Τι συνέβη, άραγε, στις 25 Μαρτίου του 1821 και την έχουμε αναδείξει ως την ημέρα της εθνικής μας εορτής; Τίποτα απολύτως λένε οι ιστορικοί. Ή σχεδόν τίποτα, για να είμαστε ακριβείς, πέρα από κάποιες αψιμαχίες. Κανένα σπουδαίο πολεμικό γεγονός που να δικαιολογεί αυτή την επιλογή. Ούτε καν η ύψωση του λαβάρου της Μονής της Αγίας Λαύρας και η ορκωμοσία των παλληκαριών από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό.

Το περιστατικό της Αγίας Λαύρας είναι ένας εθνικός μύθος. Τον οφείλουμε στον γάλλο περιηγητή και ιστορικό Φρανσουά Πουκεβίλ (1770-1838), ο οποίος συνέγραψε την τετράτομη Ιστορία της Αναγεννήσεως της Ελλάδος (1824). Η ιστορία διαδόθηκε από στόμα σε στόμα, αλλά και μέσω του πίνακα Ο Όρκος της Αγίας Λαύρας (1851) του σημαντικού έλληνα ζωγράφου Θεόδωρου Βρυζάκη (1814-1878).

Άλλωστε και ο ίδιος ο Παλαιών Γερμανός δεν αναφέρει λέξη για το περιστατικό στα απομνημονεύματά του. Είναι ιστορικά εξακριβωμένο ότι εκείνη την ημέρα δεν βρισκόταν στη Μονή της Αγίας Λαύρας, αλλά στην Πάτρα, όπου όντως όρκισε τους επαναστάτες της περιοχής στην Πλατεία του Αγίου Γεωργίου.

Τι γιορτάζουμε 25 Μαρτιου (Διπλή Γιορτή)

Η επέτειος να γιορτάζουμε τον εθνικό ξεσηκωμό στις 25 Μαρτίου καθιερώθηκε στις 15 Μαρτίου 1838 από τον βασιλιά Όθωνα, προκειμένου να συνδεθεί με το εκκλησιαστικό γεγονός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Ήταν και επιθυμία του Αλέξανδρου Υψηλάντη και της Φιλικής Εταιρείας να συνδεθεί η έναρξη της επανάστασης με μια μεγάλη εκκλησιαστική εορτή για να τονωθεί το φρόνημα των υπόδουλων Ελλήνων.

Στην πραγματικότητα, η Επανάσταση δεν ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου 1821, αλλά λίγες μέρες νωρίτερα στην Πελοπόννησο, μία περιοχή με συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς και μικρή στρατιωτική παρουσία των Τούρκων. Ο στρατιωτικός και πολιτικός διοικητής της Πελοποννήσου (Μόρα Βαλεσί) Χουρσίτ Πασάς βρισκόταν στα Γιάννινα για να εξοντώσει τον Αλή Πασά, ο οποίος είχε αυτονομηθεί από την Υψηλή Πύλη. Πριν από την αναχώρησή του, ο Χουρσίτ είχε λάβει διαβεβαιώσεις από τους προεστούς του Μοριά ότι οι φήμες που κυκλοφορούσαν για τον επικείμενο ξεσηκωμό των ραγιάδων ήταν ανυπόστατες.

Αχαιοί και Μανιάτες ερίζουν για το ποιος έριξε την πρώτη τουφεκιά του εθνικού ξεσηκωμού. Στις 21 Μαρτίου αρχίζει η πολιορκία των Καλαβρύτων από τον Σωτήρη Χαραλάμπη και τους Πετμεζαίους. Είναι η πρώτη πολεμική ενέργεια της Επανάστασης και θα λήξει νικηφόρα μετά από πέντε ημέρες.

Στις 23 Μαρτίου οι Μανιάτες υπό την αρχηγία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τη συνεπικουρία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη καταλαμβάνουν την Καλαμάτα και με διακήρυξή τους κάνουν γνωστό στη διεθνή κοινότητα τον ξεσηκωμό των Ελλήνων. Την ίδια ημέρα, οι άνδρες του Αντρέα Λόντου θέτουν υπό τον έλεγχό τους τη Βοστίτσα (σημερινό Αίγιο), ενώ επαναστατικός αναβρασμός επικρατεί στην Πάτρα. Από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό το Άγιο Όρος αναχωρεί ο σερραίος έμπορος και φλογερός πατριώτης Εμμανουήλ Παππάς, προκειμένου να ξεκινήσει την Επανάσταση στη Μακεδονία.

Η 23η Μαρτίου είναι ο πρώτος σημαντικός σταθμός του εθνικού αγώνα και θα μπορούσε κάλλιστα να είχε πάρει τη θέση της 25ης Μαρτίου στο εορταστικό καλεντάρι της χώρας μας.

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

O Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ήταν ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, που έδρασε στην Πελοπόννησο και εξ αυτού του λόγου είναι γνωστός και ως «Γέρος του Μωριά». Γεννήθηκε «εις τα 1770, Απριλίου 3, την Δευτέρα της Λαμπρής… εις ένα βουνό, εις ένα δέντρο αποκάτω, εις την παλαιάν Μεσσηνίαν, ονομαζόμενον Ραμαβούνι», όπως αναφέρει στα Απομνημονεύματά του. Ήταν γιος του κλεφτοκαπετάνιου Κωνσταντή Κολοκοτρώνη (1747-1780) από το Λιμποβίσι Αρκαδίας και της Γεωργίτσας Κωτσάκη, κόρης προεστού από την Αλωνίσταινα Αρκαδίας.

Η οικογένεια των Κολοκοτρωναίων από το 16ο αιώνα, που εμφανίζεται στο προσκήνιο της ιστορίας, βρίσκεται σε αδιάκοπο πόλεμο με τους Τούρκους. Μονάχα από το 1762 έως το 1806, 70 Κολοκοτρωναίοι εξοντώθηκαν από τους κατακτητές. Το 1780, ήταν 10 ετών, όταν ο πατέρας του σκοτώθηκε από τους Τούρκους, ένα γεγονός που σημάδεψε τη ζωή του.

Στα 17 του έγινε οπλαρχηγός του Λεονταρίου και στα 20 του νυμφεύτηκε την κόρη του τοπικού προεστού Αικατερίνη Καρούσου. Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και στις αρχές του 1821 αποβιβάστηκε στη Μάνη για να λάβει μέρος στον επικείμενο Αγώνα.

Περισσότερα για την ζωή και την δράση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη εδώ

Γεώργιος Καραϊσκάκης

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ήταν ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, που έδρασε κυρίως στη Ρούμελη (Στερεά Ελλάδα). Γεννήθηκε το 1780 στο Μαυρομάτι Καρδίτσας και ήταν καρπός της σχέσης του αρματολού Δημήτρη Καραΐσκου και της μοναχής Ζωής Ντιμισκή, αδελφής του κλέφτη Κώστα Ντιμισκή και εξαδέλφης του οπλαρχηγού Γώγου Μπακόλα. Μεγάλωσε με τους θετούς γονείς του, μία οικογένεια Σαρακατσάνων, αφού η μητέρα του τον εγκατέλειψε μη αντέχοντας τον διασυρμό μιας παράνομης σχέσης και πέθανε όταν ήταν οκτώ ετών. Από τη μητέρα του, ο «γιος της καλογριάς» κληρονόμησε τον ανυπότακτο χαρακτήρα του και την παροιμιώδη βωμολοχία του.

Στα 15 του ο Γεώργιος Καραϊσκάκης εγκαταλείπει τους θετούς του γονείς και σχηματίζει κλέφτικη ομάδα από συνομηλίκους του. Τρία χρόνια αργότερα πέφτει στα χέρια του Αλή Πασά, ο οποίος εκτιμώντας τον ισχυρό του χαρακτήρα τον προσλαμβάνει στη σωματοφυλακή του. Στην Αυλή των Ιωαννίνων όχι μόνο έμαθε τη στρατιωτική τέχνη, αλλά και στοιχειώδη γράμματα, γραφή και ανάγνωση.

Περισσότερα για την ζωή και την δράση του Γεωργίου Καραϊσκάκη εδώ

Οδυσσέας Ανδρούτσος

Από τους επιφανέστερους στρατιωτικούς ηγέτες της Επανάστασης του ‘21.

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος έπεσε θύμα των εμφύλιων διαμαχών κατά τη διάρκεια του Αγώνα και σκοτώθηκε από χέρι ελληνικό. Γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1788 και ήταν ο μονάκριβος γιος του ξακουστού αρβανίτη αρματολού της Ρούμελης Αντρέα Βερούση ή Καπετάν Ανδρούτσου και της Ακριβής Τσαρλαμπά, κόρης προεστού της Πρέβεζας. Στο νησί του Οδυσσέα είχε καταφύγει η μητέρα του για να γλιτώσει από την καταδίωξη των Τούρκων, επειδή ο πατέρας του είχε ακολουθήσει τον θαλασσομάχο Λάμπρο Κατσώνη στις ανά το Αιγαίο περιπέτειές του. Εκεί βαφτίστηκε το 1792 από τη γυναίκα του Κατσώνη, Μαρουδιά, που για τον ίδιο λόγο είχε ζητήσει κι αυτή άσυλο στο νησί.

Προς τιμή του ομηρικού ήρωα, του δόθηκε το όνομα Οδυσσέας. Ο ίδιος, όμως, πατρίδα του θεωρούσε την πατρίδα του πατέρα του, τις Λιβανάτες της Λοκρίδας. Όταν ο Αλή Πασάς έμαθε πως ο φίλος του καπετάν Ανδρούτσος, που εν τω μεταξύ είχε αποκεφαλιστεί από τους Τούρκους το 1797, άφησε γιο, τον πήρε κοντά του στην αυλή του στα Γιάννενα, που αποτελούσε τότε σπουδαίο στρατιωτικό σχολείο, στο οποίο μαθήτευσαν αρκετοί Έλληνες αγωνιστές του ’21. Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον μεγάλωσε ο μικρός Οδυσσέας. Εκεί έμαθε τα πρώτα γράμματα και να μιλάει ιταλικά και αρβανίτικα. Η σωματική του δύναμη ήταν παροιμιώδης και διηγούνται αναρίθμητα κατορθώματά του. Κάποιος βιογράφος του γράφει, ότι «επήδα ως έλαφος, έτρεχεν ως ίππος και ίππευεν ως Κένταυρος».

Περισσότερα για την ζωή και την δράση του Οδυσσέα Ανδρούτσου εδώ

Παπαφλέσσας

Κληρικός, από τους σημαντικότερους αγωνιστές της Επανάστασης του ‘21.

Ο Γεώργιος Δικαίος Φλέσσας, όπως ήταν το κοσμικό του όνομα, γεννήθηκε το 1786 ή το 1788 στην Πολιανή Μεσσηνίας. Ο Παπαφλέσσας φοίτησε στην ονομαστή Σχολή της Δημητσάνας και το 1816 εκάρη μοναχός στο μοναστήρι της Βαλανιδιάς στην Καλαμάτα κι έλαβε το όνομα Γρηγόριος. Ζωηρός και εριστικός ως χαρακτήρας, γρήγορα ήλθε σε ρήξη με τον ηγούμενό του και πήγε να μονάσει στο μοναστήρι της Ρεκίτσας, μεταξύ Μυστρά και Λεονταρίου.

Στις αρχές του 1818 μάλωσε μ’ ένα Τούρκο αγά της περιοχής για κάποια διαφιλονικούμενα κτήματα και αναγκάστηκε να καταφύγει στην Κωνσταντινούπολη. Λίγο προτού εγκαταλείψει την Πελοπόννησο κι ενώ καταδιώκετο από Τούρκους οπλοφόρους, φέρεται να τους είπε: «Άιντε ρε και πού θα μου πάτε! Θα ξαναγυρίσω πάλι ή δεσπότης ή πασάς και τότε θα λογαριαστούμε!» .Στην Κωνσταντινούπολη γνωρίστηκε με τον Παναγιώτη Αναγνωστόπουλο, ο οποίος τον κατήχησε και τον μύησε στη Φιλική Εταιρεία στις 21 Ιουνίου του 1818 με το συνθηματικό όνομα Αρμόδιος. Την ίδια περίοδο έγινε αρχιμανδρίτης από τον πατριάρχη Γρηγόριο Ε’. Από τη στιγμή που έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ο Παπαφλέσσας αφιερώθηκε ψυχή τε και σώματι στην υπόθεση του εθνικού ξεσηκωμού.

Περισσότερα για την ζωή και την δράση του Παπαφλέσσα εδώ

Αθανάσιος Διάκος

Ο Αθανάσιος Διάκος ήταν από τους πρωτεργάτες του εθνικού ξεσηκωμού στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα και ήρωας της μάχης της Αλαμάνας. Γεννήθηκε το 1788 στην Άνω Μουσουνίτσα της Φωκίδας (σημερινός Αθανάσιος Διάκος) και κατ’ άλλους στη γειτονική Αρτοτίνα, απ’ όπου καταγόταν η μητέρα του. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αθανάσιος Γραμματικός.

Ο πατέρας του μη μπορώντας να αντέξει τα βάρη της πολυμελούς οικογένειάς του, τον έστειλε δόκιμο μοναχό στο κοντινό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, σε ηλικία 12 ετών. Πέντε χρόνια αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος, αλλά γρήγορα εγκατέλειψε την καλογερική, όταν σκότωσε ένα Τούρκο αγά, επειδή, σύμφωνα με κάποια παράδοση, αυτός του έθιξε τον ανδρισμό του, θαμπωμένος από την ομορφιά του. Ο νεαρός Αθανάσιος εντάχθηκε ως πρωτοπαλίκαρο στο σώμα του οπλαρχηγού Γούλα Σκαλτσά και τότε ήταν που έλαβε το προσωνύμιο Διάκος, με το οποίο έγινε γνωστός και έμεινε στην ιστορία.

Το 1814 πήγε στα Ιωάννινα και εντάχθηκε στη σωματοφυλακή του Αλή Πασά, της οποίας επικεφαλής ήταν ο Οδυσσέας Ανδρούτσος. Όταν ο Ανδρούτσος διορίστηκε αρχηγός στο αρματολίκι της Λιβαδειάς, ο Διάκος τον ακολούθησε. Μετά την αποχώρηση του Ανδρούτσου, ο Διάκος ανακηρύχθηκε καπετάνιος τον Οκτώβριο του 1820, ενώ την ίδια περίοδο μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Στις 27 Μαρτίου 1821, ο Αθανάσιος Διάκος πρωτοστατεί στην κήρυξη της Επανάστασης στην Ανατολική Στερεά.

Περισσότερα για την ζωή και την δράση του Αθανασίου Διάκου εδώ

Μπουμπουλίνα

Μια από τις δύο κορυφαίες γυναικείες μορφές της Ελληνικής Επανάστασης. Η άλλη είναι η Μαντώ Μαυρογένους. Η Μπουμπουλίνα ήταν κόρη του Υδραίου πλοιάρχου Σταυριανού Πινότση και γεννήθηκε το 1771 στις φυλακές της Κωνσταντινούπολης, όπου ο πατέρας της εκρατείτο για συμμετοχή στα Ορλοφικά. Στα 17 της παντρεύτηκε τον Σπετσιώτη πλοίαρχο Δημήτριο Γιάννουζα και στα 26 της έμεινε χήρα με τρία παιδιά.

Το 1801 παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο τον Σπετσιώτη καραβοκύρη Δημήτριο Μπούμπουλη και έγινε έκτοτε γνωστή ως Μπουμπουλίνα (η γυναίκα του Μπούμπουλη). Έχασε και τον δεύτερό της σύζυγο με τον οποίο απέκτησε τρία παιδιά. Την περιουσία του θανόντος συζύγου της, που ξεπερνούσε τα 300.000 τάλληρα, την επένδυσε αποκτώντας μερίδια σε διάφορα σπετσιώτικα πλοία.

Ο Εθνικός Ξεσηκωμός βρήκε την Μπουμπουλίνα «πεντηκοντούτιδα, ωραίαν, αρειμάνιον ως αμαζόνα, επιβλητικήν καπετάνισσαν, προ της οποίας ο άνανδρος ησχύνετο και ο ανδρείος υπεχώρει», όπως τη σκιαγράφησε ο δημοσιογράφος και ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων. Ξόδευε την περιουσία της, όχι μόνο για τη διατήρηση των πλοίων της, αλλά και για τα στρατεύματα στην ξηρά.

Περισσότερα για την ζωή και την δράση της Μπουμπουλίνας εδώ

Μαντώ Μαυρογένους

Εξέχουσα μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, μία από τις ελάχιστες γυναίκες που διακρίθηκαν στον Αγώνα.

Οι πληροφορίες για τη ζωή και τη δράση της αντλούνται κυρίως από ξένους συγγραφείς, τους οποίους φαίνεται ότι είχε σαγηνεύσει με την προσωπικότητα και την ομορφιά της και όχι από τους συγχρόνούς της Έλληνες ιστορικούς και απομνηματογράφους, που αποσιώπησαν ή υποτίμησαν την προσφορά της στον Αγώνα.

Η Μαντώ (Μαγδαληνή το βαπτιστικό της όνομα) Μαυρογένους γεννήθηκε το 1796 ή το 1797 στην Τεργέστη, όπου ο πατέρας της Νικόλαος Μαυρογένης, γόνος της ονομαστής φαναριώτικης οικογένειας των Μαυρογένηδων με καταγωγή από τις Κυκλάδες, ασχολείτο με το εμπόριο. Η μητέρα της Ζαχαράτη Χατζή Μπατή, γεννημένη στη Μύκονο, αλλά με καταγωγή από τη Σπάρτη, ήταν πολύγλωσση και κρατούσε τα κατάστιχα των εμπορικών δραστηριοτήτων του άνδρα της. Σύμφωνα με τον Γάλλο φιλέλληνα στρατιωτικό και συγγραφέα Μαξίμ Ρεμπό , η Μαντώ γνώριζε γαλλικά και ιταλικά. Ήταν προικισμένη μ’ ένα γλυκύτατο χαρακτήρα, αλλά «όταν μιλάει για την ελευθερία της πατρίδας της, φλογίζεται, η συζήτηση ζωντανεύει και τα λόγια της κυλάνε με μια φυσική ευγλωττία που σου κρατούν την ανάσα». Με την έναρξη της Επανάστασης, η Μαντώ Μαυρογένους από την Τήνο, όπου διέμενε μετά τον θάνατο του πατέρα της, έσπευσε στη Μύκονο και πρωτοστάτησε στην εξέγερση των κατοίκων του νησιού.
Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/503

© SanSimera.gr

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Οι “κροκοδείλιοι” ενθουσιασμοί και τα υποκριτικά χειροκροτήματα για τους υγειονομικούς του δημόσιου συστήματος υγείας κατέρρευσαν στα Επείγοντα, τις Μονάδες Αυξημένης Φροντίδας και Εντατικής Θεραπείας, από την Αλεξανδρούπολη και τη Θεσσαλονίκη έως τη Λάρισα και την Αθήνα. Αποδείχθηκαν μια μεγάλη και καλά σκηνοθετημένη φιέστα για να καλυφθούν καθυστερήσεις, ολιγωρίες και ιδεοληψίες.

Ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους:

Ο/η γιατρός και ο/η νοσηλευτής/τρια δεν είναι “ήρωες”. Είναι άνθρωποι του καθήκοντος που υπερβάλλουν εαυτούς για να φέρουν σε πέρας αυτό για το οποίο έδωσαν όρκο και αυτό για το οποίο πήραν την απόφαση ζωής να υπηρετήσουν: την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Δεν επιδιώκουν “μεγαλόσταυρους” τιμής από κυβερνήσεις και κόμματα. Είτε τους χειροκροτήσουν στα μπαλκόνια, είτε όχι, το ίδιο ακριβώς καθήκον θα συνεχίσουν να υπηρετούν. Θα παλεύουν για τη ζωή και θα γίνονται ράκη μπροστά στον θάνατο. Ζητούν μόνο δύο πράγματα: Όλες εκείνες τις υποδομές και προϋποθέσεις για να κερδίσουν ευκολότερα τη μάχη με το “τέλος” και να σώσουν ή να παρατείνουν τη ζωή, και την έμπρακτη αναγνώριση του κόπου τους. Καλύτερες συνθήκες εργασίας και καλύτερες αμοιβές.

Όταν οι πολιτικοί τους αποδίδουν τον χαρακτηρισμό “ήρωες” γνωρίζουν καλά πως αυτό αποτελεί πρόσχημα για να δικαιολογηθούν όσα οι ίδιοι (οι πολιτικοί) δεν έχουν πράξει για τα παραπάνω. Κανένα σύστημα κοινωνικής προστασίας στις δυτικές δημοκρατίες δεν μπορεί και δεν πρέπει να λειτουργεί “ηρωϊκά”. Ακόμα και σε συνθήκες μιας πρωτοφανούς πανδημίας όπως αυτή που ζούμε.

Μια ευνομούμενη Πολιτεία που αντιστοιχείται με τις ανάγκες του συνόλου της κοινωνίας δεν αφήνει το δημόσιο σύστημα υγείας να λειτουργεί “ηρωϊκά”, απλούστατα γιατί αυτό σημαίνει πως δεν είχε πράξει όσα έπρεπε.

Τα δημόσια συστήματα υγείας δεν οικοδομούνται για να λειτουργούν μόνο σε ιδανικές συνθήκες μηδενικής ή έστω μικρής απειλής. Πρέπει να έχουν ληφθεί όλες οι μέριμνες προληπτικά, για να λειτουργούν σε συνθήκες μεγάλων κρίσεων, ακόμα και ακραίας συγκυρίας. Το είπε πολύ εύστοχα ο Εμανουέλ Μακρόν σε εκείνο το πρώτο διάγγελμά του στην πρώτη φάση της πανδημίας. Και μετά το ξέχασε κι αυτός, όπως και σχεδόν όλοι οι Ευρωπαίοι ηγέτες που υποκριτικά είχαν συνταχθεί με το μήνυμά του.

Στην Ελλάδα τα πράγματα ήταν και είναι πολύ χειρότερα. Ένα ΕΣΥ καθημαγμένο από την αδιαφορία και ακόμα περισσότερο ευάλωτο από τις “απώλειες” της περιόδου των μνημονίων. Τώρα, όμως, δεν υπάρχει πια η παραμικρή δικαιολογία.

Δεν υπάρχουν “ήρωες” γιατί τους συνηθίσαμε να πέφτουν…ηρωϊκά και μετά να στήνουμε ανδριάντες. Χρειαζόμαστε επαγγελματίες του ανθρωπισμού που να μπορούν να προσφέρουν τις γνώσεις, τις εμπειρίες και την επιστημοσύνη τους στο κοινωνικό σύνολο.

Και είναι αλήθεια πως στην πατρίδα μας έχουμε εξαιρετικούς γιατρούς και νοσηλευτές. Σε μια παλαιότερη μελέτη του ΕΒΕΑ είχε καταγραφεί πως η ελληνική οικονομία (δηλαδή όλοι εμείς) πληρώνουμε 80.000 ευρώ για κάθε γιατρό που βγαίνει από την μακρά εκπαίδευσή του για να φτάσει στο σύστημα υγείας. Αποδείχθηκε, δε, πόσο ικανοί είναι –και πόσο καλά εκπαιδεύτηκαν από το δημόσιο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το οποίο τόσο έχει λοιδωρηθεί– από τη ζήτηση που είχαν τα προηγούμενα χρόνια από ευρωπαϊκά συστήματα υγείας με άλλο προσανατολισμό. Περίπου 18.000 απ΄ αυτούς έφυγαν λόγω της κρίσης και της απογοήτευσης που γεννά η εγκατάλειψη από την Πολιτεία για να βρουν δουλειά στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις σκανδιναβικές χώρες και αλλού.

Η Ν.Δ περιέφερε τα τελευταία χρόνια την πολιτική θέση περί σύμπραξης του ιδιωτικού τομέα υγείας με το δημόσιο σύστημα. Ιδεολογικοποιώντας, μάλιστα, την εγκατάλειψη του ΕΣΥ που είχε προηγηθεί με ευθύνη πολλών κυβερνήσεων -μικρότερη, ή μεγαλύτερη ανάλογα και με τις οικονομικές συνθήκες.

Αυτή η συζήτηση δεν έχει, πλέον, κανένα νόημα και καμία “νομιμοποίηση”. Στην κρίσιμη φάση της πανδημίας, δυστυχώς, ο ιδιωτικός τομέας έδρασε με την αντίληψη της “εμπορικότητας” και όχι της προσφοράς. Φάνηκε από το αισχρό “όχι” μερίδας κλινικαρχών στο αίτημα του υπουργείο Υγείας, ακόμα και υπό το καθεστώς της επίταξης που εμπεριέχει τα γνωστά ανταλλακτικά οφέλη. Αυτό δεν αφορά, προφανώς, κάποια απάνθρωπη στάση των ιδιωτών. Αυτή ακριβώς είναι η αντίληψη του συστήματος: “πελατοκεντρική” με σκοπό το κέρδος.

Γι αυτό και η ενίσχυση του ΕΣΥ με κάθε μέσο και κάθε τρόπο πρέπει να μετατραπεί στο διακύβευμα της επόμενης περιόδου. Το ερώτημα είναι εάν θα συγκρουστούν “λογικές” και “εμμονές”, ή θα υπερτερήσει η ανάγκη για συνεννόηση των πολιτικών δυνάμεων προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Η αναγνώριση του “ηρωϊκού” χαρακτήρα των υγειονομικών μας, όμως, μπορεί να αποκτήσει νόημα μόνο εάν πάψουμε να τους αποκαλούμε (υποκριτικά) “ήρωες”. Όταν τους αντιμετωπίσουμε ως επιστήμονες που χρειάζονται τον κατάλληλο “εξοπλισμό” για να υπηρετήσουν ανθρώπους.

Κάτι ανάλογο παρατηρείται τις τελευταίες μέρες και με τους “εθελοντές”. Οι χειροκροτητές των μπαλκονιών του Απριλίου έσπευσαν να τιμήσουν τις νοσηλεύτριες που μετακινήθηκαν από διάφορα σημεία της χώρας προς τη Θεσσαλονίκη που δοκιμάζεται.

Μπράβο τους. Ωστόσο, η Πολιτεία δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από τον εθελοντισμό των επαγγελματιών της υγείας. Ο εθελοντισμός είναι μια έννοια που σηματοδοτεί την ανθρωπιστική δράση επικουρικά και συμπληρωματικά σε όσα οφείλουν να κάνουν οι δομές του κράτους. Δεν υποκαθιστούν οι εθελοντές το κράτος. Προστίθενται στις υπάρχουσες δομές σε εξαιρετικές περιπτώσεις και δεν λειτουργούν εμβαλωματικά εκεί που το ίδιο το κράτος έχει αφήσει κενά με την αμέλεια του.

Αυτά είναι μερικά από τα ευρήματα της δημοσκόπησης που διενήργησε η MARC για λογαριασμό του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών-Μάρκος Δραγούμης (ΚΕΦίΜ), στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού του προγράμματος με τίτλο «Διακόσια χρόνια από τη Φιλελεύθερη Επανάσταση». Το ΚΕΦίΜ παρουσίασε το πόρισμα της έρευνας σε διαδικτυακή συνέντευξη τύπου το μεσημέρι της Τετάρτης 8 Ιουλίου.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Πρόεδρος του ΚΕΦίΜ, Αλέξανδρος Σκούρας, η Γενική Διευθύντρια της MARC Α.Ε. παρουσίασε τα αποτελέσματα, ενώ επεξηγηματικά σχόλια έκανε ο Διευθυντής Ερευνών του ΚΕΦίΜ και επικεφαλής του εκπαιδευτικού προγράμματος, Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο ΕΚΠΑ, Μέλος της επιτροπής «Ελλάδα 2021» κ. Αριστείδης Χατζής.

Ο τίτλος της έρευνας ήταν «Πώς βλέπουν οι Έλληνες την Επανάσταση του 1821;» και τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο στόχος της προσπάθειας του ΚΕΦίΜ επιτεύχθηκε. Διότι οι απαντήσεις των ερωτώμενων επιβεβαίωσαν την αίσθηση ότι, εκτός από οτιδήποτε μπορεί κανείς να θυμάται από τα σχολικά μαθήματα, η ίδια η Επανάσταση του 1821 για την πλειονότητα των Ελλήνων, παραμένει καλυμμένη από πέπλο σύγχυσης και ημιμάθειας.

Η έρευνα της MARC είναι πολύ αναλυτική, έτσι ώστε να διευκολυνθεί η εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων, με το συνδυασμό πολλών διαφορετικών μεταβλητών. Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει 14 ζητήματα, όμως οι απαντήσεις σε καθένα από αυτά συναρτάται σε παραμέτρους όπως το φύλο, η ηλικία, η μόρφωση, το εισοδηματικό επίπεδο, η ιδεολογία ή ακόμη και το τι ψήφισε στις τελευταίες εθνικές εκλογές.

Η πρώτη ερώτηση αφορά στο είδος της Επανάστασης του 1821. Επ’ αυτού, σε ποσοστό 90,4% οι ερωτώμενοι απάντησαν ότι ο ξεσηκωμός του ’21 ήταν εθνικού χαρακτήρα. Για το
54,6% η Επανάσταση ήταν κοινωνική, για το 52,9% φιλελεύθερη -σχεδόν όσο και θρησκευτική (51,3%). Δημοκρατική, πάντως, θα μπορούσε να είναι μόνο για το 40,8% των ερωτηθέντων.

Σε σχέση με τον τύπο της Επανάστασης του ’21, ενδιαφέρον έχει επίσης το να εξετάσει κανείς τα ευρήματα σε συσχετισμό με την κομματική επιλογή των συμμετεχόντων στις βουλευτικές εκλογές του 2019. Τόσο αυτοί που ψήφισαν Νέα Δημοκρατία, όσο και εκείνοι που προτίμησαν τον ΣΥΡΙΖΑ, θεωρούν ότι η Επανάσταση του ’21 ήταν εθνικής φύσεως (91,5% ΝΔ, 88,8% ΣΥΡΙΖΑ).

Όσοι τη θεωρούν κοινωνική όμως, διαφοροποιούνται αρκετά: 49,8% οι ψηφοφόροι της ΝΔ αλλά 61,7% του ΣΥΡΙΖΑ. Πάντως, εκείνοι που πιστεύουν ότι η Επανάσταση ήταν κυρίως θρησκευτική, στην πλειονότητά τους (73,7%) σε ό,τι αφορά στη μόρφωσή τους, δεν προχώρησαν ποτέ πέραν της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Στην ερώτηση «Μπορείτε να θυμηθείτε τα ονόματα των σημαντικότερων πρωταγωνιστών της Επανάστασης του 1821;», το top 5 αναδεικνύει τους εξής ήρωες: Κολοκοτρώνης (92,7%), Καραϊσκάκης (63,1%), Μπουμπουλίνα (32,4%), Παπαφλέσσας (32,2%), Αθανάσιος Διάκος (23,7%). Αντιθέτως ο Νικηταράς συγκεντρώνει μόνο 9,7% των προτιμήσεων και ακόμη λιγότερες (6%) ο Μακρυγιάννης. Ο καθηγητής κ. Χατζής επεσήμανε ότι η παρουσία γυναικείων μορφών μεταξύ των κορυφαίων προσωπικοτήτων της Επανάστασης του 1821 όπως η Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους, είναι κάτι μοναδικό στην ιστορία των εθνικών κινημάτων.

Ως προς τη συμβολή των ξένων δυνάμεων στην επιτυχία της Επανάστασης, ένα από τα ζητήματα που προϋποθέτουν γνώση και μια κάποια εντρύφηση στην ελληνική ιστορία, η κυρίαρχη απάντηση προβληματίζει: Το 42,5% των απαντήσεων δείχνει τη Ρωσία. Ακολουθεί η Γαλλία με 18,3%, η Μεγάλη Βρετανία με 17,1% και η Αυστρία με 6,2%.

Παρόμοια εικόνα αναδεικνύεται και στις απαντήσεις σχετικά με τις κοινωνικές ομάδες ή τους θεσμούς οι οποίες συνέβαλαν αποφασιστικά στο ξέσπασμα της Επανάστασης του 1821. Η Φιλική Εταιρεία πρωταγωνιστεί με 94,2% και ακολουθούν οι Φιλέλληνες (87,1%), οι νησιώτες πλοιοκτήτες (85,2%), οι στρατιωτικοί δηλαδή οι πρώην Κλέφτες και Αρματολοί με 81,2%, η εκκλησία (72,1%) και τέλος οι Φαναριώτες λόγιοι με 68,6%.

Η αμηχανία των ερωτώμενων απεικονίζεται στα ευρήματα της έρευνας σχετικά με τις τρεις εθνοσυνελεύσεις αμέσως μετά από την Επανάσταση και τα αντίστοιχα Συντάγματα της Επιδαύρου, του Άστρους και της Τροιζήνας. Το 44% «κάτι έχει ακούσει» γι’ αυτά, ενώ το 47,5% δεν είναι σε θέση να απαντήσει εάν τα περί ων ο λόγος Συντάγματα ήταν δημοκρατικά, κοινωνικά, παραδοσιακά ή φιλελεύθερα.

Παρ’ όλα αυτά, περίπου 7 στους 10 από όσους συμμετείχαν στην έρευνα της MARC πιστεύει ότι το Κρυφό Σχολειό ήταν κάτι που υπήρξε στ’ αλήθεια. Το αίσθημα της βεβαιότητας υποχωρεί ως προς το εάν το έναυσμα της Επανάστασης δόθηκε στην Αγία Λαύρα από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, στις 25 Μαρτίου του 1821: Για το 42,7% αυτό είναι αληθές και για το 42,1% ψευδές.

Η έρευνα περιλαμβάνει μια δέσμη ερωτήσεων σχετικά με την αυτογνωσία του σημερινού Έλληνα, πάντα σε σχέση με την Επανάσταση του 1821. Από αυτή την ενότητα, εύκολα συμπεραίνει κάποιος ότι οι Έλληνες δεν έχουμε εμπιστοσύνη στις γνώσεις μας για το γεγονός που καθόρισε την εθνική μας ιστορία. Οι μισοί από τους ερωτηθέντες πιστεύουν ότι ο μέσος Έλληνας πολίτης γνωρίζει μέτρια την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης.

Το 89,3% έμαθε ό,τι έμαθε για το ’21 στο σχολείο -αν και το 70,6% δήλωσε ότι μορφώθηκε σχετικά μέσω της ανάγνωσης βιβλίων. Το 65,1% γνώρισε την Επανάσταση μέσα από τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ, το 45,3% από άρθρα στον τύπο, το 40,0% από το διαδίκτυο και μόλις το 17,2% έμαθε κάτι σχετικά στο πανεπιστήμιο.

Αν μη τι άλλο, όμως, σε ποσοστό 53,2% οι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι δεν είναι ικανοποιημένοι από τον τρόπο που διδάσκεται η ιστορία της Επανάστασης στα σχολεία. Και, άρα, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στη διδασκαλία του συγκεκριμένου αντικειμένου (87,6%).

Το ΚΕΦίΜ και η έρευνα για το 1821

Το ΚΕΦίΜ είναι ένας ανεξάρτητος, μη-κομματικός, μη-κερδοσκοπικός οργανισμός με στόχο την ενίσχυση της ατομικής και οικονομικής ελευθερίας των Ελλήνων μέσα από την προώθηση των φιλελεύθερων ιδεών και προτάσεων πολιτικής. Οι πυλώνες της στρατηγικής του είναι κατά βάσιν οι εξής τέσσερις: α) Διατύπωση προτάσεων πολιτικής, β) Προάσπιση των ατομικών ελευθεριών, γ) Προώθηση οικονομικού αλφαβητισμού και δ) Ενίσχυση του φιλελεύθερου κινήματος.

Η έρευνα με τίτλο «Πώς βλέπουν οι Έλληνες την Επανάσταση του 1821;» πραγματοποιήθηκε από την MARC A.E. Ο εξεταζόμενος πληθυσμός ήταν άνδρες και γυναίκες, 17 ετών και άνω. Το μέγεθος δείγματος ήταν 1.200 νοικοκυριά, σε όλη την Ελλάδα και κατά το διάστημα 6 έως 19 Δεκεμβρίου 2019. Η μέθοδος που εφαρμόστηκε ήταν η πολυσταδιακή τυχαία δειγματοληψία μέσω τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ακριβή αποτύπωση της αναλογίας βάσει φύλου, ηλικίας και γεωγραφικής κατανομής.

Πηγή: protothema.gr