Χαρισματικός ακτιβιστής κατά της διαφθοράς, ο Αλεξέι Ναβάλνι είχε συλληφθεί κατά την άφιξή του στο ρωσικό έδαφος, τον Ιανουάριο του 2021. Επέστρεφε από τη Γερμανία όπου είχε νοσηλευθεί έπειτα από φερόμενη δηλητηρίασή του τον Αύγουστο του 2020.

Πέθανε τον Φεβρουάριο του 2024 υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες σε μια σωφρονιστική αποικία στη ρωσική Αρκτική.

Στην ομόφωνη απόφασή του, το Δικαστήριο υπογραμμίζει πως η σύλληψη και η κράτηση του αντιπολιτευόμενου αποφασίστηκαν στη βάση της «ανάκλησης αναστολής εκτέλεσης» ποινής για εμπορική απάτη και ξέπλυμα χρήματος που του είχε επιβληθεί το 2014, την οποία είχε ήδη καταδικάσει το ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη.

Στη διάρκεια της κράτησής του, ο Ναβάλνι υποβλήθηκε «ταυτόχρονα σε πολλές μορφές κακομεταχείρισης» που «αν ληφθούν συνολικά υπόψη, αντιπροσωπεύουν συστηματική περιφρόνηση για την υγεία του, την ευημερία και την αξιοπρέπειά του, και αναλύονται σε απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση», κατέληξαν οι Ευρωπαίοι δικαστές.

Ο αντιπολιτευόμενος είχε καταγγείλει κυρίως ότι του ξύρισαν το κεφάλι και ότι είχε υποβληθεί σε μόνιμη επιτήρηση μέσω βίντεο, «σε στερήσεις ύπνου μέσω ελέγχων ασφαλείας κάθε ώρα και κάθε δύο ώρες».

Είχε προσφύγει στο ΕΔΔΑ λίγο αφότου τέθηκε υπό κράτηση στις 20 Ιανουαρίου 2021. Μετά τον θάνατό του, το Δικαστήριο επέτρεψε στη χήρα του, τη Γιούλια Ναβάλναγια, να συνεχίσει τη διαδικασία εξ ονόματός του.

Το Δικαστήριο –που από τον Φεβρουάριο του 2021 είχε ζητήσει χωρίς να εισακουσθεί από τη Μόσχα να “απελευθερώσει αμέσως” τον αντιπολιτευόμενο– κατέληξε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 2 (δικαίωμα στη ζωή) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, του άρθρου 5 (δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια) και του άρθρου 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης).

Η Ρωσία καταδικάστηκε να καταβάλει 26.000 ευρώ στον ενάγοντα για ηθική βλάβη. Όμως η Μόσχα δεν θεωρεί πλέον τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ υποχρεωτικές σε ό,τι την αφορά και αρνείται να καταβάλει τα πρόστιμα.

Η Ρωσία, που αποκλείστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, στο οποίο ανήκει το ΕΔΔΑ, το 2022, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, εξακολουθεί θεωρητικά να θεωρείται υπεύθυνη για παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που διαπράχθηκαν πριν από το έτος αυτό.

Σύμφωνα με τη σχετική ενημέρωση από την πλευρά του Μπελέρη, το ΕΔΔΑ ορίζει την 26η Ιουνίου έως την καταληκτική ημερομηνία για να έρθουν ο Ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και η αλβανική κυβέρνηση σε εξωδικαστικό συμβιβασμό. Αν δεν επιτευχθεί, οι δύο πλευρές θα κληθούν να παρουσιάσουν τα επιχειρήματα τους ενώπιον του Δικαστηρίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο στάδιο της προδικαστικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων απορρίπτεται το συντριπτικό ποσοστό παρόμοιων αιτημάτων.

Ο Ευρωβουλευτής της ΝΔ και του ΕΛΚ, δήλωσε σχετικά: «Η προδικαστική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με την οποία κρίνεται καταρχήν βάσιμη η προσφυγή μου κατά της παράνομης προφυλάκισης μου δυο ημέρες πριν τις δημοτικές εκλογές στη Χιμάρα, αποτελεί μια πρώτη, αλλά ταυτόχρονα μεγάλη δικαίωση. Δικαίωση για την ακλόνητη πίστη μου στο ευρωπαϊκά κεκτημένο και στη Δημοκρατία. Δικαίωση για τις μεθοδεύσεις εναντίον μου, αλλά και εναντίον της βούλησης της ελληνικής εθνικής μειονότητας. Δικαίωση, τέλος, για όσους συνεχίζουν να παλεύουν για το κράτος Δικαίου και τους θεσμούς στην υπό ένταξη Αλβανία. Ευχαριστώ τον πληρεξούσιο δικηγόρο μου, Καθηγητή κ. Νίκο Αλιβιζάτο, που με την ομάδα του χειρίστηκε την υπόθεση. Σήμερα, έγινε η αρχή, για να ανακτήσουμε όσα κερδίσαμε δημοκρατικά και μας στέρησαν πραξικοπηματικά».

Στο Δικαστήριο προσέφυγε τούρκος εκπαιδευτικός ο οποίος είχε αναρτήσει τον Απρίλιο 2015 μηνύματα ευνοϊκά για τον Φετουλάχ Γκιουλέν, ο οποίος, μαζί με το κίνημά του, έχει χρησιμοποιηθεί ως στόχος από την κυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν στις διώξεις που ακολούθησαν το αποτυχημένο πραξικόπημα.

Αυτές οι αναρτήσεις «δεν αποτελούν προτροπή στην βία και δεν αποτελούν υποκίνηση σε εξέγερση», αναφέρεται στην ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ο εκπαιδευτικός είχε καταδικασθεί σε φυλάκιση επτά μηνών από τουρκικό δικαστήριο για «εγκωμιασμό του εγκλήματος και του εγκληματία» τον Νοέμβριο του 2016, λίγους μήνες μετά την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016. Η τουρκική εξουσία έχει χρίσει τον Φετουλάχ Γκιουλέν εγκέφαλο του αποτυχημένου πραξικοπήματος.

Το τουρκικό δικαστήριο είχε χρησιμοποιήσει την απόπειρα του πραξικοπήματος για να αποφανθεί ότι τα μηνύματα του εκπαιδευτικού συνιστούσαν «σαφή και άμεση κίνδυνο για την δημόσια τάξη».

Στην απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε αντίθετα ότι τα μηνύματα του τούρκου εκπαιδευτικού «συνιστούν ειρηνικές παρεμβάσεις στον δημόσιο διάλογο και δεν περιείχαν καμία προτροπή σε εξέγερση», κατά συνέπεια δεν μπορούν «να δημιουργήσουν άμεσο και πραγματικό κίνδυνο για την δημόσια τάξη, όπως μία απόπειρα πραξικοπήματος, περισσότερο από έναν χρόνο μετά».

Οι δικαστές του Δικαστηρίου τονίζουν ότι η τουρκική δικαιοσύνη είχε καταδικάσει τον εκπαιδευτικό βασιζόμενη σε μία «αντίστροφη επιχειρηματολογία» που συνιστά «υπερβολικά ευρεία και απρόβλεπτη ερμηνεία» του νόμου.

Η Τουρκία καταδικάσθηκε λοιπόν για παραβίαση της ελευθερίας έκφρασης, αλλά χωρίς οικονομική κύρωση, καθώς η προσφυγή του εκπαιδευτικού δεν περιλάμβανε τέτοιο αίτημα, όπως προβλέπουν οι κανόνες του Δικαστηρίου.

Η Αγκυρα έχει επανειλημμένως καταδικασθεί τα τελευταία χρόνια από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που διαπράχθηκαν στο πλαίσιο του πογκρόμ που ακολούθησε την απόπειρα του πραξικοπήματος.

Σημειώνεται ότι το εν λόγω περιστατικό έχει καταγγελθεί και από άλλες ΜΚΟ.

Σύμφωνα λοιπόν με τις καταγγελίες, μια ομάδα 180-200 ατόμων, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 40 παιδιών και αρκετών βρεφών, η οποία ταξίδευε με ένα παλιό αλιευτικό σκάφος, επαναπροωθήθηκε από τα ελληνικά χωρικά ύδατα κοντά στο νησί της Κρήτης, πίσω στην Τουρκία.

Το περιστατικό
Όπως αναφέρει η LCL –που εκπροσωπεί 11 υπηκόους Συρίας– αυτό το περιστατικό περιλάμβανε τον μεγαλύτερο αριθμό ατόμων που απελάθηκαν ταυτόχρονα.

Επαναπροωθώντας την ομάδα αυτή των σχεδόν 200 ατόμων, οι Ελληνικές Αρχές εκτέλεσαν δύο ταυτόχρονες επιχειρήσεις επαναπροώθησης, στις οποίες εμπλεκόταν τουλάχιστον ένα ναυαγοσωστικό σκάφος, τέσσερα σκάφη της Ελληνικής Ακτοφυλακής και δύο ταχύπλοα.

Σύμφωνα πάντα με την LCL, επιζώντες ανέφεραν ότι κατευθύνονταν από την Τουρκία στην Ιταλία, όπου σκόπευαν να κάνουν αίτηση για άσυλο. Εξαιτίας της έντονης κακοκαιρίας, η οποία εκδηλώθηκε περίπου στις 12 μ.μ. στις 20 Οκτωβρίου, το σκάφος τους αντιμετώπισε δυσκολίες και δεν μπορούσε να συνεχίσει στην προκαθορισμένη του πορεία.

Καθώς το σκάφος της ομάδας βρισκόταν κοντά στην Κρήτη εκείνη την ώρα, κάλεσαν την Ελληνική Ακτοφυλακή και ζήτησαν βοήθεια. Ωστόσο, αντί να διασωθούν, η ομάδα έλαβε οδηγίες από την Ελληνική Ακτοφυλακή να εισέρθουν σε Ελληνικά χωρικά ύδατα, πλησιέστερα στην ακτή της Κρήτης.

Η ομάδα κατάφερε να φτάσει στα ελληνικά χωρικά ύδατα, όπου προσεγγίσθηκε από τις ελληνικές Αρχές στη θάλασσα –πρώτα από ένα Ελληνικό ναυαγοσωστικό σκάφος και ύστερα από την Ελληνική Ακτοφυλακή– οι οποίες τους εμπόδισαν να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την Ιταλία αλλά και να φτάσουν στην Κρήτη.

Οι ελληνικές αρχές παραπλάνησαν τους μετανάστες, διαβεβαιώνοντάς τους πολλάκις ότι θα έπρεπε να περιμένουν μέχρι τις 9 μ.μ. οπότε και θα κατέφθανε ένα μεγαλύτερο πλοίο για να τους μεταφέρει στην Ιταλία.

Οι μετανάστες δεν πίστεψαν τις πληροφορίες, που τους παρείχαν οι Ελληνικές αρχές αλλά δεν μπορούσαν να συνεχίσουν το ταξίδι τους λόγω της κακοκαιρίας. Περίπου στις 4:30 μ.μ., κάποιοι επιβαίνοντες στο σκάφος κοινοποίησαν την τοποθεσία τους σε συγγενείς, επιβεβαιώνοντας ότι βρίσκονταν περίπου 5 με 10 χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές της Κρήτης, γεγονός που σημαίνει ότι το σκάφος τους βρισκόταν αναμφίβολα σε Ελληνικά χωρικά ύδατα, κοντά στην περιοχή της Ιεράπετρας.

Περίπου στις 9 μ.μ. ένα αγνώστου ταυτότητας μαύρο ταχύπλοο πλησίασε το σκάφος των μεταναστών και 4 με 6 οπλισμένοι άνδρες με καλυμμένα τα πρόσωπά τους και φορώντας στολές, πήδηξαν στο σκάφος της ομάδας.

Όπως αναφέρει η LCL, πλήθος ατόμων ανάφεραν ότι «ξαφνιάστηκαν» από τους καταδρομείς, που κατέφθασαν άξαφνα και πήδηξαν στο σκάφος τους «μέσα σε δευτερόλεπτα».

Μόλις βρέθηκαν πάνω στο αλιευτικό σκάφος, οι καταδρομείς χρησιμοποίησαν αναλάμποντες φανούς για να τυφλώσουν την ομάδα, καθώς τους φώναζαν, καθοδηγώντας τους να γονατίσουν και να στρέψουν τα κεφάλια τους στο δάπεδο.

Σύμφωνα πάντα με την LCL, ενώ οι καταδρομείς βρίσκονταν πάνω στο σκάφος της ομάδας, χτύπησαν και προκάλεσαν σωματικές βλάβες σε πολλά άτομα, παρόλο που οι επιβαίνοντες ήταν ειρηνικοί και άοπλοι.

Οι καταδρομείς έσπασαν τα παράθυρα των καμπινών στο κάτω κατάστρωμα του σκάφους όπως και της καμπίνας του καπετάνιου στο πάνω κατάστρωμα. Επιτέθηκαν με βία, χτύπησαν και προσέβαλαν το άτομο που ταυτοποίησαν ως οδηγό του πλοίου των μεταναστών.

Πολλοί επιζώντες της επαναπροώθησης σημαδεύτηκαν ιδιαίτερα από τη βία της εφόδου των καταδρομέων στο πλοίο τους και εξακολουθούσαν να έχουν εφιάλτες και ανακλήσεις τρείς μήνες μετά το συμβάν. Είπαν στην LCL ότι τους μεταχειρίστηκαν σαν να ήταν «τρομοκράτες» και περιέγραψαν τους καταδρομείς ως «χειρότερους από την αστυνομία στη Συρία».

Κάποιοι συγγενείς των επιζώντων, που επικοινώνησαν με τη LCL, επιβεβαίωσαν ότι έχασαν την επαφή με την ομάδα λίγο μετά τις 9 μ.μ. Ένα από τα άτομα της ομάδας έστειλε ένα τελευταίο μήνυμα στον γιο του/της στις 21 Οκτωβρίου 2020, στις 9:07 μ.μ λέγοντας: «η αστυνομία είναι στο πλοίο και άνθρωποι ξυλοκοπούνται».

Ύστερα από αυτό, οι καταδρομείς ανάγκασαν την ομάδα να χωριστεί στα δύο με τη βία, αρπάζοντάς τους από τα ρούχα και σπρώχνοντάς τους. Όλοι αναγκάστηκαν να αφήσουν τις τσάντες και τα υπάρχοντά τους πίσω στο αλιευτικό σκάφος, πριν μεταφερθούν με τη βία σε σκάφη της Ελληνικής Ακτοφυλακής.

Οι καταδρομείς προσπάθησαν να χωρίσουν τους άντρες απ’ τις γυναίκες, ακόμη και μέλη της ίδιας οικογένειας. Οι επιζώντες υπολογίζουν ότι πήρε περίπου μιάμιση ώρα μέχρι και οι δυο ομάδες να μεταφερθούν στα δύο μεγαλύτερα, γκρι, στρατιωτικού σχήματος πλοία της Ελληνικής Ακτοφυλακής, δηλαδή μέχρι περίπου τις 10:30 ή 11 μ.μ.

Ουδέποτε πάρθηκαν τα δακτυλικά αποτυπώματα κανενός εκ των ατόμων της ομάδας, ούτε ερωτήθηκε κανένας εάν επιθυμούσε να κάνει αίτηση για άσυλο.

Η πρώτη ομάδα που απαρτιζόταν από περίπου 120 άτομα (κυρίως άνδρες και ελάχιστες γυναίκες) πέρασε τη νύχτα στο σκάφος της Ελληνικής Ακτοφυλακής.

Νωρίς το πρωί της 21ης Οκτωβρίου 2020, λίγο πριν την ανατολή, οι αρχές του πλοίου επιτέθηκαν με βία στην ομάδα, επιδιώκοντας να τους αναγκάσουν να τρέξουν και να πηδήξουν από την πίσω πλευρά του μεγαλύτερου πλοίου, ένας-ένας, σε 2 γκρι, φουσκωτές σωσίβιες λέμβους και σε μία σωσίβια λέμβο που ήταν πορτοκαλί στην κορυφή και μαύρη στη βάση της. Καμία από τις λέμβους αυτές δεν είχε κινητήρα.

Το σκάφος της Ελληνικής Ακτοφυλακής τους άφησε και απομακρύνθηκε. Η πρώτη ομάδα διασώθηκε από την Τουρκική Ακτοφυλακή, η οποία αναφέρθηκε ότι είχε σώσει 3 σωσίβιες λέμβους με 121 άτομα στην περιοχή νότια του Μούγκλα και της Μαρμαρίδας στις 8:30 π.μ. την 21η Οκτωβρίου 202021.

Η πρώτη ομάδα προσήχθη στο αστυνομικό τμήμα της Μαρμαρίδας, στην Τουρκία, όπου παρέμειναν υπό κράτηση μέχρι την επόμενη ημέρα.

Η δεύτερη ομάδα, η οποία απαρτιζόταν από περίπου 80 άτομα (κυρίως γυναίκες και οικογένειες) μεταφέρθηκε με βία σε ένα δεύτερο, μεγάλο, στρατιωτικού-τύπου σκάφος της Ελληνικής Ακτοφυλακής. Μόλις επιβιβάστηκαν, τους έψαξαν όλους και κατέσχεσαν όλα τα τηλέφωνα. Δεν τους παρασχέθηκε καθόλου φαγητό ενώ το νερό ήταν ανεπαρκές.

Οι αιτούντες δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα και έπρεπε να ουρούν στη θάλασσα, στην πίσω πλευρά του πλοίου. Το σκάφος της Ελληνικής Ακτοφυλακής πλοηγήθηκε μέχρι που έφτασε κοντά σε τουρκικά χωρικά ύδατα, το απόγευμα της 21ης Οκτωβρίου 2020.

Σύμφωνα πάντα με την LCL, οι επιζώντες εξήγησαν ότι οι Ελληνικές Αρχές πάνω στο πλοίο τότε «άνοιξαν τέσσερις μεγάλες πορτοκαλί τσάντες που ήταν πάνω στο σκάφος εξαρχής» στο πίσω μέρος του σκάφους της Ελληνικής Ακτοφυλακής, κάτω από λευκά φουσκωτά ταχύπλοα.

Οι τσάντες περιείχαν τετράγωνες, τεντοειδείς, σωσίβιες λέμβους, με πορτοκαλί κορυφή και μαύρη βάση, χωρίς κινητήρα και με υπολογιζόμενη χωρητικότητα έως 20 άτομα. Η ομάδα τότε εξαναγκάστηκε να κατέβει, ένας-ένας, από μια σκάλα στο τέλος του μεγαλύτερου σκάφους της Ακτοφυλακής στις σωσίβιες λέμβους που βρίσκονταν στη θάλασσα. Το πλοίο της Ελληνικής Ακτοφυλακής τους άφησε εκεί και απομακρύνθηκε.

Η Τουρκική Ακτοφυλακή αναφέρεται να διέσωσε 4 σωσίβιες λέμβους με 76 άτομα πλησίον της ακτής του Μούγκλα/ Datça στις 21 Οκτωβρίου 2020, οι οποίες ανταποκρίνονται στην περιγραφή της δεύτερης ομάδας. Οι επιζώντες εξήγησαν ότι μόλις έφτασαν στην Τουρκία, παρέμειναν υπό κράτηση για μία νύχτα στο αστυνομικό τμήμα του Datça.