Επισήμως η κυβέρνηση αλλά και οι Βρυξέλλες παραπέμπουν σε προηγούμενα κείμενα αποφάσεων που επιτρέπουν να ανακόπτεται η πορεία αναθεώρησης της τελωνειακής ένωσης εφόσον η Τουρκία συνεχίζει την παραβατική και προκλητική συμπεριφορά της, κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν είναι καθόλου βέβαιο πως θα εφαρμοστεί εάν λάβει κανείς υπ΄όψιν του την υποχωρητικότητα και την φιλοτουρκική στάση χωρών όπως η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία, αλλά και την αδυναμία της Γαλλίας να επιβάλλει αντίθετες πολιτικές.

Το σχέδιο συμπερασμάτων που διακινείται τις τελευταίες ημέρες εμπνέει ανησυχία και διπλωματικές πηγές αλλά και η αντιπολίτευση επιμένουν πως πρέπει να υπάρξει σαφής περιγραφή όρων με στόχο την υπογραφή συνυποσχετικού Ελλάδας-Τουρκίας για την παραπομπή της οριοθέτησης των οικονομικών θαλασσίων ζωνών στη Χάγη. Κάτι που δεν προκύπτει από την μέχρι τώρα ρητορική της κυβέρνησης.

Παρέμβαση ΣΥΡΙΖΑ- Κατρούγκαλος: Η κυβέρνηση να ξεκαθαρίσει τη θέση της

Η Κυβέρνηση οφείλει να ξεκαθαρίσει τη θέση της στα Συμβούλια της εβδομάδας, τόσο αναφορικά με το αν θα δεχθεί την έναρξη των διαπραγματεύσεων για αναθεώρηση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, χωρίς καμία τουρκική δέσμευση, όσο και στο αν θα θέσει ως όρο τη Χάγη ή θα αρκεστεί σε αφηρημένες αναφορές σε αναστρεψιμότητα, αναφέρει σε ανάρτησή του στο Twitter ο Γιώργος Κατρούγκαλος.

Νωρίτερα, ο Νίκος Δένδιας κατα την είσοδό του στο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Λουξεμβούργο ανέφερε οτι θα επαναλάβει τη σαφή και δεδηλωμένη άποψη για την Τουρκία.

Στο Λουξεμβούργο μεταβαίνει αύριο, Τρίτη 22 Ιουνίου, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, προκειμένου να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα συνεδριάσει με φυσική παρουσία των Ευρωπαίων υπουργών.

Βασικό θέμα στην ατζέντα του ΣΓΥ είναι η προετοιμασία της Συνόδου Κορυφής της 24ης και 25ης Ιουνίου, στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται ο ευρωπαϊκός συντονισμός για την αντιμετώπιση της πανδημίας, η οικονομική ανάκαμψη, το μεταναστευτικό ζήτημα, οι σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας και ΕΕ – Ρωσίας, καθώς και η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής Ευρώ, σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών.

Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται ακόμη θέματα που αφορούν στη Διεύρυνση και Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης, το Κράτος Δικαίου στην Πολωνία, τις Αξίες της Ένωσης στην Ουγγαρία, αλλά και τις σχέσεις ΕΕ-Ελβετίας.

Στο περιθώριο του Συμβουλίου, ο κ. Βαρβιτσιώτης θα συμμετάσχει επίσης στις διακυβερνητικές διασκέψεις της ΕΕ με το Μαυροβούνιο και τη Σερβία βάσει της Νέας Μεθοδολογίας Διεύρυνσης.

Τι προτείνει ο Νίκος Δένδιας

Tην σαφή και δεδηλωμένη άποψη για την Τουρκία θα επαναλάβει ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας όπως ανέφερε προσερχόμενος στο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Λουξεμβούργο.

Ειδικότερα, ο Νίκος Δένδιας σημείωσε: «Θα συζητήσουμε σήμερα για τη Λευκορωσία και αναμένουμε ότι θα συμφωνηθεί η τέταρτη δέσμη κυρώσεων. Θα συζητήσουμε επίσης για το Ιράκ, το οποίο για εμάς έχει τεράστια σημασία, διότι ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης πρόκειται να επισκεφθεί τη Βαγδάτη τις επόμενες ημέρες. Και επίσης, θα συζητήσουμε για την Τουρκία, για την οποία έχουμε μια πολύ σαφή και δεδηλωμένη άποψη, την οποία πρόκειται να επαναλάβω».

Μπορέλ: “Η Λευκορωσία το πρώτο μας θέμα”

Η Λευκορωσία είναι το πρώτο θέμα στην ατζέντα των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ που συναντώνται στο Λουξεμβούργο, όπως σημείωσε ο ‘Υπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, προσερχόμενος στο Συμβούλιο.

«Το πρώτο πράγμα είναι να συζητήσουμε για τη Λευκορωσία. Αρχικά θα έχουμε συνάντηση με την Σβετλάνα Τσιχανόφσκαγια και μετά θα εγκρίνουμε το πακέτο νέων κυρώσεων, το οποίο είναι ένα ευρύτερο πακέτο. Νομίζω είναι 86 πρόσωπα και οντότητες. Μετά θα συζητήσουμε επίσης για οικονομικές κυρώσεις που θα παρουσιαστούν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην επόμενη συνάντηση» ανέφερε ο Ζοζέπ Μπορέλ.

«Θα έχουμε συνάντηση με τον Υπουργό Εξωτερικών του Ιράκ» συμπλήρωσε τονίζοντας ότι «η κατάσταση στο Ιράκ είναι επίσης ανησυχητική και θα δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε αυτή τη χώρα». Επίσης, θα συζητηθούν τα θέματα της Λατινικής Αμερικής, της Αιθιοπίας, ενώ θα τεθούν τα ζητήματα της Τουρκίας και του Λιβάνου, δύο χωρών τις οποίες είχε επισκεφθεί ο κ. Μπορέλ την περασμένη εβδομάδα.

Την ανησυχία του για την κατάσταση στη Λευκορωσία εξέφρασε παράλληλα ο Υπουργός Εξωτερικών της Κροατίας Γκόρνταν Γκρλικ Ραντμάν προσερχόμενος. Όσον αφορά στην Τουρκία, εξέφρασε την ελπίδα ότι η ‘Αγκυρα «θα συνεχίσει τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης».

Η επίσκεψη Μητσοτάκη στην Αίγυπτο

«Κοινοί μας στόχοι να μην υπάρξουν νέες περιπέτειες στην γειτονιά μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η μερική οριοθέτηση των μεταξύ μας θαλασσιών ζωνών, που είναι τετελεσμένο ειρήνης και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή, προσδοκώ σύντομα να υπάρξει ολική οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μας. Με τον Πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι συζητήσαμε και για το Κυπριακό. Δε νοείται λύση πέραν του δεσμευτικού πλαίσιου, που θέτουν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Δηλαδή μία διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, λύση συμβατή και με την ιδιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας ως μέλος της ΕΕ, ισχυρισμοί περί δύο κρατών είναι εκτός θέματος, ειδικά όταν συνοδεύονται και από απειλές περί ανοίγματος των βαρωσιών και εγκατάστασης βάσης για drones στα Κατεχόμενα» τόνισε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.
«Συζητήσαμε και τις εξελίξεις στη Λιβύη. Υποστηρίζουμε ειρήνευση και ομαλότητα στην γειτονική χώρα και βασική προυπόθεση η αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων και μισθοφόρων και εν τέλει η διεξαγωγή εκλογών πριν από το τέλος του έτους. Συμμερίζεται ο κ. Σίσι την βαθιά ενόχλησή μας για τη μη συμμετοχή της Ελλάδος στην “Διαδικασία του Βερολίνου” σε λίγες ημέρες. Ενημέρωσα τον πρόεδρο κ. Σίσι για τη συνάντηση μου με τον Ερντογάν. Οι προοπτικές εμβάθυνσης των Ελληνοτουρκικών σχέσεων σε ζητήματα όπως η Οικονομία και η κλιματική αλλαγή να μπορέσουν να αποκλιμακώνουν την ένταση από τις αγεφύρωτες διαφορές μας, όπως στο θέμα της οριοθέτησης της ΑΟΖ», επεσήμανε στις δηλώσεις του ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τη συνάντηση με τον πρόεδρο της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι, στο Κάιρο.

«Δημιουργούνται ορισμένα προβλήματα στις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ λόγω των σχέσεων Τουρκίας – Ελλάδας. Εμείς πάντα στους συνομιλητές μας λέμε, ότι οι σχέσεις Τουρκίας και Ελλάδας δεν πρέπει να μετατρέπονται σε προβλήματα της Τουρκίας με την ΕΕ, με οποιονδήποτε τρόπο. Και η ΕΕ δεν πρέπει να το επιτρέπει αυτό», τόνισε ο Τούρκος αξιωματούχος, σύμφωνα με τον ΣΚΑΪ.

Ο Ακάρ εμφανίστηκε προκλητικός και σε σχέση με το Κυπριακό, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «στο σημείο που έχουμε φτάσει, πρέπει όλοι να καταλάβουν ότι είναι καιρός πλέον να κάνουμε λόγο για δυο ανεξάρτητα κράτη».

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Ο Τσαβούσογλου εξήρε τον ρόλο της Ολλανδίας σε αυτή την κατεύθυνση και σημείωσε: «Απαιτούμε επικαιροποίηση της Συμφωνίας της 18ης Μαρτίου και της Τελωνειακής Ένωσης».

Έχουν ενδιαφέρον τα επιχειρήματα που επικαλέστηκε ο Τούρκος Υπ.Εξ γι’ αυτήν την εξομάλυνση των σχέσεων της χώρας του με την Ευρωπαϊκή Ένωση:

-«Αναμένουμε τη συνέχιση της συνεργασίας σε θέματα όπως η απελευθέρωση των θεωρήσεων και η μετανάστευση».

-«Ξεκινήσαμε διερευνητικές συνομιλίες με την Ελλάδα».

-«Συνομιλούμε με τη Γαλλία σε μια προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεών μας».

-«Μια διαδικασία μεταρρύθμισης βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη στη χώρα».

-«Υποβάλαμε προτάσεις για διάσκεψη 5 + 1 για την Κύπρο και για διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο».

Ανέφερε, μάλιστα, εκτός της Ολλανδίας και τις χώρες εκείνες που, όπως είπε, συμφωνούν σε μια ταχεία αποκατάσταση των ευρωτουρκικών σχέσεων. Πρόκειται για το Βέλγιο, την Γερμανία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Επίσημη επιβεβαίωση όλων αυτών από τον ίδιο τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μιζέλ δεν υπάρχει προσώρας, εάν λάβει, όμως, κανείς υπ΄ όψιν του τις πάγιες θέσεις του τελευταίου αλλά και την καθυστέρηση του Ζοζέπ Μπορέλ στην ολοκλήρωση του σχεδίου για την επιβολή κυρώσεων, είναι σφόδρα πιθανό ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου να έχει δίκιο.

Τι συνιστούν όλα αυτά:

Οι διερευνητικές επαφές Ελλάδας-Τουρκίας αξιοποιούνται από την Άγκυρα ως διαδικασία “συμμόρφωσης” της σε ένα περιβάλλον αποκλιμάκωσης στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, αποδεικνύοντας πως εξ ‘ αρχής το μείζον για τον Ταγίπ Ερντογάν ήταν η αποκατάσταση των σχέσεών του με τον ευρωπαϊκό παράγοντα. Φαίνεται, δε, πως αυτό αποτελεί μία στρατηγική στροφή για την Άγκυρα και όχι μια ευκαιριακή επιλογή, παρά τις όποιες επιφυλάξεις μπορούν να έχουν κάποιες ευρωπαϊκές χώρες. Η ειδική αναφορά στην εξομάλυνση των σχέσεων με τη Γαλλία (μετά τις φιλόφρονες επιστολές που αντάλλαξαν Ερντογάν και Μακρόν) δεν είναι προφανώς τυχαία, καθώς το Παρίσι ήταν ο πιο σκληρός αντίπαλος της Τουρκίας στην ΕΕ και ο ισχυρότερος σύμμαχος της Ελλάδας.

Εάν, λοιπόν, έχουμε να κάνουμε με μια νέα στρατηγική της Τουρκίας για την στενότερη και λειτουργικότερη σύνδεσή της με την Ευρώπη –ιδιαίτερα μετά τους νέους συσχετισμούς που διαμορφώνονται στην Ουάσιγκτον με τη διοίκηση Μπάϊντεν- προκύπτει εύλογα το ερώτημα εάν η Αθήνα εντάσσεται και με ποιον τρόπο σε αυτά τα νέα δεδομένα.

Μέχρι πρότινος η ελληνική θέση ανέφερε πως η σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρώπη περνούν από την Αθήνα. Οι διερευνητικές επαφές γίνονται γέφυρα για την μετάβαση του Ερντογάν σε αυτή τη νέα (ευρω)στρατηγική, μένει, όμως, να αποδειχθεί εάν και κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να αποκομίσει οφέλη πέραν της αποκλιμάκωσης της έντασης. Το τελευταίο είναι αναμφίβολα επιθυμητό, δεν μπορεί, όμως, να είναι ο μοναδικός σκοπός της ελληνικής κυβέρνησης.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου είναι σφόδρα πιθανό η πιθανότητα επιβολής κυρώσεων να παραπεμφθεί εκ νέου στις καλένδες (υπό το επιχείρημα της έναρξης των διερευνητικών επαφών με τους δύο νέους γύρους συναντήσεων) και να απωλέσει ακόμα και τα ελάχιστα ερείσματα μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών. Ποιος είναι ο λόγος, θα ισχυριστούν, να διατηρείται η απειλή έναντι της Τουρκίας με την οποία η ΕΕ διαμορφώνει “οδικό χάρτη” σύγκλισης και δη από τη στιγμή που το Oruce Reis και το Barbaros δεν πλέουν πλέον σε ελληνικά ή κυπριακά νερά;

Αυτή είναι, άλλωστε, και η κρυφή παγίδα των διερευνητικών. Κάνουν λάθος όσοι πιστεύουν πως η Ελλάδα μπορεί να βρίσκεται εσαεί σε μια διαδικασία συζητήσεων, άλλοτε στην Κωνσταντινούπολη και άλλοτε στην Αθήνα, οι οποίες δεν θα καταλήγουν πουθενά αλλά θα αξιοποιούνται μόνο ως μηχανισμός αποφυγής νέων κλιμακώσεων.

Κι αυτό διότι, αργά ή γρήγορα, οι ΗΠΑ και η ΕΕ θα επικαλεστούν την τουρκική “συμμόρφωση” για να γίνει το επόμενο βήμα, είτε αυτό είναι η προαναγγελθείσα πενταμερής για το Κυπριακό (με στόχο την χαλαρή ομοσπονδία ή και τη διχοτόμηση), είτε η προσφυγή στη Χάγη. Εφόσον, μάλιστα, ο Ερντογάν κατοχυρώσει τα μείζονα που επιδιώκει και αφορούν τις ευρω-τουρκικές σχέσεις, δεν πρέπει να θεωρείται απίθανο να αποδεχθεί μια τέτοια πορεία που σήμερα η ελληνική διπλωματία την θεωρεί απίθανη ακόμα και όταν την επικαλείται και την εύχεται.

Οι διερευνητικές επαφές δεν πρέπει να γίνουν πεδίο μιας νέας αδράνειας στην εξωτερική μας πολιτική και δεν πρέπει να μας εφησυχάζουν. Εφόσον δεν κατορθώσουμε άμεσα να εντάξουμε τα ελληνικά ζητούμενα στον “οδικό χάρτη” που φαίνεται πως συμφωνούν Ευρώπη και Τουρκία δεν πρέπει να θεωρείται απίθανο να βρεθούμε κάποια στιγμή -ίσως και στο σχετικά εγγύς μέλλον- εκτός ευρω-τουρκικού παιχνιδιού και τα ελληνικά συμφέροντα να θεωρηθούν ελάσσονα και σχετικώς αδιάφορα για τους εταίρους μας.

Η ανάγκη εκπόνησης νέας εθνικής στρατηγικής σε αυτό το διαμορφούμενο περιβάλλον είναι περισσότερο επιτακτική από ποτέ. Υπήρξαν περίοδοι που “αενάως” συζητούσαμε με την Τουρκία στο πλαίσιο διερευνητικών επαφών, θεωρώντας πως εξασφαλίσαμε ηρεμία, οι οποίες, όμως, παρήλθαν όταν η τακτική της Άγκυρας και τα γεωπολιτκά δεδομένα άλλαξαν. Όταν οι Ευρωπαίοι θα θεωρήσουν ότι βρίσκονται κοντά σε μια ενσωμάτωση (οικονομική, γεωπολιτική, ενεργειακή κ.ά) της Τουρκίας, η ελληνική παράμετρος είναι πιθανό να αξιολογηθεί ως αμελητέα μπροστά στις μείζονες επιδιώξεις της ΕΕ και των ΗΠΑ.

Γι αυτούς τους λόγους, η κυβέρνηση δεν πρέπει να προετοιμάζεται απλώς για έναν ακόμα γύρο διερευνητικών επαφών με την Τουρκία αλλά να αντιληφθεί το μεγάλο κάδρο. Το γεγονός πως διαμορφώνεται ένα εσωτερικό πεδίο συναίνεσης δεν πρέπει να εκληφθεί ως αδυναμία της αντιπολίτευσης και ευκαιρία για πρόχειρους χειρισμούς και διαχείριση του όποιου πολιτικού κόστους, αλλά ως δυνατότητα για ένα πλαίσιο συνεννόησης. Ο πρωθυπουργός είναι τυχερός, ως προς τούτου, που δεν έχει απέναντί του στην αντιπολίτευση τον Αντώνη Σαμαρά αλλά πολιτικούς αρχηγούς με διάθεση συνεργασίας. Δεν ήταν το ίδιο τυχεροί άλλοι πρωθυπουργοί κατά το παρελθόν…