Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται λίγο πριν λήξει το τελεσίγραφο είναι πολύ διαφορετική. Στο παρασκήνιο, διπλωματικοί κύκλοι μιλούν για έναν πόλεμο φθοράς όπου καμία πλευρά δεν έχει πετύχει το αποφασιστικό χτύπημα, ενώ ο χρόνος λειτουργεί πλέον ως ο σημαντικότερος παράγοντας πίεσης.

Το αρχικό σοκ ξεπεράστηκε

Οι ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου προκάλεσαν αρχικά σημαντική αναστάτωση στη Ρωσία και δημιούργησαν προβλήματα στην αγορά καυσίμων. Όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία οι ρωσικές αρχές κατάφεραν σταδιακά να περιορίσουν τις συνέπειες και να αποτρέψουν μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.

Παράλληλα, πλήγματα σε εγκαταστάσεις της Wildberries θεωρείται ότι προκάλεσαν σημαντικές οικονομικές απώλειες στον ιδιωτικό τομέα. Την ίδια ώρα, όμως, η Ουκρανία βρέθηκε αντιμέτωπη με ανάλογες ζημιές από επιθέσεις σε αποθήκες, κέντρα διανομής και πρατήρια καυσίμων, περιορίζοντας το συνολικό αποτέλεσμα της εκστρατείας πίεσης.

Η θαλάσσια πίεση αλλάζει τα δεδομένα

Η μεγαλύτερη πρόκληση για το Κίεβο φαίνεται να προέρχεται από τη Μαύρη Θάλασσα.

Μετά τις ουκρανικές επιθέσεις κατά των ρωσικών εξαγωγών σιτηρών και καυσίμων, η Ρωσία ενίσχυσε τον αποκλεισμό των ουκρανικών λιμανιών, δυσκολεύοντας σημαντικά τις εξαγωγές της χώρας. Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η εξεύρεση εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη για το Κίεβο απ’ ό,τι για τη Μόσχα.

Η αμερικανική στήριξη παραμένει γρίφος

Στο διπλωματικό πεδίο, οι προσδοκίες του Κιέβου δεν φαίνεται να επιβεβαιώνονται.

Παρά τις συνεχείς επαφές, δεν υπήρξε συμφωνία για νέες αποστολές πυραύλων Patriot, ενώ οι προσδοκίες για περαιτέρω ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας παραμένουν μετέωρες. Παράλληλα, συνεχίζονται οι προσπάθειες για επέκταση της κάλυψης του Starlink ώστε να διευκολυνθούν επιχειρήσεις εναντίον ρωσικών πυραυλικών συστημάτων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει υπάρξει οριστική απόφαση από την Ουάσιγκτον.

Το αποτέλεσμα είναι ένα περίπλοκο σκηνικό, όπου η αμερικανική υποστήριξη εξακολουθεί να θεωρείται κρίσιμη, αλλά δεν παρουσιάζει τη δυναμική που ανέμενε η ουκρανική ηγεσία.

Το μέτωπο παραμένει στάσιμο

Στις γραμμές των συγκρούσεων δεν καταγράφονται εξελίξεις που να μεταβάλλουν ουσιαστικά τις ισορροπίες.

Οι ουκρανικές δυνάμεις επιχειρούν σε τμήματα του νότιου μετώπου, ενώ οι ρωσικές συνεχίζουν να προωθούνται σε ορισμένες περιοχές με αργούς ρυθμούς. Καμία από τις δύο πλευρές, όμως, δεν έχει καταφέρει να επιβάλει μια αποφασιστική ανατροπή που θα άλλαζε την πορεία του πολέμου.

Ο χειμώνας εξελίσσεται στον μεγάλο φόβο

Η λήξη της 40ήμερης εκστρατείας σήμερα 4 Αυγούστου, δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι μειώνονται.

Οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη συνεχίζονται, διατηρώντας την πίεση στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές. Από την άλλη πλευρά, ενισχύονται οι φόβοι ότι η Ρωσία θα επαναλάβει τον χειμώνα μαζικά πλήγματα εναντίον του ουκρανικού ενεργειακού δικτύου, με σοβαρές επιπτώσεις στην ηλεκτροδότηση και τη θέρμανση.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν η Μόσχα θα προχωρήσει σε νέα επιστράτευση ή αν θα συνεχίσει να καλύπτει τις ανάγκες του στρατού με συμβασιούχους. Αντίστοιχα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο η Ουκρανία θα αντέξει έναν ακόμη δύσκολο χειμώνα με περιορισμένες δυνατότητες αεράμυνας.

Η Ευρώπη μπαίνει σε περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας

Την ίδια στιγμή, οι πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας.

Δημοσιεύματα δυτικών μέσων ενημέρωσης εκτιμούν ότι πιθανές αλλαγές ηγεσίας και ενδεχομένως προτεραιοτήτων στη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη συνοχή του ευρωπαϊκού μετώπου υπέρ της Ουκρανίας. Η προοπτική αυτή προκαλεί ήδη συζητήσεις σε διπλωματικούς κύκλους, καθώς αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποτελούν βασικούς πυλώνες της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης προς το Κίεβο.

Το πραγματικό στοίχημα αρχίζει τώρα

Η συμπλήρωση των σαράντα ημερών δεν άλλαξε τις βασικές θέσεις ούτε της Μόσχας ούτε του Κιέβου. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε μια ακόμη πιο απαιτητική φάση, όπου ο χρόνος, η αντοχή των οικονομιών και οι πολιτικές εξελίξεις στη Δύση ίσως αποδειχθούν σημαντικότεροι παράγοντες από τις ίδιες τις επιχειρήσεις στο πεδίο.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η πίεση απέδωσε. Είναι ποια πλευρά θα αντέξει περισσότερο μέχρι να ανοίξει, έστω και διστακτικά, ο δρόμος για μια νέα προσπάθεια διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με ανάλυση της Goldman Sachs, το ιδιαίτερα πυκνό εκλογικό ημερολόγιο της Ευρώπης συγκεντρώνει σημαντικό πολιτικό κίνδυνο σε περιορισμένο χρονικό διάστημα, με τις αγορές να αναμένεται να παρακολουθήσουν στενά τόσο τη σύνθεση των νέων κυβερνήσεων όσο και την κατεύθυνση της δημοσιονομικής πολιτικής.

Για την Ελλάδα, η αμερικανική επενδυτική τράπεζα επισημαίνει ότι η Νέα Δημοκρατία διατηρεί προβάδισμα έναντι της αντιπολίτευσης, το οποίο, ωστόσο, έχει περιοριστεί σε επίπεδα που ενδέχεται να μην επαρκούν για την εξασφάλιση αυτοδύναμης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Υπό αυτό το πρίσμα, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο κατά πόσο το εκλογικό αποτέλεσμα θα επιτρέψει τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης και τη συνέχιση της υφιστάμενης δημοσιονομικής πορείας.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ο βασικός κίνδυνος για τις οικονομίες που οδηγούνται στις κάλπες δεν προέρχεται από την εκλογική διαδικασία αυτή καθαυτή, αλλά από το ενδεχόμενο κατακερματισμένων κοινοβουλίων και ασαφών κυβερνητικών πλειοψηφιών. Ιστορικά, τέτοιες συνθήκες έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερη πολιτική αβεβαιότητα, καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων και χαλάρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Η Ευρώπη αναμένεται να αντιμετωπίσει ένα από τα πιο επιβαρυμένα εκλογικά έτη των τελευταίων 25 ετών, καθώς εννέα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν προγραμματίσει γενικές εκλογές μέσα στο 2027. Μετά την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, εκλογές αναμένεται να διεξαχθούν και στην Πολωνία αργότερα μέσα στη χρονιά.

Η ανάλυση σημειώνει ότι η Ευρωζώνη έχει περάσει τρεις βασικές περιόδους δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τις τελευταίες δεκαετίες: πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, μετά την κρίση δημόσιου χρέους και μετά την πανδημία. Η σημερινή φάση προσαρμογής, ωστόσο, εμφανίζει διαφορετική δυναμική ανά χώρα.

Η γερμανική δημοσιονομική πολιτική έχει γίνει περισσότερο επεκτατική, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες, ενώ η πολιτική αβεβαιότητα στη Γαλλία έχει επιβραδύνει την πρόοδο της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Σε αυτό το περιβάλλον, οι επενδυτές αναμένεται να εξετάζουν περισσότερο τις επιπτώσεις των εκλογικών αποτελεσμάτων στις εθνικές δημοσιονομικές πορείες.

Τα ιστορικά στοιχεία που εξετάζει η Goldman Sachs δείχνουν ότι ο άμεσος δημοσιονομικός αντίκτυπος των εκλογικών ετών στις μεγάλες οικονομίες της ΕΕ ήταν κατά κανόνα περιορισμένος. Κατά μέσο όρο, τα διαρθρωτικά πρωτογενή ισοζύγια επιδεινώνονταν κατά περίπου 0,25% του ΑΕΠ, αν και οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών ήταν σημαντικές.

Στη Νότια Ευρώπη, όπου περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, η δημοσιονομική πολιτική ήταν ιστορικά ελαφρώς πιο χαλαρή κατά τη διάρκεια των εκλογικών ετών. Παράλληλα, όμως, οι χώρες της περιοχής εμφάνιζαν συχνά ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή μετά τις εκλογές.

Η τράπεζα επισημαίνει ότι, όταν μια χώρα έχει ήδη εισέλθει σε περίοδο δημοσιονομικής εξυγίανσης, οι κυβερνήσεις τείνουν να διατηρούν την κατεύθυνση της προσαρμογής, ακόμη και κατά τη διάρκεια εκλογικών ετών. Η τάση αυτή καταγράφεται ιδιαίτερα στις οικονομίες της Νότιας Ευρώπης.

Πέρα από την Ελλάδα, αυξημένο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολιτική κατάσταση στη Γαλλία, όπου οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου ενδέχεται να ακολουθηθούν από πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα Εθνοσυνέλευση χωρίς πλειοψηφία που να στηρίζει τον νέο Πρόεδρο.

Στην Ιταλία, ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει προτείνει εκλογική μεταρρύθμιση που αποσκοπεί στην ενίσχυση των συνασπισμών και στη διευκόλυνση του σχηματισμού ευρύτερων κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών. Η μεταρρύθμιση θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο πολιτικού κατακερματισμού, χωρίς ωστόσο να τον εξαλείψει.

Στην Ισπανία, το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα εμφανίζει προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, όμως δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα μπορέσει να εξασφαλίσει σαφή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Παρά την αυξημένη πολιτική αβεβαιότητα, οι αγορές κρατικών ομολόγων δεν φαίνεται, προς το παρόν, να αποτιμούν σημαντικό εγχώριο πολιτικό κίνδυνο στις τέσσερις χώρες. Οι διακυμάνσεις των spreads εξακολουθούν να επηρεάζονται κυρίως από διεθνείς, γεωπολιτικούς και ενεργειακούς παράγοντες.

Η Goldman Sachs εκτιμά, ωστόσο, ότι τα πολιτικά ασφάλιστρα κινδύνου θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία όσο πλησιάζουν οι εκλογές. Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η σαφήνεια των αποτελεσμάτων και η δυνατότητα σχηματισμού κυβερνήσεων με λειτουργικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες.

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι κυβερνήσεις που στηρίζονται σε σαφείς πλειοψηφίες έχουν περισσότερες πιθανότητες να συνεχίσουν μια υφιστάμενη πορεία δημοσιονομικής προσαρμογής. Αντίθετα, τα κοινοβούλια χωρίς πλειοψηφία μπορούν να επιβραδύνουν τη λήψη αποφάσεων και να καθυστερήσουν τη μείωση του δημόσιου χρέους.

Στο ενδεικτικό σενάριο που εξετάζει η Goldman Sachs για την Ιταλία, ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή επιδείνωση του πρωτογενούς ισοζυγίου κατά 0,2% του ΑΕΠ και σε αύξηση των αποδόσεων των δεκαετών ομολόγων κατά 10 μονάδες βάσης.

Σε βάθος πενταετίας, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να αυξήσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά περίπου 2%. Αντίθετα, ένα σαφές εκλογικό αποτέλεσμα και μια σταθερή κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσαν να συμβάλουν σε αντίστοιχη μείωση του δείκτη.

Το βασικό συμπέρασμα της Goldman Sachs είναι ότι οι εκλογές δεν αναμένεται από μόνες τους να προκαλέσουν μεγάλες μεταβολές στα δημοσιονομικά ισοζύγια. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος συνδέεται με την πολιτική αστάθεια και την αδυναμία σχηματισμού λειτουργικών κυβερνήσεων.

Εν όψει, μάλιστα, της αυριανής έκτακτης σύσκεψης των κρατών – μελών με αφορμή την αιφνιδιαστική είσοδο μεταναστών στην Ισπανία μέσω του διασυνοριακού περάσματος της Θέουτα, την περασμένη εβδομάδα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απηύθυνε νέα έκκληση για κοινή στρατηγική και ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων με τοποθέτηση ακόμη και φραγμάτων.

Μετά την αιφνιδιαστική είσοδο περί τους 70.000 μετανάστες από το Μαρόκο, οι Ισπανικές Αρχές έχουν επιδοθεί αυτές τις ημέρες σε ένα μπαράζ απελάσεων, ενώ πλέον στο διασυνοριακό πέρασμα της Θέουτα οι Αρχές επεξεργάζονται τα αιτήματα παραμόνης για 862 ανήλικων μεταναστών, που απολαμβάνουν ειδική νομική προστασία από απέλαση.

Προσωρινός καταυλισμός στην Θέουτα

Σήμερα, εκατοντάδες μετανάστες έστησαν καταυλισμό σε μια παραλία του ισπανικού βορειοαφρικανικού θυλάκου της Θέουτα, καθώς οι τοπικές Αρχές προσπαθούν αντιμετωπίσουν την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί με χιλιάδες ανθρώπους που βρίσκονται ακόμη στη μικρή πόλη έπειτα από μαζική εισροή τους στα σύνορα την περασμένη εβδομάδα.

Οι Ισπανικές Αρχές εκτιμούν ότι περίπου 69.500 μετανάστες επέστρεψαν στο Μαρόκο τις τελευταίες τέσσερις ημέρες, μετά τις αρχικές εκτιμήσεις για περίπου 50.000 αφίξεις στη Θέουτα την Πέμπτη, 30 Ιουλίου. Ο επίσημος απολογισμός των θανάτων στην ισπανική πλευρά των συνόρων ανέρχεται σε 72, με 11 θανάτους να καταγράφονται στη μαροκινή πλευρά.

Σύμφωνα με την El Pais, «μερικοί μετανάστες είπαν ότι έφυγαν καθώς το κλείσιμο των καταστημάτων τούς άφησε χωρίς τρόφιμα». Ενώ, άλλοι, είπαν ότι αντιμετώπισαν «εχθρότητα από τους ντόπιους» και ότι δεν μπόρεσαν να ταξιδέψουν προς την ισπανική ενδοχώρα.

Πυροσβεστική η παρέμβαση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν

Με αυτά τα δεδομένα, η παρέμβαση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έρχεται να λειτουργήσει πυροσβεστικά, μετά την απόφαση της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας για ενίσχυση των διασυνοριακών ελέγχων τόσο εμπόδιση των θαλάσσιων περασμάτων. Εξάλλου, μετά την αιφνιδιαστική είσοδο μεταναστών στην Ισπανία δεν ήταν λίγοι οι ηγέτες κρατών – μελών, όπως της Ιταλίας, της Δανίας της Φιλανδίας και της Πολωνίας που ζήτησαν ακόμη και αναστολή της εφαρμογής της συνθήκης Σένγκεν.

Έκκληση για κοινή στρατηγική ενίσχυσης των συνόρων

Πάντως, σήμερα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε σήμερα έκκληση για την εξεύρεση μιας «κοινής ευρωπαϊκής απάντησης, προκειμένου να ενισχυθούν τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης». «Αυτό το επεισόδιο δείχνει με σαφήνεια ότι πρέπει να πάμε πιο μακριά για να ενισχύσουμε τα σύνορά μας στα πιο κρίσιμα σημεία», έγραψε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε επιστολή προς τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ που φέρει σημερινή ημερομηνία και την οποία είδαν το Γαλλικό Πρακτορείο και το πρακτορείο Ρόιτερς.

Πρόταση ακόμη και για φυσικούς φράχτες

Μεταξύ των λύσεων που προτείνει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι «αυξημένη εποπτεία και, εφ’ όσον αυτό είναι απαραίτητο, η χρησιμοποίηση φυσικών φρακτών». Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι «η προστασία του συνόλου των εξωτερικών συνόρων μας είναι μια ευρωπαϊκή ευθύνη που μοιράζεται». Πρόκειται για μια δήλωση, η οποία επιχειρεί να κατευνάσει τους ηγέτες με σκληρή αντι – μεταναστευτική πολιτική.

Έτσι, λοιπόν, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε στην επιστολή της ότι η αυριανή έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών των κρατών – μελών «θα επιτρέψει να αντληθούν μαθήματα από το επεισόδιο της Θέουτα και να εξεταστεί μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις προκλήσεις που συνδέονται με την παράτυπη μετανάστευση»

«Σε συνεργασία με την Ισπανία, ειδικά σε ό,τι έχει σχέση με τη Θέουτα και τη Μελίγια (σ.σ. τον άλλο ισπανικό θύλακο στη βόρεια Αφρική, θα μπορούσαμε να ενισχύσουμε τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για τη διαχείριση των συνόρων και να βελτιώσουμε την τεχνική και οικονομική υποστήριξή μας στο Μαρόκο», γράφει στην επιστολή της η Ουρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Υπενθυμίζουμε, πάντως, ότι τους τελευταίους μήνες οι Βρυξέλλες αυστηροποίησαν τους μεταναστευτικούς κανόνες, επιτρέποντας κυρίως στα κράτη – μέλη να στέλνουν αιτούντες άσυλο σε κέντρα υποδοχής εκτός των συνόρων της ΕΕ, τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφής».

Η Ελλάδα διαδραμάτισε κομβικό ρόλο ώστε τα Canadair νέας γενιάς να επιστρέψουν στη γραμμή παραγωγής, καθώς οι ολοένα πιο έντονες φωτιές και τα ακραία φαινόμενα καθιστούν αναγκαία την ανανέωση των γερασμένων στόλων αεροπυρόσβεσης.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει προχωρήσει σε πρώτη φάση στην παραγγελία περισσότερων από 20 αμφίβιων αεροσκαφών τύπου CL-515, τα οποία προορίζονται για την ενίσχυση των εθνικών στόλων αλλά και του ευρωπαϊκού μηχανισμού πολιτικής προστασίας.

Η Ελλάδα αναμένεται να παραλάβει επτά αεροσκάφη, από τα οποία τα δύο θα διατίθενται στο ευρωπαϊκό συντονιστικό κέντρο πολιτικής προστασίας, προκειμένου να επιχειρούν όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη.

Η ελληνική πρωτοβουλία για τα Canadair νέας γενιάς

Η επανεκκίνηση της παραγωγής των Canadair δεν ήταν αυτονόητη. Η προηγούμενη γραμμή παραγωγής της καναδικής Bombardier είχε κλείσει το 2015, εξαιτίας της έλλειψης νέων παραγγελιών.

Χρειάστηκε να συγκεντρωθεί ένας ελάχιστος αριθμός ενδιαφερόμενων κρατών ώστε η De Havilland, η οποία απέκτησε στη συνέχεια τα δικαιώματα κατασκευής, να προχωρήσει στην επαναλειτουργία της γραμμής.

Η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που, ήδη από τη διετία 2020-2021, πίεσαν για μια κοινή ευρωπαϊκή παραγγελία. Η σταδιακή συσπείρωση κρατών-μελών οδήγησε τελικά στη συμφωνία μεταξύ της De Havilland και της Ευρωπαϊκής Ενωσης το 2024.

Έκτοτε προστέθηκαν και νέες παραγγελίες από μεμονωμένα κράτη, με τον συνολικό αριθμό των προς παράδοση αεροσκαφών να προσεγγίζει πλέον τα 40.

«Η Ελλάδα πρωταγωνίστησε»

Στον ρόλο της Αθήνας αναφέρθηκε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας την Πέμπτη (30.07.2026) στο υπουργικό συμβούλιο.

«Η Ελλάδα ήταν αυτή η οποία πριν από κάποια χρόνια πρωταγωνίστησε ώστε να υπάρξει μια συνολική ευρωπαϊκή συμφωνία για να τεθεί ξανά σε λειτουργία η γραμμή παραγωγής των αεροσκαφών Canadair», ανέφερε.

Ο πρωθυπουργός σημείωσε ακόμη ότι «όλο αυτό έγινε με πρωτοβουλία της Ελλάδος» και πρόσθεσε ότι η χώρα θα είναι η πρώτη που θα παραλάβει τα νέα αεροσκάφη.

Την πληροφορία επιβεβαίωσε πρόσφατα και ο επικεφαλής στρατηγικής της De Havilland, Ζαν-Φιλίπ Κοτ, αναφέροντας ότι το πρώτο CL-515 θα παραδοθεί στην Ελλάδα.

Η πρώτη παράδοση αναμένεται το 2028, ενώ μέχρι τότε οι ευρωπαϊκές χώρες θα εξακολουθούν να βασίζονται κατά κύριο λόγο στα παλαιότερα CL-215 και CL-415.

Οι δυνατότητες των CL-515

Τα νέα CL-515 μπορούν να μεταφέρουν περίπου έξι τόνους νερού και να ανεφοδιάζονται από θάλασσα, λίμνες ή ποτάμια μέσα σε περίπου 12 δευτερόλεπτα.

Παράλληλα, έχουν σχεδιαστεί ώστε να επιχειρούν σε δυσμενέστερες καιρικές συνθήκες, ενώ προβλέπεται να διαθέτουν και δυνατότητες νυχτερινών επιχειρήσεων, στοιχείο που μπορεί να αλλάξει αισθητά τον τρόπο αντιμετώπισης μεγάλων πυρκαγιών.

Η ταχύτητα ανεφοδιασμού αποτελεί κρίσιμο πλεονέκτημα για χώρες της Μεσογείου, όπως η Ελλάδα, όπου τα περισσότερα πύρινα μέτωπα βρίσκονται σχετικά κοντά στη θάλασσα.

Η μικρή απόσταση από το σημείο ανεφοδιασμού επιτρέπει συχνότερες ρίψεις και περιορίζει τον χρόνο ανάμεσα στις διαδοχικές προσβολές της φωτιάς.

Το μέτωπο των mega fires

Η σημασία των νέων Canadair γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω της αυξανόμενης συχνότητας των λεγόμενων mega fires.

Πρόκειται για πυρκαγιές που εξαπλώνονται με μεγάλη ταχύτητα σε ξερή βλάστηση, αναπτύσσουν εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και μπορούν να υπερπηδούν αντιπυρικές ζώνες που στο παρελθόν θεωρούνταν επαρκείς.

Σε πολλές περιπτώσεις παραμένουν ιδιαίτερα ενεργές ακόμη και τη νύχτα, καθώς οι συνθήκες ξηρασίας και οι υψηλές θερμοκρασίες περιορίζουν τη φυσική συνδρομή της βραδινής υγρασίας.

Τα εναέρια μέσα δεν αρκούν από μόνα τους για να κατασβέσουν μια μεγάλη δασική πυρκαγιά. Μπορούν, όμως, να προσβάλουν γρήγορα το μέτωπο, να περιορίσουν την εξάπλωσή του και να δώσουν πολύτιμο χρόνο στις επίγειες δυνάμεις.

Η απόκτηση των CL-515 δεν αποτελεί, συνεπώς, «μαγική λύση». Αποτελεί όμως κρίσιμο μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής πολιτικής προστασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καλείται να προσαρμοστεί σε φωτιές μεγαλύτερης έντασης, διάρκειας και καταστροφικότητας.

Ο ΄Έλληνας υπουργός υπογράμμισε ότι η ανανέωση των γενεών αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για το μέλλον του ευρωπαϊκού αλιευτικού τομέα, επισημαίνοντας πως συνδέεται άμεσα με την επισιτιστική ασφάλεια, τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη διατήρηση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.

Να αρθούν τα εμπόδια εισόδου για τους νέους

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Έλληνας υπουργός «χωρίς νέους ανθρώπους, δεν μπορεί να υπάρξει μέλλον για την ευρωπαϊκή αλιεία και υδατοκαλλιέργεια», ενώ τόνισε ότι σήμερα οι νέοι καλούνται να δραστηριοποιηθούν σ’ έναν κλάδο με υψηλό κόστος εισόδου, αβέβαιο εισόδημα, απαιτητικές συνθήκες εργασίας και σύνθετο κανονιστικό πλαίσιο.

Ο κ. Σχοινάς υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να άρει τα εμπόδια εισόδου για τους νέους επαγγελματίες, μέσα από ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία με ευνοϊκότερους όρους, ουσιαστική στήριξη στα πρώτα χρόνια δραστηριοποίησης, διευκόλυνση της διαδοχής των οικογενειακών επιχειρήσεων και απλούστερο πλαίσιο αδειοδότησης, ιδιαίτερα για την υδατοκαλλιέργεια.

Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη να διασφαλιστεί η θέση της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ώστε οι δύο τομείς να διαθέτουν τον αναγκαίο χώρο για τη βιώσιμη ανάπτυξή τους, καθώς ο ανταγωνισμός για τη χρήση του θαλάσσιου χώρου αυξάνεται συνεχώς.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στις συνθήκες που θα επιτρέψουν στους νέους να παραμείνουν στο επάγγελμα, επισημαίνοντας την ανάγκη για ασφαλή σκάφη, σύγχρονο εξοπλισμό, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, σύγχρονη επαγγελματική κατάρτιση, αναγνώριση δεξιοτήτων και αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών, καθώς και για την πλήρη αναγνώριση της συμβολής των γυναικών στις αλιευτικές και οικογενειακές επιχειρήσεις.

Σχοινάς: Πρέπει να στηριχθούν ανταγωνιστικότητα, ενεργειακή μετάβαση

Αναφερόμενος στην επόμενη προγραμματική περίοδο, ο υπουργός υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαθέτει μετά το 2028 ένα ισχυρό και αυτοτελές χρηματοδοτικό μέσο για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια, με ειδική μέριμνα για την ανανέωση των γενεών. Παράλληλα, επισήμανε ότι η ανταγωνιστικότητα του κλάδου πρέπει να στηριχθεί στην ενεργειακή μετάβαση, την καινοτομία, την ψηφιοποίηση, την ενίσχυση των Οργανώσεων Παραγωγών και τη διαφοροποίηση των πηγών εισοδήματος.

Ο κ. Σχοινάς υπογράμμισε επίσης τη σημασία της μικρής παράκτιας αλιείας και των νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, σημειώνοντας ότι για τις τοπικές κοινωνίες η αλιεία αποτελεί όχι μόνο οικονομική δραστηριότητα αλλά και στοιχείο ταυτότητας, πολιτισμού και κοινωνικής συνοχής.

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο ΥπΑΑΤ επισήμανε ότι «οι νέοι δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση. Ζητούν μια πραγματική ευκαιρία: να εισέλθουν στον τομέα, να εργαστούν με ασφάλεια, να έχουν αξιοπρεπές εισόδημα και να μπορούν να σχεδιάσουν το μέλλον τους», προσθέτοντας ότι «είναι δική μας ευθύνη να τους δώσουμε αυτή την ευκαιρία».

Μέσα από ένα οργανωμένο σύστημα διατομεακής συνεργασίας, η Ευρώπη επιχειρεί να χαρτογραφήσει έγκαιρα τις εστίες διασποράς, διασφαλίζοντας την ετοιμότητα των συστημάτων υγείας και την προστασία των πολιτών.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η κοινή επιστημονική έκθεση ECDC και EFSA και το πλαίσιο επιτήρησης

Τη συνολική και πλέον επικαιροποιημένη εικόνα για τη γεωγραφική διασπορά και την πορεία μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ευρώπη προσφέρει η νέα κοινή μηνιαία έκθεση δύο κορυφαίων ευρωπαϊκών οργανισμών: του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Η συνέργεια αυτή αποτυπώνει την ολιστική προσέγγιση «Μία Υγεία» (One Health), η οποία συνδέει άρρηκτα την υγεία των ανθρώπων με εκείνη των ζώων και το περιβάλλον.

Η καταγραφή των κρουσμάτων σε ανθρώπους, ιπποειδή και πτηνά

Η επιστημονική έκθεση αποτυπώνει με λεπτομέρεια τα επιβεβαιωμένα περιστατικά λοίμωξης από τον ιό στον ανθρώπινο πληθυσμό, ενώ ταυτόχρονα καταγράφει τις εστίες της νόσου που έχουν εντοπιστεί στον ζωικό πληθυσμό. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρουσία του ιού στα ιπποειδή (κυρίως άλογα), καθώς και στα άγρια πτηνά, τα οποία αποτελούν τους φυσικούς ξενιστές και βασικούς φορείς διασποράς του ιού στις ευρωπαϊκές χώρες κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης του 2026.

Η γεωγραφική χαρτογράφηση των επηρεαζόμενων περιοχών

Ένα από τα πλέον ουσιαστικά στοιχεία της έκθεσης εστίασε στην αναλυτική γεωγραφική κατανομή του ιού.

Συγκεκριμένα, στον Πίνακα 1 της δημοσίευσης αποτυπώνονται με ακρίβεια όλες οι περιοχές που έχουν επηρεαστεί από τον ιό του Δυτικού Νείλου έως και τις 22 Ιουλίου 2026. Η ανάλυση αυτή εξειδικεύεται ανά χώρα και ανά συγκεκριμένη διοικητική περιφέρεια (με βάση την ευρωπαϊκή ταξινόμηση NUTS3 ή GAUL1), προσφέροντας στα κράτη-μέλη και στους χαρτογράφους της δημόσιας υγείας μια πλήρη και λεπτομερή εικόνα για την έκταση της γεωγραφικής εξάπλωσης του ιού κατά τη φετινή περίοδο.

Η εκταμίευση αντιστοιχεί στο 15% της συνολικής κατανομής των 787,7 εκατ. ευρώ που αναλογεί στην Ελλάδα και καταβάλλεται ως προχρηματοδότηση, μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών. Μέσω του SAFE, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να επιταχύνει επενδύσεις στην άμυνα και να ενισχύσει τις κοινές προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού.

Το SAFE, συνολικού ύψους 150 δισ. ευρώ, παρέχει μακροπρόθεσμα δάνεια στα κράτη-μέλη, με έμφαση στις από κοινού προμήθειες πυρομαχικών, πυραύλων, συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας και μέσων χερσαίας μάχης που παράγονται εντός της Ε.Ε.

Το εργαλείο εντάσσεται στο σχέδιο ReArm Europe/Readiness 2030 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο αποσκοπεί στην κινητοποίηση άνω των 800 δισ. ευρώ για αμυντικές επενδύσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Οι δυνατότητες για την Αθήνα 

Η προχρηματοδότηση δίνει στην Αθήνα τη δυνατότητα να επισπεύσει προγράμματα προτεραιότητας και να προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό των στρατιωτικών της δυνατοτήτων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το SAFE αποβλέπει στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ενόπλων δυνάμεων και στη θωράκιση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, μέσω κοινών προμηθειών και στενότερης διασυνοριακής συνεργασίας.

«Η σημερινή πρώτη πληρωμή προς την Ελλάδα στο πλαίσιο του SAFE αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η Ευρώπη παραδίδει εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη σημασία», δήλωσε ο επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος, Αντριους Κουμπίλιους.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι το χρηματοδοτικό εργαλείο ενισχύει «τόσο την εθνική ετοιμότητα όσο και τη συλλογική ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα».

Το SAFE χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις διεθνείς αγορές, επιτρέποντας τη χορήγηση δανείων μεγάλης διάρκειας με ανταγωνιστικό κόστος. Η αποπληρωμή τους θα γίνει από τα κράτη-μέλη που λαμβάνουν τη χρηματοδότηση, ενώ οι επόμενες εκταμιεύσεις θα πραγματοποιούνται ανάλογα με την επίτευξη των συμφωνημένων οροσήμων υλοποίησης.

Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι η συνάντησή τους πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη ημέρα για τη χώρα, καθώς ο δείκτης επικινδυνότητας για την εκδήλωση δασικών πυρκαγιών βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο.

«Σήμερα είναι η πρώτη πολύ δύσκολη ημέρα, όπως δείχνει και ο δείκτης ετοιμότητας για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών. Θέλω για ακόμη μία φορά να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε όλους όσοι βρίσκονται στο πεδίο: στους πυροσβέστες μας, στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και στους ανθρώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που κάθε καλοκαίρι δίνουν αυτόν τον πολύ δύσκολο αγώνα απέναντι στις δασικές πυρκαγιές», ανέφερε.

«Η Ευρώπη χρειάζεται προϋπολογισμό αντάξιο των νέων προκλήσεων»

Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα και η Πορτογαλία έχουν μπροστά τους κρίσιμες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, με αιχμή το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ υπενθύμισε ότι σε λιγότερο από έναν χρόνο η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

«Έχουμε μπροστά μας πολύ σημαντικές αποφάσεις και πολύ δύσκολες διαπραγματεύσεις, ενώ η χώρα μας ετοιμάζεται και για την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε λιγότερο από έναν χρόνο. Κεντρική θέση στη συζήτησή μας είχαν οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο», είπε.

Όπως επισήμανε, η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα, η οποία απαιτεί διαφορετικές δημοσιονομικές επιλογές.

«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μία νέα πραγματικότητα. Πρέπει να ενισχύσει την άμυνά της, να επιταχύνει την ψηφιακή μετάβαση, να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα και να υπερασπιστεί την ανταγωνιστικότητά της», υπογράμμισε.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι οι νέες αυτές προτεραιότητες δεν μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς επαρκή χρηματοδότηση.

«Όλες αυτές οι προκλήσεις απαιτούν ανάλογη χρηματοδότηση. Δεν μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε με έναν προϋπολογισμό σχεδιασμένο για τις ανάγκες του χθες. Χρειαζόμαστε μία τολμηρή προσέγγιση, αντάξια των προσδοκιών μας», σημείωσε.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ενίσχυση των νέων πολιτικών δεν πρέπει να γίνει εις βάρος των παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών.

«Δεν μπορεί η Ευρώπη να κάνει περισσότερα με λιγότερα. Αν θέλει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της εποχής, οφείλουμε να εξασφαλίσουμε τα αναγκαία μέσα, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς τους πυλώνες της πολιτικής συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει με θάρρος και τόλμη», ανέφερε.

Επίθεση στην αντιπολίτευση 

Κάνοντας την σύγκριση για το πως αντιμετώπισαν Πορτογαλία και Ελλάδα την οικονομική κρίση ο πρωθυπουργός εξαπέλυσε επίθεση στα κόμματα της αντιπολίτευσης λέγοντας: «Η Πορτογαλία χρειάστηκε ένα μνημόνιο και η Ελλάδα 3 και υποφέραμε για μια 10ετια. Στην Πορτογαλία οι πολιτικές δυνάμεις συνεννοήθηκαν αμέσως για όσα έπρεπε να υλοποιήσουν και δεν τα υπονόμευσαν. Αυτό στην πατρίδα μου δεν έγινε και γι αυτό χρειαστήκαμε 3 προγράμματα και υστερήσαμε σε σχέση με την Ευρώπη. Ευτυχώς τα τελευταία 7 χρόνια έχουμε αποδείξει ότι μπορούμε να τα αφήσαμε πίσω μας. Είμαστε υπέρμαχοι της δημοσιονομικής σταθερότητας και απέναντι σε όποια φωνή υπόσχεται παροχές χωρίς αντίκρισμα από ένα προϋπολογισμό που έχει συγκεκριμένα όρια. Μπορέσαμε να μειώσουμε την ανεργία και να είμαστε συνεπείς με τους δημοσιονομικούς κανόνες και να δημιουργούμε πλεονάσματα και να στηρίζουμε την κοινωνία απέναντι σε εξωγενείς προκλήσεις. Αυτό μας δίνει μεγαλύτερη διαπραγματευτική δυνατότητα. Οι χώρες μας ήταν οι PΙGS και τώρα είναι πρωταγωνιστές και κάνει τους πολίτες μας περήφανους».

Και κατέληξε αφήνοντας αιχμές για την παροχολογία των κομμάτων της αντιπολίτευσης: «Θα ήταν πολύ εύκολο να ήμασταν σήμερα ευχάριστοι και να μοιράζαμε χρήματα. Το λέω αυτό διότι η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη πάλι με μία παρατεταμένη προεκλογική περίοδο μέχρι τις εκλογές της άνοιξης του 2027, όπου δυστυχώς βλέπουμε δυνάμεις να μην έχουν μάθει τίποτα από την ιστορία της Ελλάδας, το 2009, το 2010, το 2011, το 2014, το 2015. Είναι πολύ εύκολο όταν είσαι στην αντιπολίτευση να υπόσχεσαι τα πάντα στους πάντες. Μάλλον το κάνουν, βέβαια, και με τη βεβαιότητα, εκ του ασφαλούς, επειδή και οι ίδιοι ίσως ξέρουν ότι δεν θα κερδίσουν εκλογές. Με το αζημίωτο είναι, τζάμπα είναι. Οφείλουμε να κρατήσουμε σταθερό το τιμόνι. Ξέρω ότι οι πολίτες έχουν δυσκολίες αλλά μόνο η πολιτική που ακολουθούμε εγγυάται καλύτερες ημέρες».

Ανησυχία για τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις διεθνείς εξελίξεις, εκφράζοντας την ανησυχία του για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή στις διεθνείς τιμές της ενέργειας.

«Όλοι ανησυχούμε για την πρόσφατη έξαρση της έντασης, η οποία δυστυχώς φαίνεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου και αναπόφευκτα μπορεί να οδηγήσει και σε πληθωριστικές πιέσεις στις οικονομίες μας», είπε.

Τέλος, επανέλαβε τη σημασία που αποδίδουν Ελλάδα και Πορτογαλία στην προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

«Ως ναυτικά κράτη, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποτελεί στρατηγική επιλογή. Το έχουμε πει και θα το επαναλάβουμε: οποιαδήποτε παρεμπόδιση της διέλευσης από τα Στενά δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή», τόνισε.

Πρόκειται για ελαφρά βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο: στην ευρωζώνη (EA21) ο δείκτης υποχώρησε από το 3,2% του τέταρτου τριμήνου του 2025, ενώ στην ΕΕ η μείωση ήταν εντονότερη, από το 3,4%. Αξίζει να σημειωθεί ότι από την 1η Ιανουαρίου 2026 η ευρωζώνη περιλαμβάνει και τη Βουλγαρία, αριθμώντας πλέον 21 κράτη-μέλη (EA21).

Έσοδα και δαπάνες

Στην ευρωζώνη, τα συνολικά έσοδα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκαν στο 47,1% του ΑΕΠ, ελαφρώς χαμηλότερα από το 47,3% του προηγούμενου τριμήνου, με μείωση που οφείλεται κυρίως στην άνοδο του ονομαστικού ΑΕΠ και όχι σε συρρίκνωση των εσόδων σε απόλυτα μεγέθη. Οι συνολικές δαπάνες υποχώρησαν στο 50,2% του ΑΕΠ από 50,4%. Στην ΕΕ, τα έσοδα ανήλθαν στο 46,6% και οι δαπάνες στο 49,8% του ΑΕΠ, αμφότερα ελαφρώς μειωμένα σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2025.

Πίνακας 1 — Έσοδα, δαπάνες και ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (εποχικά διορθωμένα, % ΑΕΠ)

Η ελληνική εικόνα

Η Ελλάδα παραμένει μεταξύ των ελάχιστων χωρών της ΕΕ που εμφανίζουν πλεόνασμα, καταγράφοντας εποχικά διορθωμένο πλεόνασμα 1,2% του ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2026, έκτο συνεχόμενο τρίμηνο θετικού ισοζυγίου. Το μέγεθος είναι ελαφρώς βελτιωμένο έναντι του 1,1% του τέταρτου τριμήνου του 2025 (μεταβολή +0,1 μονάδας), αλλά χαμηλότερο από την κορύφωση του 2,5% στο πρώτο τρίμηνο του 2025.

Με βάση τα μη εποχικά διορθωμένα στοιχεία, που αποτυπώνουν την έντονη εποχικότητα των δημοσιονομικών ροών, η Ελλάδα εμφανίζει το πρώτο τρίμηνο έλλειμμα 2,2% του ΑΕΠ, το οποίο όμως συγκρίνεται με το αντίστοιχο περυσινό τρίμηνο (−1,4%), δείχνοντας επιδείνωση 0,8 μονάδας σε ετήσια βάση.

Πίνακας 2 — Ελλάδα: ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης ανά τρίμηνο (% ΑΕΠ)

Η θέση της Ελλάδας στην ΕΕ

Η ελληνική επίδοση τοποθετεί τη χώρα στην κορυφή της δημοσιονομικής κατάταξης της ΕΕ. Το πλεόνασμα του 1,2% συγκαταλέγεται μεταξύ των υψηλότερων της Ένωσης, μαζί με την Κύπρο (+4,4%), την Ιρλανδία (+2,4%), τη Δανία (+2,0%) και την Πορτογαλία (+0,3%). Στον αντίποδα, τα μεγαλύτερα ελλείμματα κατέγραψαν η Βουλγαρία (−7,6%), η Ουγγαρία (−6,6%), η Πολωνία (−5,9%) και η Γαλλία (−5,1%). Αξιοσημείωτη είναι η επιδείνωση στη Γερμανία, όπου το εποχικά διορθωμένο έλλειμμα διευρύνθηκε στο 3,6% του ΑΕΠ.

Πίνακας 3 — Επιλεγμένα κράτη-μέλη: εποχικά διορθωμένο ισοζύγιο, Q1 2026 (% ΑΕΠ)

Σημείωση: Τα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2026 χαρακτηρίζονται προσωρινά. Τα ετήσια στοιχεία στο πλαίσιο της Διαδικασίας Υπερβολικού Ελλείμματος (EDP) θα δημοσιευθούν τον Οκτώβριο του 2026 

«Είναι πολιτική τηλεπικοινωνιών α λα Ντράγκι» είπε σε συνέντευξή του, επικαλούμενος το σχέδιο του πρώην Ιταλού πρωθυπουργού για την αντιστροφή της οικονομικής παρακμής της Ευρώπης, το οποίο ζητούσε μεγαλύτερο συντονισμό και εναρμόνιση στον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές κυβερνήσεις χορηγούν άδειες στις συχνότητες που τροφοδοτούν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας. Μια τέτοια ρύθμιση θα είχε, επίσης, το πλεονέκτημα της ενθάρρυνσης για μεγαλύτερη ανάπτυξη των κρίσιμης σημασίας τεχνολογιών σε ολόκληρο το μπλοκ.

Οι πάροχοι τηλεπικοινωνιών της Ευρώπης βρίσκονται επί του παρόντος αντιμέτωποι με ένα συνονθύλευμα εθνικών διαδικασιών για να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε αυτό το κρίσιμο περιουσιακό στοιχείο, συμπεριλαμβανομένων δημοπρασιών των οποίων τα έσοδα εισρέουν στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Όπως επισημαίνεται στο σχετικό δημοσίευμα, από το 2020 οι πάροχοι έχουν δαπανήσει περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια ευρώ σε άδειες ραδιοφάσματος, σύμφωνα με τον εμπορικό σύνδεσμο Connect Europe. Η διαδικασία δέχεται εδώ και καιρό επικρίσεις για το ότι πιέζει οικονομικά τους παρόχους αντί να ενθαρρύνει τις επενδύσεις, με τον πρώην Επίτροπο της ΕΕ, Τιερί Μπρετόν, να κάνει λόγο για «αγελάδα μετρητών» των κυβερνήσεων.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης κάλεσε την Ευρώπη να βασιστεί σε αυτό που χαρακτήρισε ως την «πιο καινοτόμο δημοπρασία» της, αναφερόμενος στο σχέδιο της Ελλάδας το 2020 να διαθέσει το 25% των εσόδων από τις δημοπρασίες ραδιοφάσματος για ένα νέο ταμείο επιχειρηματικών κεφαλαίων που επενδύει στο αναπτυσσόμενο οικοσύστημα 5G.

Ο επικεφαλής του Eurogroup προβλέπει την κατανομή του 75% των εσόδων από τις δημοπρασίες στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το μακροπρόθεσμο σχέδιο δαπανών της ΕΕ, με το 25% να διοχετεύεται μέσω ενός ταμείου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Με ένα τέτοιο ταμείο, υπουστηρίζει, «θα καταλήξουμε με ένα πολύ μεγαλύτερο συνολικά ποσό στα χέρια της Ευρώπης».

Η αντισυμβατική αυτή πρόταση, όπως χαρακτηρίζεται από το Politico, θα μπορούσε να δώσει στους διαπραγματευτές μια νέα πηγή εσόδων σε επίπεδο ΕΕ – γνωστή και ως «ίδιος πόρος» με την ορολογία που χρησιμοποιείται στις Βρυξέλλες – καθώς η Ευρώπη παραμένει διχασμένη σχετικά με τον προϋπολογισμό των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ του μπλοκ μεταξύ των λεγόμενων… λιτών χωρών που θέλουν να περιορίσουν τις δαπάνες και εκείνων που θέλουν να διατηρήσουν τα τρέχοντα επίπεδα.

Ο Πιερρακάκης είπε ότι ήθελε, επίσης, να συνδέσει αυτήν την ιδέα του «μη μηδενικού αθροίσματος» με την προσπάθεια για ενίσχυση των Ευρωπαίων πρωταθλητών της βιομηχανίας καθώς και για μείωση της εξάρτησης του μπλοκ από την αμερικανική τεχνολογία.

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η πρόταση μπορεί να συναντήσει αντιδράσεις μεταξύ των κρατών της ΕΕ, οι οποίες αντιστέκονται εδώ και καιρό στη μεταρρύθμιση στον συγκεκριμένο τομέα και έχουν εκφράσει την οργή του για την καταπάτηση μιας εθνικής αρμοδιότητας – και μιας πηγής εσόδων του προϋπολογισμού από τις Βρυξέλλες.

«Αυτή η ιδέα έχει επίπεδα. Υπάρχει ένα πολύ ορατό επίπεδο, το οποίο είναι απλώς ο συγχρονισμός των δημοπρασιών» δήλωσε ο Κ. Πιερρακάκης, υποστηρίζοντας ότι η μείωση του κατακερματισμού και η προσέγγιση σε μια ενιαία αγορά θα ήταν ήδη μια μεγάλη νίκη. «Η εκτίμηση προς τους πρωταθλητές μας και τους φορείς τηλεπικοινωνιών μας είναι αυτονόητη, πριν προχωρήσουμε στη συζήτηση για τα έσοδα».

Υποστήριξε ότι ένα νέο παράδειγμα αναδύεται μετά τις συστάσεις των τελευταίων ετών από τις εκθέσεις για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα του Ντράγκι και του πρώην Ιταλού πρωθυπουργού Ενρίκο Λέτα.

Συγκεκριμένα, ανέφερε την Ένωση Κεφαλαιαγορών, το μακροχρόνιο έργο της Ε.Ε. για τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς για επενδύσεις και χρηματοδότηση, το οποίο έχει πρόσφατα κερδίσει έδαφος.

Ωστόσο, ακόμη και με παραδοχή του ίδιου, η ιδέα του για τη νέα κατανομή των εσόδων από τα ραδιοκύματα θα είναι δύσκολο να στηριχθεί.

«Δεν νομίζω ότι θα κερδίσει ευρεία υποστήριξη» δήλωσε ένας αξιωματούχος της εθνικής κυβέρνησης, διατηρώντας την ανωνυμία του. Ο αξιωματούχος σημείωσε ότι οι χώρες θα ήταν απρόθυμες να εγκαταλείψουν τα έσοδα και είναι πιθανό να αντισταθούν σε οποιαδήποτε προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξασφαλίσει μεγαλύτερο ρόλο στον συντονισμό του φάσματος μέσω του Νόμου για τα Ψηφιακά Δίκτυα, ο οποίος βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση. «Γενικά, το να επιτραπεί στην Επιτροπή να εισπράττει τέλη ραδιοφάσματος δεν είναι κάτι που αρέσει στα κράτη μέλη» επανέλαβε ένας δεύτερος αξιωματούχος από άλλη κυβέρνηση.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής για την πρόταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο κεντρώος Πολωνός ευρωβουλευτής Μίχαλ Κομπόσκο, είχε δηλώσει προηγουμένως σε συνέντευξή του ότι δεν ήθελε να επιμείνει στο «status quo ότι η κυβέρνηση παίρνει αυτά τα τεράστια ποσά από τους φορείς εκμετάλλευσης και στη συνέχεια κανείς δεν έχει λόγο στο πώς χρησιμοποιούνται αυτά τα χρήματα».

Ο Κ. Πιερρακάκης εξέφρασε την ελπίδα ότι η ιδέα του θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. για το 2028-2034 και την ευρύτερη συζήτηση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Είπε ότι «πολλοί» από τους συναδέλφους του έχουν ήδη «υιοθετήσει την κεντρική φιλοσοφία της ιδέας». «Πρέπει να προχωρήσουμε σε μια πιο λεπτομερή και διεξοδική φάση όπου θα χρειαστούμε μια συγκεκριμένη μελέτη επιπτώσεων, [συγκεκριμένα] βήματα κ.λπ., για να το συζητήσουμε περαιτέρω αυτό».