Ο κ. Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι βρίσκεται σε σχεδόν καθημερινή συνεννόηση με τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης να αποτελεί σταθερό αντικείμενο αυτής της επικοινωνίας.

«Για να είμαι ακριβής, συζητήσαμε και σήμερα, ανάμεσα σε άλλα, και το θέμα του καλωδίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με την ανταπόκριση της ΕΡΤ από τη Λευκωσία, ο Πρόεδρος της Κύπρου έκανε γνωστό ότι ενδέχεται να ανακοινωθεί ο οίκος μελετών που θα αναλάβει την επικαιροποίηση των τεχνοοικονομικών δεδομένων του έργου.

Η επιλογή του συγκεκριμένου φορέα αποτέλεσε απόφαση του περασμένου Νοεμβρίου, κατά την τελευταία συνάντηση των δύο ηγετών.

Συγκεκριμένα, σε δήλωσή του αναφέρει πως προκαλεί προβληματισμό η συνεχιζόμενη δημόσια αντιπαράθεση της κυβέρνησης με την Κυπριακή Δημοκρατία «την ώρα που η τουρκική κυβέρνηση επιμένει στο αναθεωρητικό δόγμα της «γαλάζιας πατρίδας», την ώρα που ο Πρόεδρος Ερντογάν από το βήμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου, κάτι πρωτοφανές στα 51 χρόνια της Μεταπολίτευσης».

Ο κ. Ανδρουλάκης τόνισε ότι «οι χειρισμοί της Νέας Δημοκρατίας μας οδηγούν σε επικίνδυνα γεωπολιτικά μονοπάτια με απρόβλεπτες επιπτώσεις» και υπογράμμισε: «Ο πρωθυπουργός έχει χρέος να βάλει άμεσα στην άκρη τα παιχνίδια επίρριψης ευθυνών και να ενημερώσει τον ελληνικό λαό για το πλήρες χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης αυτού του κρίσιμου έργου, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Κρήτης».

Σύμφωνα με τον κ. Χριστοδουλίδη, οι χθεσινές δηλώσεις του έγιναν «γιατί έγιναν κάποιες ενέργειες που ξέφευγαν του πλαισίου της συναντίληψης που είχαμε με τον Έλληνα Πρωθυπουργό πρόσφατα στην Νέα Υόρκη και πριν λίγες ημέρες στην Κοπεγχάγη».

Ο κ. Χριστοδουλίδης τονίζει ότι «οι σχέσεις της Αθήνας με την Λευκωσία, οι σχέσεις μου με τον Έλληνα Πρωθυπουργό είναι οι ισχυρότερες που υπήρξαν ποτέ» και πως «αυτό το αποδείξαμε».

«Δεν υπάρχει καμία κρίση», υπογραμμίζει και επισημαίνει: «Ενδεχομένως, να υπάρχουν κάποιες τεχνοκρατικές διαφορές σε σχέση με το έργο, ένα έργο στρατηγικής σημασίας, που θέλω να επαναλάβω για πολλοστή φορά ότι η Κυπριακή Δημοκρατία και στηρίζει και επιθυμεί να υλοποιηθεί. Υπάρχουν κάποιες τεχνοκρατικές, τεχνικές λεπτομέρειες τις οποίες αρμόδιες είναι να λύσουν οι ανεξάρτητες αρχές και από εκεί και πέρα δεν υπάρχει καμία απολύτως κρίση».

Ερωτηθείς αν είναι η στάση των Τούρκων είναι που εμποδίζει το πλοίο να πλησιάσει να κάνει εργασίες, ο Κύπριος Πρόεδρος αναφέρει: «Δεν θεωρώ ότι οποιοσδήποτε και ειδικότερα οι κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου, Κύπρου και Ελλάδας, θα δεχτούμε με οποιοδήποτε τρόπο τις παράλογες αμφισβητήσεις από πλευράς της Τουρκίας που ξεφεύγουν του Διεθνούς Δικαίου. Ο Υπουργός Ενέργειας Ελλάδας, ο κύριος Παπασταύρου, είπε ότι είναι βιώσιμο το έργο και αυτό το αποδεικνύει και η χρηματοδότηση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το έργο, η υλοποίηση και η βιωσιμότητά του εξαρτάται και από το πόσο γρήγορα κινούμαστε προς την κατεύθυνση της υλοποίησής του. Φυσικά και για να το επιχορηγήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, να το θεωρήσει ως ένα έργο κοινής ευρωπαϊκής ωφελείας, φυσικά και είναι βιώσιμο. Από εκεί και πέρα πρέπει να κινηθούμε γρήγορα. Οι όποιες καθυστερήσεις γίνονται, τα οποία προβλήματα δημιουργούνται, αντιλαμβάνεστε ότι επηρεάζουν και το θέμα του κόστους και κατ’ επέκταση της βιωσιμότητας».

Επίσης, δηλώνει ότι δεν υπάρχει κανένα θέμα καθυστέρησης για τα 25 εκ που πρέπει να καταβάλει η Κύπρος. «Είναι ακριβώς αυτό που συζητήσαμε με τον Έλληνα Πρωθυπουργό στη Νέα Υόρκη. Ήρθαμε σε μια συναντίληψη, βγάλαμε και μια κοινή δήλωση και η δήλωση μου η χθεσινή έγινε ακριβώς γιατί ερμήνευσα την ενέργεια που έγινε, ως μια αν θέλετε αφισβήτηση της συμφωνίας που έγινε σε πολιτικό επίπεδο ανάμεσα στον Έλληνα Πρωθυπουργό και εμένα. Και να πω και κάτι για τα 25 εκατομμύρια που ενδεχομένως να μην είναι γνωστό στην Ελλάδα. Την περασμένη εβδομάδα, μόλις επέστρεψα από τη Νέα Υόρκη, εγκρίναμε τον προϋπολογισμό της Κυπριακής Δημοκρατίας για το 2026 που έχει ήδη υποβληθεί από τον Υπουργό Οικονομικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Και υπάρχει και η πρόνοια για άλλα 25 εκατομμύρια που αφορά το δεύτερο έτος, εννοώ το 2026, ως συμβατική υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι 25 και 25 δηλαδή. Είναι 25 για 5 χρόνια με σύνολο 125 εκατομμύρια», υπογραμμίζει.

Η εξέλιξη έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία καθώς ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Έλληνας πρωθυπουργός μόλις προ ημερών, στη Νέα Υόρκη, είχαν δεσμευθεί αμφότεροι ως προς την υλοποίηση του έργου και είχαν διαλύσει τα νέφη που δημιουργήθηκαν από την αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του έργου (και μάλιστα δις) από τον Κύπριο υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό.

Είναι, ως εκ τούτου, να απορεί κανείς τι μπορεί να προκαλεί μία τέτοια κρίση που υπερβαίνει τις δημόσιες δεσμεύσεις δύο ηγετών και ναρκοθετεί ένα έργο που χρηματοδοτεί η Κομισιόν και αναβαθμίζει τον γεωστρατηγικό ρόλο Ελλάδας και Κύπρου στη νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Η μοναδική χώρα που παρεμποδίζει το συγκεκριμένο έργο είναι η Τουρκία, και ο Ταγίπ Ερντογάν έχει κάθε λόγο να επιχαίρει από το διπλωματικό επεισόδιο στον άξονα Αθήνας-Λευκωσίας.

Είναι προφανές πως κάποιοι δεν λένε την αλήθεια. Την κρίση φαίνεται ότι προκάλεσε (τυχαία;) ένα δημοσίευμα στην ιστοσελίδα της κυπριακής εφημερίδας “Φιλελεύθερος”, το οποίο αναφέρει ότι ο ΑΔΜΗΕ (μεγαλομέτοχος στον οποίου είναι το ελληνικό Δημόσιο!) απαιτεί από την κυπριακή κυβέρνηση πολύ μεγαλύτερο ποσό απ΄ αυτό που η Λευκωσία αναγνωρίζει πώς πρέπει να καταβληθεί ως μερίδιο που της αναλογεί. Το δημοσίευμα επικαλείται επιστολή-τελεσίγραφο του ΑΔΜΗΕ, ο τελευταίος διαψεύδει και επιμένει ότι δεν ζητά ούτε ένα ευρώ περισσότερο από τα 25 εκατ. που έχουν συμφωνηθεί, ο κ. Χριστοδουλίδης υιοθετεί πλήρως το δημοσίευμα και εξαπολύει επίθεση περί “εκβιασμού” στον ΑΔΜΗΕ, φροντίζοντας, όμως, να αφήσει προςτο παρόν εκτός πλαισίου ευθυνών την ελληνική κυβέρνηση. Μύλος!

Δύο βασικές εκδοχές μπορεί να ψηλαφήσει κανείς σε αυτή την πρωτοφανή κρίση:

-Ή, παρά τα όσα συμφωνήθηκαν και ανακοινώθηκαν στη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και Νίκου Χριστοδουλίδη, στη Νέα Υόρκη, η Λευκωσία καλλιεργεί παρασκηνιακώς συνθήκες κρίσης για να βελτιώσει τη διαπραγματευτική της θέση, ή, ακόμα χειρότερα, για να μπλοκάρει ένα έργο που ίσως δεν επιθυμεί πιά. Ορισμένοι μιλούν για οικονομικά συμφέροντα στο νησί που κερδίζουν πολλαπλάσια από την ηλεκτρική απομόνωση απ΄ ότι από την ενεργειακή επάρκεια και αυτονομία που θα προκύψει εάν ολοκληρωθεί ο GSI.

-Ή, ο ΑΔΜΗΕ ενεργεί κατά παραβίαση των όρων που έχουν περιγράψει οι δύο κυβερνήσεις, οπότε τίθεται σοβαρό θέμα για τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο Μανούσο Μανουσάκη. Πόσο πιθανό είναι, όμως, κάτι τέτοιο, όταν πρόκειται για πρόσωπο της απόλυτης εμπιστοσύνης της κυβέρνησης και υπό τον έλεγχο του υπουργού Ενέργειας και Περιβάλλοντος Στ. Παπασταύρου; Ο ΑΔΜΗΕ είναι σαφής στην ανακοίνωση- διάψευση που εξέδωσε: “…Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου (capex), και διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ, το οποίο αποτελεί μέρος των 1,9 δισ. Euro, του έργου, και το οποίο θα ανακτηθεί στο βάθος χρόνου των 35 ετών απόσβεσης που έχει προσδιοριστεί ρυθμιστικά.“

Ελέφαντας στο δωμάτιο

Εάν δεν είχαν προηγηθεί τα ήξεις-αφίξεις της κυπριακής πλευράς, με τις δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού, την πρώτη αναδίπλωση του Κύπριου προέδρου, και την αποκάλυψη του ιδίου ότι το έργο ερευνάται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, θα μπορούσε να θεωρήσει κανείς ότι πρόκειται για “ασυμφωνία χαρακτήρων”, κυρίως μεταξύ τεχνοκρατών (ΑΔΜΗΕ και Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου). Υποτίθεται, όμως, πώς όλα αυτά ξεπεράστηκαν στη Νέα Υόρκη. Τι άλλαξε; Και πόσο δημοσιογραφικά “αυθόρμητο” ήταν το δημοσίευμα της κυπριακής ιστοσελίδας που προκάλεσε τόσο άμεσα και τόσο ηχηρά την παρέμβαση Χριστοδουλίδη;

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον ηγέτη της Κυπριακής Δημοκρατίας να δηλώνει ότι η χώρα του “εκβιάζεται” από μία ελληνική (δημόσια) εταιρεία ενέργειας, και να μην αφήνει τουλάχιστον σαφείς υπαινιγμούς κατά της κυβέρνησης του που ελέγχει την εταιρεία. Είναι προφανές ότι ο Κύπριος πρόεδρος δείχνει έμμεσα αλλά καθαρά την ελληνική κυβέρνηση, απλώς δεν θέλει, ή δεν αισθάνεται αρκετά ισχυρός για να το δηλώσει ευθέως. Ο ελέφαντας, όμως, παραμένει στο δωμάτιο.

Όπως κι αν έχουν τα πράγματα η κλιμάκωση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική και, αναμφίβολα, θα τραβήξει το βλέμμα των Βρυξελλών που εδώ και κάποιες εβδομάδες επαναλαμβάνει κατηγορηματικά ερωτήματα σχετικά με την πορεία του έργου. Σε κάθε περίπτωση, η Άγκυρα δεν χρειάζεται να ασκήσει πίεση “επί του πεδίου” με Navtex, Πίρι Ρέϊς, και άλλα τινά. Το κατορθώνουν μόνες τους η Λευκωσία και η Αθήνα.

«Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου (capex), και διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ» τονίζει ο διαχειριστής, σημειώνοντας ότι το ποσό αποτελεί μέρος του 1,9 δις. Ευρώ του έργου, που θα ανακτηθεί σε βάθος 35ετίας.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο ΑΔΜΗΕ ζήτησε αναθεώρηση της απόφασης που έλαβε η ΡΑΕΚ στις 31 Ιουλίου, επειδή η τελευταία «δεν αναγνώρισε τα έξοδα που έχει κάνει ο Διαχειριστής έως σήμερα, παρά τα στοιχεία που έχει λάβει και παρά το γεγονός ότι η Ελληνική ρυθμιστική αρχή τα αναγνωρίζει. Συγκεκριμένα η ΡΑΕΚ αναγνώρισε μόνο ποσό ύψους 82 εκατ. ευρώ, έναντι περίπου 251 εκατ. ευρώ, τα οποία αποτελούν βεβαιωμένες έως σήμερα επενδυτικές δαπάνες».

Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει τα 25 εκατ. ευρώ για το 2025, ως έναντι του πραγματικού εσόδου του έργου και ζητά από τη ΡΑΕΚ το σύνολο των πραγματικών δαπανών του μέχρι σήμερα.

Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ:

Ο ΑΔΜΗΕ διαψεύδει κατηγορηματικά πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο δημοσίευμα της κυπριακής ιστοσελίδας philenews με τίτλο «Αποκαλυπτικό: Κήρυξε πόλεμο ο ΑΔΜΗΕ για το καλώδιο – Επιστολή βόμβα στη ΡΑΕΚ – Ετοιμάζεται για προσφυγή στη δικαιοσύνη», σχετικά με διεκδικήσεις του για το ύψος της προβλεπόμενης αποζημίωσης από την ΡΑΕΚ, όσον αφορά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.

Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου (capex), και διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ, το οποίο αποτελεί μέρος των 1,9 δις €, του έργου, και το οποίο θα ανακτηθεί στο βάθος χρόνου των 35 ετών απόσβεσης που έχει προσδιοριστεί ρυθμιστικά.

Ο λόγος που ο ΑΔΜΗΕ με βάση το προβλεπόμενο συμβατικό δικαίωμά του αιτήθηκε αναθεώρηση της απόφασης της ΡΑΕΚ της 31ης Ιουλίου 2025, είναι ότι η ΡΑΕΚ με αυτή την απόφαση δεν αναγνώρισε τα έξοδα που έχει κάνει ο Διαχειριστής έως σήμερα, παρά τα στοιχεία που έχει λάβει και παρά το γεγονός ότι η Ελληνική ρυθμιστική αρχή τα αναγνωρίζει.

Συγκεκριμένα η ΡΑΕΚ αναγνώρισε μόνο ποσό ύψους 82 εκατ. ευρώ, έναντι περίπου 251 εκατ. ευρώ, τα οποία αποτελούν βεβαιωμένες έως σήμερα επενδυτικές δαπάνες.

Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει το προς ανάκτηση ποσό των 25 εκατ ευρώ για το 2025 ως έναντι του πραγματικού εσόδου του έργου, το οποίο ρυθμιστικά θα πρέπει να υπολογιστεί στη βάση του συνόλου των επενδυτικών δαπανών, όπως πράττει η ΡΑΑΕΥ, διεκδικεί για τον λόγο αυτόν την αναγνώριση από τη ΡΑΕΚ του συνόλου των πραγματικών δαπανών του έως σήμερα. Με την ένσταση προσκομίζονται όλα τα απαραίτητα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Όμως, ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου Μάκης Κεραυνός επανήλθε (για δεύτερη φορά) με δηλώσεις του μετά την προχθεσινή συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου για την έγκριση του προϋπολογισμού έτους 2026 και κινήθηκε σε ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση, επαναλαμβάνοντας τις απόψεις του περί μη βιωσιμότητας του έργου, επικαλούμενος και πάλι μελέτες, οι οποίες, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν στην «Κ» άνθρωποι με γνώση των εξελίξεων, «δεν έχουν καν κοινοποιηθεί ούτε στον υπουργό Ενέργειας της Κύπρου».

Προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, αμφισβητώντας αυτή τη φορά και τις δεσμεύσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οταν κυπριακά ΜΜΕ έθεσαν το ζήτημα των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Κύπρος μέσω της διακρατικής συμφωνίας των δύο χωρών, ο κ. Κεραυνός απάντησε «εγώ δεν έχω υπογράψει κανένα μνημόνιο». Σύμφωνα με τα κυπριακά ΜΜΕ, ο κ. Κεραυνός όταν ρωτήθηκε για το πόσα χρήματα έχουν δοθεί για το έργο, απάντησε ότι δεν έχουν δοθεί και συμπλήρωσε, «αν τα δώσουμε υπάρχει κίνδυνος. Οπως έχω πει, υπάρχουν μελέτες που λένε ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο».

Ερωτηθείς για το κόστος του έργου, παρέπεμψε σε παλαιότερες δηλώσεις του πως «το κόστος δεν το ξέρει κανένας». Σε παρατήρηση δημοσιογράφου ότι κάποιοι έκαναν διακρατική συμφωνία και συνομολόγησαν σε μνημόνια, απάντησε «εγώ σας ενημερώνω γι’ αυτά που ξέρω εγώ. Δεν έχω υπογράψει κανένα μνημόνιο», ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να τεθεί εκτός Ταμείου Ανάκαμψης το έργο στην Κοφίνου που αφορά τον GSI και έχει ενταχθεί για χρηματοδότηση ύψους 100 εκατ. ευρώ. Ενημέρωσε επίσης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ότι το έργο του GSI έχει σταθμιστεί στην κατάρτιση του προϋπολογισμού ως ένας από τους κινδύνους.

Λοιπόν, είναι σαφές πιά πως οι αντιφατικές δηλώσεις της Λευκωσίας αποκαλύπτουν ότι η κυπριακή κυβέρνηση “παίζει σε διπλό ταμπλό”. Καθησυχάζει -διά του προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη– την Αθήνα και τις Βρυξέλλες ότι παραμένει δεσμευμένη στο έργο, ενώ κωλυσιεργεί σε τέτοιο βαθμό που υπονομεύει την συνέχισή του.

Κι αυτό, ας μη γελιόμαστε, προκαλεί παρενέργειες στις σχέσεις Αθήνας- Λευκωσίας, γενικότερα, δεδομένου ότι δημιουργείται έλλειμμα εμπιστοσύνης.

Όπως αναφέρει το ΥΠΕΝ, το Μνημόνιο Κατανόησης συνιστά ένα ακόμη βήμα προς την κατεύθυνση υλοποίησης του εμβληματικού έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Αιγύπτου GREGY, που συμπεριλαμβάνεται στα Έργα Κοινού και Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PCI/PMI), καθώς και στα έργα κρίσιμων υποδομών του προγράμματος Global Gateway της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, η υπογραφή του Μνημονίου δρομολογεί την επόμενη φάση μελετών της υποθαλάσσιας διασύνδεσης.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε σχετικά: «Με την υπογραφή του τριμερούς Μνημονίου Κατανόησης, έγινε σήμερα ένα καθοριστικό βήμα για την προώθηση του εμβληματικού έργου GREGY, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Αιγύπτου. Πρόκειται για ένα έργο στρατηγικής σημασίας και για τις δύο χώρες, καθώς και για το σύνολο της Ευρώπης.

Η διασύνδεση αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική που αναπτύσσει η Ελλάδα για νέους ενεργειακούς διαδρόμους, προς Βορρά και Νότο, σε πλήρη ευθυγράμμιση με την κατεύθυνση που παρουσίασε πρόσφατα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Με το έργο GREGY αναβαθμίζεται ο γεωπολιτικός ρόλος της χώρας μας ως ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενισχύεται η ενεργειακή ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή και αναδεικνύονται οι μεγάλες δυνατότητες που διαθέτουν οι διμερείς μας σχέσεις».

Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, δήλωσε από την πλευρά του: «Ο ΑΔΜΗΕ με την σημερινή συμφωνία παρέχει από κοινού με τον ομόλογο οργανισμό της Αιγύπτου EETC την απαραίτητη τεχνική υποστήριξη και τα απαιτούμενα στοιχεία προς την ELICA που αναπτύσσει το εξαιρετικά σημαντικό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Αιγύπτου GREGY. Με δεδομένη τη σημασία της διασύνδεσης για τους ευρωπαϊκούς ενεργειακούς στόχους, ο Διαχειριστής στηρίζει ενεργά και θα εξετάσει την συμμετοχή του στην υλοποίηση».

Τέλος, ο διευθύνων σύμβουλος της Επιχειρηματικής Μονάδας ΑΠΕ και Αποθήκευσης Ενέργειας του Ομίλου Κοπελούζου και της εταιρείας ELICA INTERCONNECTOR Γιάννης Καρύδας, δήλωσε: «Η υπογραφή του τριμερούς Μνημονίου Κατανόησης (MoU) μεταξύ της εταιρείας μας ELICA, του ΑΔΜΗΕ και του Διαχειριστή του Αιγυπτιακού Συστήματος EETC, αποτελεί άλλο ένα σημαντικό βήμα ωρίμανσης του έργου GREGY.

Το Μνημόνιο θέτει το πλαίσιο συνεργασίας των τριών πλευρών για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειρίας στο πλαίσιο σχεδιασμού και ωρίμανσης των οριστικών μελετών του έργου και διαχείρισης τεχνικών παραμέτρων του. Το έργο GREGY, που αναπτύσσει ο Όμιλος Κοπελούζου, είναι ένα εμβληματικό έργο με σημαντικά οφέλη όχι μόνο για τις δύο χώρες, την Ελλάδα και την Αίγυπτο, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη.

Είναι ένα έργο που θα συμβάλει στην πράσινη ανάπτυξη, μεταφέροντας 100% πράσινη ενέργεια από την Αίγυπτο στην Ελλάδα, και μέρος αυτής στην Ευρώπη, σε ιδιαίτερα ανταγωνιστικές τιμές, συνεχούς ροής, προς όφελος των καταναλωτών, της βιομηχανίας και της οικονομίας της χώρας μας. Το GREGY θα αποτελέσει επιπλέον κίνητρο ανάπτυξης νέων και ενεργοβόρων βιομηχανικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, συμβάλλοντας και στη δημιουργία μεγάλου αριθμό άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας. Το έργο GREGY αποδεικνύει επίσης τη φιλία και την πολύ στενή συνεργασία που υπάρχει σήμερα μεταξύ της Αιγύπτου και της Ελλάδας. Εμείς επιταχύνουμε την ανάπτυξη του εμβληματικού αυτού έργου και προσβλέπουμε, με την συνεργασία των δύο Διαχειριστών στο πλαίσιο του Μνημονίου που υπογράψαμε σήμερα, στην ακόμη γρηγορότερη, και τεχνικά ολοκληρωμένη ωρίμανσή του».

Τα παραπάνω μηνύματα αντηλλάγησαν μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας μετά όσα είπε ο Έλληνας πρωθυπουργός από τη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ και μετά την απάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη που επανέλαβε τη δέσμευση του στο φιλόδοξο έργο, αν και με “αστερίσκους” που αφορούν όσα, κατά τη θέση του, πρέπει να γίνουν από την ελληνική πλευρά.

Θα ήταν αφελές να πιστέψει κανείς πως αυτός ο “καβγάς” μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, σε δημόσια θέα πλέον, αφορά τα 25 εκατ. ευρώ που έχει δεσμευθεί ότι θα καταβάλει η δεύτερη και δεν το πράττει. Το ποσό είναι ελάχιστο και ισοδυναμεί με τα έσοδα ενός μεγάλου κυπριακού ξενοδοχείου στην Αγία Νάπα για τη θερινή σεζόν. Κάτι άλλο υφέρπει και απειλεί -αρκετοί το προεξοφλούν- να μπλοκάρει ένα έργο μείζονος ενεργειακής και γεωπολιτικής αξίας, στη σημασία του οποίου ομνύουν και οι δύο χώρες, και για το οποίο η Ε.Ε έχει βάλει βαθιά το χέρι στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (650 εκατ. ευρώ!), στέλνοντας, μάλιστα, στη Λευκωσία και την ευρωπαϊκή εισαγγελία για να διερευνήσει τυχόν οικονομικές ατασθαλίες.

Κι αν σηκώσει κανείς το χαλί, βρίσκει και κάποια “σκουπιδάκια”, όπως αυτό των …”αποκαλύψεων” περί εμπλοκής συγγενικού προσώπου του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών. Προφανείς ανοησίες (απάντησε σχετικά και απειλεί με αγωγή ο Γ. Γεραπετρίτης), δηλωτικές, όμως, ότι τα διάφορα συμφέροντα άρχισαν το βρώμικο παιχνίδι. Η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου φέρνει, άλλωστε, πολλά λεφτά στις τσέπες κάποιων.

Η ουσία είναι πώς τα σύννεφα έχουν πυκνώσει. Ο μεν (ελληνικός) ΑΔΜΗΕ που είναι ο κύριος χρηματοδοτικός φορέας απειλείται με χρεοκοπία εφόσον το έργο δεν προχωρήσει, η γαλλική Nexans που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου απειλεί να σταματήσει εάν δεν πληρωθεί στο ακέραιο, και η Κομισιόν στέλνει αυστηρά μηνύματα για την διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων.

Η Αθήνα επισημαίνει πώς το έργο θα έπρεπε να εκλαμβάνεται από τη Λευκωσία ως “θείο δώρο” αφού θα άρει την ενεργειακή της απομόνωση. Η αλήθεια είναι ότι και το ελληνικό ενδιαφέρον δεν είναι μικρότερο, δεδομένου πώς θα ενισχύσει το γεωπολιτικό αποτύπωμα της χώρας μας στην περιοχή, καθώς στην πληρότητα του έργου η απόληξή του θα φτάσει στο Ισραήλ.

Οι αιχμές Χριστοδουλίδη για την ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι αφορούν μεταξύ άλλων και την αδυναμία (;) της Αθήνας να υπερβεί τις αντιρρήσεις ή και απειλές της Τουρκίας που θεωρεί πώς οποιοδήποτε ενεργειακό έργο στη νοτιοανατολική Μεσόγειο πρέπει να διαθέτει τη συμμετοχή ή την έγκρισή της. Το σχεδόν πολεμικό επεισόδιο στην Κάσο είναι, άλλωστε, πρόσφατο.

Εάν δεν υπάρξει συμβιβασμός, το πιθανότερο είναι πως το έργο θα ναυαγήσει. Κάτι τέτοιο θα αποτελέσει πολύ σοβαρή ήττα όσον αφορά την ισχύ του κοινού γεωπολιτικού δόγματος Ελλάδας-Κύπρου στην ευρύτερη περιοχή, και σημαντική ενίσχυση της τουρκικής ισχύος.

Η Κομισιόν θα εξοργιστεί με την αδυναμία Αθήνας και Λευκωσίας να συνεργαστούν, η δε ευρωπαϊκή εισαγγελία θα έχει πρόσθετους λόγους να αναζητήσει ευθύνες στη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων. Τέλος, η οικονομική ζημία για τον ΑΔΜΗΕ μπορεί να αποβεί καταστροφική.

Κι’ όλα αυτά τα πολύ σοβαρά, δεν θα επισυμβούν προφανώς για …25 εκατ. ευρώ…

Δηλαδή, οι πολίτες να πληρώσουν μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος τις ρήτρες για την καθυστέρηση ενός έργου, για το οποίο την ευθύνει φέρει η Πολιτεία, και, φυσικά, η κυβέρνηση που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την προκλητικότητα της Τουρκίας που προβάλλει εμπόδια για την κατασκευή του. Την απαίτηση να πληρώσουν οι καταναλωτές το κόστος που έχει καταβάλλει ο ΑΔΜΗΕ επισημαίνει ο επικεφαλής της εταιρείας διαχείρισης του δικτύου Μάνος Μανουσάκης, κάτι που, όπως εξήγησε, σημαίνει να επιβαρύνει τους λογαριασμούς.

Όπως αναφέρει το διεθνές πρακτορείο Bloomberg (σχετικό δημοσίευμα έχει και η “Καθημερινή”), ο ελληνικός φορέας εκμετάλλευσης του ηλεκτρικού δικτύου ΑΔΜΗΕ Α.Ε. ζητά αποζημίωση για τις καθυστερήσεις στην απόκτηση αδειών για έρευνες βυθού, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ολοκλήρωση αυτού που αναμένεται να είναι ένας από τους μεγαλύτερους ηλεκτρικούς συνδέσμους στον κόσμο.

Τα σχέδια για την ανάπτυξη της σύνδεσης που συνδέει την Κύπρο και το Ισραήλ με την ηπειρωτική Ευρώπη έχουν διαταραχθεί από τις συνεχιζόμενες διαφωνίες με την Τουρκία σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα στην ανατολική Μεσόγειο, καθυστερώντας τις έρευνες. Τον περασμένο Ιούλιο, τουρκικά πολεμικά πλοία περικύκλωσαν ένα πλοίο που πραγματοποιούσε έρευνες σχετικά με το έργο μεταξύ των ελληνικών νησιών Καρπάθου και Κάσου, αναφέρει σχετικά το Bloomberg.

Το καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας Great Sea Interconnector, αξίας 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ (2,2 δισεκατομμύρια δολάρια) θα επιτρέψει στην Κύπρο να ενταχθεί στο σύστημα μεταφοράς της ηπειρωτικής Ευρώπης μέσω Ελλάδας, πράγμα που σημαίνει ότι όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνδεθούν επιτέλους.

Ο ΑΔΜΗΕ είναι ο διαχειριστής του έργου και μέχρι στιγμής έχει επενδύσει 250 εκατομμύρια ευρώ. Έχει ολοκληρώσει περίπου το 60% της έρευνας του βυθού και έχει ενημερωθεί ότι οι άδειες για τη συνέχιση των ερευνών θα δοθούν «την κατάλληλη στιγμή», δήλωσε σε συνέντευξή του στην Αθήνα ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Μανούσος Μανουσάκης .

«Είμαστε έτοιμοι, αλλά για να προχωρήσουμε και να διατηρήσουμε το έργο ζωντανό, οι ελληνικές και κυπριακές ρυθμιστικές αρχές πρέπει να αρχίσουν να καταβάλλουν αποζημιώσεις στην Admie για το 2024 και το 2025», είπε ο Διευθύνων Σύμβουλος, όμως δεν διευκρίνισε το ύψος της αποζημίωσης που ζητά η εταιρεία του.

Ο κ. Μανουσάκης είπε ότι οι αρχές πρέπει επίσης να εκδώσουν αποφάσεις που θα επιτρέψουν στον ΑΔΜΗΕ να ανακτήσει το κόστος για τα ίδια έτη.

Η εταιρεία επιδιώκει ένα πλαίσιο ανάκτησης εσόδων για να διασφαλίσει την απόδοση των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής, είπε. Ένα τέτοιο πλαίσιο, όπως εξηγεί λεπτομερώς θα επιτρέψει την ανάκτηση του κόστους του έργου, κάτι που συχνά επιτυγχάνεται μέσω τιμολογίων ή άλλων χρεώσεων, πρόσθεσε.

Η αποτελεσματική ανάκτηση εσόδων «παίζει ζωτικό ρόλο στη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας», δήλωσε ο Μανουσάκης.

Τι ζητά ο ΑΔΜΗΕ

Όταν ο ΑΔΜΗΕ προσεγγίζει τράπεζες για να εξασφαλίσει δάνεια, οι δανειστές ζητούν να δουν τεκμηρίωση που να δείχνει ότι το κόστος θα ανακτηθεί και η αποζημίωση θα καταβληθεί, δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος. Καθώς η εταιρεία δεν διαθέτει αυτά τα έγγραφα, «δεν μπορούμε να λάβουμε δάνειο και το έργο δεν μπορεί να προχωρήσει», σύμφωνα με τον κ. Μανουσάκη.

Η ηλεκτρική σύνδεση περιλαμβάνεται στον κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος της ΕΕ και η ΕΕ έχει ήδη χορηγήσει επιχορήγηση ύψους 657 εκατομμυρίων ευρώ για το τμήμα Κύπρου-Κρήτης. Κατά τη διάρκεια του Ιουνίου, θα ολοκληρωθεί και θα παρουσιαστεί στις κυπριακές και ισραηλινές αρχές μια ανάλυση κόστους-οφέλους για το τμήμα Κύπρου-Ισραήλ στο τέλος του μήνα, δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος.

Πρόκειται για πάνω από 1.200 χιλιόμετρα (745 μίλια) καλωδίων υψηλής τάσης θα τοποθετηθούν σε βάθη έως και 3 χιλιομέτρων.
Ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ δήλωσε ότι ένα απαραίτητο προηγούμενο βήμα ήταν η ολοκλήρωση, τον Μάιο, μιας ηλεκτρικής σύνδεσης μεταξύ της Κρήτης, με την οποία θα συνδεθεί το έργο GSI, και της ηπειρωτικής χώρας.

Η πλήρης ενσωμάτωση της Κρήτης στο εθνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας εξαλείφει την ανάγκη χρήσης ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας στο νησί, γεγονός που αντιπροσωπεύει ετήσια εξοικονόμηση 550 εκατομμυρίων ευρώ. Εξασφαλίζει αξιόπιστη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του βασικού τουριστικού τομέα, και το έργο θα αποσβεστεί εντός περίπου τριών ετών, δήλωσε ο Μανουσάκης.

«Πριν από το έργο της Κρήτης, η Ελλάδα ως χώρα δεν διέθετε την τεχνογνωσία για να δημιουργήσει συνδέσεις συνεχούς ρεύματος», δήλωσε ο Μανουσάκης, προσθέτοντας ότι η εταιρεία του είναι πλέον πιο σίγουρη για άλλες σχεδιαζόμενες συνδέσεις.

Οι συμφωνίες

Ο ΑΔΜΗΕ υπέγραψε τον Μάιο συμφωνία με την ιταλική ομόλογό του Terna SpA για ένα έργο αξίας σχεδόν 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, με στόχο τον τριπλασιασμό της υποθαλάσσιας δυναμικότητας σύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των δύο χωρών. Το νέο έργο θα αποτελέσει κοινή επιχείρηση και των δύο φορέων εκμετάλλευσης δικτύων, με την κατασκευή να αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2031, δήλωσε ο Μανουσάκης.

Σύνδεση Σαουδικής Αραβίας

Πέρα από τις συνδέσεις στη Μεσόγειο, μια μελέτη βιωσιμότητας για τη σχεδιαζόμενη διασύνδεση Σαουδικής Αραβίας-Ελλάδας θα ολοκληρωθεί σε λίγους μήνες. Ο Διευθύνων Σύμβουλος δήλωσε επίσης ότι ο ΑΔΜΗΕ θα ήθελε να συναντηθεί με τη νέα ηγεσία του γερμανικού υπουργείου Ενέργειας για να επιδιώξει την έγκριση ενός σχεδίου εξαγωγής ανανεώσιμης ενέργειας από την Ελλάδα στη Γερμανία και την Αυστρία.

Αυτή η σύνδεση προτάθηκε για πρώτη φορά το 2022. Η Αυστρία, η Κροατία και η Σλοβενία ​​έχουν ήδη εκφράσει ενδιαφέρον για την παροχή ενέργειας από αυτήν τη σύνδεση, δήλωσε ο Μανουσάκης.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος προειδοποίησε κατά της «δαιμονοποίησης» των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όταν υπάρχουν προβλήματα με τα δίκτυα, αφού η παραγωγή ηλιακής και αιολικής ενέργειας υπερβεί τη ζήτηση. Αντίθετα, ζήτησε περισσότερες επενδύσεις σε δίκτυα για να βοηθήσουν στη διαχείριση της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη σταθεροποίηση των δικτύων.

«Με τα κλιματικά φαινόμενα που έχουμε, δεν μπορούμε να επιστρέψουμε στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», είπε ο Μανουσάκης.

Ο πρωθυπουργός έκανε ιδιαίτερη αναφορά σε δύο έργα: στον GREGY Interconnector –την ηλεκτρική διασύνδεση ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Ευρώπη μέσω Ελλάδας- και στον Great Sea Interconnector (GSI), τον οποίο χαρακτήρισε ζωτικό κρίκο στην αλυσίδα της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας.

Τα έργα αυτά, επισήμανε ο πρωθυπουργός, είναι σημαντικά για τη συνδεσιμότητα, είναι όμως και στρατηγικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση για έναν επιπλέον λόγο, τόνισε: ότι εμπλέκονται ευρωπαϊκές εταιρείες στην ανάπτυξή τους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η ελευθερία της συνδεσιμότητας ηλεκτρικής ενέργειας και δεδομένων μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων είναι αδιαπραγμάτευτη.

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε τη στήριξη της Ελλάδας στον Οικονομικό Διάδρομο IMEC, που θα συνδέει την Ινδία και τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη και επανέλαβε την επιδίωξη της Ελλάδας να συνεργαστεί με τις χώρες που συμμετέχουν στο εμβληματικό αυτό εγχείρημα, ως φυσική πύλη προς την Ευρώπη.