

Στην έκθεση Untitled (Pride and Contempt), τα έργα της Kruger παρουσιάζονται για πρώτη φορά -γραμμένα μάλιστα στην ελληνική γλώσσα- και πραγματεύονται ζητήματα αλήθειας, εξουσίας, κριτικής σκέψης και ατομικής δράσης. Με δηλωτικές φράσεις και με τις χαρακτηριστικές έντονες χρωματικές αντιθέσεις, τα έργα σχολιάζουν με οξύτητα το σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον της Ευρώπης: την πόλωση, την ενίσχυση ακραίων ιδεολογιών και την αβεβαιότητα που προκύπτει από οικονομικές, μεταναστευτικές και γεωπολιτικές εντάσεις. Η έκθεση λειτουργεί ως πρόκληση και κάλεσμα προς το κοινό να αναστοχαστεί τη θέση του στον δημόσιο χώρο και την κοινωνία, θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα του ποιος έχει φωνή και πώς αυτή χρησιμοποιείται.

Ο Αλέξης Ακριθάκης στο Μουσείο Μπενάκη

Έως 24/5

Από τις πρώτες ψυχεδελικές εικόνες του Αλέξη Ακριθάκη που αποτυπώνουν το πνεύμα της δεκαετίας του ’60, την εμβληματική «βαλίτσα» του ’70, τις κατασκευές με λαμπάκια που αποδομούν τη ζωγραφική σε υλικά, ατμόσφαιρες και προθέσεις, τα εξπρεσσιονιστικά τοπία και τα διεισδυτικά πορτρέτα έως τα σπαρακτικά τελευταία του έργα με τους τρελούς και τους τρόφιμους του «Δρομοκαϊτείου», η έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης, Μια γραμμή κύμα» αναδεικνύει την ευαισθησία ενός πολυσύνθετου καλλιτέχνη, αλλά και μια πλευρά της δημιουργικότητας του που μέχρι σήμερα παρέμενε άγνωστη.

Η έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης. Μια γραμμή κύμα» συγκεντρώνει περισσότερα από 250 επιλεγμένα έργα ιδιωτικών και δημόσιων συλλογών, από όλες τις δημιουργικές περιόδους του καλλιτέχνη, παρουσιασμένα χρονολογικά. Για πρώτη φορά σε αναδρομική έκθεση εκτίθενται τα πρώτα του έργα, καθώς και αυτά που ολοκλήρωσε λίγο πριν φύγει από την ζωή.

Τα έργα της έκθεσης παρουσιάζουν το ζωγραφικό σύμπαν του Αλέξη Ακριθάκη με τα γνώριμα μοτίβα, όπως μάτια και καρδιές, βέλη και τόξα, βαλίτσες, καραβάκια, κύματα και άλλα, ενώ ταυτόχρονα ξεδιπλώνουν την περιπέτεια της ζωγραφικής, των υλικών, της κατασκευής και αναδεικνύουν την μοναδική αίσθηση του χρώματος που τον χαρακτηρίζει.

Η έκθεση είναι διαρθρωμένη σε μεγάλες θεματικές ενότητες ορισμένες από τις δημιουργικές περιόδους του καλλιτέχνη. Οι ψυχεδελικές τέμπερες της δεκαετίας του ’60, τα έντονα πολιτικά έργα των αρχών του ’70, η βαλίτσα του ’70, οι κατασκευές με ξύλα από τη θάλασσα και οι κατασκευές με λαμπάκια του ’80, οι μεγεθύνσεις και οι επαναλήψεις της δεκαετίας του ’90 και τα σπαρακτικά τελευταία του έργα με τα πορτραίτα των τρελών και των τροφίμων του «Δρομοκαϊτείου», αποτελούν το βασικό σκελετό της έκθεσης. Ωστόσο, η παρουσίαση συμπληρώνεται και από μικρότερα σύνολα ιδιαίτερων έργων που είχαν εκτεθεί σε ξεχωριστές εκθέσεις από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, όπως οι χαρταετοί, η σειρά με τα τσίρκο, τα αεροπλάνα, τα λουλούδια στους αυτόχειρες και άλλα που διαφωτίζουν την πολυδιάστατη ευαισθησία του απέναντι στην πραγματικότητα και την κριτική του στάση απέναντι στη σοβαροφάνεια.

Γεωμετρικής αφαίρεσης στο Θεοχαράκη

 Έως 22/2

Το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη παρουσιάζει μια έκθεση αφιερωμένη σε έξι πρωτοποριακές γυναικείες φωνές της γεωμετρικής αφαίρεσης: Όπυ Ζούνη, Etel Adnan, Samia Halaby, Saloua Raouda Choucair, Ebtisam Abdulaziz και Lubna Chowdhary.

Τα έργα προέρχονται από τις συλλογές του Ιδρύματος Ωνάση, της Ειρήνης Παναγοπούλου, του Barjeel Art Foundation, του Saloua Raouda Choucair Foundation και της Ebtisam Abdulaziz, καθώς και από ιδιωτικές συλλογές.

Η έκθεση επιδιώκει να εστιάσει την προσοχή μας στο ενναλακτικό αφήγημα μέσω του οποίου η κάθε μια από τις έξι προσεγγίζει, διευρύνει και επαναπροσδιορίζει τα όρια της αφαίρεσης, μετατοπίζοντας το επίκεντρο της συζήτησης από τον τυπικό φορμαλισμό σε ζητήματα μνήμης, ταυτότητας, πολιτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Παράλληλα, η έκθεση αναγνωρίζει και αναδεικνύει τις ιδιαίτερες γενεαλογίες της αφαίρεσης στον αραβικό κόσμο, όπου η ισλαμική αισθητική—με τη γεωμετρία, την επανάληψη και την καλλιγραφία—λειτουργεί όχι ως διακοσμητική επιφάνεια, αλλά ως σύστημα σκέψης και ερμηνείας του κόσμου. Η έννοια του μορφολογικού μοτίβου επαναπροσδιορίζεται, φέρνοντας στο επίκεντρο το νοηματικό και φιλοσοφικό βάρος του.

Από τις αρθρωτές δομές της Choucair και τις δυναμικές συνθέσεις της Halaby έως τις αρχιτεκτονικές φόρμες της Chowdhary, οι παραδόσεις αυτές συγκροτούν ένα εναλλακτικό αφήγημα και εκδοχή της αφαίρεσης. Η Adnan, με τα φωτεινά τοπία της που αιωρούνται ανάμεσα στη μορφή και την αφαίρεση, και η Abdulaziz, με έργα που συνδυάζουν μαθηματικά, γλώσσα και κοινωνική κριτική, διευρύνουν το οπτικό πεδίο. Η Όπυ Ζούνη, γεννημένη στην Αίγυπτο, ενσωμάτωσε από νωρίς τα οπτικά ιδιώματα της ισλαμικής τέχνης, εντάσσοντας το έργο της σε έναν διαπολιτισμικό διάλογο, που καθίσταται εμφανής στα έργα που παρουσιάζονται εδώ. Τα έργα της Όπυς Ζούνη αποτελούν τον κεντρικό άξονα της έκθεσης, σε δημιουργικό διάλογο με τα έργα των υπολοίπων γυναικών εικαστικών.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στην επιστολή, από την Δευτέρα 12 Ιουλίου όσοι επιλέξουν να μην εμβολιαστούν, οφείλουν να προσκομίζουν στη Διεύθυνση Προσωπικού σε εβδομαδιαία βάση διαγνωστικό τεστ PCR αρνητικού αποτελέσματος.

Όπως τονίζεται στην επιστολή όσοι δεν έχουν εμβολιαστεί «οφείλουν να φορούν διαρκώς προστατευτική μάσκα ενώ η κίνησή τους θα επιτρέπεται μόνο σε εκείνους τους χώρους που είναι απολύτως απαραίτητοι στα πλαίσια εκτέλεσης των επαγγελματικών τους καθηκόντων».

Την ίδια στιγμή, ο όμιλος ξεκαθαρίζει ότι «δεν θα γίνει δεκτή η παροχή της εργασίας αυτών των εργαζομένων, και για το λόγο αυτό θα απαλλάσσονται από την υποχρέωση καταβολής αποδοχών για όσο χρονικό διάστημα δεν θα πληρούνται οι προϋποθέσεις».