Οι ευρωβουλευτές καλούν την τουρκική κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τις συνεχιζόμενες ελλείψεις στους τομείς του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών προτύπων, της ελευθερίας του Τύπου και άλλων θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και να σεβαστεί τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο.

Τονίζουν, ειδικότερα, την ανάγκη να ενισχυθεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, να διαφυλαχθεί η ελευθερία της έκφρασης, να προστατευθούν οι δημοσιογράφοι και τα δικαιώματα των τοπικών αρχών, καθώς και να τερματιστούν οι πολιτικά υποκινούμενες δίκες.

Η έκθεση επικρίνει επίσης την περιορισμένη αντίδραση άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και πολλών κρατών μελών σε αυτές τις εξελίξεις, προτρέποντάς τα να υιοθετήσουν πιο δυναμική στάση για την προάσπιση των δημοκρατικών προτύπων και του κράτους δικαίου στην Τουρκία.

Στρατηγική και γεωπολιτική σημασία

Μολονότι η ενταξιακή διαδικασία βρίσκεται σε στασιμότητα από το 2018, η Τουρκία παραμένει χώρα στρατηγικής και γεωπολιτικής σημασίας και σύμμαχος στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, τονίζουν οι ευρωβουλευτές.

Επισημαίνοντας την αυξανόμενη παρουσία και επιρροή της σε τομείς ζωτικής σημασίας για τη διεθνή ασφάλεια και τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ, όπως η περιοχή του Εύξεινου Πόντου, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, του Νότιου Καυκάσου και της Μέσης Ανατολής, η έκθεση τονίζει τη σημασία της ενίσχυσης της συνεργασίας ΕΕ – Τουρκίας σε θέματα περιφερειακής ασφάλειας, ιδίως υπό το πρίσμα ενός μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού τοπίου.

Επιπλέον, η έκθεση εξετάζει τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας πέραν της διαδικασίας προσχώρησης σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, επαναλαμβάνοντας την έκκλησή της για την επανέναρξη όλων των σχετικών διαλόγων υψηλού επιπέδου και τη θέσπιση διαρθρωμένων διαλόγων σχετικά με την τομεακή συνεργασία για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων.

Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης και τονίζουν τη σημασία της συμμόρφωσης της Τουρκίας με τα εκκρεμή κριτήρια αξιολόγησης για την επανέναρξη της διαδικασίας ελευθέρωσης του καθεστώτος θεωρήσεων (βίζα). Η έκθεση καλεί επίσης την ΕΕ και τα κράτη μέλη να διατηρήσουν και, όπου είναι δυνατόν, να αυξήσουν τη χρηματοδοτική βοήθεια, ενισχύοντας τη στήριξη προς την τουρκική κοινωνία των πολιτών και προσφυγικές οργανώσεις.

Σεβασμός του διεθνούς δικαίου

Η έκθεση εκφράζει υποστήριξη για τον διάλογο Ελλάδας – Τουρκίας, όπως την σύνοδο κορυφής Μητσοτάκη-Ερντογάν του Φεβρουαρίου 2026, ως βήμα προς την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο, καταδικάζοντας τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις της ελληνικής κυριαρχίας, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής κατάχρησης του συστήματος NAVTEX, των παραβιάσεων της ελληνικής ΑΟΖ και της παρεμπόδισης κρίσιμων ενεργειακών έργων της ΕΕ, όπως το καλώδιο Great Sea Interconnector και ο αγωγός EastMed.

Επιπλέον, απορρίπτει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και καλεί την Τουρκία να σεβαστεί πλήρως το διεθνές δίκαιο και την UNCLOS, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος οριοθέτησης ΑΟΖ, ζητώντας την απόσυρση της άκυρης συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης, που παραβιάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών.

Υπογραμμίζει ότι μια μη επιθετική και συνεργατική στάση από την Τουρκία είναι αναγκαία για την σταθερότητα της περιοχής και την επίλυση των διαφορών με βάση το διεθνές δίκαιο.

Το κείμενο επαναβεβαιώνει τη θέση του Κοινοβουλίου ότι η μόνη λύση στο κυπριακό πρόβλημα είναι μια δίκαιη, συνολική, βιώσιμη και δημοκρατική διευθέτηση, εντός του συμφωνηθέντος πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, στη βάση μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, ενιαία κυριαρχία, ενιαία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, στους συμφωνηθέντες τομείς σύγκλισης και στο πλαίσιο του ΓΓ του ΟΗΕ, καθώς και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τις αρχές και αξίες της ΕΕ.

Χαιρετίζει τις πρόσφατες πρωτοβουλίες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένων των άτυπων συναντήσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ το 2025-2026, καθώς και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Ταυτόχρονα, καταδικάζει τις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας, όπως η παράνομη εγκατάσταση κατοίκων στα Βαρώσια και ο σφετερισμός περιουσιών Ελληνοκυπρίων, ενώ ζητεί την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί και τον σεβασμό της Πράσινης Γραμμής.

Τέλος, υπογραμμίζει ότι η προοπτική στενότερης συνεργασίας ΕΕ – Τουρκίας εξαρτάται από την πλήρη συμμόρφωση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και την εποικοδομητική συμβολή της Άγκυρας στην επίλυση του κυπριακού, συμπεριλαμβανομένης της αποστρατιωτικοποίησης και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι ευρωβουλευτές καλούν την Τουρκία να σεβαστεί τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), συμπεριλαμβανομένης αυτής για τις δολοφονίες των Τάσσου Ησαάκ και Σολωμού Σολωμού, καθώς και να εκτελέσει τα διεθνή εντάλματα σύλληψης κατά των υπόπτων.

Επιπλέον, τονίζουν την ανάγκη τήρησης των συστάσεων της Επιτροπής της Βενετίας, ιδιαίτερα όσον αφορά τις μειονότητες, όπως ο ελληνορθόδοξος πληθυσμός της Ίμβρου και της Τενέδου, καθώς και τον σεβασμό προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με αναγνώριση της νομικής του προσωπικότητας και του τίτλου του Οικουμενικού Πατριάρχη.

Εκφράζουν βαθιά ανησυχία για την έλλειψη προστασίας μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά, καθώς και για τις πράξεις βανδαλισμού εναντίον μειονοτικών χώρων λατρείας, ζητώντας την άμεση εφαρμογή των αποφάσεων της UNESCO.

Τονίζεται, τέλος, η ανάγκη σεβασμού των δικαιωμάτων των εγκλωβισμένων Ελληνοκυπρίων και της ελεύθερης πρόσβασης σε θρησκευτικούς χώρους, σύμφωνα με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Τουρκίας.

Ο ίδιος μίλησε για το δάνειο των 95 δισ. ευρώ της ΕΕ προς την Ουκρανία, το οποίο η Βουδαπέστη μπλοκάρει, λέγοντας πως «αυτή είναι πραγματική οικονομική εγγύηση της ασφάλειάς μας και της ανθεκτικότητάς μας και θα πρέπει να εφαρμοστεί». Ο Ουκρανός πρόεδρος αναφέρθηκε στη σημασία ορισμού συγκεκριμένης ημερομηνίας για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. 

«Είναι σημαντικό για εμάς να έχουμε μια συγκεκριμένη ημερομηνία για την ένταξή μας στην ΕΕ. Αν δεν υπάρξει ημερομηνία, αν δεν υπάρξει εγγύηση, (η Βουδαπέστη) θα βρει έναν τρόπο να μπλοκάρει την Ουκρανία από τις πύλες, διχάζοντας εσάς, διχάζοντας την Ευρώπη», τόνισε.

Αναφερόμενος στις κυρώσεις, στο 20ό πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας, το οποίο δεν υιοθετήθηκε στη χθεσινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, δήλωσε πως η Ευρώπη θα πρέπει να συνεχίσει την οικονομική πίεση προς τη Ρωσία. «Θα πρέπει να συνεχίσουμε επισήμως να εφαρμόζουμε το πλήρες φάσμα προστασίας κατά της Ρωσίας με ισχυρές κυρώσεις», «δεν υπάρχει θέση για ρωσικό πετρέλαιο, για ρωσικά δεξαμενόπλοια, για ρωσικές τράπεζες, για αποφυγή ρωσικών κυρώσεων», «πρέπει να υπάρξει πλήρης απαγόρευση, να μην μπορούν να έρθουν στην Ευρώπη».

Ο Ουκρανός πρόεδρος μίλησε για τη σημασία της ενότητας στην Ευρώπη, αναγνωρίζοντας πως δεν είναι εύκολη. 

«Συγκρατούμε τη Ρωσία, αλλά δεν έχουμε εγγύηση για την ασφάλεια ακόμα», τονίζοντας πως αυτό μπορεί η Ουκρανία να το καταφέρει μαζί με την Ευρώπη και την Αμερική. 

«Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό δεν είναι εύκολο έργο, να διατηρήσουμε τη διατλαντική ενότητα και συνεργασία υπό τις παρούσες συνθήκες. Αλλά είμαι ευγνώμων προς όλους εκείνους που, παρά όλα αυτά τα προβλήματα, εξακολουθούν να διαφυλάσσουν αυτή τη σημαντικότατη σχέση μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής και μεταξύ όλων των δημοκρατιών του κόσμου», τόνισε.

Ο κ. Ζελένσκι ολοκλήρωσε την ομιλία του επαναλαμβάνοντας πολλές φορές τη λέξη «παρακαλώ» και, απευθυνόμενος στους νομοθέτες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που όρθιοι χειροκροτούσαν παρατεταμένα, είπε, «Παρακαλώ, υπερασπιστείτε τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής. Παρακαλώ, στηρίξτε την Ουκρανία. Παρακαλώ, υποστηρίξτε τη διπλωματία για την ειρήνη».

Τέλος, ο ίδιος χαρακτήρισε τον Πούτιν «ενσάρκωση του πολέμου», τονίζοντας πως η Ρωσία «υποστηρίζει το τρελό καθεστώς του Ιράν και αγνοεί οποιονδήποτε αριθμό δολοφονιών».

Συγκεκριμένα, οι 14 Αντιπρόεδροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με σειρά αριθμών ψήφων, είναι οι εξής:

• Σαμπίν Βερχέγιεν (ΕΛΚ, Γερμανία)
• Έβα Κοπας (ΕΛΚ, Πολωνία)
• Εστέμπαν Γκονζάλες Πονς (ΕΛΚ, Ισπανία)
• Καταρίνα Μπάρλεϊ (Σοσιαλιστές, Γερμανία)
• Πίνα Πιτσιέρνο (Σοσιαλιστές, Ιταλία)
• Βίκτορ Νεγκρέσκου (Σοσιαλιστές, Ρουμανία)
• Μάρτιν Χόχσικ (ΕΛΚ, Σλοβακία)
• Κριστέλ Σχαλντεμόζε (Σοσιαλιστές, Δανία)
• Γιαβί Λόπεζ (Σοσιαλιστές, Ισπανία)
• Σοφί Βιλμές (Φιλελεύθεροι, Βέλγιο)
• Νικολάε Στεφανούτα (Πράσινοι, Ρουμανία)
• Αντονέλα Σμπέρνα (Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές, Ιταλία)
• Ρομπερτς Τζίλε (Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές, Λετονία)
• Γιούνους Ομάρχεε (Αριστερά, Γαλλία)

Ανάλυση για την επίσκεψη Νούλαντ/ Ελληνοτουρκικά: Ο κίνδυνος μπροστά μας…

Επιπλέον, το ΕΚ ζητά να εξαιρεθούν οι ρωσικές τράπεζες από το σύστημα SWIFT, να απαγορευθεί η είσοδος όλων των ρωσικών σκαφών στα ευρωπαϊκά χωρικά ύδατα και η πρόσβασή τους σε λιμένες της ΕΕ, καθώς και να απαγορευθούν οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές από και προς τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Οι ευρωβουλευτές απαιτούν, επίσης, την κατάσχεση «όλων των περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν σε Ρώσους αξιωματούχους ή ολιγάρχες συνδεόμενους με το καθεστώς του Πούτιν, εκπροσώπους του ή αχυρανθρώπους του, καθώς και σε όσους συνδέονται με το καθεστώς Λουκασένκο στη Λευκορωσία».

Οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν τις φρικαλεότητες των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία και ιδίως στην Μπούτσα, «οι οποίες αναμφισβήτητα ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου», καθώς έχουν ολοσχερώς ή σχεδόν ολοσχερώς καταστρέψει τη Μαριούπολη, τη Βολνοβάκα και άλλες πόλεις και χωριά. Τονίζουν δε ότι όσοι διαπράττουν εγκλήματα πολέμου πρέπει να λογοδοτήσουν και για τον σκοπό αυτόν ζητούν τη σύσταση ειδικού δικαστηρίου του ΟΗΕ για τα εγκλήματα στην Ουκρανία.

Το Κοινοβούλιο επαναλαμβάνει ότι οι παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν και υποστηρίζει την περαιτέρω παροχή αμυντικής βοήθειας στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις μεμονωμένα από τα κράτη μέλη της ΕΕ και συλλογικά μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη.

Σημειώνοντας ότι σχεδόν 6,5 εκατομμύρια Ουκρανοί πολίτες έχουν εκτοπιστεί στο εσωτερικό της χώρας και πάνω από 4 εκατομμύρια έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, λόγω του πολέμου, οι ευρωβουλευτές ζητούν ασφαλείς ανθρωπιστικούς διαδρόμους για την εκκένωση των αμάχων από τους βομβαρδισμούς και την ενίσχυση των δικτύων ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ στην Ουκρανία.

Τέλος, το ΕΚ καταδικάζει τη ρωσική ρητορική για πιθανή προσφυγή στη χρήση όπλων μαζικής καταστροφής και τονίζει ότι οποιαδήποτε τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρότατες συνέπειες.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ