Ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς δείχνει έτοιμος να αλλάξει τη, μέχρι τώρα, σταθερή γερμανική θέση κατά των ευρωομολόγων και να υποστηρίξει την κοινή έκδοση χρέους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την άμβλυνση της «τρύπας» που έχει ανοίξει η ενεργειακή κρίση, με την αναγκαία συνθήκη πως τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν, θα εκταμιευθούν στα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν προβλήματα ως δάνεια και όχι ως επιχορηγήσεις.

Ο Σολτς, σύμφωνα με το Bloomberg, σηματοδότησε την αλλαγή στάσης στη χρήση κοινού δανεισμού στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της ΕΕ στην Πράγα την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις προθέσεις του Γερμανού καγκελάριου. Αυτή η μεταστροφή ακολουθεί την έντονη κριτική που δέχτηκε ο Σολτς από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες σχετικά με το σχέδιο – μαμούθ εθνικής βοήθειας της Γερμανίας ύψους 200 δισεκατομμυρίων ευρώ και τις οικονομικές ανισορροπίες που θα μπορούσε να προκαλέσει στο μπλοκ.
Η έκδοση κοινού χρέους θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια δραματική στροφή για τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία, μαζί με άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Κάτω Χωρών, έχει αντιταχθεί σε τέτοιου είδους μέτρα στο παρελθόν. Όμως οι εκκλήσεις για ανάληψη δράσης χωρίς χρονοτριβές έχουν αυξηθεί, αντανακλώντας τις ανησυχίες για τις τεράστιες δαπάνες που θα χρειαστούν, ώστε να μπορέσει η ΕΕ να επιβιώσει μέσα σε έναν χειμώνα χωρίς ρωσικό αέριο και να μεταβεί σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

Τα ιταλικά ομόλογα σημείωσαν υπεραπόδοση, με το premium της 10ετούς απόδοσης της χώρας έναντι της Γερμανίας – ένα στενά παρακολουθούμενο μέτρο του κινδύνου στην περιοχή – να μειώνεται κατά 12 μονάδες βάσης σε κάτω από 2,4 ποσοστιαίες μονάδες. Το ευρώ περιόρισε την προηγούμενη πτώση του, διαπραγματευόμενο γύρω στα 0,972 δολάρια.

Το πρόγραμμα της ΕΕ για την εποχή της πανδημίας, ονόματι SURE – το οποίο προσφέρει στήριξη της απασχόλησης ύψους έως και 100 δισεκατομμυρίων ευρώ με τη μορφή δανείων – θα μπορούσε να αποτελέσει το «μοντέλο» για ένα νέο εργαλείο με εγγύηση χρέους, δήλωσαν οι αξιωματούχοι στο Bloomberg.

Οι λεπτομέρειες οποιουδήποτε νέου προγράμματος δεν έχουν καθοριστεί, αλλά πιθανότατα θα είναι μικρότερο από το Ταμείο Ανάκαμψης Covid ύψους 724 δισ. ευρώ, το οποίο αναπτύχθηκε εν μέρει το 2020 από τον τότε υπουργό Οικονομικών Σολτς και συνδύαζε την εκταμίευση μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων με χαμηλότοκα δάνεια, σύμφωνα με τους ανθρώπους.

Εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης αρνήθηκε να δώσει σαφή απάντηση όταν ρωτήθηκε σχετικά με τη θέση του Σολτς για το κοινό χρέος, λέγοντας ότι σημαντικά κεφάλαια είναι ακόμη διαθέσιμα ή κινητοποιούνται επί του παρόντος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς πάντως να αποκλείει την επιλογή αυτή.

Όλο και περισσότεροι αναλυτές μιλούν για σενάρια ύφεσης από το 2023 και προειδοποιούν για πληθωρισμό διαρκείας… (στην ευρωζώνη ξεπερνά το 8%). Ακόμη ηχεί το καμπανάκι που χτύπησαν πρόσφατα διάσημοι επενδυτές για τους κινδύνους που ελλοχεύουν, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι τα χειρότερα έρχονται…

Το εκρηκτικό κλίμα που διαμορφώνεται και οι αλυσιδωτές επιπτώσεις σε εισοδήματα και κατανάλωση υπονομεύουν την ανάκαμψη του ΑΕΠ και την πορεία εξυπηρέτησης του ιδιωτικού χρέους, αναβιώνοντας τις ανησυχίες για ενδεχόμενη νέα κρίση στα ευρωομόλογα και στο κόστος δανεισμού. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική οικονομία καλείται να τηρήσει ευλαβικά τους δημοσιονομικούς στόχους και να παραμείνει προσηλωμένη σε αυτούς.

Ήδη, το πρωτογενές έλλειμμα έχει αναθεωρηθεί από το 1,4% του ΑΕΠ στο 2% του ΑΕΠ προκειμένου να «σηκώσει» το βάρος των κυβερνητικών παρεμβάσεων άνω των 3,2 δισ. ενώ και επί τα χείρω έχει αναθεωρηθεί και αύξηση του ΑΕΠ, το οποίο εκτιμάται πλέον ότι θα «κλείσει» κοντά στο 3% από 4,5% προ πολέμου. Την ίδια στιγμή που το γεωπολιτικό ρίσκο και ο εκλογικός κύκλος εντείνουν για τους επόμενους μήνες την αβεβαιότητα των αγορών, οι οποίες απεχθάνονται την ακυβερνησία.

Πληθωρισμός

Το ράλι ανατρέπει τους σχεδιασμούς

Στην πορεία του πληθωρισμού, ο οποίος αποτελεί το μεγάλο αγκάθι, βρίσκονται στραμμένα τα βλέμματα. Ο προβληματισμός στο οικονομικό επιτελείο επικεντρώνεται στις τιμές φυσικού αερίου καθώς αποτελεί έναν δείκτη για τις επιπτώσεις στην οικονομία και στη δημοσιονομική πορεία της χώρας. Οι υπολογισμοί του υπουργείου Οικονομικών για την εξέλιξη του ΑΕΠ έχουν «ταβάνι» τα 100 δολάρια τη μεγαβατώρα έως το τέλος του έτους, όπως και για το φυσικό αέριο. Ο λογαριασμός δείχνει ότι τα 10 ευρώ αύξησης στο φυσικό αέριο κόβουν από την οικονομία 500-600 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση, ενώ απαιτεί περί τα 300-400 εκατ. ευρώ αύξηση δαπανών από τον προϋπολογισμό.

Καμπανάκι χτυπά το γεγονός ότι αν και ο βασικός μοχλός ανόδου του πληθωρισμού είναι η αύξηση κατά 39% του ενεργειακού κόστους, οι τιμές των μη επεξεργασμένων τροφίμων ήταν υψηλότερες κατά 9% και οι τιμές των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών αυξήθηκαν κατά 4,2%. Υπό αυτό το κλίμα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ετοιμάζει τα όπλα της, που είναι η αύξηση των επιτοκίων προκειμένου να ανακόψει την άνοδο των τιμών. Αναμένεται μια πρώτη αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25% μέσα στον επόμενο μήνα και θα φανεί αν η κίνηση αυτή θα έχει αποτέλεσμα και αν θα οδηγήσει σε μία νέα αύξηση των επιτοκίων από τον Σεπτέμβριο.

Μετοχές – ομόλογα

Οι προκλήσεις του φθινοπώρου

Με τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται σε υψηλά πολλών δεκαετιών και τις κεντρικές τράπεζες να έχουν ξεκινήσει τον πιο επιθετικό κύκλο αυξήσεων επιτοκίων από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, πιέζοντας την ανάπτυξη και τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, εύλογα αυξάνονται και οι προκλήσεις και για την ελληνική οικονομία, τις αγορές ομολόγων και μετοχών. Η εκτίναξη του κόστους δανεισμού της Ελλάδας για 10 χρόνια, από το ιστορικό χαμηλό του 0,53% μόλις τον περασμένο Αύγουστο στην περιοχή του 3,87% σήμερα (από 4,65% πριν από λίγες ημέρες) δεικνύει εξάλλου και το πόσο ευάλωτες είναι οι χώρες της περιφέρειας του ευρώ σε κάθε διεθνή αναταραχή. Αυτή τη φορά πάντως, σε αντίθεση με την πρώτη κρίση χρέους της ευρωζώνης που κυριάρχησε η Ελλάδα, στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκεται η Ιταλία, καθώς θα πρέπει να προχωρήσει σε σημαντικές αναχρηματοδοτήσεις του χρέους της.

Για να αποφευχθεί μία δεύτερη κρίση χρέους, σε έκτακτη συνεδρίασή της, στα μέσα της περασμένης εβδομάδας, η ΕΚΤ ανακοίνωσε τον σχεδιασμό ενός νέου εργαλείου για τη στήριξη των υπερχρεωμένων χωρών του Νότου, ώστε να προχωρήσει απερίσπαστα στις επικείμενες αυξήσεις επιτοκίων. Όσον αφορά τις προσδοκίες για το Χρηματιστήριο της Αθήνας, ενώ οι περισσότερες μεγάλες διεθνείς αγορές έχουν πλέον μετακινηθεί σε έδαφος bear market (πτώση τουλάχιστον 20% φέτος), οι ελληνικές μετοχές σημειώνουν ηπιότερες απώλειες (περίπου 6%). Το ΧΑ λένε οι αναλυτές θα ακολουθεί με ηπιότερους ρυθμούς τη διεθνή τάση με τους επενδυτές να έχουν τα μάτια τους στραμμένα στις επιχειρηματικές συμφωνίες, τις επιπτώσεις του ενεργειακού κόστους στα εταιρικά κέρδη, στις τουρκικές προκλήσεις και φυσικά στο ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο, καθώς η έκβασή τους θα καθορίσει και την πορεία των μετοχών.

Ελληνική οικονομία

Το δυσμενές σενάριο δεν μπορεί να αποκλειστεί

Το δυσμενές σενάριο για την ελληνική οικονομία, αν και δεν είναι ακόμη ορατό, δεν μπορεί να αποκλειστεί. Στην περίπτωση που επαληθευθεί όμως, οι αυξημένες τιμές ενέργειας θα προκαλέσουν ένα νέο κύμα ακρίβειας και θα πιέσουν το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών. Αυτό με τη σειρά του θα πλήξει τις πωλήσεις σε κλάδους ελαστικής ζήτησης.

Επιβαρυντικά θα λειτουργήσει και η βέβαιη επιστροφή των επιτοκίων στην ευρωζώνη σε θετικό έδαφος μέχρι τέλος του έτους, επιδρώντας στο κόστος εξυπηρέτησης των χορηγήσεων στην Ελλάδα. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με μία ενδεχόμενη συρρίκνωση των εισοδημάτων και του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων, θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων. Επιπρόσθετα η άνοδος των επιτοκίων αναπόφευκτα θα προκαλέσει την αναβολή κάποιων επενδυτικών σχεδίων που θα υλοποιούνταν με τραπεζική χρηματοδότηση.

Πάντως οι τραπεζικές διοικήσεις παραμένουν αισιόδοξες ότι η χώρα θα παραμείνει σε αναπτυξιακή τροχιά φέτος, παρά τις δύσκολες συνθήκες που δημιουργούν η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η ενεργειακή κρίση και ο πληθωρισμός. Κλειδί για αυτό, κατά τις τράπεζες, είναι το μεγάλο κρατικό μαξιλάρι ρευστότητας που σήμερα βρίσκεται σε επίπεδα άνω των 30 δισ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί έως και 10 δισ. ευρώ μετά το πέρας της τουριστικής περιόδου.

Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση θα μπορεί να υποστηρίξει με την επιδοματική της πολιτική νοικοκυριά και επιχειρήσεις, στον βαθμό που οι οικονομικές εξελίξεις το επιβάλλουν. Ταυτόχρονα, με την αναμενόμενη επιστροφή των ταξιδιωτικών εσόδων κοντά στα επίπεδα του 2019, μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων, ελεύθερων επαγγελματιών, αλλά και νοικοκυριών, λόγω των θετικών τάσεων στην αγορά εργασίας, θα μπουν στο φθινόπωρο με γεμάτα ταμεία και πορτοφόλια για την αντιμετώπιση ενός πιθανού πισωγυρίσματος στην οικονομία.

Παγκόσμια οικονομία

Το φάντασμα της ύφεσης είναι ήδη εδώ

Οι αναλυτές προειδοποιούν για ένα δυσμενές σενάριο λόγω του πολέμου του Πούτιν και των αυξήσεων των επιτοκίων, έπειτα από μια τουριστική περίοδο-ρεκόρ. Την ώρα που η πορεία της αμερικανικής οικονομίας προκαλεί ήδη ανησυχία.

Το φάντασμα της ύφεσης είναι ήδη εδώ. Είναι δύσκολο να το δει κανείς, δεδομένων των εξαιρετικών προβλέψεων του ευρωπαϊκού τουριστικού τομέα για το φετινό καλοκαίρι και της εμφανούς βελτίωσης της αγοράς εργασίας. Αλλά οι ειδικοί κάνουν λόγο για δυσοίωνα σενάρια όταν τελειώσει το καλοκαίρι. Η ανάκαμψη που θα έπρεπε να είχε σημειωθεί μετά τη δύσκολη περίοδο της πανδημίας εξασθενεί εν μέσω ανεξέλεγκτου πληθωρισμού και των επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία που είναι ορατά σε όλες τις χώρες. Γι’ αυτό και οι ανησυχίες πληθαίνουν, γράφει η ισπανική εφημερίδα «El Pais».

Αυτή την εβδομάδα η Wall Street εισήλθε σε πτωτική πορεία αφού συσσώρευσε απώλειες άνω του 20% και η καμπύλη επιτοκίων της έχει αντιστραφεί, δύο φαινόμενα που θεωρούνται προοίμια του δυσμενούς σεναρίου για το οποίο μιλούν οικονομολόγοι και επιχειρηματίες. Δεν είναι ενθαρρυντικά ούτε τα μηνύματα που έρχονται από την Κίνα, με την πρόβλεψη για ανάπτυξη να έχει μειωθεί στο 3,3%. Στην Ευρώπη, η ιστορία θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο ζοφερή από ό,τι στις ΗΠΑ λόγω της προοπτικής ενός ρωσικού ενεργειακού μποϊκοτάζ, λέει ο Βρετανός οικονομικός ιστορικός Ανταμ Τουζ. Γι’ αυτό και όλοι παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον τις κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Αύξηση 40% στην τιμή του ρεύματος

Αύξηση 40% καταγράφει μέσα σε δύο ημέρες η τιμή της μεγαβατώρας στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, ανερχόμενη σε 364 ευρώ , από 255 ευρώ στις 26 Ιουνίου. Δεδομένου ότι η κατάργηση της ρήτρας αναπροσαρμογής θα ισχύσει από την 1η Αυγούστου, δηλαδή στα τιμολόγια που θα λάβουν από το Σεπτέμβριο και μετά οι καταναλωτές, οι λογαριασμοί ρεύματος που θα εκδοθούν εντός του επομένου μήνα θα είναι αυξημένοι.

Ωστόσο, με τα σημερινά δεδομένα η αγορά προεξοφλεί πως η κατάργηση της ρήτρας αναπροσαρμογής δεν θα φέρει χαμηλότερα τιμολόγια. Άπαντες δε θεωρούν ότι θα επικρατήσει κομφούζιο στη λιανική αγορά.

Με τη ρύθμιση που κατατέθηκε στη Βουλή οι προμηθευτές, θα καθορίζουν κατά βούληση κάθε μήνα την τιμή προμήθειας ρεύματος. Στις 10 Ιουλίου θα ανακοινώσουν την τιμή του Αυγούστου, στα τέλη Ιουλίου την τιμή για τον Σεπτέμβριο και τέλος Αυγούστου για τον Νοέμβριο. Δηλαδή, κάθε μήνα θα δίνουν νέες τιμές που θα ισχύουν ανά δύο μήνες μετά, ουσιαστικά «μαντεύοντας» τις χονδρεμπορικές τιμές για μετά από δύο μήνες.

Έτσι, κάθε προμηθευτής θα αποφασίζει με βάση δικούς του υπολογισμούς για την τιμή προμήθειας που θα προσφέρει, με κίνδυνο να υπάρξουν κάποιες εταιρείες που θα δίνουν τιμολόγια με πολύ χαμηλές τιμές για να κερδίσουν πελάτες και οι οποίες όμως θα συσσωρεύουν ελλείμματα πουλώντας ρεύμα σε τιμές κάτω του κόστους.

Και βάσει των προβλεπόμενων η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας δεν θα μπορεί να ελέγχει άμεσα αν κάποιος προμηθευτής επέλεξε να προσφέρει χρεώσεις κάτω του κόστους του, ώστε να κερδίσει πελάτες.

Να σημειωθεί πως η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας είχε προτείνει διαφορετικό μηχανισμό. Η ΡΑΕ είχε εισηγηθεί στο πλαίσιο των νέων κυμαινόμενων τιμολογίων (μετά την κατάργηση της ρήτρας) κάθε προμηθευτής να καθορίσει ένα σαφή μαθηματικό τύπο για τον υπολογισμό της χρέωσης, χρησιμοποιώντας μία συγκεκριμένη παράμετρο που θα επέλεγε ως αντιπροσωπευτική του κόστους του (π.χ. την τιμή του TTF, ή την ΤΕΑ).

Οι προμηθευτές θα αναρτούσαν στις ιστοσελίδες τους τη σχετική μαθηματική φόρμουλα, με τα στοιχεία σχετικά με τον υπολογισμό της χρέωσης σε μηνιαία βάση, Με αυτό τον τρόπο θα υπήρχε διαφάνεια στον τρόπο τιμολόγησης των καταναλωτών.

Ταυτόχρονα, ο ίδιος διαβεβαίωνε ότι η Αυστρία θα συνεχίσει να βοηθά και να δείχνει αλληλεγγύη απέναντι στις χώρες που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από τον κοροναϊό, όπως η Ιταλία και η Ισπανία.

Ανέφερε επίσης πως, ενόψει της αποψινής Συνόδου Κορυφής της ΕΕ μέσω τηλεδιάσκεψης, έχει ανταλλάξει απόψεις με τους αρχηγούς των κυβερνήσεων της Ολλανδίας και της Σουηδίας (σ.σ. οι οποίες, μαζί με την Αυστρία, ζητούσαν έως τώρα έναν περιορισμό του κοινοτικού προϋπολογισμού περίπου στο 1% του ΑΕΠ).

Όπως αναφερόταν από την Αυστριακή Καγκελαρία, ο καγκελάριος Κουρτς βρίσκεται σε επαφή τόσο με την Γερμανίδα ομόλογό του Αγκέλα Μέρκελ, όσο και με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Στη Σύνοδο Κορυφής δεν πρόκειται να υπάρξουν αποφάσεις, ανέφερε σε δηλώσεις του στη Βιέννη ο διευθυντής του Γραφείου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Αυστρία Μάρτιν Ζέλμαϊερ, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι μία συμφωνία για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ θα πρέπει να επιτευχθεί πριν από το καλοκαίρι.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα προτείνει να χρησιμοποιηθεί ο προϋπολογισμός της ΕΕ ως “αξιόπιστη υπόσχεση” για να δοθούν δάνεια στις χώρες που πλήττονται από τον κορονοϊό, τα οποία θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν ευνοϊκά μέσω ομολόγων.

Κατά την άποψή του, πρότυπα γι’ αυτή τη χρηματοδότηση μέσω ομολόγων υπάρχουν από τη δημοσιονομική κρίση, όταν, για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε πάρει το 2020 χρήματα για την Ελλάδα και την Πορτογαλία, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν νομικά εφικτό στη βάση του ‘Αρθρου 112 (2) της Συνθήκης της ΕΕ.

Συγκεκριμένα δήλωσε στην γαλλική εφημερίδα «Libération» ότι «η έκδοση κοινών ομολόγων δεν πρέπει να αποκλειστεί για πάντα από το ευρωπαϊκό οπλοστάσιο αντιμετώπισης κρίσεων. Οι χώρες του Νότου θα έχουν την εντύπωση ότι οι λεγόμενες ενάρετες χώρες του Βορρά δεν είναι διατεθειμένες να επωμισθούν με αλληλεγγύη το βάρος των κρίσεων».

Για τα κορονομόλογα είπε ότι «τα λεγόμενα ομόλογα κοροναϊού ως βραχυπρόθεσμη απάντηση στην παρούσα κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν είναι κατάλληλα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Θα χρειάζονταν μήνες και μήνες» για να οικοδομηθεί η απαραίτητη οικονομική αρχιτεκτονική.

Ο πρώην πρόεδρος της Κομισιόν κάλεσε επίσης τις χώρες της ΕΕ «να αυξήσουν σημαντικά τα κονδύλια για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

“Τα ευρωομόλογα, δεν θα το έκανα, και το υπουργικό συμβούλιο επίσης δεν θα το έκανε αυτό”, είπε ο Χούκστρα πριν από μια σύνοδο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης και πρόσθεσε πως πάντοτε πρέπει να υπάρχουν όροι που να επισυνάπτονται με τη χρήση του ESM.

Παράλληλα πρόσθεσε ότι «το ζητούμενο είναι να υιοθετηθεί ένα ευρωπαϊκό μοντέλο και όχι οι Γερμανοί να πληρώσουν τα χρέη της Ιταλίας».

«Δίνουμε μάχη κατά ενός κοινού και αόρατου εχθρού. Όλοι πλήττονται, όλοι είναι στην πρώτη γραμμή. Πρέπει να εξηγήσουμε στους πολίτες μας ότι δεν πρόκειται για πρόβλημα μιας μεμονωμένης χώρας. Είναι συναγερμός που αφορά όλους», λέει ο Ιταλός πρωθυπουργός.

«Με τα ευρωομόλογα οι Γερμανοί δεν θα πληρώσουν ούτε ένα ευρώ από το ιταλικό χρέος. Θα πετύχουμε απλώς καλύτερους οικονομικούς όρους, προς όφελος όλων. Η Ιταλία πλήρωσε πάντα τα χρέη της και θα συνεχίσει να τα κάνει», καταλήγει ο Τζουζέπε Κόντε.

“Είναι και προς το γερμανικό συμφέρον η ιταλική οικονομία να επιβιώσει από αυτή την κρίση. Η Γερμανία είναι εξαγωγική χώρα και μπορεί να παραμείνει τέτοια, μόνο εφόσον δεν καταρρεύσουν οι χώρες που τώρα έχουν χτυπηθεί σφοδρότερα”, δήλωσε ο κ.Χάμπεκ στην εφημερίδα “Die Welt” και πρόσθεσε ότι “τα χρέη που αναλαμβάνει η ΕΚΤ αποτελούν ήδη μια κοινοτικοποίηση, αλλά χρειάζεται και μια πολιτική απάντηση”.

Ο αρχηγός των Πρασίνων σημείωσε μάλιστα ότι η έκδοση ευρωομολόγων θα μπορούσε να είχε οδηγήσει στην υπέρβαση της κρίσης στην Ευρωζώνη ήδη το 2011 και κατέληξε: “Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών κατά την τελευταία τους συνάντηση και πάλι δίστασαν. Δεν καταλαβαίνω καθόλου τον κ. Σολτς (σσ: τον Γερμανό υπουργό Οικονομίας) και την κυρία Μέρκελ”.