Το ζητούμενο σήμερα είναι να αξιοποιηθεί το μομέντουμ στο έπακρο ώστε να επιφέρει τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη. Αλλά και να προετοιμαστούμε στρατηγικά και για τους κινδύνους που μπορεί να επιφυλάσσουν όσα συμβαίνουν γύρω μας.

Δυστυχώς, οι απόψεις που συγκρούονται στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό εφορμούν συχνά από πρόσκαιρες πολιτικές σκοπιμότητες, ιδιαίτερα τώρα που εισερχόμαστε σε (προ)εκλογικό χρόνο και μάλιστα με κοινωνικά και δημοσκοπικά δεδομένα που δεν επιτρέπουν σταθερές προβλέψεις. Η κυβέρνηση θριαμβολογεί για να ενισχύσει το δίλημμα περί σταθερότητας, η αντιπολίτευση υποβαθμίζει τις δυνατότητες που απορρέουν από τις εξελίξεις.

Οι μεγάλες ενεργειακές συμφωνίες, ο “κάθετος διάδρομος”, το ενδιαφέρον των πολυεθνικών κολοσσών στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης και η στρατηγική αναβάθμιση της αμυντικής ισχύος μας, αποτελούν βάση για την γεωπολιτική επανατοποθέτηση. Δεν μπορούν και δεν πρέπει όμως να συναρτώνται μόνο με τις επιλογές της διοίκησης Τραμπ η οποία έχει αποδείξει ότι υποκινείται από το άμεσο όφελος και, κυρίως, ότι προκρίνει την ευκαιριακή “συναλλαγή” και όχι το διεθνές δίκαιο που επί δεκαετίες θεωρείται η αφετηριακή επιχειρηματολογία στα εθνικά μας θέματα.

Πριν δύο χρόνια η Διακήρυξη των Αθηνών χαιρετίστηκε ως ιστορική στιγμή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και έκτοτε τα “ήρεμα νερά” κατέστησαν δόγμα, ενώ δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μία ευνοϊκή και αμοιβαία συμφέρουσα (και στις δύο χώρες) συγκυρία. Η Άγκυρα ουδέποτε αφαίρεσε από την ρητορική της τις γνωστές αιτιάσεις και επιδιώξεις της και εδώ και καιρό αποδομεί σταδιακά εκείνη τη συμφωνία, μέχρι του σημείου να έχουμε ξανά αερομαχίες πάνω από το Αιγαίο.

Ορισμένοι επισημαίνουν ως αντίφαση το ό,τι, ενώ η ελληνική κυβέρνηση επιθυμεί και προετοιμάζει τη σύγκλιση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας με την Τουρκία και την επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Άγκυρα ήταν επισπεύδουσα για την πραγματοποίηση της τριμερούς με την Κύπρο και το Ισραήλ. Ο Νετανιάχου είναι ο μεγάλος εχθρός του Ερντογάν στην περιοχή και οι επιλογές της ελληνικής διπλωματίας προκάλεσαν αναμενόμενα αντιδράσεις και ενίσχυση της τουρκικής προκλητικότητας.

Είναι αυτονόητο πώς η Ελλάδα δεν πρέπει να εξαρτά τον ευρύτερο ρόλο της από το τι κατευνάζει τον Τούρκο πρόεδρο, όμως θα ήταν λάθος να πιστεύει πώς μπορούν να μένουν άθικτα όλα τα αυγά που μπαίνουν στο ίδιο καλάθι. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε πώς βασικός μας στόχος είναι να κλείσει ο κύκλος της έντασης στο Αιγαίο και αυτό αφορά πρωτίστως και κυρίως τις δύο χώρες και όχι αμφιλεγόμενες πρωτοβουλίες κάποιων ευκαιριακών από μηχανής “ειρηνοποιών”.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν όλες αυτές οι κινήσεις είναι αποσπασματικές και εμφορούμενες από την διάθεση μιας προβολής διεθνούς κινητικότητας ή και ισχύος για εσωτερική κατανάλωση, ή ψηφίδες ενός καλά δουλεμένου παζλ εθνικής στρατηγικής. Μακάρι να ισχύει το δεύτερο. Εφόσον ισχύει πρέπει να εμπεδωθεί και στο εσωτερικό της χώρας με πρωτοβουλίες συνεννόησης των πολιτικών δυνάμεων και κατανόησης της κοινής γνώμης…

Με το “Πίρι Ρέϊς” να φημολογείται ότι θα αποπλεύσει από τη Σμύρνη για έρευνες στο Αιγαίο (όχι σε βάθη υφαλοκρηπίδας, αλλά στα υπερκείμενα ύδατα), για να συμβολοποιήσει την πολεμική κρίση του 1987, την πρόσφατη navtex που ζητά τον αφοπλισμό 23 νησιών, την “δια αντιπροσώπου” (Λιβύη) αμφισβήτηση της συμφωνίας με τη Chevron νοτίως της Κρήτης, την παρεμπόδιση του GSI, και άλλα πολλά, η Άγκυρα αφίσταται πιά από τα “ήρεμα νερά”, χωρίς, ωστόσο, να προκαλεί τρικυμία.

Η τακτική του Ερντογάν είναι σαφής: κρατάει χαμηλά τον διακόπτη της έντασης, ώστε να αξιοποιεί το καλό κλίμα στην επίτευξη του οράματος για μία Τουρκία- περιφερειακή δύναμη. Η ένταξη στο σύστημα SAFE- ReArm, αφενός, ο ρόλος της στο ουκρανικό, η δημιουργία γεωπολιτικού οχυρώματος στη Μέση Ανατολή, απέναντι στον δυνητικό κίνδυνο του Ισραήλ, και φυσικά η επανασύνδεση με την Ουάσιγκτον, είναι πολύ σημαντικότεροι στόχοι από κάποια επίδειξη ισχύος στο Αιγαίο αυτή την περίοδο.

Η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν, το πιθανότερο είναι πως θα εξελιχθεί ομαλά, μέσα σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο των τουρκικών επιδιώξεων. Χαμόγελα και χειραψίες, και επιβεβαίωση του αόριστου θετικού μομέντουμ. Κάτι άλλο θα προκαλούσε έκπληξη.

Και για έναν πρόσθετο λόγο. Ο Τούρκος πρόεδρος είναι πιθανό να αξιοποιήσει τη συνάντηση της Τρίτης ως προθάλαμο για την κρίσιμη, για την τουρκική μακροπρόθεση στρατηγική, επίσκεψη στον Λευκό Οίκο, μόλις δύο ημέρες αργότερα (25/9). Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα που τον απασχολεί.

Θα σταθεί, για πρώτη φορά μετά από 13 χρόνια, δίπλα σε έναν Αμερικανό πρόεδρο– και όχι έναν “τυχαίο” πρόεδρο, αλλά αυτόν που, στην πρώτη θητεία του, τον έθεσε εκτός του προγράμματος των F35-, και πιθανότατα θα συμφωνήσει την πλήρη επιστροφή της Τουρκίας στην αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ (αναβάθμιση F16, F35, κ.ά). Θα προσφέρει, βεβαίως, ένα θηριώδες πρόγραμμα αγοράς 300 (!) Boeing για τις Turkish Airlines, αλλά, από την άλλη, θα εξασφαλίσει την πρακτική αναγνώριση του ρόλου της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή.

Με εξασφαλισμένη την στήριξη των Ευρωπαίων, και του Γ.Γ του ΝΑΤΟ, με εξαιρετικές σχέσεις -παράλληλα- με τον Πούτιν, τον Ζελένσκι, και την “συμμαχία της Σαγκάης”, η συμφωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ θα γίνει το “πετράδι του στέμματος” στο νεοοθωμανικό δόγμα του. Αυτός είναι ο στόχος του Ερντογάν, ο δε διακόπτης της έντασης με την Ελλάδα θα ανεβοκατεβαίνει ανά περίπτωση και ανά περίοδο.

Σε κάθε περίπτωση, ουσιαστική βελτίωση στις σχέσεις μας με την Τουρκία είναι μάλλον πολύ δύσκολο να υπάρξει, ο Ερντογάν, όμως, χωρίς κραυγές θα συνεχίσει να ενισχύει το παζλ της “Γαλάζιας Πατρίδας“, με μικρές και καλά σχεδιασμένες κινήσεις χαμηλής έντασης.

Όπως η προσπάθεια να κλείσει οριστικά το μέτωπο με την Αίγυπτο, και να εδραιωθεί πλήρως η επιρροή του στη Λιβύη- με το βλέμμα, φυσικά, στον ανταγωνισμό με το Ισραήλ.

Μπορεί να παροπλίσει την «αντιιμπεριαλιστική» ρητορική εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας;

Χωρίς τους «άπιστους» της Δύσης, που δεν έπαψαν ποτέ να απεργάζονται μια νέα Συνθήκη των Σεβρών με την Ελλάδα ως ενεργούμενο τους, πως μπορεί να συντηρηθεί το αφήγημα της περικύκλωσης της χώρας από τους νέους σταυροφόρους;

Τα ερωτήματα είναι ρητορικά καθώς ο Ερντογάν δίνει υπαρξιακή μάχη, με την ενδεχόμενη ήττα του στις εκλογές να μην είναι διαχειρίσιμη.

Σε ένα πιθανό τέτοιο σκηνικό, αυτό που προσδοκά η Ουάσιγκτον είναι να μην τεθούν εκτός έλεγχου οι ελεγχόμενες κρίσεις, στις οποίες αναγκαστικά θα προσφύγει ο Ερντογάν αν διαπιστώσει ότι η δυναμική ήττας είναι μη αντιστρέψιμη.

Μέχρι να σταθεροποιηθεί με τον ένα η τον άλλο τρόπο η Τουρκία όλα τα σενάρια αποκλιμάκωσης της έντασης στις σχέσεις με την Δύση και κυρίως με τις ΗΠΑ, θα είναι ασκήσεις επί χάρτου.

Με τα σημερινά δεδομένα της πολιτικής αντιπαράθεσης, δεν υπάρχει σενάριο μετεκλογικών πολιτικών εξελίξεων που οδηγεί σε σταθεροποίηση.

Είναι βέβαιο ότι όποια πλευρά ηττηθεί θα αμφισβητήσει το αδιάβλητο της εκλογικής διαδικασίας, και είναι εξίσου βέβαιο ότι ο νικητής θα εξαπολύσει μια ομοβροντία δικαστικών διώξεων κατά του ηττημένου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι βρίσκονται στον αέρα, πρώτον η ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών, δεύτερον αν θα τελεσίδικησει η καταδίκη του Ιμάμογλου που επισύρει στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων, και τρίτον αν θα τεθεί εκτός νόμου το Κουρδικό Κόμμα ΗDP.

Χωρίς εσωτερική σταθεροποίηση στην Τουρκία, δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν προσδοκίες για μια – ούτως η άλλως – δύσκολη πολιτική εξομάλυνσης των σχέσεων με την Δύση και κυρίως των διμερών σχέσεων με τις ΗΠΑ.

Αναδημοσίευση από το KREPORT