Αλλά αυτή δεν είναι η μόνη ή η σημαντικότερη πτυχή της «ελληνικής εξαίρεσης».
Στις άλλες χώρες, αρνητική γνώμη για την Ένωση εκφράζουν κυρίως οι πολίτες που αυτό-τοποθετούνται δεξιά, στην Ελλάδα ο αντί-ευρωπαϊσμός είναι αριστερό σπορ. Στα δεξιά του φάσματος οι θετικές γνώμες για την Ένωση φθάνουν το 56%, στο αριστερό μόλις 31%

Ολόκληρη η έρευνα

Οι ψηφοφόροι σε όλη την Ευρώπη θα κατευθυνθούν στις κάλπες αυτή την εβδομάδα για να επιλέξουν τους εκπροσώπους τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , το μόνο άμεσα εκλεγμένο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια νέα έρευνα του Pew Research Center διαπιστώνει ότι το 63% των ενηλίκων σε εννέα χώρες μέλη έχει κατά μέσο όρο θετική άποψη για την ΕΕ.

Σε δύο χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα που δεν είναι μέλη της ΕΕ – τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο – οι πλειοψηφίες έχουν επίσης θετική άποψη για τον οργανισμό. Όμως, στην τρίτη μη μέλος της έρευνας, την Τουρκία, οι στάσεις διίστανται (46% ευνοϊκές, 50% δυσμενείς).

Μεταξύ των χωρών-μελών που συμμετείχαν στην έρευνα, οι απόψεις για την ΕΕ είναι πιο θετικές στην Πολωνία και τη Σουηδία, όπου περίπου τα τρία τέταρτα έχουν θετική άποψη. Στη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ιταλία, την Ολλανδία και την Ισπανία, τουλάχιστον έξι στους δέκα ενήλικες αξιολογούν θετικά την ΕΕ. Οι απόψεις είναι πιο συγκρατημένες στη Γαλλία και την Ελλάδα. Για παράδειγμα, το 53% των ενηλίκων στην Ελλάδα έχει αρνητική γνώμη για την Ε.Ε.

Πώς έχουν αλλάξει οι απόψεις της ΕΕ με την πάροδο του χρόνου

Οι απόψεις της ΕΕ έφτασαν σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ σε πολλές χώρες μέλη το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η ευνοϊκή θέση υποχώρησε κάπως το 2023 και φέτος, η πτωτική τροχιά συνεχίστηκε στις περισσότερες χώρες. Το 2021, για παράδειγμα, το 63% των Γερμανών είχε θετική άποψη για την ΕΕ. Ένα χρόνο αργότερα, το υψηλό ρεκόρ του 78% των Γερμανών εξέφρασε θετική γνώμη, αλλά αυτό μειώθηκε στο 71% το 2023 και στο 63% στη νέα έρευνα.

Η Πολωνία έχει δει τη μεγαλύτερη μείωση στις ευνοϊκές απόψεις για την ΕΕ από το 2023, αν και οι απόψεις εκεί παραμένουν σε γενικές γραμμές θετικές. Η συντριπτική πλειοψηφία των Πολωνών (88%) εξέφρασε ευνοϊκή άποψη για την ΕΕ το 2023, αλλά το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 76% φέτος. Η πτώση της ευνοϊκότητας ήρθε εν μέσω διαμαρτυριών Πολωνών αγροτών κατά των πολιτικών της ΕΕ για το κλίμα και των ουκρανικών εισαγωγών .

Πώς βλέπουν οι άνθρωποι στην Τουρκία την ΕΕ

Στην Τουρκία –η οποία εργάζεται για την ένταξη στην ΕΕ από το 1987– οι βαθμολογίες είναι οι υψηλότερες από το 2004, τη χρονιά που το Κέντρο άρχισε να κάνει αυτή την ερώτηση. Σήμερα, το 46% των Τούρκων ενηλίκων δηλώνει ότι έχει θετική άποψη για την ΕΕ. Το 2019, όταν ρωτήσαμε για τελευταία φορά, μόνο το 34% είπε αυτό.

Ενώ οι απόψεις για την ΕΕ παραμένουν διχασμένες στην Τουρκία –και οι ενταξιακές συνομιλίες βρίσκονται σε αναμονή από το 2018– το 56% των Τούρκων ενηλίκων εξακολουθεί τουλάχιστον κάπως να τάσσεται υπέρ του να γίνει η χώρα τους μέλος του οργανισμού. Αυτό είναι υψηλότερο κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες από την τελευταία φορά που κάναμε αυτήν την ερώτηση το 2017. Ίσως δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι Τούρκοι με θετική άποψη για την ΕΕ είναι πιο πιθανό από εκείνους που έχουν αρνητική γνώμη γι’ αυτήν να ευνοήσουν την ένταξη της χώρας τους στον οργανισμό (77 % έναντι 38%).

Οι Τούρκοι ενήλικες της ιδεολογικής αριστεράς είναι ιδιαίτερα πιθανό να ευνοήσουν να γίνει η χώρα τους μέλος της ΕΕ, με το 73% να το λέει αυτό. Συγκριτικά, λιγότεροι από τους μισούς Τούρκους ενήλικες που τοποθετούνται στην ιδεολογική δεξιά (45%) συμμερίζονται αυτό το συναίσθημα.

Οι νεότεροι Τούρκοι είναι επίσης πιο πιθανό από τους παλαιότερους ομολόγους τους να ευνοήσουν την ένταξη της χώρας τους στην ΕΕ. Τα δύο τρίτα των ενηλίκων κάτω των 35 ετών το λένε αυτό, σε σύγκριση με τους μισούς ενήλικες ηλικίας 50 ετών και άνω.

Οι απόψεις διαφέρουν επίσης ανάλογα με την εκπαίδευση. Οι Τούρκοι ενήλικες με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο είναι πιο πιθανό από εκείνους με λιγότερη εκπαίδευση να ευνοήσουν την ένταξη στην ΕΕ (69% έναντι 52%), αν και οι ενήλικες με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο είναι επίσης λιγότερο πιθανό να εκφράσουν γνώμη.

Πώς βλέπουν οι άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο την ΕΕ

Όπως συνέβη σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι απόψεις για την ΕΕ έφτασαν σε ιστορικό υψηλό στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Εκείνη την εποχή, το 68% των Βρετανών είχε θετική άποψη για τον οργανισμό και αυτό το μερίδιο παρέμεινε σχετικά αμετάβλητο στο 66% το 2023. Σήμερα, μια μικρότερη πλειοψηφία Βρετανών ενηλίκων (58%) έχει θετική γνώμη για την ΕΕ.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε επίσημα από την ΕΕ το 2020.

Πώς βλέπουν οι άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες την ΕΕ

Στις ΗΠΑ, οι απόψεις για την ΕΕ παρέμειναν κάπως σταθερές από το 2020, με περίπου έξι στους δέκα Αμερικανούς ή περισσότερους να εκφράζουν θετική άποψη για τον οργανισμό κάθε χρόνο. Πριν από το 2020, οι έρευνες στις ΗΠΑ πραγματοποιούνταν τηλεφωνικά, επομένως τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα. Ωστόσο, οι απόψεις των Αμερικανών για την ΕΕ παρέμειναν σε γενικές γραμμές ευνοϊκές με την πάροδο του χρόνου.

Στη νέα μας έρευνα, ρωτήσαμε επίσης Αμερικανούς για την παγκόσμια επιρροή της ΕΕ τα τελευταία χρόνια. Οι μισοί ενήλικες των ΗΠΑ λένε ότι η επιρροή τους στον κόσμο έχει παραμείνει περίπου η ίδια, ενώ το 28% λέει ότι εξασθενεί και το 17% δηλώνει ότι ενισχύεται.

Οι απόψεις των Αμερικανών για αυτό διαφέρουν ανάλογα με το κόμμα. Οι Ρεπουμπλικάνοι και οι ανεξάρτητοι που κλίνουν προς τους Ρεπουμπλικάνους είναι πιο πιθανό από τους Δημοκρατικούς και τους Δημοκρατικούς να πουν ότι η παγκόσμια επιρροή της ΕΕ εξασθενεί (33% έναντι 25%).

Πώς διαφέρουν οι απόψεις για την ΕΕ μεταξύ των χωρών

Σε πολλές χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα –τόσο εντός όσο και εκτός ΕΕ– οι άνθρωποι που τοποθετούνται στην ιδεολογική αριστερά είναι πολύ πιο πιθανό από τους ομολόγους τους στη δεξιά να έχουν θετική γνώμη για την οργάνωση. Αυτές οι ιδεολογικές διαφορές είναι συχνά της τάξης των 20 μονάδων ή και περισσότερο.

Η Ελλάδα αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση σε αυτό το μοτίβο. Στην Ελλάδα, το 56% των ανθρώπων της ιδεολογικής δεξιάς έχουν θετική γνώμη για την ΕΕ, έναντι 31% των αριστερών.

Όπως και σε προηγούμενες έρευνες, οι υποστηρικτές των δεξιών λαϊκιστικών κομμάτων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι λιγότερο πιθανό να έχουν θετική γνώμη για την ΕΕ. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, όσοι υποστηρίζουν την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχουν 42 βαθμούς λιγότερες πιθανότητες από άλλους Γερμανούς να δουν την ΕΕ θετικά. Υπάρχει ένα παρόμοιο μοτίβο στη Γαλλία, την Ουγγαρία, την Ολλανδία, την Πολωνία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο όσον αφορά τα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα σε αυτές τις χώρες. (Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ταξινόμησης των λαϊκιστικών κομμάτων, διαβάστε το  Παράρτημα .)

Οι απόψεις για την ΕΕ διαφέρουν επίσης ανάλογα με την ηλικία και την εκπαίδευση σε ορισμένες χώρες. Οι νεότεροι ενήλικες και τα άτομα με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο τείνουν να βλέπουν τον οργανισμό πιο ευνοϊκά από τους ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας και εκείνους με λιγότερη εκπαίδευση.

Σύμφωνα με διάφορες δημοσκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν μέσα στην Απρίλιο και δημοσιεύθηκαν στον ιστότοπο της ιταλικής κυβέρνησης, το 71% των Ιταλών πιστεύει ότι η επιδημία covid-19 κατέστρεψε την ΕΕ και περίπου το 55% θα συμφωνούσαν να αποχωρήσει η χώρα από την ένωση ή και το ευρώ. Εντυπωσιακοί αριθμοί για μία χώρα που θεωρείται πυλώνας της ΕΕ και είναι ιστορικά ευρώφιλη.

Η Ρώμη κατηγορεί κάποιους εταίρους της, κυρίως τη Γερμανία και την Ολλανδία, ότι τυφλά και εγωιστικά αρνούνται την αμοιβαιοποίηση του χρέους που δημιουργήθηκε από την πανδημία με την έκδοση “ κορονο-ομολόγων”, τα οποία έχουν αναχθεί σε μεγάλο θέμα της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ιταλία.

Διαβάστε ακόμα: Μπορεί ο Τζουζέπε Κόντε να απειλήσει με “domino effect” την Ε.Ε και να επιτύχει κοινή έκδοση χρέους;

Η ιταλική οικονομία έχει πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση και σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο το ΑΕΠ της αναμένεται να σημειώσει πτώση 9,1% φέτος.

Η αντίθεση της Γερμανίας και της Ολλανδίας στα “ κορονο-ομόλογα” για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας έριξε νερό στον μύλο των ακροδεξιών, ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων της Ιταλίας.

Η ιταλική κυβέρνηση “ δεν έχει ξεκάθαρη εικόνα της διαπραγματευτικής της ισχύος διότι αυτή τη στιγμή εμείς είμαστε αυτοί που αποφασίζουν αν θα υπάρχει η Ευρώπη. Όλος ο κόσμος κατανοεί ότι μια Ευρώπη χωρίς τη Βρετανία και την Ιταλία δεν υπάρχει, δεν θα μείνει παρά μια ισχυρή Γερμανία η οποία θα συντρίψει ακόμη και τη Γαλλία”, δήλωσε την Παρασκευή η Τζόρτζια Μελόνι επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Fratelli d’ Italia, το οποίο συγκεντρώνει το 13,5% στην πρόθεση ψήφου.

Αντίστοιχη αντίδραση και από τον Ματέο Σαλβίνι, επικεφαλής της ακροδεξιάς Λέγκας, το αστέρι του οποίου έχει αρχίσει να χάνει τη λάμψη του μετά την αποχώρηση τον Αύγουστο του 2019 από τον κυβερνητικό συνασπισμό. Ωστόσο η Λέγκα συγκεντρώνει το 28,5% στην πρόθεση ψήφου. Ο Σαλβίνι κατηγορεί τον Ιταλό πρωθυπουργό Τζουζέπε Κόντε ότι θέλει να ξεπουλήσει την Ιταλία “ στις εκπτώσεις”.

“Λαϊκιστική ψυχή” εναντίον “ ευρωπαϊκής ψυχής”

Η αντιπαράθεση αφορά κυρίως στη σύνοδο κορυφής αυτή την εβδομάδα των Ευρωπαίων ηγετών οι οποίοι θα συζητήσουν πιθανά μέτρα για μια κοινή οικονομική απάντηση στην κρίση του κοροναϊού.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων είναι κυρίως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (EMS), ο οποίος όμως φέρνει άσχημες αναμνήσεις με τις Βρυξέλλες να επιβάλουν αυστηρούς όρους και πολιτικές λιτότητας στην Ελλάδα. Τα ακροδεξιά κόμματα εκτιμούν ότι η προσφυγή σε αυτό τον μηχανισμό θα φέρει την Ιταλία σε ταπεινωτική θέση.

Από τη μία τα κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση Κόντε θα ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τους πόρους του ΕΜΣ, όμως χωρίς όρους. Από την άλλη οι Ιταλοί ευρωσκεπτικιστές κατηγορούν τη Ρώμη ότι θέλει να εκχωρήσει την εθνική κυριαρχία.

“Είναι μια αντιπαράθεση μεταξύ της λαϊκιστικής ψυχής, της αντιευρωπαϊκής”, αυτής της Λέγκας και των Fratelli d’ Italia, αλλά και ενός μέρους του Κινήματος 5 Αστέρων, που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό, και “ της ευρωπαϊκής ψυχής” της κυβέρνησης, εκτιμά ο Τζιοβάνι Ορσίνα καθηγητής στο πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης.

“Αν δημιουργηθεί η εικόνα ότι η Ιταλία έλαβε λίγα ή τίποτε” από την Ευρώπη από άποψη βοήθειας, “ αν τα χρήματα δεν έρθουν και οι άνθρωποι αρχίσουν να αισθάνονται σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, τότε ενδέχεται να υπάρξει έκρηξη της οργής στη χώρα”, πρόσθέτε.

“Υπάρχει κίνδυνος να υπάρξει μια πραγματικά δύσκολη κατάσταση, δημοσκοπήσεις πολύ αρνητικές για την κυβέρνηση, άνθρωποι που διαδηλώνουν στους δρόμους ή που πάνε να κλέψουν από τα σούπερ- μάρκετ”, καταλήγει ο καθηγητής.