Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Φιλιππίδης έχει εντοπιστεί σε δημόσιες εμφανίσεις, όπως στο θέατρο Ακροπόλ παρακολουθώντας την παράσταση «Hotel Amour», χωρίς να κάνει δηλώσεις.

Ο δημοσιογράφος Ηλίας Σκουλάς τον ρώτησε: «Κύριε Φιλιππίδη, τι κάνετε; Πώς είστε; Βγήκατε σε βραδινή έξοδο, στο θέατρο;». Τότε ο ηθοποιός κοίταξε την κάμερα, απάντησε «είσαι καλά παιδί μου» κι αποχώρησε.

“Στο τσακ τον γλύτωσε ο δάσκαλος χορών, καλή του ώρα, και κλήθηκε η ΑΝΙΜΑ. Το ζώο είναι σε καλή κατάσταση, παγωμένο και αφυδατωμένο. Θα το κρατήσουμε όσο χρειαστεί, μέχρι να επανέλθει, και θα του βρούμε σπίτι” έγραψε ο σύλλογος στην ανάρτησή του, σημειώνοντας πως,

“Τα θέματα που τίθενται είναι δύο (τουλάχιστον): Αυτοί που αγοράζουν τέτοια ζώα δεν εγγυώνται ότι εχουν υποδομη για να τα κρατήσουν ασφαλή, και επίσης η περισυλλογή και η φροντίδα τους θα έπρεπε να είναι στις αρμοδιότητες της αστικής πανίδας του Δήμου, που όμως αστική πανίδα θεωρεί μόνο τους σκύλους. Κι έτσι η ΑΝΙΜΑ επωμίζεται ΚΑΙ αυτό το καθήκον.”

Η ανάρτηση της ΑΝΙΜΑ:
“Στο θέατρο Δώρας Στράτου, στου Φιλοπάππου. Ένας βόας σφιγκτήρας κάτω από ένα κάθισμα. Οι περαστικοί έντρομοι, στο τσακ τον γλύτωσε ο δάσκαλος χορών, καλή του ώρα, και κλήθηκε η ΑΝΙΜΑ.

Το ζώο είναι σε καλή κατάσταση, παγωμένο και αφυδατωμένο. Θα το κρατήσουμε όσο χρειαστεί, μέχρι να επανέλθει, και θα του βρούμε σπίτι.

Ο,τι ακριβώς κάνουμε για τα δύο ιγκουάνα, από το Πάρκο Τρίτση και το Πεδίον του Άρεως, που μεταφέρθηκαν σε κακή κατάσταση στον Σταθμό την περασμένη εβδομάδα, μόλις άρχισαν τα κρύα.

Τα θέματα που τίθενται είναι δύο (τουλάχιστον): Αυτοί που αγοράζουν τέτοια ζώα δεν εγγυώνται ότι εχουν υποδομη για να τα κρατήσουν ασφαλή, και επίσης η περισυλλογή και η φροντίδα τους θα έπρεπε να είναι στις αρμοδιότητες της αστικής πανίδας του Δήμου, που όμως αστική πανίδα θεωρεί μόνο τους σκύλους. Κι έτσι η ΑΝΙΜΑ επωμίζεται ΚΑΙ αυτό το καθήκον.”

ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: Η Άννα Παναγιωτοπούλου υπήρξε μια σπουδαία καλλιτέχνιδα – Θα μείνει για πάντα ξεχωριστή στις καρδιές και τη μνήμη όλων μας
[Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία] – https://t.co/2hv8UfdmlN pic.twitter.com/00ZvIdf2os

— ΣΥΡΙΖΑ (@syriza_gr) May 4, 2024

Το χάρισμα που είχε να «σπάει» την οθόνη και να σου απευθύνεται και αυτός ο τρόπος που έκανε και το μη αστείο να σε κάνει να γελάς, ήταν μοναδικός και αξεπέραστος.

Συλλυπητήρια στους οικείους τους. Θα μείνει για πάντα ξεχωριστή στις καρδιές και τη μνήμη όλων μας.​

«Η απώλεια της Άννας Παναγιωτοπούλου μας γεμίζει θλίψη, αλλά και ευγνωμοσύνη για όσα μας προσέφερε, από τη σκηνή και την οθόνη, πάνω από μισό αιώνα. Διέγραψε μια γόνιμη και δημιουργική πορεία, στην οποία ξεδίπλωσε το πηγαίο ταλέντο της, σε ένα ευρύτατο ρεπερτόριο, αφήνοντας πάντοτε, έκτυπο και απόλυτα προσωπικό, το δικό της στίγμα.

Κέρδισε, δίκαια και επάξια, την αγάπη του μεγάλου κοινού, μέσα από τους ρόλους που ενσάρκωσε σε επιτυχημένες παραγωγές της τηλεόρασης. Κάτι που δεν πρέπει να επισκιάσει τη μεγάλη της τροχιά στο θέατρο, ως ερμηνεύτριας, αλλά και ως συγγραφέα.

Απαράγραπτη παραμένει η ουσιαστική συμβολή της στη σύλληψη και τη συγκρότηση του «Ελεύθερου Θεάτρου». Αυτού του πρωτοποριακού εγχειρήματος που έστησαν τα νέα παιδιά, μόλις απόφοιτοι, του Εθνικού, στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Ορθώνοντας ανάστημα στη Χούντα, με την «Ιστορία του Αλή Ρέτζο» και το «Και συ χτενίζεσαι, παραστάσεις του «Ελεύθερου Θεάτρου» στο Άλσος Παγκρατίου, που υπήρξαν ανάσα ελευθερίας και ελπίδας μέσα στην καταπίεση και την καταχνιά της τυραννίας.

Ενός εγχειρήματος στο οποίο η Άννα Παναγιωτοπούλου πρωτοστάτησε, όπως και στο διάδοχο σχήμα του, την «Ελεύθερη Σκηνή», πριν επιβληθεί, για πολλές δεκαετίες, ως ηθοποιός μεγάλης γκάμας και διαμετρήματος.

Το πηγαίο ταλέντο του ήταν η δημιουργία λιτών χαρακτήρων. Εμφανίστηκε σε ταινίες που του εξασφάλιζαν τους οικονομικούς πόρους για να στηρίξει τα σχέδιά του στο θέατρο.

Συνδέθηκε, όμως, και με έργα ανήσυχων δημιουργών κατά την περίοδο μετάβασης του κινηματογράφου μας από τον κλασικό προς το νέο. Ερμήνευσε τον Ορέστη στην «Ηλέκτρα» του Μιχάλη Κακογιάννη. Στάθηκε με απλότητα κι άνεση δίπλα στη Μπέτυ Αρβανίτη και τον Πέτρο Φυσούν στην ταινία «Ζεστός μήνας Αύγουστος», ένα φιλόδοξο εγχείρημα ελληνικού νουάρ από τον Σωκράτη Καψάσκη.

Η ίδια ερμηνευτική σιγουριά τον διέκρινε στο αντιηρωικό και παραγνωρισμένο «Μπλόκο» του Άδωνι Κύρου, αλλά και στο αντιστασιακό δράμα «Με τη λάμψη στα μάτια» του Πάνου Γλυκοφρύδη.

Κατά τη δεκαετία του ’80 έπαιξε στο «Ευτυχισμένο πρόσωπο της Λεωνόρας» του Ντίνου Μαυροειδή και στην «Υπόγεια διαδρομή» του Απόστολου Δοξιάδη. Ο τελευταίος ρόλος του στον ελληνικό κινηματογράφο ήταν, το 2008, στη διασκευή του έργου του Κωνσταντίνου Θεοτόκη «Σκλάβοι στα δεσμά τους» από τον Τώνη Λυκουρέση.

Μαθητής του Κάρολου Κουν, ο Γιάννης Φέρτης αναμετρήθηκε με επιτυχία με τα μεγαλύτερα έργα του κλασικού και του σύγχρονου ρεπερτορίου, αλλά και του αρχαίου δράματος, χαρίζοντας μας μοναδικές ερμηνείες που θα εξακολουθούν να μνημονεύονται, στην ιστορία του θεάτρου, ως υποδειγματικές.

Γιατί υπήρξε ένας ερμηνευτής που αξιοποίησε στο έπακρο τις στέρεες σπουδές του, τη συνεργασία του με κορυφαίους θεατρανθρώπους και, πρωτίστως, τα μοναδικά εκφραστικά του μέσα για να αναδειχθεί δίκαια, σε έναν από τους μεγαλύτερους ηθοποιούς της γενιάς του.

Η σκηνική του παρουσία, σεμνή και συνάμα επιβλητική, έθετε πάντοτε μέτρα σύγκρισης. Ποιος, από όσους είχαν την τύχη να τον δουν στο σανίδι, μπορεί πράγματι να ξεχάσει πώς συνδύαζε την υποβλητική φωνή του με την κίνηση και την έκφραση, προσεγγίζοντας, πάντοτε με δέος, το κείμενο;

Τα επιλεκτικά του περάσματα από τη μεγάλη και τη μικρή οθόνη, αλλά και από την αφήγηση, συμπληρώνουν την εικόνα ενός ολοκληρωμένου ερμηνευτή, που ευτύχησε να κερδίσει πανάξια, χάρη στην πορεία του, την προσωπικότητά του αλλά και την άφατη προσήλωσή του, χωρίς εκπτώσεις, στην Τέχνη, τον σεβασμό των ομοτέχνων του, τον θαυμασμό και την αγάπη του κοινού.

Τον αποχαιρετούμε με ευγνωμοσύνη για όλα όσα μας προσέφερε. Στη σύζυγό του Μαρίνα Ψάλτη, με την οποία συμπορεύθηκαν στη ζωή και την Τέχνη, την οικογένειά του και τους φίλους του απευθύνω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια».

Η Ζωζώ Σαπουντζάκη, η πιο καυτή σταρ της μεταπολεμικής Ελλάδας, ένας ζωντανός θρύλος, κατάφερε να γίνει συνώνυμο του γλεντιού και της νυχτερινής διασκέδασης, αξιοποιώντας στο μέγιστο το μπρίο της, τη θέλησή της να ζει στα άκρα, το ταλέντο της στο τραγούδι και στην πίστα, που μετέφερε και στη μεγάλη οθόνη. Το υποκριτικό της ταλέντο, χωρίς να είναι ξεχωριστό, ήταν αρκετό να δέσει με όλα τα παραπάνω, για να γεμίσει τη μεγάλη οθόνη με την πικάντικη εμφάνισή της, να γίνει ένα από τα πρώτα ερωτικά σύμβολα στην Ελλάδα, ένας ονειρικός πειρασμός.

Λαμπερή και υπέροχη ακόμα και σήμερα, η Ζωζώ Σαπουτζάκη κλείνει το μάτι στον χρόνο και συνεχίζει να μας εκπλήσσει με το πάθος της για ζωή. Χρόνια πολλά Ζωζώ μας! 🎂🎬#HappyBirthday #ΖωζώΣαπουντζάκη pic.twitter.com/zyM4kqeHU2

— Finos Film (@FinosFilm) May 27, 2023

Η Ζωζώ Σαπουντζάκη, που έγινε 90 ετών (27 Μαΐου 1933) και συνεχίζει να μεταδίδει ακόμη και σήμερα ενέργεια και ζωτικότητα, άκμασε για τρεις τουλάχιστον δεκαετίες σε πίστες, θεατρικά σανίδια, κινηματογραφικά πλατό, ενώ έζησε και μια ζωή γεμάτη, θυμίζοντας μυθιστόρημα, που θα μπορούσε να γεμίσει χιλιάδες σελίδες. Άλλωστε όπως είχε πει και η ίδια «εγώ θα ζήσω δυο ζωές, το λέει και το όνομά μου, Ζω-ζώ…»

Αγρίμι

Η Ζωή Σαπουντζάκη γεννήθηκε το ‘33, σε δύσκολες εποχές, στη Θεσσαλονίκη, ενώ ο πατέρας της Σωκράτης είχε καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη και η μητέρα της Φυλή, από τη Σμύρνη. Πάτησε το θεατρικό σανίδι από παιδούλα, μόλις 7 ετών, μαζί με τη μεγαλύτερη αδελφή της, Βάσω, στην ηθογραφία «Το Αγρίμι» στο Θέατρο του Λευκού Πύργου. Η Βάσω σταμάτησε γρήγορα το θέατρο, γιατί έκανε οικογένεια, ενώ η Ζωζώ συνέχισε την προσπάθειά της στο θέαμα. Τη βοήθησε πολύ και η γνωριμία με τον γείτονά της Γιάννη Δαλιανίδη, που της έμαθε χορό, καθώς και η παρότρυνση της μητέρας της, που έπαιξε και ρόλο «μάνατζερ», στην καριέρα της.

Η νύχτα, τα φτερά και οι καμπύλες

Στις αρχές της δεκαετίας του ‘50 κατέβηκε στην πρωτεύουσα, κερδίζοντας άμεσα το αθηναϊκό κοινό με το φλογερό ταπεραμέντο και την ομορφιά της, παίζοντας κυρίως σε επιθεωρήσεις. Γρήγορα, θα αφήσει το θέατρο για να μπει στον χώρο της νυχτερινής διασκέδασης σε κοσμικά κέντρα, όπου σύχναζε η «αφρόκρεμα» της εποχής, εφοπλιστές, βιομήχανοι, επιχειρηματίες, καλλιτέχνες. Οι εμφανίσεις της, ήταν τολμηρές και ιδιαιτέρως εντυπωσιακές, με τις πανάκριβες τουαλέτες της, τα φτερά και πούπουλα, που έκρυβαν μόνο τα «επίμαχα» μέρη του σώματός της. Σύντομα θα χαρακτηριστεί η «βασίλισσα της νύχτας», ενώ οι ζουμερές καμπύλες της θα γίνουν ακόμη ωραιότερες όταν αποφασίσει να βγάλει από πάνω της τα περιττά κιλά.

Η Μαρλέν και η Μπέλα Μπούλα

Τη δεκαετία του ‘50 θα μπει και στα κινηματογραφικά πλατό, κάνοντας εμφανίσεις ως τραγουδίστρια («Ο Μπαμπάς Εκπαιδεύεται», «Ο Λεφτάς», «Νύχτες στο Μιραμάρε»), ενώ η πρώτη της επιτυχία ως ηθοποιού ήρθε το 1966 στην κωμωδία του Γιάννη Δαλιανίδη «Ο Ξυπόλυτος Πρίγκηψ» κάνοντας τον Κώστα Βουτσά να «ξερογλύφεται», υποδυόμενη την τραγουδίστρια Μάρλεν. Δυο χρόνια μετά, θα συμπρωταγωνιστήσει και πάλι με τον Κώστα Βουτσά στην κωμωδία «Ο Ψεύτης» και πάλι του Δαλιανίδη, ενώ τον επόμενο χρόνο θα έρθει η επιτυχία της στην κωμωδία «Το Θύμα», του Ντίνου Δημόπουλου.

1933
Γεννήθηκε η ηθοποιός και τραγουδίστρια Ζωζώ Σαπουντζάκη pic.twitter.com/8FTP37t9G8

— prince james the 1st…🇬🇷♈☘️🍀 (@zamboulakis) May 27, 2023

Έχοντας και πάλι δίπλα της τον Βουτσά, θα αφήσει εποχή ως μία ψωνάρα που θέλει να γίνει πρωταγωνίστρια του σινεμά, η περίφημη Μπέλα Μπούλα, σατιρίζοντας τις φιλόδοξες των στάρλετ της εποχής που ήθελαν να γίνουν σαν την πραγματική Σαπουντζάκη, βρίσκοντας το θύμα που θα χρηματοδοτήσει την τρέλα τους. Θα ακολουθήσει η κωμωδία «Ο Άνθρωπος της Καρπαζιάς» και πάλι με τον Βουτσά, ενώ μετά από κάποιες αποτυχίες, θα παίξει έναν ρόλο και στο χολιγουντιανό «Ο Έλληνας Μεγιστάνας» του Τζέι Λι Τόμσον, με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουίν, στο ρόλο του Αριστοτέλη Ωνάση.

Ο Αλέξανδρος και ο Νιάρχος

Το αξιοπερίεργο είναι ότι ο γιος του Ωνάση, Αλέξανδρος, ήταν σφόδρα ερωτευμένος με την Ζωζώ. Όπως είχε πει η ίδια, με τον Αλέξανδρο Ωνάση γνωρίστηκαν στο κέντρο «Πεταλούδα», όπου άνοιγε αμέτρητες σαμπάνιες και τις έστελνε ραβασάκια γράφοντας ότι «καμία δεν είναι σαν κι εσένα». Ωστόσο, τα 15 χρόνια διαφοράς που είχαν, ήταν ένα εμπόδιο για να προχωρήσει η σχέση τους. «Ειδωθήκαμε μερικές φορές, αλλά εντάξει, ήταν μικρό παιδί και δεν προχώρησα», είχε πει η Σαπουντζάκη, την οποία λάτρευε και ο εφοπλιστής Σταύρος Νιάρχος.

Οι γάμοι και το δικαστήριο

Παρότι θα μπορούσε να έχει παντρευτεί μεγιστάνες τελικά έκανε δυο γάμους, όπως ήθελε η μητέρα της, με επιστήμονες. Έναν γιατρό, στα δεκαοχτώ της, ένας γάμος που κράτησε μόλις τρεις μήνες λόγω της ζήλιας που της είχε, αλλά και της μεγάλης διαφοράς ηλικίας και έναν δικηγόρο, πολύ αργότερα, με τον οποίο έζησε 23 χρόνια μέχρι τον θάνατό του. Μία ιστορία που την στεναχώρησε αρκετά, αλλά ίσως όχι όσο η περιβόητη και παταγώδης δικαστική περιπέτεια, που την έστειλε κατηγορούμενη για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος και ψευδορκίας, εξαιτίας ενός ερωτικού συντρόφου της, που ως οικονομικός διευθυντής στην Πειραϊκή Πατραϊκή, έκανε κατάχρηση.

Χρόνια πολλά στη Ζωζώ #Σαπουντζάκη, στο αιώνιο κορίτσι της χαράς, που χόρευε σέικ με μπουζούκι, για να θυμόμαστε πώς γλεντούσαν κάποτε οι Έλληνες pic.twitter.com/DZIrMlYxcJ

— sitarcos (@sitarcos) May 27, 2023

Ήταν το 1968, όταν είχε φτιάξει και την γνωστή αγαπημένη βίλα της στην Κινέτα, η οποία βρέθηκε στο στόχαστρο των ερευνών. Όπως και πανάκριβα κοσμήματα, μια πολυτελής Μερτσέντες και δέκα άλογα ιπποδρόμου, τα οποία, το κατηγορητήριο, ήθελε να είναι από την κατάχρηση των 15 εκατομμυρίων δραχμών του συντρόφου της. Η Σαπουντζάκη θα διαψεύσει όλες τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι όλα όσα είχε αποκτήσει προέρχονταν από τις μεγάλες αμοιβές της και θα αθωωθεί.

Νέα Υόρκη-Αθήνα: Σημειώσατε 2

Οι τεράστιες αμοιβές της από τις εμφανίσεις της στις πίστες της Αθήνας και όλου του κόσμου, όπου εμφανίστηκε, πολλές φορές πήγαιναν στον «θεατρικό κουβά», ενώ θα μπορούσαν να της είχαν χαρίσει μία ονειρική ζωή. Όμως, για την Ζωζώ τα χρήματα ήταν για να ξοδεύονται, να γίνονται ελληνικά γλέντια. Αυτά που την εμπόδισαν να κατακτήσει και την Αμερική. Όπως έχει διηγηθεί η ίδια, όταν ήταν στο Αμέρικα, για κάποιες εμφανίσεις, θα συναντήσει τυχαία τον μάνατζερ της Ελίζαμπεθ Τέιλορ, τον οποίο θα εντυπωσιάσει με το ταλέντο της. «Μου έκλεισε ένα από τα μεγαλύτερα συμβόλαια στη Νέα Υόρκη. Κατέληξα να παίρνω ένα εκατομμύριο δολάρια την εποχή εκείνη. Πολλά λεφτά! Θα έμενα στην Αμερική για πάντα, αλλά η νοσταλγία με έκανε να γυρίσω πίσω», είχε πει η Ζωζώ.

Η χαρά της ζωής

Η Ζωζώ Σαπουντζάκη, θα δεχθεί ακόμη ένα διπλό χτύπημα, το πρώτο όταν στη μεγάλη φωτιά της Κινέτας θα καεί το μεγαλύτερο μέρος του αγαπημένου της παραθαλάσσιου σπιτιού και το 2022 όταν θα καταστραφεί το διαμέρισμα που διατηρούσε στην Αθήνα, μετά από έκρηξη που θα σημειωθεί σε κτίριο της Λεωφόρου Συγγρού. Τώρα, της αρκεί να βλέπει τη θάλασσα από τα δωμάτια που έμειναν όρθια στο σπίτι της Κινέτας, να κάνει τα μπάνια της, να θυμάται τα ωραία γλέντια που έγιναν εκεί. Δεν την κατέβαλαν ούτε τα κατεστραμμένα σπίτια, ούτε η χαμένη της περιουσία. Αρκεί που συνεχίζει να γεύεται την απλή χαρά της ζωής και να μεταδίδει σε όλους – ακόμη και στις σποραδικές τηλεοπτικές ή άλλες εμφανίσεις της, την αγάπη της γι’ αυτήν.

Το βιογραφικό της

Η Κατερίνα Χέλμη γεννήθηκε στην Αθήνα στις 12 Αυγούστου 1939.

Έγινε ευρέως γνωστή μέσα από ρόλους σε μερικές από τις πιο αγαπημένες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου.

Η πρώτη της εμφάνιση στον κινηματογράφο πραγματοποιήθηκε το 1957 στην ταινία «Μπαρμπαγιάννης ο κανατάς», αλλά η μεγαλύτερή της επιτυχία είναι «Τα κόκκινα φανάρια», όπου είπε την ατάκα «Μην φύγεις, Ντόρη, θα φαρμακωθώ». Υπήρξε, επίσης, η αντίζηλος της Αλίκης Βουγιουκλάκη στην ταινία «Η αγάπη μας».

Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας της, έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 25 ταινίες και σε 4 τηλεοπτικές σειρές. Έχει ασχοληθεί επίσης με την συγγραφή αρκετών βιβλίων.

Σύζυγός της ήταν ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Σβολόπουλος.

Σε αντίθεση με τον σύζυγό της Κωνσταντίνο Σβολόπουλο, ο οποίος ήταν στενός φίλος του Κωνσταντίνου Καραμανλή και διευθυντής του Ιδρύματος Καραμανλή, η Κατερίνα Χέλμη δραστηριοποιήθηκε πολιτικά στο ΠΑΣΟΚ, ως μέλος της Επιτροπής Συνδικαλιστικού Επιστημόνων-Καλλιτεχνών. Στις δημοτικές εκλογές του 1994, εκλέχθηκε δημοτική σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων με την παράταξη του Θεόδωρου Πάγκαλου.

«Επιλέξαμε μια ποικιλία θεμάτων, από την υγεία και το περιβάλλον έως τις ανθρώπινες σχέσεις» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Άλκιστις Κοντογιάννη. «Δημιουργήσαμε ένα σύμπαν από παραμύθια με μεταφορές καις συμβολισμούς» προσθέτει.

Μπορούν όμως τα παραμύθια και τα σκηνικά που φτιάχνονται με πρωτόλεια μέσα να συγκινήσουν ένα τέτοιο ακροατήριο; Ήταν ένα ερώτημα ή ακόμη και ένας φόβος που εξέφρασαν πολλοί. Η πραγματικότητα όμως τους διέψευσε. Η αίθουσα στο ανοικτό επισκεπτήριο ήταν κατάμεστη το απόγευμα του Σαββάτου και το χειροκρότημα των θεατών ζεστό.

Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε το πρωί της Κυριακής όταν η αίθουσα γέμισε από τις φωνές των παιδιών που ήρθαν να επισκεφθούν τους πατέρες τους. Τα παιδιά μαγνητίστηκαν από τις κούκλες και τις παραστάσεις «Το δάσος των Βατίκων», «Η μεγάλη των πτήσεων σχολή», «Πάρης καλεί Αφιλοξενιστάν…όβερ», «Ποτέ δεν είναι αργά». «Ο πλανήτης έχει πυρετό» και «Μαζειρεύουμε: Ο Ρόνης ο Μακαρόνης και Σεφ Πατάτας».

Μετά το τέλος της εκδήλωσης κάθισαν με τους γονείς τους στο ανοικτό επισκεπτήριο, έναν φροντισμένο χώρο με γρασίδι και πλακόστρωτα δρομάκια που φιλοξενεί παγόνια, κουνέλια και πουλερικά. Η μικρή αυτή πανίδα ήταν ακόμη ένας λόγος να αποσπαστεί το βλέμμα τους.

«Τα παιδιά είναι το πιο δύσκολο αλλά και το πιο ενδιαφέρον κοινό» λέει η Αφροδίτη Παγούνη, μεταπτυχιακή φοιτήτρια και συνδημιουργός της παράστασης «Σαν τη Γη πουθενά», η οποία έχει κάνει παραστάσεις και σε άλλα καταστήματα κρατουμένων. «Στον Κορυδαλλό είδα ό,τι και στο Ναύπλιο. Ανθρώπους που θέλουν να μοιραστούν πράγματα και να ζήσουν κάτι πέρα από την καθημερινότητά τους» συμπληρώνει.

Αυτή η διάθεση επικοινωνίας ήταν διάχυτη στον χώρο που φιλοξενήθηκαν οι παραστάσεις. Εξίσου έντονη ήταν και η επιθυμία για ψυχαγωγία, η οποία ικανοποιήθηκε με το μπαγλαμαδάκι μεταπτυχιακού φοιτητή, ο οποίος το διέθεσε για μια μίνι λαϊκή συναυλία. Ήταν εκεί κάποια στιγμή που ένας κρατούμενος ζήτησε να ακουστεί το «Κελί 13» και ήταν την επομένη, στο παιδικό κουκλοθέατρο, που κάποιος μικρός θεατής ρώτησε τον πατέρα του γιατί δεν είναι στο σπίτι.

Τόσο το Σάββατο όσο και την Κυριακή, πάντως, οι παραστάσεις ξεκίνησαν με την κλασική φράση των παραμυθιών «μια φορά και έναν καιρό». Με αυτή τη φράση είπε κάποιος κρατούμενος πως ξεκινήσει κάποτε την αφήγησή του για να διηγηθεί στα παιδιά του τη ζωή του σαν παραμύθι.

Η κωμωδία και το δράμα, το παιχνίδι της εξουσίας και ο θάνατος, ο σφοδρός έρωτας, αλλά και η δύναμη της τρέλας ή το βάθος του μίσους, της καπατσοσύνης και της πονηριάς μπορεί να διατρέχουν απ’ άκρου εις άκρον τον λόγο του, εκείνο όμως το οποίο τον έχει μετατρέψει σε κορυφαίο όλων των εποχών και όλων των εθνών, κάτι που ο πολύς Χάρολντ Μπλουμ δεν θα δυσκολευόταν να προσυπογράψει και με τα δυο του χέρια, είναι η ικανότητά του να μετατρέπεται αμέσως, 400 και πλέον χρόνια ύστερα από το κάπως άδοξο τέλος του, σε σύμβολο των πάντων. Αυτό ακριβώς δείχνει το πυκνό βιβλίο του Μπιλ Μπράισον (Bill Bryson) «Σαίξπηρ: Όλη η αλήθεια για τη ζωή του», που μόλις κυκλοφόρησε σε μετάφραση Ελένης Βαχλιώτη από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Πρόκειται για ένα είδος βιογραφίας το οποίο διαβάζεται σαν μυθιστόρημα, αλλά και σαν θρίλερ με μεγάλες ερευνητικές φιλοδοξίες.

Ταξιδιογράφος ολκής, χιουμορίστας υψηλού επιπέδου και αφηγητής έτοιμος να μεταφέρει στο ευρύ κοινό δύσκολα επιστημονικά θέματα, ο Μπράισον, που έχει γράψει την πολυδιαβασμένη και πολυσυζητημένη «Μικρή ιστορία περί των πάντων [σχεδόν]» (μετάφραση Ανδρέας Μιχαηλίδης, Μεταίχμιο 2020), και έχει ξεσκονίσει οτιδήποτε έχει γραφτεί για τον Σαίξπηρ από την περίοδο της μεγάλης θεατρικής φήμης και ακμής του μέχρι και τις ημέρες μας, θέλει να μιλήσει για τον μείζονα δραματουργό χωρίς να παγιδευτεί σε βαριά ή ναρκισσιστικά ερμηνευτικά σχήματα, αλλά και δίχως να υποκύψει στις τερατολογίες (ακόμα και στις θεωρίες συνωμοσίας) που εμπεριέχουν κάποτε οι βιογραφίες του. Αρχή, λοιπόν, του συγγραφέα, ενόσω ετοιμάζεται να ξεδιπλώσει το χαλί για τον βίο και για το έργο του Σαίξπηρ, είναι ο απομυθοποιητικός αγνωστικισμός: γνωρίζουμε για την περίπτωσή του πολύ λιγότερα από όσα έχουν κατά καιρούς προσκομίσει οι διαδόσεις και οι θρύλοι γύρω από το πρόσωπό του.

Ποιος ακριβώς ήταν ο δεσμός με τη γυναίκα του, που έμεινε ανέκαθεν αφανής; Τι έγινε με τις δυο κόρες του; Γιατί μολονότι τον ονομάζουμε «ελισαβετιανό», τα σημαντικότερα θεατρικά του ανέβηκαν επί της βασιλείας του Ιακώβου, του διαδόχου της Ελισάβετ; Ποιους ακριβώς ρόλους των έργων του διάλεγε να υποδυθεί ο ίδιος ως ηθοποιός; Πού βρισκόταν το «Globe», το διάσημο θέατρό του, και κατά πόσο μοιάζει με τον σημερινό συνονόματό του χώρο; Πώς το κοινό του καιρού του άρχισε να λατρεύει το θέατρο και να πληρώνει πανάκριβα τις παραστάσεις ενώ δεν υπήρχαν ακόμη καλά καλά θέατρα και αίθουσες παραστάσεων; Πόσο έμοιαζε ο Σαίξπηρ με τους άλλους διάσημους συγγραφείς των χρόνων του, όπως ο Τζον Γουέμπστερ ή ο Κρίστοφερ Μάρλοου; Γιατί έγραφε τόσο εκτεταμένα και πολύστιχα έργα; Τι σχέση είχε με την ομοφυλοφιλία ή με τις μαύρες καλλονές που εξυμνούν τα σονέτα του; Γιατί δεν ήταν τόσο πλούσιος όσο πιστευόταν άλλοτε μα και τώρα; Πόσο αγαπούσε το Στράτφορντ όπου γεννήθηκε το 1564 και πέθανε το 1616; Τι ήταν τα αγγλικά τα οποία έγραφε, για ποιον λόγο προτιμούσε τις παλαιότερες εκδοχές τους και με ποιον τρόπο τα μετέτρεψε σε γλώσσα μιας χιλιοδοξασμένης πατρίδας; Πώς συνέθεσε από τη μια μεριά τον «Ρωμαίο και την Ιουλιέτα», τον «Βασιλιά Ληρ», τον «Άμλετ» και τον «Κοριολανό» και από την άλλη το «Πολύ κακό για το τίποτε» και τη «Στρίγκλα που έγινε αρνάκι»; Ποιες είναι οι χειρόγραφες μορφές που αντιπροσωπεύουν τις τραγωδίες και τις κωμωδίες του; Τι συνέβη με τα κληρονομικά του και με τη διάθεση της περιουσίας του; Κι ακόμα, τι ήταν εκείνο που οδήγησε να αμφισβητηθεί η ύπαρξή του ως συγγραφέα;

Ο Μπράισον δεν θέτει ερωτήματα για να τα απαντήσει καταλεπτώς, αλλά για να ανοίξει μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα, συνοψίζοντας τις συζητήσεις, τις αναζητήσεις και τις αμφισβητήσεις αιώνων γύρω από τον Σαίξπηρ. Και δεν ζητάει ο Μπράισον επ’ ουδενί να καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα, να στρογγυλέψει άλυτες απορίες ή να κλείσει με το ζόρι κενά και χάσματα. Του αρκεί να ζωντανέψει το θεατρικό, το αστικό, το ταξικό και το υγειονομικό (βλ. τις πανδημίες της πανώλης) Λονδίνο του 16ου αιώνα, να δώσει κάποια λαμπρά στίγματα της αρχόμενης ιστορίας του θεάτρου, αλλά και να δημιουργήσει μιαν ατμόσφαιρα κατάλληλη για να μάθουμε (πιο πολύ να διαισθανθούμε) τι ήταν ο Σαίξπηρ, προσφέροντάς μας έναν οδηγό που θα βοηθήσει να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος της δουλειά του, καθώς και να αποκρυπτογραφήσουμε δίχως την παραμικρή σοβαροφάνεια το μυστήριο της τέχνης του.