Με δήλωσή τους, ο Θέμης Σοφός και ο Γιάννης Γλύκας, δικηγόροι του επιθεωρητή του ΟΣΕ, Δημήτρη Νικολάου αναφέρονται στον τρόπο διενέργειας της ανάκρισης για το δυστύχημα στα Τέμπη καταγγέλοντας τη διαδικασία που έχει οδηγήσει στη συνεχιζόμενη κράτηση του (του κ. Νικολάου).

“Δεν γίνεται να κρατείται συνταξιοδοτούμενος υπάλληλος που καθόριζε τις βάρδιες των σταθμαρχών με ταξινομημένο πρόγραμμα υπηρεσίας και να αφήνεται ελεύθερος σταθμάρχης, που εγκατέλειψε την υπηρεσία ακριβώς την κρίσιμη στιγμή του δυστυχήματος, και να συνεχίζει τις υπηρεσίες του σήμερα” αναφέρουν σχετικά.

Αναλυτικά η δήλωσή τους:

“Ο τρόπος διενέργειας της εκκρεμούς ανάκρισης για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την επιβαλλόμενη αμερόληπτη και απροσωπόληπτη κρίση. Δεν γίνεται να κρατείται συνταξιοδοτούμενος υπάλληλος που καθόριζε τις βάρδιες των σταθμαρχών με ταξινομημένο πρόγραμμα υπηρεσίας και να αφήνεται ελεύθερος σταθμάρχης, που εγκατέλειψε την υπηρεσία ακριβώς την κρίσιμη στιγμή του δυστυχήματος, και να συνεχίζει τις υπηρεσίες του σήμερα. Δεν γίνεται να αφήνονται ανέγγιχτα συγκεκριμένα πρόσωπα από την δίωξη και ανάκριση. Δεν γίνεται να μένει η υπηρεσιακή και πολιτική ηγεσία των σιδηροδρόμων στο απυρόβλητο. Δεν γίνεται να ζητά ο ανακριτής από μάρτυρα που εξετάζει να του καταθέσει κάτι βοηθητικό για συγκεκριμένο κατηγορούμενο. Ο σεβασμός στη Δικαιοσύνη επιβάλλεται, όπως επιβάλλεται και ο σεβασμός στα δικαιώματα του κατηγορουμένου καθώς και στη μνήμη των θυμάτων και τα πρόσωπα των δεκάδων τραυματισμένων, των οποίων οι οικογένειες αγωνιωδώς επιζητούν την αλήθεια.”

Οι συνήγοροι υπεράσπισης του Δημ. Νικολάου

Θέμης Σοφός

Γιάννης Γλύκας”

Τον περασμένο Απρίλιο ο επιθεωρητής του ΟΣΕ είχε υποβάλλει αίτημα κατά της διάταξης προσωρινής κράτησης, που δεν έγινε δεκτό από τον ανακριτή. Απορριπτικό, όμως, ήταν και το αντίστοιχο πρόσφατο αίτημα προς το Τριμελές Δικαστικό Συμβούλιο, το οποίο αποφάνθηκε πως εξακολουθούν να συντρέχουν οι λόγοι πως «πιθανολογείται ότι θα προβεί σε πράξεις συγκάλυψης των εγκλημάτων του επί σκοπού αποποίησης της ευθύνης που τον βαρύνει».

Κρίθηκε, επίσης, ότι «το γεγονός της συνταξιοδότησης του και της αποχώρησής του από την ενεργό υπηρεσία δεν αναιρεί το βάσιμο κίνδυνο ανάπτυξης παραβατικής συμπεριφοράς του προς συγκάλυψη των εγκλημάτων που έχει τελέσει, σε περίπτωση που αφεθεί ελεύθερος, ακόμη και μετά την τυπική αποχώρησή του από την εργασία του στον ΟΣΕ στο τέλος του μηνός Αυγούστου του τρέχοντος έτους, ενόψει των δεσμών που έχει αναπτύξει με τα στελέχη του Οργανισμού από όλα τα έτη που κατείχε θέσεις ευθύνης άμεσα σχετιζόμενες με την ασφάλεια της κυκλοφορίας του σιδηροδρόμου».

Σύμφωνα με το απολογητικό του υπόμνημα, ο επιθεωρητής του ΟΣΕ δηλώνει ότι «θέλω να επισημάνω έτι μία φορά είναι ότι ακόμη και έτσι, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση 157192/2022 του Υπουργού Μεταφορών και Υποδομών (ΦΕΚ Β ́2623/30.05.2022 (5.6.5.3.3) η κατανομή των βαρδιών του προσωπικού ασφαλείας πραγματοποιείται από το τμήμα επιθεώρησης Λάρισας. Εντούτοις, η έκδοση και τροποποίηση του προγράμματος ωρών εργασίας, πραγματοποιείται από τη Διεύθυνση Κυκλοφορίας και Διαχείρισης Χωρητικότητας (ΔΚ)».

Για το λόγο αυτό, εξηγεί πως «τα καθήκοντα του εκάστοτε προϊσταμένου επιθεώρησης περιορίζονται στην πρόταση περί της κατανομής του ωραρίου. Η απόφαση λαμβάνεται από τη Διεύθυνση (ΔΚ). Το πρόγραμμα κοινοποιούνταν από εμέ στη Διεύθυνση Κυκλοφορίας, ήτοι στον τότε Διευθυντή, … και στον υφιστάμενο αυτού κ. … καθώς και στη Διεύθυνση Προσωπικού, η οποία στη συνέχεια το απέστελνε στην επιθεώρηση εργασίας ως όφειλε. Δεν είχα εγώ τον τελευταίο λόγο για την τοποθέτηση του εν λόγω σταθμάρχη στην βάρδια, δεν μπορούσα καν να προβλέψω ή να πράξω τα αδύνατα».

Οι ευθύνες των δύο έμπειρων σταθμαρχών που εγκατέλειψαν εκτός ωραρίου

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο επιθεωρητής του ΟΣΕ και στους δύο σταθμάρχες που εγκατέλειψαν το πόστο τους νωρίτερα από τη λήξη της βάρδιας τους. «Μήπως ο Κ.Π. με την ίδια ευκολία που άλλαξε την πρωινή με την απογευματινή βάρδια, με την ίδια άνεση ειδοποίησε το νέο συνάδελφο σταθμάρχη να έρθει νωρίτερα γιατί ήθελε να φύγει; Εγώ πάντως ουδέποτε ενημερώθηκα αφενός για το γεγονός ότι ο ίδιος έφυγε, αφετέρου ότι ο Β.Σ. έχει μείνει μόνος του ή ότι υπήρχε οποιοδήποτε πρόβλημα στη συγκεκριμένη βάρδια. Από καμία μαρτυρική κατάθεση ή έστω απολογία συγκατηγορουμένου μου δεν προκύπτει ότι δέχθηκα έστω ένα τηλεφώνημα, διότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη δυστυχώς ποτέ» αναφέρει.

Αντιθέτως, τονίζει πως ο έμπειρος σταθμάρχης Κ.Π. «παραδέχτηκε ευθαρσώς ότι έκανε παρατήρηση στον Β.Σ. γιατί ο μηχανοδηγός της αμαξοστοιχίας 2575 τον πήρε τηλέφωνο στο κινητό του για να του ζητήσει εξηγήσεις και δεν ακολούθησε την προβλεπόμενη διαδικασία. Ο ίδιος εντόπισε ένα σφάλμα του Β.Σ. και δεν θορυβήθηκε, δεν ενημέρωσε κανέναν -πολλώ δε μάλλον εμένα που ήμουν στο Βόλο-, προτίμησε να φύγει ανενόχλητος».

Περαιτέρω, λέει στο υπόμνημά του «ο Γ.Ζ., ο Κεντρικός Σταθμάρχης Λάρισας – ο οποίος αρέσκεται να «κουνάει το δάκτυλο»-, στην ανάκρισή του επεσήμανε ότι αφού μίλησε με τον Β.Σ., μετά από λίγο κάλεσε τον Κ.Π. στο κινητό του περί ώρα 22:45 και τον ρώτησε πού βρίσκεται και του απάντησε ότι έχει φύγει. Εκείνος τον ρώτησε γιατί έφυγε και του απάντησε «πόσο να καθίσω; Αυτόν θα φυλάω;». Ως εκ τούτου, ο σταθμάρχης Κ.Π. γνώριζε ότι δεν έπρεπε να φύγει, ο Κεντρικός Σταθμάρχης Λάρισας, Γ.Ζ., γνώριζε ομοίως ότι έχει φύγει νωρίτερα και ο Β.Σ. είναι μόνος του και παράλληλα αμφότεροι είχαν αμφιβολίες για το αν θα τα φέρει εις πέραν. Δεν γνωρίζω αν είχαν εντοπίσει κάποιου είδους δυσκολία, εμπλοκή στην υπηρεσία τις προηγούμενες ημέρες -λόγω του ότι βρίσκονταν στη Λάρισα και εγώ στο Βόλο-, αυτό που γνωρίζω μετά βεβαιότητας είναι ότι ουδείς με ενημέρωσε!».

Η προσθήκη στο κατηγορητήριο

Αναφορά κάνει ο επιθεωρητής του ΟΣΕ και στην αλλαγή και προσθήκες στο κατηγορητήριο. «Από την απλή και μόνον επισκόπηση του κατηγορητήριου προκύπτει ότι η προσθήκη αυτή δεν είναι τυπική αλλά μεταβάλλει ουσιωδώς τον ίδιο τον πυρήνα της κατηγορίας. Υπό μία νέα οπτική γωνία, μου αποδίδεται γνώση επί ζητημάτων που δεν είναι καν στο πεδίο ευθύνης μου και μάλιστα προέκυψαν με τρόπο σαφή μετά το τραγικό δυστύχημα, κατά την πορεία της διενεργούμενης ανακρίσεως. Άλλωστε, η θέση μου ως Προϊστάμενου του Τμήματος Επιθεώρησης Λάρισας της Υπηρεσίας Υποστήριξης Κυκλοφορίας Κεντρικής και Νοτίου Ελλάδας της Διεύθυνσης Κυκλοφορίας του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος Α.Ε. (ΟΣΕ ΑΕ) δεν ήταν τέτοια που μου επέτρεπε σε πρακτικό ή έστω θεωρητικό επίπεδο να έχω καν ουσιαστική γνώση επί των εγειρόμενων δυσλειτουργιών του συστήματος λειτουργίας του ΟΣΕ ή έστω εμπεριστατωμένη γνώση σε ικανοποιητικό βαθμό, δημιουργίας βεβαίας πεποίθησης για τις ενέργειες που έπρεπε να λάβουν χώρα» κατέθεσε.

«Μου δημιουργεί αλγεινή εντύπωση ότι η μεταστροφή αυτή στο κατηγορητήριο έχει επισυμβεί μετά την αρχική μου απολογία κατά την οποία τόνισα το γεγονός ότι έχω στηλιτεύσει προβλήματα στη λειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου, στο βαθμό που αυτά βέβαια άπτονταν των δυσκολιών που αντιμετώπιζε το ανθρώπινο δυναμικό του ΣΣ Λάρισας. Ειδικότερα, στο αρχικό απολογητικό μου υπόμνημα τόνισα ότι έχω αποστείλει πληθώρα επιστολών στην Διεύθυνση Κυκλοφορίας στις οποίες εξέθεσα μεταξύ άλλων την κατάσταση και τις εκκρεμότητες που παρουσίαζε το συγκρότημα της Επιθεώρησης Λάρισας, ήτοι τη μεγάλη έλλειψη προσωπικού τόσο στον κλάδο Σταθμαρχών όσο και στον κλάδο των Κλειδούχων, τη μη παράδοση του έργου στα πλαίσια της εργολαβίας της ΕΡΓΟΣΕ Σ.717/2014, τη μη λειτουργία του Κέντρου Ελέγχου Κυκλοφορίας (Κ.Ε.Κ.), την υποστελέχωση του γραφείου πορισμάτων κ.ο.κ. Μάλιστα, γνωστοποίησα εκ νέου τα προβλήματα ενόψει και των επικείμενων –τότε- συνταξιοδοτήσεων κάποιων κλειδούχων και σταθμαρχών. Ένα χρόνο περίπου πριν, αιτήθηκα επιτακτικά την κάλυψη των υπηρεσιακών αναγκών της Διεύθυνσης Επιθεώρησης Λάρισας» αναφέρει.

«Η τραγική ειρωνεία είναι ότι όλη η οικογένειά μου χρησιμοποιεί το τρένο για τις μετακινήσεις της, η δε κόρη μου είχε ταξιδέψει από τη Θεσσαλονίκη στο Βόλο λίγες ημέρες πριν με σιδηροδρομική αμαξοστοιχία και επρόκειτο να αναχωρήσει και πάλι με το ίδιο μέσο. Πως μπορεί κάποιος να με κατηγορήσει ότι γνώριζα ή έστω μπορούσα να προβλέψω έναν κίνδυνο στον οποίο έθετα την ίδια μου την κόρη; Μέχρι σήμερα διάγω μία επαγγελματική σταδιοδρομία, καθώς και μία άμεμπτη κοινωνική και οικογενειακή ζωή, η δε σύζυγος και οι θυγατέρες μου έχουν ισοπεδωθεί ψυχολογικά από την προσωρινή μου κράτηση και έχουν απόλυτη ανάγκη την παρουσία μου» τονίζει.

Για τους λόγους αυτούς ζητάει:

– Να γίνει δεκτό το παρόν συμπληρωματικό υπόμνημα απολογίας στο σύνολό του.

– Να αναβάλετε την σε βάρος μου πειθαρχική διαδικασία μέχρι περατώσεως της ποινικής δίκης.

– Να αναγνωρισθεί η παραβίαση του άρ. 6 της Ε.Σ.Δ.Α. λόγω μη γνωστοποίησης εις εμέ της σε βάρος μου πειθαρχικής κατηγορίας.

– Να κηρυχθεί άκυρη η σε βάρος μου πειθαρχική διαδικασία, για τους λόγους που εκθέτω στην παρούσα.

– Να απαλλαγώ των αποδιδομένων εις εμέ κατηγοριών.

Ο κ. Σοφός επεσήμανε ότι κατά σύμπτωση βρέθηκε το παιδί από μια κοπέλα που άκουσε το κλάμα του, μέσα από το σχολικό το οποίο ήταν παρκαρισμένο στη Βούλα, μακριά από τον παιδικό σταθμό στη Βάρκιζα, όπου θα έπρεπε να βρίσκεται το παιδί.

Τα… “μαζεύει” ο Κούλογλου με δήλωση στην “ΑΥΓΗ”

Ο κ. Σοφός υπογράμμισε ότι πρόκειται για κλασική περίπτωση έκθεσης ανηλίκου. Συμπλήρωσε δε πως όλα όσα έγιναν είναι και πέρα από τον κανονισμό του σχολείου, αφού για παράδειγμα το σχολικό αφού μετέφερε τα παιδία στο σχολείο θα έπρεπε να παραμείνει στο πάρκινγκ του σχολείου κι όχι να το πάρει ο οδηγός για να πάει στο σπίτι του.

Ο κ. Σοφός είπε μεταξύ άλλων, ότι το παιδάκι μετά το περιστατικό βρίσκεται σε πολύ άσχημη κατάσταση. Δεν μπορεί να κοιμηθεί καθώς είναι ολοφάνερα σοκαρισμένο,. «Βλέποντας το σου έρχεται να κλάψεις», είπε χαρακτηριστικά ο δικηγόρος της οικογένειας.

Αντίθετα απάντησε: «Όταν πεθαίνει ένας απεργός πείνας η κοινωνική ειρήνη είναι στη συνείδησή μας. Η συνείδησή η δική μου δεν θα είναι ήσυχη, εάν πληροφορηθώ ότι απεβίωσε ένας απεργός πείνας στη χώρα μου. Παραδείγματα τέτοια έχουμε μόνο από τη γείτονα χώρα» .

Tο επόμενο βήμα του Ταραντίλη θα είναι η παραίτηση και από βουλευτής;

Ο κ. Σοφός για την υπόθεση του Δημήτρη Κουφοντίνα, ο οποίος διανύει την 56η ημέρα απεργίας πείνας τόνισε: «Δεν έχουμε να κάνουμε με έναν νοσηλευόμενο κρατούμενο αλλά με έναν απεργό πείνας. Εδώ δεν δικάζονται οι πράξεις. Εδώ μιλάμε για ανθρώπινα δικαιώματα ενός κρατούμενου που είναι απεργός πείνας. Τα όρια πλέον έχουν εξαντληθεί. Υποστηρίζουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα ως κοινωνία ή όχι; Ευθύνη της δημοκρατικής πολιτείας ότι δεν θα έχουμε νεκρό απεργό πείνας».

Μετά τη χθεσινή δικαστική απόφαση για μη αναβολή της ποινής του, είναι πιθανό την ίδια τύχη να έχει και το αίτημα που έκανε η πλευρά Κουφοντίνα και θα συζητηθεί σήμερα για μεταγωγή του στις φυλακές Κορυδαλλού.

Αυτή η παρέμβαση δεν αναδεικνύει μόνο την νομική αξία που της προσδίδουν όλες οι αναφερόμενες διεθνείς συμβάσεις και οι νόμοι της Ελλαδας, δεν απευθύνει απλά άλλη μια δραματική έκκληση προκειμενου να μη χαθεί η ζωη του απεργού πείνας.

Η επιστολή αποδεικνύει ότι ακόμα και άνθρωποι που κάθε άλλο παρά ανήκουν σε κομματικούς χώρους της αντιπολίτευσης μπορουν αντί για φανατισμό και μίσος να διαθέτουν κρίση, λογική και ότι είναι αυτό που ονομάζουμε όλοι μας ανθρωπιά.

Η επιστολή και η εκκληση αυτή αποδεικνυουν όμως και κάτι άλλο: ότι μπροστά στην κυβερνητική επιμονή απόφαση επαναφοράς της θανατικής ποινής αψηφώντας την κρίση της δικαιοσύνης και το σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος δικαίου, κάποιοι άνθρωποι δεν διστάζουν να σιωπήσουν ακόμα κι αν έτσι κλωτσούν την μεγάλη κανάτα με το γάλα μιας που είχαν μπροστά τους!

Δεύτερο Γράμμα προς την κωφεύουσα Πολιτεία για το Δ. Κουφοντίνα: Βοηθήστε τον να ζήσει

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1948), οι Συμβάσεις της Γενεύης της 12/8/1949 και τα δύο πρόσθετα Πρωτόκολλα, της 8/6/1977, που τις συμπληρώνουν, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2000), η Αμερικανική Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (1978), ο Χάρτης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη των Αφρικανικών χωρών (1981), η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων (Ψήφισμα 3452/9.12.1975 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών), η Διεθνής Σύμβαση κατά των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή ποινής της 26.11.1987, που κυρώθηκε με το Ν. 1949/1991 και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, το οποίο κυρώθηκε με το Ν. 2462/1997 (βλ. Χριστόφορος Αργυρόπουλος, Οι ποινικές διατάξεις για τα βασανιστήρια, ΠοινΔικ 7/2002, 772), αποκλείουν κατά τρόπο απόλυτο την προσφυγή στη βία.

Το ΕΔΔΑ έχει κρίνει ότι το κράτος έχει θετική υποχρέωση να μεριμνήσει για την υγεία του κρατούμενου με τα ενδεδειγμένα ιατρικά μέσα. Εάν δεν το πράξει ενδέχεται να έχει ευθύνη για παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων του. Υπ’ αυτή την εκδοχή η αναγκαστική σίτιση μπορεί να είναι επιβεβλημένη ιατρικά και νομικά πράξη. Η εφαρμογή αυτής της ιατρικής πράξης όμως δεν πρέπει να οδηγεί σε τιμωρία ή σε εξευτελισμό του κρατουμένου. Πρέπει δηλαδή να γίνεται σύμφωνα με τα πρότυπα της ιατρικής επιστήμης για την πραγματοποίηση ιατρικής πράξης χωρίς συγκατάθεση του ασθενούς, δηλαδή όταν συντρέχει κατεπείγων κίνδυνος για την υγεία του (Σωτηρόπουλος, Η υποχρεωτική σίτιση).

Σύμφωνα με τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (άρ. 12 παρ. 3 Ν. 3418/2005), αν οι συγγενείς του απεργού πείνας που δεν μπορεί για οποιονδήποτε λόγο να συναινέσει στην εκτέλεση οποιασδήποτε ιατρικής πράξης, αρνούνται να δώσουν την αναγκαία συναίνεση και υπάρχει ανάγκη άμεσης παρέμβασης, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος για τη ζωή ή την υγεία του απεργού πείνας, τότε υποχρεούται ο θεράπων ιατρός να εκτελέσει όλες τις απαιτούμενες ιατρικές πράξεις.

Φαίνεται πλέον ότι έχουμε να κάνουμε με ένα αστικό πείσμα της εξουσίας. Ο απεργός πείνας έχει ένα συγκεκριμένο νομικό status, το οποίο η Πολιτεία οφείλει να σεβασθεί, όποιος και εάν είναι. Και τον αφήνει να πεθάνει. Γράψαμε στο προηγούμενο γράμμα μας προς εσάς, ότι η Δημοκρατία δεν συγκρίνει το αξιακό της σύστημα με κανενός άλλου, διότι αυτοκαταργείται. Φαίνεται ότι σήμερα η Ελληνική Πολιτεία πιάνεται, και πάλι, απροετοίμαστη και ανώριμη, όχι μόνον στη γενικότερη λειτουργία του δημόσιου τομέα, των δικαστηρίων και της οικονομίας, αλλά και στις θεμελιώδεις υποχρεώσεις της περί του σεβασμού των στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Φυσικά η στρατευμένη λειτουργία του Τύπου, τα λεγόμενα μεγάλα «μαγαζιά», που βάζουν στην καύσιμη ύλη τους, πρόσωπα που θεωρούν ως αναλώσιμα για τη μηχανική υποστήριξή τους, συμπράττει πρωταγωνιστικά στις εξουσιαστικές λαϊκίστικες προτροπές της εκτελεστικής εξουσίας με κύριο μοχλό τη δημαγωγική προσέγγιση και αποτέλεσμα την προπαγάνδα και τελικά τη δημιουργία της λεγόμενης «κοινής γνώμης». Ενδεικτικά αναφέρεται, ότι «όλοι με μια φωνή απαντούν «σιγά που θα λυπηθώ αν κάτι πάθει ο Κουφοντίνας. Δολοφόνησε τόσους ανυποψίαστους. Και τους δολοφόνησε πισώπλατα, ψυχρά, ανελέητα, μπαμπέσικα. Κατά συρροή δολοφόνος. Ούτε συζήτηση. Η συντριπτική πλειοψηφία είναι εναντίον του. Ουδείς ενδιαφέρεται για τους νόμους. Ουδείς, εξ αυτών δίνει δεκάρα τσακιστή για την απεργία πείνας του Κουφοντίνα. Να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους» (Δανίκας, Πρώτο Θέμα, 26/2/2021).

Πόσο άλλο μίσος μπορεί να εκδηλώνεται διά του Τύπου, αν όχι με την προτροπή της θεώρησης ως αρμόζουσας στάσης αυτής της εκδίκησης; Με τη δημαγωγική αυτή τοποθέτηση καθίσταται προφανές, ότι παρέχεται άλλοθι στην εκτελεστική εξουσία, ευθέως, με την –δήθεν– «συντριπτική» (τίνος άραγε;) πλειοψηφία να συμφωνεί, σε μια εκδικητική στάση, που έρχεται καταφανώς σε αντίθεση με τις αρχές και τους κανόνες της Σωφρονιστικής Επιστήμης. Προδήλως ο συντάκτης εκείνων των γραμμών διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι εν προκειμένω οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για τους νόμους.

Η σχέση μεταξύ λαϊκισμού και δημοκρατίας ήταν πάντοτε ένα θέμα που προκαλούσε έντονη αντιπαράθεση. Παρόλο που βρισκόμαστε μακριά από μια συμφωνία, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η κοινώς αποδεκτή άποψη είναι ότι ο λαϊκισμός συνιστά έμμεσο κίνδυνο για τη δημοκρατία. Ο πιο διάσημος θεασώτης αυτής της άποψης είναι ο Γάλλος διανοούμενος Pierre Rosanvallon (Το νέο κοινωνικό ζήτημα), ο οποίος ορίζει την κρίση του δυτικού κράτους πρόνοιας όχι ως κρίση οικονομική, όπως ισχυρίζονται πολλοί, ούτε μόνον ως κρίση επέκτασης των λειτουργιών του κράτους, όπως ισχυρίζεται η νεοφιλελεύθερη αντίληψη, αλλά ως κρίση πρωτίστως φιλοσοφικής και πολιτικής φύσεως. Εισάγοντας τον όρο της αντεπανάστασης, διερωτάται ο συγγραφέας πώς ο ενθουσιασμός του Μάη του ’68 έδωσε τη θέση του στην απογοήτευση του 1980 και του 1990, κι έπειτα στη μοιρολατρία που από τη δεκαετία του 2000 συρρικνώνει τον πολιτικό και διανοητικό μας ορίζοντα. Έχουμε καθηλωθεί μεταξύ ενός ρεαλισμού της απραξίας και ενός ριζοσπαστισμού χωρίς αντίκρισμα, σε τέτοιο σημείο που να δείχνει ότι χάνεται η μάχη των ιδεών από τον εθνικισμό και τον λαϊκισμό, που υποστηρίζεται ενθέρμως από την εκτελεστική εξουσία και το δεκανίκι της, τον κάθε κραταιό καταχραστή της λειτουργίας του τύπου.

Ο Μπεκαρία, υποστηρικτής της Θεωρίας του Κοινωνικού Συμβολαίου, είχε αποτυπώσει στο έργο του Περί Εγκλημάτων και Ποινών (1764), ότι σκοπός της ποινής δεν είναι η εκδίκηση, αλλά ο σωφρονισμός αυτού που διέπραξε το αδίκημα και ο παραδειγματισμός των άλλων. Στην πράξη, οι λαϊκιστές συχνά επικαλούνται την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας για να επικρίνουν τους θεσμούς που επιδιώκουν να προστατεύσουν τα θεμελιώδη δικαιώματα που είναι εγγενή στο φιλελεύθερο μοντέλο δημοκρατίας. Κύριος στόχος τους είναι η Δικαιοσύνη και τα μέσα ενημέρωσης.

Η φωνή του θεσμού όμως και το γράμμα του νόμου είναι ισχυρότερα. Δεν μπορεί να αφήσει η σημερινή ελληνική δημοκρατία έναν απεργό πείνας να πεθάνει. Γυρίζοντας την πλάτη στη φωνή αυτή θα κοιτάξει προς την άβυσσο της κατάργησης της δικαιοκρατικής αρχής με δυσμενείς συνέπειες. Δεν υπάρχει κανένας που να διαφωνεί ότι η Δημοκρατία δεν εκβιάζεται. Το σφάλμα του επιχειρήματος έγκειται στο ότι ο απεργός πείνας δεν εκβιάζει. Εκδηλώνει με τον πιο πανηγυρικό τρόπο ένα παράπονο για τη μη εφαρμογή του νόμου. Δεν μπορεί να απαντήσει κανείς στο παράπονο αυτό του απεργού πείνας, ότι δεν σεβάστηκε το νόμο, διότι με το συλλογισμό αυτόν καταργείται η ίδια η εφαρμογή του νόμου. Παραμερίζει στο συλλογισμό αυτό που συνέβη, και εντάσσει στην προτεραιότητα αυτό που πρόκειται να συμβεί, δηλαδή ο εξανθρωπισμός, η κοινωνική επανένταξη, ο σεβασμός στο – μόνο – αξιακό σύστημα της Δημοκρατίας. Η Δημοκρατία είναι η ζωή των ανθρώπων, τα έννομα αγαθά και η προστασία τους. Η βασική αποστολή της είναι να δείξει ευαισθησία, μέριμνα και επιείκεια. Γράψαμε στο προηγούμενο γράμμα μας ότι αυτό οφείλουμε ακόμα και στον αμετανόητο. Διότι δεν τελειώνει η προσπάθεια της ηθικοκοινωνικής στροφής, παρά μόνον όταν την καταργήσει κανείς. Και εάν την καταργήσει, τότε καμία απεργία πείνας δεν μπορεί να εκδηλώσει νόημα, αφού δεν θα στοχεύει κάπου. Θα έλεγε κανείς, ότι ο απεργός πείνας που επιδιώκει την εφαρμογή του νόμου, είναι ο πρώτος που εκδηλώνει τη νοηματοδότηση της ηθικοκοινωνικής στροφής του, καθώς επιθυμεί την εφαγμογή του νόμου, γι΄αυτό και παραπονείται.

Διερωτώμαι, πώς είναι δυνατόν να μην είναι σε θέση μια αστική δημοκρατία να μην επιλύει ένα τέτοιο (απλό) ζήτημα και να αφήνει, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, να πεθάνει ένας απεργός πείνας; Πολιτικά άπολις, σας δηλώνω με την απαιτούμενη πολιτική νηφαλιότητα ότι είμαι και θα παραμείνω αντίθετος στην απαθή στάση σας, έναντι του απεργού πείνας, και θα διακηρύξω πανηγυρικά τη βασιμότητα του αιτήματός του, όσο και εάν απαντάτε με τις πράξεις για τις οποίες καταδικάσθηκε. Διότι η Δημοκρατία έχει ανάγκη στηριγμάτων πέραν και έξω οποιουδήποτε πολιτικού ή κοινωνικού φάσματος. Δεν μπορεί να υπάρξει καμία ιστορία του παρελθόντος, παρά μόνον ιστορικές ερμηνείες, και καμία από αυτές δεν θα είναι τελειωτική (Popper, The open society and its enemies, II, 396).

Ο ιστορικιστής δεν αναγνωρίζει το γεγονός ότι είμαστε εμείς αυτοί που επιλέγουμε να δομούμε τα γεγονότα της ιστορίας, παρά πιστεύει ότι η ίδια η ιστορία ή η ιστορία της ανθρωπότητας καθορίζει μέσω των εγγενών νόμων της, εμάς τους ίδιους, τα προβλήματά μας, το μέλλον μας και την οπτική μας. Ο ιστορικισμός αναζητά να βρει το δρόμο πάνω στον οποίον είναι προορισμένη να βαδίσει η ανθρωπότητα, ψάχνει να ανακαλύψει το κλειδί της ιστορίας, το οποίο όμως δεν υπάρχει. Υπάρχουν αρχές και ιδέες. Εθνικές βασικές αξίες, όπως τις ονομάζει ο Jared Diamond (Έθνη σε αναταραχή, Διόπτρα, 2019, 414), οι οποίες είναι το υπόβαθρο του ηθικού κώδικα ενός ατόμου, ενώ οι βασικές αξίες είναι στενά συνδεδεμένες με τις εθνικές ταυτότητες. Αυτές οι βασικές εθνικές αξίες ενός κράτους μπορούν να το διευκολύνουν να υιοθετήσει αλλαγές. Και αυτές παραβιάζονται με την απαθή στάση της εκτελεστικής εξουσίας απέναντι στο δίκαιο αίτημα ενός απεργού πείνας.

Θεμιστοκλής Ι. Σοφός, Δ.Ν.-Δικηγόρος, Γεν. Γραμματέας του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκού και Διεθνούς Ποινικού Δικαίου – Μέλος Δ.Σ. του Δ.Σ.Α.

Πηγή: efsyn.gr