Υπάρχει επίσης ένας αυξανόμενος αριθμός τρόπων για τους ταξιδιώτες να βιώσουν αυτούς τους φυσικούς σχηματισμούς, από μια απλή πεζοπορία στο Εθνικό Πάρκο Volcanoes στη Χαβάη μέχρι την δια ζώσης επίσκεψη σε ενεργό ηφαίστειο στο νησί Ambrym του Βανουάτου. 

Στην Ισλανδία, μια από τις πιο επισκέψιμες τοποθεσίες της χώρας, το  Blue Lagoon , εκκενώθηκε πρόσφατα λόγω ηφαιστειακής δραστηριότητας στην περιοχή, η πέμπτη τέτοια έκρηξη από τον Δεκέμβριο του 2023. Το σπα, το οποίο βρίσκεται μόλις 5 χιλιόμετρα από το μικρό ψαροχώρι του Grindavík όπου έγινε η έκρηξη, θερμαίνεται από γεωθερμική ενέργεια χάρη στη θέση του σε ένα πεδίο λάβας. Αν και δεν έχουν αναφερθεί θάνατοι που να σχετίζονται με αυτή την έκρηξη, αρκετά περιστατικά θανάτων τουριστών σε άλλα ηφαίστεια έχουν αφήσει πολλούς ανθρώπους να αμφισβητούν την ασφάλεια του ηφαιστειακού τουρισμού στο σύνολό του.

Το 2019, 22 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 25 τραυματίστηκαν σε μια τουριστική αποστολή στο Whakaari /White Island, ένα ηφαίστειο στα ανοικτά των ακτών της Νέας Ζηλανδίας, όταν εξερράγη υπερθερμασμένος ατμός από το ηφαίστειο – μια τραγωδία που εξερευνήθηκε στο ντοκιμαντέρ του Netflix του 2022 The Volcanohaka From Rescuarie. Το 2023, ένα από τα πιο ενεργά και δημοφιλή ηφαίστεια στο νησί της Σουμάτρας της Ινδονησίας, το όρος Μαράπι , σκότωσε 23 πεζοπόρους και τραυμάτισε δεκάδες άλλους όταν εκτόξευσε απροσδόκητα υπερθερμασμένη τέφρα.

Λοιπόν, είναι ασφαλής ο ηφαιστειακός τουρισμός; Ευτυχώς για τους ταξιδιώτες περιπέτειας, οι ειδικοί λένε ναι – με μερικές πολύ σημαντικές προειδοποιήσεις.

Πρώτον, είναι σημαντικό να κάνετε μια μικρή έρευνα εκ των προτέρων. «Όταν οι άνθρωποι πηγαίνουν σε ένα ηφαίστειο για ηφαιστειακό τουρισμό, πρέπει πραγματικά να εκπαιδεύονται», λέει ο Μάθιου Πάτρικ, γεωλόγος στο Παρατηρητήριο Ηφαιστείων της Χαβάης . «Διαβάστε ποιοι είναι οι περιορισμοί, τι κάνουν οι τοπικές αρχές για να κρατήσουν τους ανθρώπους έξω και να κρατήσουν τους ανθρώπους ασφαλείς». Αυτό περιλαμβάνει τον έλεγχο των τοπικών τουριστικών ιστοσελίδων για ενημερωμένες πληροφορίες ασφάλειας και την εγγραφή για ειδοποιήσεις κειμένου όταν επισκέπτεστε εθνικά πάρκα.

Στη συνέχεια, εάν ταξιδεύετε σε ένα ενεργό ηφαίστειο, είναι καλύτερο να πάτε με έναν αξιόπιστο οδηγό. Αν και είναι αλήθεια ότι ορισμένα μέρη, όπως το ηφαίστειο Acatenango στη Γουατεμάλα, επιτρέπουν στους τουρίστες να το επισκεφτούν μόνοι τους, μια ξενάγηση σε ενεργά ηφαίστεια είναι καλύτερη από την άποψη της ασφάλειας να έχει και κάποιον καλό γνώστη της περιοχής.

«Κάθε ηφαίστειο είναι διαφορετικό, επομένως οι άνθρωποι πρέπει να το γνωρίζουν», λέει ο Πάτρικ. “Μερικά ηφαίστεια στη Χαβάη, τα προηγούμενα χρόνια, θα μπορούσατε βασικά να περπατήσετε μέχρι τις ροές λάβας με λογική ασφάλεια. Αλλά προφανώς, δεν θα θέλατε να είστε τόσο κοντά σε ένα ηφαίστειο που μπορεί να εκραγεί οποιαδήποτε στιγμή.”

Μπορεί επίσης να υπάρχουν πολιτιστικοί προβληματισμοί, όπως στο Εθνικό Πάρκο Volcanoes. Στον πολιτισμό των ιθαγενών της Χαβάης, τα ηφαίστεια θεωρούνται ζωντανά όντα και οι εκρήξεις είναι μια εποχή βαθιάς πολιτιστικής και πνευματικής σημασίας. Οι επιστήμονες και οι επισκέπτες καλούνται να σέβονται όσο το δυνατόν περισσότερο το βαθύ νόημα που έχουν τα ηφαίστεια για αυτήν την κοινότητα. Τα μέτρα για την επίσκεψη με σεβασμό περιλαμβάνουν τη μη διακοπή της ροής της λάβας, την απομάκρυνση φυτών ή βράχων από την περιοχή και τη μη λήψη φωτογραφιών ή βίντεο από αυτόχθονες κατοίκους της Χαβάης που μπορεί να προσεύχονται κοντά στην περιοχή.  

Η πρόβλεψη εκρήξεων εντός ωρών δεν είναι τόσο δύσκολη. Ωστόσο, μερικές φορές καταφέρνουν να μας εκπλήξουν – Kristín Vogfjorð

Τα περισσότερα τουριστικά συμβούλια προσφέρουν καθοδήγηση για το πώς να επισκεφθείτε καλύτερα τα τοπικά ηφαίστεια με υπευθυνότητα – αν όχι καθόλου. Στον απόηχο της πρόσφατης έκρηξης στην Ισλανδία, ο τουριστικός ιστότοπος της χώρας διαθέτει μια σελίδα ειδικά αφιερωμένη στην παροχή ενημερωμένων πληροφοριών. Αν και ισχύουν επί του παρόντος μέτρα εκκένωσης στη χερσόνησο του Ρέικιανες, όπου σημειώθηκαν οι εκρήξεις, οι επιχειρήσεις στην υπόλοιπη χώρα συνεχίζουν κανονικά.

Σύμφωνα με την Kristín Vogfjorð, επικεφαλής της Geoscience Research στο Ισλανδικό Μετεωρολογικό Γραφείο , οι εξελίξεις στην πρόβλεψη εκρήξεων και άλλων επικίνδυνων φαινομένων, όπως οι εκπομπές τοξικών αερίων που σχετίζονται με τα ηφαίστεια, έχουν κάνει τον ηφαιστειακό τουρισμό πολύ πιο ασφαλή, όχι μόνο στην Ισλανδία, αλλά σε όλο τον κόσμο. «Μπορούσαμε να προβλέψουμε κάποιες εκρήξεις στην Ισλανδία ακόμη και από το 2000», λέει ο Vogfjorð. “Η πρόβλεψη εκρήξεων μέσα σε λίγες ώρες δεν είναι τόσο δύσκολη. Ωστόσο, μερικές φορές καταφέρνουν να μας εκπλήξουν.”

Το Γκρίνταβικ δεν κινδύνευσε τελικά από την έκρηξη του ηφαιστείου, καθώς η λάβα έρεε προς αντίθετη κατεύθυνση από την πόλη.

🚨#BREAKING: Iceland Volcano has erupted for the Second Time now being extremely Dangerously Close to the town of Grindavík

📌#Grindavík | #Iceland

Currently After powerful earthquake swarms shaking the country's southwestern Reykjanes Peninsula volcano has erupted for the… pic.twitter.com/anh2kp23I8

— R A W S A L E R T S (@rawsalerts) January 14, 2024

A volcanic eruption has started just north of the town of #Grindavik#volcaniceruption #Reykjanes #iceland #volcano pic.twitter.com/gH7kfMTulD

— Thury Bjork (@thurybjork) January 14, 2024

«Είναι ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο βορειοανατολικά της Σαντορίνης και σε περίπου 500 μέτρα έχουμε βρει πάρα πολλά υδροθερμικά πεδία, που σημαίνει ότι αυτό το ηφαίστειο είναι πολύ ενεργό» ανέφερε η επιστήμονας περιγράφοντας το πώς φτάσαμε στην τρισδιάστατη απεικόνιση που ανοίγει νέους δρόμους για την παρακολούθηση των ηφαιστειακών εκρήξεων.

«Το 2019 με το ωκεανογραφικό πλοίο ΠΟΣΕΙΔΩΝ, σε συνεργασία με την GEOMAR μπορέσαμε να κάνουμε να κάνουμε τρισδιάστατη απεικόνιση της στρωματογραφίας του ηφαιστείου και να ανακαλύψουμε κάτι το οποίο ήταν εκπληκτικό: ότι η μεγάλη έκρηξη και το τσουνάμι, το οποίο προκλήθηκε οφειλόταν σε μια τεράστια κατολίσθηση στην βορειοδυτική πλευρά του κόλπου» επισήμανε.

Μιλώντας για τα μυστικά του παρελθόντος που αποκαλύφθηκαν η ηφαιστειολόγος δήλωσε ότι πλέον οι καινούργιες τεχνολογίες δίνουν τη δυνατότητα στους επιστήμονες να αποκρυπτογραφήσουν τα μυστικά του παρελθόντος.

Απαντώντας σε ερώτηση για το εάν μπορεί να επαναληφθεί αυτό το φαινόμενο η κα Νομικού απάντησε ότι «όλες οι πιθανότητες είναι ανοικτές». Γι’ αυτό όπως εξήγησε οι επιστήμονες έχουν τοποθετήσει στην καρδιά του ηφαιστείου ηλεκτρονικούς αισθητήρες για να εντοπίσουν εγκαίρως μια ηφαιστειακή κατολίσθηση.

Πηγή: Νewsroom | ΕΡΤ

El Observatorio de Volcanes Hawaianos del Servicio Geológico de Estados Unidos, informó que hizo erupción el volcán #Kīlauea, en Hawái.
Esto ocurre en la zona interior del cráter, donde existe un lago de lava desde 2020. #InternacionalesTR pic.twitter.com/WbBfmZiIK6

— Telemetro Reporta (@TReporta) June 7, 2023

Το USGS ανέβασε το επίπεδο συναγερμού από «πορτοκαλί» σε «κόκκινο» έως ότου αξιολογήσει την ηφαιστειακή δραστηριότητα. Oι επιστήμονες είπαν ότι ξεκίνησε το απόγευμα της Τρίτης, αναφέροντας αυξημένη δραστηριότητα σεισμού και παραμόρφωση του εδάφους που υποδεικνύουν κίνηση του μάγματος στο υπέδαφος.

Σε μια κλειστή περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ηφαιστείων της Χαβάης, το Κιλαουέα είναι ένα από τα πιο ενεργά ηφαίστεια στον κόσμο. Το 2019, μια σειρά από σεισμούς και μεγάλη έκρηξη στο Κιλαουέα οδήγησαν σε καταστροφές εκατοντάδων σπιτιών και επιχειρήσεων.

Το Κιλαουέα εξερράγη τελευταία φορά τον Ιανουάριο, με τη δραστηριότητά του να εκτείνεται μέχρι τον Μάρτιο, αναφέρει το USGS.

Το τεράστιο ηφαίστειο που υψώνεται πάνω από την Πόλη του Μεξικού θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα στον κόσμο επειδή περίπου 25 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε ακτίνα 60 μιλίων, σύμφωνα με τη DailyMail.

Το αυξημένο επίπεδο συναγερμού της Κυριακής – σε «κίτρινη φάση τρία» – έρχεται μια ημέρα αφότου δύο αεροδρόμια της Πόλης του Μεξικού διέκοψαν προσωρινά τη λειτουργία τους λόγω πτώσης τέφρας, η οποία ανάγκασε επίσης 11 χωριά να ακυρώσουν τις σχολικές συνεδρίες.

Τα μεγαλύτερα προβλήματα από την Κυριακή καταγράφονται στην πόλη Πουέμπλα, όπου τα πάντα έχουν καλυφθεί από την στάχτη, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να μην κυκλοφορούν στους δρόμους προκειμένου να αποφύγουν να έρθουν σε επαφή με την στάχτη αλλά και να την εισπνεύσουν, σύμφωνα με το Forecastweather.gr.

«Το ηφαίστειο έχει καταγράψει εκρήξεις καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, αν και όχι τόσο μεγάλες όσο αυτή», συμπλήρωσε. Μια έκρηξη τέτοιου μεγέθους «υποδηλώνει έξαρση δραστηριότητας», υπογράμμισε.

Επί του παρόντος, το επίπεδο συναγερμού για το συγκεκριμένο ηφαίστειο παραμένει στο κίτρινο (3ο υψηλότερο) της τετραβάθμιας κλίμακας, κάτι που μεταφράζεται σε «σημαντική» σεισμική δραστηριότητα, με μικρές εκρήξεις και έκλυση τοξικών αερίων, σύμφωνα με το Ηφαιστειολογικό και Σεισμολογικό Παρατηρητήριο της Κόστα Ρίκα (OVSICORI).

Οι αρχές ζήτησαν από τους κατοίκους των περιοχών που βρίσκονται κοντά στο ηφαίστειο να μην πλησιάζουν τα ποτάμια λόγω του κινδύνου μόλυνσης από τα υλικά που εκτοξεύτηκαν από τον κρατήρα.

Στην Κόστα Ρίκα υπάρχουν περίπου 120 ηφαίστεια, αλλά μόνο πέντε από αυτά είναι ενεργά.

«Όταν το ηφαίστειο στη Σαντορίνη εξερράγη για τελευταία φορά το 1650 σκότωσε 70 ανθρώπους. Ωστόσο, σχεδόν 400 χρόνια μετά, είναι ήσυχο, αλλά δεν κοιμάται» σημειώνει η βρετανική εφημερίδα.

Στο Κολούμπο, το υποθαλάσσιο ηφαίστειο που βρίσκεται λίγο έξω από τη Σαντορίνη ανακαλύφθηκε πρόσφατα ένας θάλαμος μάγματος που γεμίζει σταδιακά με τήγμα, ωθώντας τους ερευνητές να εντείνουν την παρακολούθηση του ηφαιστείου σε live χρόνο.

Όπως γράφει ο Guardian, από τα μέσα του 17ου αιώνα που έγινε η τελευταία φονική έκρηξη, η πληθυσμιακή αύξηση και ο τουρισμός στη Σαντορίνη σημαίνουν ότι ο αντίκτυπος μίας ισοδύναμης έκρηξης σήμερα θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερος.

Το Κολούμπο ανήκει στην εξαιρετικά εκρηκτική οικογένεια ηφαιστείων, ικανών να δημιουργήσουν μία στήλη έκρηξης ύψους δεκάδων χιλιομέτρων, ενώ είναι επίσης πιθανό να προκαλέσει τσουνάμι.

Χρησιμοποιώντας μία νέα τεχνική απεικόνισης – παρόμοια με υπερηχογράφημα – ο Κραπκίβιτς και οι συνεργάτες του εντόπισαν τη συγκέντρωση τήγματος περίπου 3,5 χιλιόμετρα κάτω από το ηφαίστειο.

Τα συμπεράσματά τους, που δημοσιεύονται στο περιοδικό «Geochemistry, Geophysics, Geosystems», υποδηλώνουν ότι αν και δεν επίκειται έκρηξη, το ηφαίστειο αποτελεί σοβαρή απειλή.

Μία άλλη ομάδα ερευνητών στο ερευνητικό σκάφος «Joides Resolution» τρυπά ιζήματα γύρω από το Κολούμπο για να ανακατασκευάσει την ιστορία των εκρήξεων εδώ και εκατομμύρια χρόνια.

Μεταξύ άλλων, ελπίζουν να κατανοήσουν τους δεσμούς μεταξύ σεισμών και ηφαιστείων σε αυτήν την περιοχή και να διερευνήσουν την επίδραση της αλλαγής της στάθμης της θάλασσας στο μέγεθος και τη συχνότητα των εκρήξεων.

Το τσουνάμι φέρεται να προκλήθηκε από την αποκόλληση βράχων στην περιοχή του ηφαιστείου Σιάρα ντελ Φουόκο και την κατάληξή τους στη θάλασσα. Σύμφωνα με πληροφορίες της Πολιτικής Προστασίας, σειρήνες ήχησαν στο νησί και τέθηκε σε ισχύ πορτοκαλί συναγερμός, αλλά δεν αναφέρθηκαν καταστροφές.

Η ηφαιστειακή δραστηριότητα στην έντονα ενεργή νοτιοανατολική πλευρά του ηφαιστείου συνεχίστηκε και σήμερα Δευτέρα και η λάβα έφθασε στη θάλασσα

Τα σχολεία στο νησί παρέμειναν κλειστά σήμερα, ενώ ο δήμαρχος της περιοχής Λίπαρι θα ανακοινώσει αν θα σταματήσουν προσωρινά οι εκδρομές στο ηφαίστειο.

Το Στρόμπολι της Ιταλίας και το όρος Σεμέρου στην Ινδονησία, εξερράγησαν την ίδια μέρα, μια εβδομάδα μετά το Μάουνα Λόα στη Χαβάη.

Οι πρόσφατες εκρήξεις, ωστόσο, δεν συνδέονται σε καμία περίπτωση. Ο David Rothery, καθηγητής πλανητικών γεωεπιστημών στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο της Βρετανίας, είπε στο Newsweek: «Απέχουν χιλιάδες χιλιόμετρα μεταξύ τους και δεν υπάρχει πιθανή σύνδεση μεταξύ γεγονότων στο ένα και συμβάντων στο άλλο».

Από τα τρία, το όρος Σεμέρου είναι το πιο θανατηφόρο ηφαίστειο, είπε ο Rothery. Έχει ύψος 3.675 μέτρα και είναι το μεγαλύτερο ηφαίστειο στο νησί της Ιάβας της Ινδονησίας. Είναι επίσης ένα από τα πιο ενεργά ηφαίστεια του νησιού.

«Το Στρόμπολι είναι ένα από τα πιο ενεργά ηφαίστεια στον κόσμο. Εκρήγνυται σχεδόν συνεχώς τα τελευταία 90 χρόνια, επομένως αυτή η τελευταία έκρηξη δεν αποτελεί έκπληξη. Αλλά είναι πολύ μεγαλύτερη από το συνηθισμένο» πρόσθεσε ο Rothery.

Η λάβα κύλησε στις πλαγιές του Σεμέρου, ταξιδεύοντας προς ένα κοντινό ποτάμι, ενώ αρκετά χωριά καλύφθηκαν με τέφρα που έκρυψε τον ήλιο, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί θύματα. Αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι μεταφέρθηκαν σε προσωρινά καταφύγια ή άλλες ασφαλείς περιοχές, σύμφωνα με τον Τζόκο Σαμπάνγκ, επικεφαλής της υπηρεσίας διαχείρισης καταστροφών στο Λουματζάνγκ, στην επαρχία της Ανατολικής Ιάβας.

Οι άνθρωποι κλήθηκαν να μείνουν 5 χιλιόμετρα μακριά από το στόμιο του κρατήρα και να αποφύγουν την περιοχή του νοτιοανατολικού τομέα κατά μήκος του ποταμού Besuk Kobokan που βρίσκεται περίπου 13 χιλιόμετρα μακριά από τον κρατήρα.

Οι αρχές εξέδωσαν το υψηλότερο επίπεδο προειδοποίησης ως απάντηση στην έκρηξη, ανέφεραν τοπικά μέσα ενημέρωσης. Η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ιαπωνίας παρακολουθεί στενά το φαινόμενο, καθώς υπάρχει πιθανότητα για εκδήλωση τσουνάμι μετά την έκρηξη, ανέφερε ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός σταθμός της χώρας NHK.s

Η τελευταία μεγάλη έκρηξη του Σεμέρου σημειώθηκε τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους και άφησε πίσω 51 νεκρούς σε χωριά που ήταν θαμμένα σε στρώματα λάσπης. Εκατοντάδες άλλοι τραυματίστηκαν και υπέστησαν σοβαρά εγκαύματα, ενώ η έκρηξη οδήγησε 10.000 και πλέον χωρικούς να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Η κυβέρνηση μετέφερε περίπου 2.970 σπίτια εκτός της επικίνδυνης ζώνης.

Με 142 ηφαίστεια, η Ινδονησία έχει τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο που ζει σε κοντινή απόσταση από ένα ηφαίστειο. Υπολογίζεται οτι 8,6 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε απόσταση 10 χιλιομέτρων από ένα ηφαίστειο.

Το ηφαίστειο Στρόμπολι – ένα από τα τέσσερα ενεργά ηφαίστεια της Ιταλίας το οποίο βρίσκεται στο ομώνυμο νησάκι – εξερράγη πριν λίγες ημέρες μέσα σε έναν εκκωφαντικό θόρυβο, ξερνώντας τόνους λάβας και ηφαιστειακής τέφρας.

Η έκρηξη προκάλεσε μερική κατάρρευση της «βεράντας» του κρατήρα του ηφαιστείου.

WATCH: The Italian volcano Stromboli erupted, unleashing plumes of smoke and lava 🌋 pic.twitter.com/sq3KdfKoSp

— Reuters (@Reuters) October 15, 2022