ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Ρούλα Μαντή

Η 82χρονη Τίνα Μπλάνκο από τη βόρεια Ισπανία δεν είναι μια μεμονωμένη ιστορία. Είναι το πρόσωπο μιας ευρωπαϊκής αντίφασης: την ώρα που η στέγαση γίνεται ολοένα και πιο απρόσιτη, εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε σπίτια μεγαλύτερα από τις ανάγκες τους.

Η «αόρατη» κρίση μέσα στα σπίτια

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 περίπου το 33% των Ευρωπαίων ζούσε σε κατοικίες που θεωρούνται «υπο-κατοικημένες». Με απλά λόγια, πρόκειται για σπίτια με περισσότερα δωμάτια από όσα χρειάζονται οι ένοικοί τους.

Ένας στους τρεις Ευρωπαίους ζει σε ένα υπερμεγέθες σπίτι, προσθέτοντας πίεση σε μια ήδη στενή αγορά κατοικίας.

Το φαινόμενο αφορά κυρίως ανθρώπους άνω των 65 ετών, ιδιοκτήτες κατοικιών και κατοίκους αγροτικών περιοχών. Δηλαδή ανθρώπους σαν την Μπλάνκο, που είδαν την οικογένεια να φεύγει, αλλά το σπίτι να μένει ίδιο — μεγάλο, απαιτητικό, και συχνά δυσβάσταχτο.

Όταν το «όνειρο της ιδιοκτησίας» γίνεται βάρος

Η ευρωπαϊκή στεγαστική κρίση δεν είναι απλώς ζήτημα έλλειψης κατοικιών. Είναι ζήτημα κατανομής.

Από το 2010 έως το 2025, τα ενοίκια στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν κατά σχεδόν 28%. Η ζήτηση ξεπερνά την προσφορά και οι τιμές εκτοξεύονται. Κι όμως, την ίδια στιγμή, μεγάλα σπίτια μένουν «μισοάδεια».

Η αντίφαση είναι προφανής: νέοι άνθρωποι αδυνατούν να βρουν στέγη, ενώ ηλικιωμένοι ζουν σε κατοικίες που δεν μπορούν πλέον να συντηρήσουν.

«Right-sizing»: η δύσκολη απόφαση

Οι ειδικοί χρησιμοποιούν τον όρο “right-sizing” — δηλαδή τη μετάβαση σε ένα σπίτι που ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες της εκάστοτε φάσης ζωής.

Στην πράξη, όμως, αυτό δεν είναι καθόλου απλό.

Η ιδιοκτησία στην Ευρώπη είναι βαθιά ριζωμένη — όχι μόνο ως οικονομικό εργαλείο, αλλά και ως συναισθηματικό καταφύγιο. Ένα σπίτι δεν είναι απλώς τετραγωνικά. Είναι μνήμη, ταυτότητα, ασφάλεια.

Μια Ευρώπη, πολλές πραγματικότητες

Τα στοιχεία αποκαλύπτουν τεράστιες ανισότητες:

• Στην Κύπρο, περίπου το 70% των κατοίκων ζει σε υπερμεγέθη σπίτια
• Στη Ρουμανία, το ποσοστό πέφτει μόλις στο 7%

Οι διαφορές αυτές δεν είναι τυχαίες. Αντανακλούν ιστορία, κουλτούρα και οικονομικά μοντέλα.

Σε χώρες όπως η Κύπρος, οι οικογένειες χτίζουν σπίτια για πολλές γενιές. Στη Ρουμανία, η κληρονομιά της σοβιετικής περιόδου σημαίνει μικρότερα διαμερίσματα και διαφορετική στεγαστική πραγματικότητα.

Η αγορά δεν αρκεί

Για την Ivana Katurić, διευθύντρια του think tank Urbanex, το πρόβλημα δεν λύνεται με τους κανόνες της αγοράς.

«Η στέγαση πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πυλώνας του κοινωνικού κράτους», επισημαίνει, προειδοποιώντας ότι οι ενιαίες λύσεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να αποτύχουν αν δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας.

Με άλλα λόγια: δεν φταίνε οι άνθρωποι που μένουν σε μεγάλα σπίτια. Φταίει το σύστημα που δεν τους δίνει εναλλακτικές.

Υπάρχει διέξοδος;

Σε κάποιες γωνιές της Ευρώπης, γίνονται ήδη βήματα.

Στο Κορκ της Ιρλανδίας, το πρόγραμμα Arus Mhuire βοηθά άτομα άνω των 60 να μετακομίσουν σε μικρότερα, πιο λειτουργικά σπίτια. Μέχρι σήμερα, έχει επιτρέψει σε δεκάδες ανθρώπους να κάνουν αυτή τη μετάβαση, απελευθερώνοντας παράλληλα μεγαλύτερες κατοικίες για οικογένειες.

Ανάλογες πρωτοβουλίες υπάρχουν στη Χάγη και σε περιοχές της Γαλλίας, κυρίως όμως στον τομέα της κοινωνικής κατοικίας.

Το μεγάλο ερώτημα

Το ζήτημα δεν είναι πόσα σπίτια θα χτιστούν. Είναι πώς θα χρησιμοποιηθούν αυτά που ήδη υπάρχουν.

Και τελικά, το ερώτημα είναι βαθύτερο:
Μπορεί ένα σπίτι να είναι υπερβολικά μεγάλο;

Για την Τίνα Μπλάνκο, η απάντηση είναι ήδη δεδομένη.
Για την Ευρώπη, όμως, η απάντηση μόλις αρχίζει να διαμορφώνεται.

Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα διαπίστωσαν ότι λιγότερο από το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε χώρα όπου το επίπεδο ελευθερίας του Τύπου είναι «καλό». Στην Ευρώπη, το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο, στο 9,5%.

«Η Ευρώπη, σε σύγκριση με άλλες περιοχές του κόσμου, παραμένει η ασφαλέστερη ήπειρος για τους δημοσιογράφους», δήλωσε στο TEC ο Pavol Szalai, Διευθυντής του Γραφείου της Πράγας στο RSF.

Ωστόσο, προσθέτει, η εικόνα έχει αλλάξει την τελευταία δεκαετία. «Μετράμε σε μια κλίμακα από το 0 έως το 100. Σήμερα, η βαθμολογία για την Ευρώπη είναι 74 στα 100. Το 2016, ήταν στο 81».

Φέτος, μόνο επτά από τις 180 χώρες περιλαμβάνονται στην κατηγορία «καλή». Αυτές είναι η Νορβηγία (1η), η Ολλανδία (2η), η Εσθονία (3η), η Δανία (4η), η Σουηδία (5η), η Φινλανδία (6η) και η Ιρλανδία (7η). Η υπόλοιπη Ευρώπη κατατάσσεται «ικανοποιητικά», αν και μερικές χαρακτηρίζονται ως «προβληματικές» (συμπεριλαμβανομένων της Ιταλίας και της Ελλάδας) ή ακόμα και «δύσκολες» (Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σερβία).

Χώρες όπως η Ρωσία, η Λευκορωσία και η Τουρκία κατατάσσονται στην κατηγορία «Ανατολική Ευρώπη και Κεντρική Ασία» από τους RSF, αλλά διαφορετικά θα ήταν τα λίγα ευρωπαϊκά κράτη όπου το επίπεδο ελευθερίας του Τύπου είναι, όπως ήταν αναμενόμενο, «πολύ σοβαρό».

Ο δείκτης RSF αποτελείται από πέντε στοιχεία: πολιτικό πλαίσιο, οικονομικό πλαίσιο, νομικό πλαίσιο, κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο και επίπεδο ασφάλειας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά ιδιαίτερα στην Ευρώπη, οι αλλαγές στα νομικά πλαίσια συνέβαλαν περισσότερο στην παρακμή. «Η νόμιμη νομοθεσία που προστατεύει τους πολίτες από την παραπληροφόρηση καταχράται από πολιτικούς και ισχυρούς επιχειρηματίες για να φιμώσουν τους δημοσιογράφους», εξήγησε ο κ. Szalai.

Στην πράξη, αυτό περιλαμβάνει την κατάχρηση των νόμων περί εθνικής ασφάλειας, την αναγκαστική αντικατάσταση του προσωπικού των ειδησεογραφικών γραφείων ή την άσκηση πίεσης στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το BBC. Παρά το γεγονός ότι απολαμβάνει υψηλής εμπιστοσύνης, ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας αντιμετωπίζει έντονο έλεγχο και σημαντικές περικοπές στον προϋπολογισμό.

Οι πολίτες μπορούν να νιώσουν άμεσα αυτή την παρακμή. «Μια πραγματικά καλή εφημερίδα γνωρίζει πολύ καλά τους αναγνώστες της. Και αντίστροφα: οι αναγνώστες γνωρίζουν την εφημερίδα τους», είπε ο κ. Szalai. «Όταν είναι πιστοί σε ένα έντυπο, θα παρατηρήσουν μια αλλαγή. Οι άνθρωποι δεν είναι ηλίθιοι».

Ωστόσο, οι αυταρχικοί ηγέτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν πιο εξελιγμένες τεχνικές που οι αναγνώστες δεν θα δουν, επεσήμανε ο κ. Szalai. Ένα παράδειγμα είναι η δημιουργία των δικών τους πλατφορμών και προπαγάνδας, που μπορούν να υπερφορτώσουν τους ανθρώπους με πληροφορίες και να δημιουργήσουν σύγχυση.

«Γι’ αυτό είναι σημαντικό τα μέσα ενημέρωσης να μιλούν επίσης ανοιχτά για την ελευθερία του Τύπου», ξεκαθάρισε ο κ. Szalat. «Μερικές φορές είναι προς το συμφέρον των αναγνωστών να γνωρίζουν τι έχει συμβεί».

Πηγή: RSF, TEC

Ο κ. Μητσοτάκης, στο περιθώριο του Φόρουμ των Δελφών, εξέφρασε την ελπίδα οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν να καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και την αποκατάσταση της σταθερότητας στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, εκτιμώντας ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί σύντομα.

Ο Μητσοτάκης ανέφερε επίσης ότι συμφωνεί με τον Αμερικανό πρόεδρο πως το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αλλά επισήμανε ότι, μετά τη στρατιωτική επιτυχία του Τραμπ στο Ιράν, η προσοχή στρέφεται πλέον στις οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης, με την ελπίδα ότι από εδώ και πέρα θα επικρατήσει η διπλωματία.

«Ας ελπίσουμε ότι θα υπάρξει κάποια μορφή συμφωνίας για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, γιατί όλοι ανησυχούμε για τις οικονομικές επιπτώσεις» δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα, ως χώρα της περιοχής, παρακολουθεί στενά τις αποσταθεροποιητικές επιδράσεις του Ιράν.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρόσθεσε ότι η κατάσταση στο Ιράν και στα Στενά του Ορμούζ καταδεικνύει την ανάγκη η Ευρώπη να γίνει πολύ πιο ανεξάρτητη ενεργειακά από τον υπόλοιπο κόσμο. Τόνισε ότι η Ελλάδα ξεκινά έρευνες για φυσικό αέριο στα θαλάσσια οικόπεδα της για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, χάρη σε συμφωνίες με αμερικανικές εταιρείες όπως η ExxonMobil και η Chevron.

«Φυσικά, αυτό αποτελεί και ένα καμπανάκι για την Ευρώπη να γίνει πολύ πιο πραγματιστική και πιο ρεαλιστική όσον αφορά την ενεργειακή μετάβαση» πρόσθεσε. «Και πάλι, έχουμε στηρίξει τόσο τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όσο και το φυσικό αέριο, αποδεικνύοντας ότι μπορείς να κάνεις και τα δύο. Γι’ αυτό προχωρήσαμε και στο πρόγραμμα ερευνών μας. Θα έχουμε την πρώτη μας έρευνα μετά από 40 χρόνια με την ExxonMobil και θα ακολουθήσουν περισσότερες με τη Chevron. Θέλουμε να συμβαδίζουμε με τις αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες και βλέπουμε τις ΗΠΑ ως έναν αξιόπιστο προμηθευτή φυσικού αερίου σε λογικές τιμές».

Ο Μητσοτάκης απέρριψε επίσης την άποψη ότι η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες απομακρύνονται λόγω του πολέμου στο Ιράν. Αντίθετα, υποστήριξε ότι «τελικά» η κατάσταση αυτή θα φέρει τις δύο πλευρές ακόμη πιο κοντά από πριν.

«Πιστεύω λοιπόν ότι αυτή η κρίση θα φέρει τελικά πιο κοντά τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη» δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. «Παρά τις δυσκολίες και τον θόρυβο, εξακολουθώ να πιστεύω ότι η διατλαντική συμμαχία, αν δει κανείς τι συμβαίνει αλλού, όπως στην Κίνα, έχει ακόμη πολλά να προσφέρει. Και αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναπροσαρμοστεί με το να κάνουμε περισσότερα στον τομέα της άμυνας, τότε ας γίνει. Είναι το σωστό».

Ο ίδιος επισήμανε ότι η Ελλάδα έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ακολουθούν. «Έχουμε συνειδητοποιήσει ότι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη όσον αφορά τις αμυντικές μας δαπάνες, αλλά και να επικεντρωθούμε στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας μας. Στο παρελθόν πρωτοστατήσαμε στην πράσινη μετάβαση, όμως αυτή δεν μπορεί να γίνει εις βάρος της κοινωνικής συνοχής, της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μας και της ασφάλειας του εφοδιασμού».

Ελληνοαμερικανικές σχέσεις: Καλύτερες από ποτέ

Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι οι δύο χώρες δεν ήταν ποτέ πιο κοντά και πρόσθεσε ότι ο Τραμπ θα τύχει πολύ θερμής υποδοχής στην Ελλάδα, όταν την επισκεφθεί, υπογραμμίζοντας τη γνωστή ελληνική φιλοξενία: «Σίγουρα θα περάσει πολύ καλά – αυτό μπορώ να το εγγυηθώ. Έχω συνεργαστεί με τον πρόεδρο Τραμπ, είμαι από τους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που τον γνώριζαν ήδη από την πρώτη του θητεία. Και, όπως ξέρετε, οι Έλληνες είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι για τη φιλοξενία μας».

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί περίπου κατά 37% από την έναρξη της σύγκρουσης, εντείνοντας τις ανησυχίες για τις πληθωριστικές επιπτώσεις και αυξάνοντας την πίεση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, δήλωσε ότι οι συνέπειες μιας παρατεταμένης σύγκρουσης θα αποτυπωθούν αναπόφευκτα στις αγορές ενέργειας, στο κόστος μεταφορών, στις χρηματοπιστωτικές αγορές και τελικά στις τιμές για τους καταναλωτές.

«Γι’ αυτό είναι σημαντικό η Ευρώπη να δράσει γρήγορα και με συντονισμένο τρόπο ώστε να περιορίσει τις πιέσεις και να προστατεύσει τόσο τις επιχειρήσεις μας όσο και τους πολίτες και τις οικονομίες μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη φορολογία ενέργειας, τα τέλη δικτύου και το κόστος άνθρακα ως πιθανούς τομείς για βραχυπρόθεσμα μέτρα που θα μπορούσαν να μειώσουν την πίεση στις βιομηχανίες που πλήττονται από τις υψηλές τιμές ενέργειας.

Η Ελλάδα, η Γαλλία και η Πολωνία ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα ανώτατα όρια στις τιμές πετρελαίου και περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους. Ωστόσο, τα πιεσμένα δημόσια οικονομικά ορισμένων μεγάλων οικονομιών σημαίνουν ότι τα δημοσιονομικά τους περιθώρια παραμένουν περιορισμένα.

Ο Πιερρακάκης δήλωσε ότι τα πρόσφατα πλαφόν κερδών που επέβαλε η Ελλάδα σε καύσιμα και τρόφιμα δεν θα έχουν «ουσιαστική άμεση δημοσιονομική επίπτωση στον προϋπολογισμό». Πρόσθεσε επίσης ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο τουρισμός και οι επενδύσεις – βασικοί πυλώνες της οικονομικής ανάκαμψης της χώρας – έχουν επηρεαστεί.

«Η ελληνική οικονομία είναι ισχυρή και ανθεκτική»

Ο ίδιος τόνισε ότι ο προϋπολογισμός της Ελλάδας έχει ήδη λάβει υπόψη ακόμη και το δυσμενέστερο σενάριο για ολόκληρο το έτος: «Ακόμη και υπό αυτές τις συνθήκες, η οικονομική ανάπτυξη θα παραμείνει κοντά στο 2%, γεγονός που δείχνει ότι η ελληνική οικονομία παραμένει ισχυρή και ανθεκτική», είπε.

Ο Πιερρακάκης σημείωσε ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα πόσο θα διαρκέσει η τρέχουσα κρίση, αλλά υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία «διαθέτει την ικανότητα και την ανθεκτικότητα να απορροφήσει τέτοιους κραδασμούς».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει επίσης σημαντικές επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια, στις υποδομές και στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ εξετάζει πρόσθετη χρηματοδότηση για μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMRs), με στόχο να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τις εισαγωγές πετρελαίου.

Ο Πιερρακάκης κάλεσε ακόμη για ταχύτερα βήματα προς την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Ένας από τους βασικότερους στόχους μου είναι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Οι εύρυθμα λειτουργούσες και ανταγωνιστικές χρηματοπιστωτικές αγορές είναι κρίσιμης σημασίας», σημείωσε.

«Πάντα θα υπερασπιζόμαστε και θα στηρίζουμε το εκ κανόνων διεπόμενο σύστημα για του οποίου την οικοδόμηση συμβάλαμε μαζί με τους συμμάχους μας, αλλά δεν μπορούμε πλέον να στηριζόμαστε σε αυτό ως μοναδικό τρόπο για την υπεράσπιση των συμφερόντων μας ή να θεωρούμε ότι οι κανόνες του θα μας προστατεύσουν από τις σύνθετες απειλές που αντιμετωπίζουμε», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν κατά την συνάντηση με τους πρεσβευτές στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

«Χρειαζόμαστε επειγόντως να σκεφτούμε αν το δόγμα μας, οι θεσμοί μας και ο μηχανισμός λήψης αποφάσεων – όλα σχεδιασμένα με βάση ένα μεταπολεμικό κόσμο σταθερότητας και διεθνούς συνεργασίας – έχουν συμβαδίσει με την ταχύτητα των αλλαγών γύρω μας. Αν το σύστημα που χτίζουμε – με όλες τις καλοπροαίρετες επιδιώξεις για συναίνεση και συμβιβασμό – είναι περισσότερο βοήθεια παρά εμπόδιο για την αξιοπρέπειά μας ως γεωπολιτικού παίκτη», πρόσθεσε.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση θα στέκεται πάντοτε στο πλευρό της Ουκρανίας στον πόλεμό της με την Ρωσία, ανεξαρτήτως τι συμβαίνει αλλού, τόνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και πρόσθεσε ότι η Ενωση θα εκπληρώσει τις δεσμεύσεις για την χρηματοδότηση της Ουκρανίας.

Πιο συγκεκριμένα, το Ιράν εξέδωσε αυστηρή προειδοποίηση προς τη Γερμανία, τη Βρετανία και τη Γαλλία (E3), καλώντας τες να μην εμπλακούν στη σύγκρουσή του με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά τις δηλώσεις των ευρωπαϊκών πρωτευουσών για πιθανή «αμυντική δράση».

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Esmaeil Baqaei, κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου την Τρίτη, ήταν ξεκάθαρος όσον αφορά τις προθέσεις της χώρας του. Απαντώντας στις αναφορές ότι οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θα μπορούσαν να επέμβουν για να καταστρέψουν τις ικανότητες εκτόξευσης πυραύλων του Ιράν, δήλωσε:

«Οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια κατά του Ιράν θα θεωρηθεί συνέργεια με τους επιτιθέμενους και θα εκληφθεί ως πράξη πολέμου κατά της χώρας μας.»

Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είχε χλευάσει δημόσια την ιδέα μιας Ευρώπης να αμύνεται χωρίς τις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι η Γηραιά Ήπειρος είναι αβοήθητη χωρίς αμερικάνικη βοήθεια. Σ’ αυτή τη γραμμή, διπλωμάτες και αναλυτές εξηγούν ότι η βιομηχανική βάση της Ευρώπης μπορεί να κατασκευάζει όπλα, αεροσκάφη, άρματα μάχης και πυραύλους, όμως εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο Πεντάγωνο για πληροφορίες, υλικοτεχνική υποστήριξη, επικοινωνίες και τη ραχοκοκαλιά διοίκησης και ελέγχου που συνδέει τα πάντα. Χωρίς αυτές τις δυνατότητες, η Ευρώπη έχει ελάχιστες ελπίδες να αποτρέψει τις εξωτερικές απειλές.

Βήμα προς τον απογαλακτισμό

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντικαταστήσουμε τους αμερικανικούς στρατηγικούς παράγοντες με τους δικούς μας ευρωπαϊκούς. Αυτή θα πρέπει να είναι η στρατηγική μας προτεραιότητα», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο Επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους, αποκαλώντας το «ένα πρώτο βήμα προς την ανεξαρτησία μας».

Newsom says Trump’s attacks are bringing Europe together https://t.co/0zeptgvOdJ

— POLITICO (@politico) February 14, 2026

Όμως η αποχώρηση από τις ΗΠΑ θα είναι χρονοβόρα και δαπανηρή. «Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί, εξ ορισμού, να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Ολιβιέ Σμιτ, επικεφαλής έρευνας στο Ινστιτούτο Στρατιωτικών Επιχειρήσεων στο Βασιλικό Κολλέγιο Άμυνας της Δανίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση γνωρίζει αυτά τα κενά. Υιοθέτησε μια Στρατηγική Πυξίδα και ένα σχέδιο Ετοιμότητας 2030, με στόχο τον μετριασμό των κινδύνων αποδέσμευσης από τις ΗΠΑ. Αλλά αυτά τα έργα απέχουν ακόμη πολύ.

Επίσης, αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτό που υπονομεύει σε σημαντικό βαθμό την προσπάθεια της Ευρώπης να βασίζεται λιγότερο στις ΗΠΑ είναι η περίπλοκη πολιτική της ίδιας της ηπείρου, η οποία συχνά παρεμποδίζεται από την ανάγκη για ομοφωνία.

Σε περίπτωση διαζυγίου με τις ΗΠΑ, το κόστος θα ήταν απίστευτα ακριβό. Ο Ρούτε εκτιμά ότι θα ανερχόταν στο 10% του ΑΕΠ, διπλάσιο από αυτό που έχουν δεσμευτεί σήμερα να δαπανήσουν οι χώρες του ΝΑΤΟ για την άμυνα.

US Ambassador to NATO: America is 'not leaving' Europe https://t.co/tjarFxHcBm

— POLITICO (@politico) February 14, 2026

Το κόστος θα μπορούσε να φτάσει το 1 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, που σε έκθεσή της σχολιάζει ότι «οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι όχι μόνο θα χρειαστεί να αντικαταστήσουν τις μεγάλες στρατιωτικές πλατφόρμες και το ανθρώπινο δυναμικό των ΗΠΑ, αλλά και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις σε όλα τα πεδία πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης».

Οι εναλλακτικές λύσεις

Ωστόσο, η Ευρώπη δεν ξεκινά από το μηδέν. Σε πολλούς τομείς, η ΕΕ έχει ήδη καλές εναλλακτικές λύσεις, δήλωσε η Καμίλ Γκραντ, γενική γραμματέας του αμυντικού λόμπι του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής, Ασφάλειας και Άμυνας. «Νομίζω ότι στο 98% των περιπτώσεων υπάρχει κάποια ευρωπαϊκή λύση».

Όμως για να μπορέσουν οι ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν δράση, θα πρέπει να ενοποιήσουν τις αμυντικές τους αγορές, να μειώσουν την επικάλυψη οπλικών συστημάτων, να αγοράσουν από κοινού όπλα και να επενδύσουν πολύ περισσότερα στην άμυνα.

«Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι ότι της λείπουν χρήματα. Είναι ότι της λείπει η συνοχή», επισημαίνει ο Τομ Τούγκενχαντ , πρώην Βρετανός υπουργός Ασφαλείας.

Από την Αιθιοπία, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη η διάσκεψη Ιταλίας-Αφρικής, η Ιταλίδα πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια, με στόχο την επιπλέον ενίσχυση των σχέσεων της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι «η Ευρώπη πρέπει να ασχοληθεί περισσότερο με τον εαυτό της, ιδίως σε ό,τι αφορά το μέτωπο της ασφάλειας».

«Θεωρώ αναγκαίο να αξιοποιήσουμε περισσότερο όσα μας ενώνουν. Είναι βασικής σημασίας , ιδίως για τις ευρωπαϊκές χώρες και την Ιταλία» πρόσθεσε η Μελόνι, με αναφορά, πάντα, στις σχέσεις της ΕΕ με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η Ευρώπη πρέπει να εργαστεί, με στόχο να μετατραπεί και πάλι σε πραγματικό γεωπολιτικό παίκτη», συμπλήρωσε η επικεφαλής της κυβέρνησης της Ρώμης. Σε σχέση με το «Συμβούλιο Ειρήνης για την Γάζα», τέλος, η Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε ότι η χώρα της θα πάρει μέρος στην συγκεκριμένη πρωτοβουλία, ως παρατηρητής.

«Λιγότεροι και πιο στοχευμένοι» οι Αμερικανοί στρατιώτες

Ο Κόλμπι, ο οποίος αντικατέστησε τον απόντα Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα μειώσουν τις συμβατικές τους δυνάμεις στην Ευρώπη. Αν και διαβεβαίωσε ότι η αμερικανική δέσμευση στη Συμμαχία και η «πυρηνική ομπρέλα» παραμένουν ισχυρές, τόνισε πως οι περίπου 85.000 Αμερικανοί στρατιώτες που βρίσκονται σήμερα στην ήπειρο θα αναπτυχθούν πλέον «με πιο περιορισμένο και στοχευμένο τρόπο». Η προτεραιότητα για τις ΗΠΑ είναι πλέον ξεκάθαρα η αποτροπή της Κίνας.

Τέλος στη γραφειοκρατία, έμφαση στο πεδίο μάχης

Σε μια ομιλία που δόθηκε στη δημοσιότητα ασυνήθιστα γρήγορα από το Πεντάγωνο, ο Αμερικανός αξιωματούχος κάλεσε τους Ευρωπαίους να περάσουν «από τις προθέσεις στις δυνατότητες». Ζήτησε να δοθεί προτεραιότητα στην αποτελεσματικότητα στο πεδίο της μάχης έναντι της γραφειοκρατικής αδράνειας, απαιτώντας «σκληρές επιλογές» για τη δομή των δυνάμεων, τα αποθέματα και τη βιομηχανική παραγωγή, ώστε να αντικατοπτρίζουν τις πραγματικότητες του σύγχρονου πολέμου και όχι την πολιτική της ειρήνης. Υπενθυμίζεται ότι το περασμένο καλοκαίρι, τα ευρωπαϊκά μέλη συμφώνησαν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035.

Η σκιά της Γροιλανδίας και η προσπάθεια Ρούτε

Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε στη σκιά της έντασης που προκλήθηκε τον προηγούμενο μήνα, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε την παραχώρηση της Γροιλανδίας από τη Δανία. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επιχείρησε να υποβαθμίσει το ζήτημα, δηλώνοντας ότι η Συμμαχία «πάντα βρίσκει τον δρόμο» και ότι η παρουσία του Κόλμπι αποδεικνύει ότι οι ΗΠΑ παραμένουν «αγκυροβολημένες στο ΝΑΤΟ». Παρά την απουσία του Χέγκσεθ, η οποία εκλήφθηκε αρχικά ως υποβάθμιση του θεσμού, η παραμονή του Κόλμπι καθ’ όλη τη διάρκεια της τρίωρης συνεδρίασης εκτιμήθηκε από τους Ευρωπαίους διπλωμάτες ως ένδειξη σεβασμού.

Αναφερόμενη στο παράδειγμα του υπερβολικού κατακερματισμού του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού τομέα, η πρόεδρος της Κομισιόν προέτρεψε για την ταχύτερη ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς και την εξαφάνιση κάθε ενός από τα προσκόμματα που βλάπτουν την οικονομική δραστηριότητα στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

«Οι επιχειρήσεις μας έχουν ανάγκη από κεφάλαια άμεσα. Αυτό πρέπει να το κάνουμε αυτόν τον χρόνο», είπε απευθυνόμενη στους ευρωβουλευτές και προτρέποντας για την συνομολόγηση συμφωνιών ελευθέρου εμπορίου και για την απλοποίηση των ρυθμιστικών κανόνων ώστε να απελευθερωθεί το αναπτυξιακό δυναμικό της οικονομίας.