Ο Γερμανός υπουργός μιλούσε στο περιθώριο των συνεδριάσεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον, όπου ορισμένοι από τους ομολόγους του προωθούσαν την υπόθεση για κοινή έκδοση χρέους ως τον καλύτερο τρόπο συγκέντρωσης των απαιτούμενων δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ο Πολωνός Αντρέι Ντομάνσκι είπε, από την πλευρά του, ότι η χώρα του θα πιέσει για νέα και πιο δίκαιη χρηματοδότηση για την άμυνα όταν αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία του μπλοκ το επόμενο έτος. Ο Λίντνερ επανέλαβε ότι δεν θα δεχτεί περισσότερες από κοινού υποχρεώσεις.

«Για οικονομικούς λόγους, η ευθύνη για τα δικά μας εθνικά οικονομικά δεν πρέπει να είναι θολή», είπε σε σχόλια στο Bloomberg.

Γερμανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν την αυστηρότερη ερμηνεία από το συνταγματικό τους δικαστήριο των νομικών ορίων στον κρατικό δανεισμό ως σημαντικό εμπόδιο σε οποιοδήποτε νέο πρόγραμμα της ΕΕ. Πέρυσι το δικαστήριο της Καρλσρούης απέρριψε την πρακτική της μετατόπισης κεφαλαίων μεταξύ «οχημάτων» εκτός προϋπολογισμού που είχαν σχεδιαστεί για να παρακάμψουν τους περιορισμούς δανεισμού της χώρας.

Ο Λίντνερ επέμεινε ότι δεν είναι νομικό το ζήτημα. «Δεν είμαστε κατά της ένωσης χρέους μόνο για νομικούς λόγους», είπε.

Επιπλέον, υποστήριξε ότι τα αποτελέσματα του Ταμείου Ανάκαμψης των 800 δισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ – μέρος του μεγαλύτερου πακέτου τόνωσης που υπήρξε στο μπλοκ- είναι μικτά και επομένως δεν είναι μια προσέγγιση που πρέπει να επαναληφθεί. «Το αποτέλεσμα του ταμείου της ΕΕ Next Generation είναι τόσο διφορούμενο που δεν φαίνεται σκόπιμο να επαναληφθεί», είπε.

Διχασμένη η ΕΕ

Πρόσφατα στη Σύνοδο Κορυφής η ΕΕ χωρίστηκε σε δύο «στρατόπεδα» αναφορικά με την έκδοση ευρωομολόγου για την Αμυνα. Οι «27» Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν νέους μηχανισμούς χρηματοδοτικής ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας, με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να τους παροτρύνει να υιοθετήσουν τη ριζοσπαστική του πρόταση περί έκδοσης «αμυντικών ευρωομολόγων». Η ιδέα βρήκε σύμφωνες αρκετές χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, αλλά προσέκρουσε σε αντιδράσεις της Γερμανίας και των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών της Βόρειας Ευρώπης.

Στο τραπέζι των συνομιλιών βρέθηκαν και άλλοι τρόποι χρηματοδοτικής ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας από τη χρήση τμημάτων του κοινού προϋπολογισμού, έως τη διαχείριση με κάποια «ευελιξία» των στρατιωτικών δαπανών, βάσει των κανόνων που διέπουν τα εθνικά δημοσιονομικά ελλείμματα καθώς και η αλλαγή της εντολής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), ώστε να μπορεί να επενδύει πλέον και στην άμυνα. Σε ό,τι αφορά την ΕΤΕπ στο προσχέδιο των συμπερασμάτων περιλαμβανόταν πρόσκληση προς την τράπεζα να «προσαρμόσει την πολιτική της για τη δανειοδότηση της αμυντικής βιομηχανίας και τον τρέχοντα ορισμό για τα αγαθά διπλής χρήσης, διασφαλίζοντας παράλληλα τη χρηματοδοτική της ικανότητα».

Ο Ελληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ανοικτά την προοπτική. «Η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης σημαίνει περισσότερες επενδύσεις σε εξοπλισμούς», τόνισε ο πρωθυπουργός και συμπλήρωσε: «Η Ελλάδα ξεπερνά ήδη τα τελευταία χρόνια το 2% των αμυντικών δαπανών επί του ΑΕΠ. Αυτό δεν συμβαίνει για άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αν θέλει η Ευρώπη να μείνει θωρακισμένη αμυντικά, πρέπει να εξετάσει νέους τρόπους για τη χρηματοδότηση των αμυντικών δαπανών».

«Η Ευρώπη να μπορέσει να εκδώσει ευρωομόλογα που θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αμυντική της θωράκιση. Εχει έρθει η ώρα πια να μπορέσουμε να περιβάλλουμε με περιεχόμενο ουσιαστικό την ανάγκη της Ευρώπης να διασφαλίσει την άμυνα και την ασφάλεια. Και ελπίζω σε αυτό το ευρωπαϊκό συμβούλιο να κάνουμε μια ουσιαστική συζήτηση για τα θέματα αυτά», πρόσθεσε. 

Παναγιώτης Δρίβας

Οι ηγέτες της ΕΕ εδώ και μήνες συζητούν σε θεωρητικό επίπεδο τη “στρατηγική αυτονομία” της Ένωσης, αλλά αυτό στην πράξη σημαίνει πόρους, κοινές παραγγελίες αμυντικού υλικού, παραγωγή αρμάτων, μαχητικών αεροσκαφών, μετακινήσεις στρατευμάτων, τυποποίηση διαδικασιών και ίσως και αντιπυραυλική ασπίδα…

Υπο αυτήν την έννοια η πρόταση του έλληνα πρωθυπουργού για ευρωομόλογο αποκλειστικά για την άμυνα δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία και αποσκοπεί στη δίκαιη κατανομή των βαρών στα κράτη μέλη. Εξάλλου και η βασική συζήτηση περιστράφηκε τελικά γύρω από την ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας, τις επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία, αλλά και τους τρόπους χρηματοδότησής της, με επίκεντρο την έκδοση αμυντικών ευρωομολόγων που πρότεινε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Με δεδομένο πάντως ότι η η Ελλάδα είναι μία χώρα, η οποία εδώ και πολλές δεκαετίες ξεπερνά το όριο του 2% των αμυντικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ, πράγμα το οποίο δυστυχώς δεν συμβαίνει σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έχει τη δική της σημασία στο εν εξελίξει διαμορφωθέν τοπίο. Κυβερνητικές πηγές σχολιάζουν επίσης, πως προφανώς δεν θα υπάρξει σε αυτή τη Σύνοδο απόφαση για το Ευρωομόλογο, αλλά είναι πολύ σημαντικό ότι μπαίνει τώρα και με πρωτοβουλία της Ελλάδα το ζήτημα στο τραπέζι.

• Ελλάδα, Γαλλία και Ιταλία συνασπίζονται γύρω από την ανάγκη έκδοσης ευρωομολόγου. Γερμανία, Ολλανδία,  Σουηδία, Δανία και Αυστρία αντιδρούν.

Πηγές στην Αθήνα με γνώση των συζητήσεων στις Βρυξέλλες για το θέμα της αμυντικής θωράκισης της Ευρώπης και της ενίσχυσης της αμυντικής της βιομηχανίας δηλώνουν ότι δεν ξαφνιάστηκαν με την άρνηση της Γερμανίας, πρωτίστως, αλλά και των άλλων χωρών του Βορρά, όπως η Ολλανδία, η Σουηδία, η Δανία και η Αυστρία, στην έκδοση ευρωομολόγου. Είναι διακηρυγμένη η θέση της γερμανικής κυβέρνησης, δήλωναν, ότι το… πείραμα με το χρέος της Ε.Ε. στο Ταμείο για την αντιμετώπιση των συνεπειών του κοροναϊού δεν πρέπει να επαναληφθεί, αλλά να καταγραφεί ως μια μοναδική εξαίρεση.

Η συζήτηση τώρα ξεκινά και θα διαρκέσει μήνες, ωστόσο δεν μπορεί να παραγνωριστεί το γεγονός ότι η ομάδα του «όχι» σε ένα νέο κοινό χρέος, έχει την πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Την πρόταση του Έλληνα πρωθυπουργού στηρίζει ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν – ο οποίος υπενθυμίζεται ότι μαζί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη ήταν αυτοί που είχαν ρίξει αρχικά στο τραπέζι την πρόταση για στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης – η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και γενικότερα ο Νότος.

«Η Ελλάδα είναι ήδη μία χώρα, η οποία εδώ και πολλές δεκαετίες ξεπερνά το όριο του 2% των αμυντικών δαπανών ως ποσοστό του Α.Ε.Π., πράγμα το οποίο δυστυχώς δεν συμβαίνει για άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Είναι όμως απολύτως σαφές ότι αν η Ευρώπη θέλει πραγματικά να παραμείνει θωρακισμένη αμυντικά, θα πρέπει να εξετάσει νέους τρόπους για τη χρηματοδότηση των αμυντικών δαπανών», δήλωσε ο κ. Μητσοτάκης κατά την άφιξη του στη Σύνοδο Κορυφής, προτείνοντας τη λύση του ευρωομολόγου.

• Σε αυτή τη χρονική στιγμή οι «27», όπως αποτυπώνεται στο σχέδιο της Συνόδου, συμφωνούν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Επιτροπή να διερευνήσουν όλες τις επιλογές χρηματοδότησης και να υποβάλουν έκθεση τον Ιούνιο, οπότε και θα πραγματοποιηθεί η επόμενη Σύνοδος Κορυφής.

Στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες ευήκοα ώτα φέρεται να βρίσκει η πρόταση που προωθεί η Γερμανία, για τη δημιουργία ευρωπαϊκής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής ασπίδας, στα πρότυπα του Ισραηλινού “Σιδερένιου Θόλου” (Iron Dome), με την επωνυμία European Sky Sield… Μια ασπίδα πολλών επιπέδων, που να μπορεί να αναχαιτίσει μικρού, μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς πυραύλους.

Η Ελλάδα θεωρείται βέβαιο ότι θα συμμετάσχει στα ευρωπαϊκά σχέδια με τις επιδιώξεις της στην κατεύθυνση τα οπλικά συστήματα να ανταποκρίνονται και στις δικές της υπηρεσιακές απαιτήσεις αλλά και η συμμετοχή της να μη θέτει σε δεύτερη μοίρα την άμεση απειλή της Τουρκίας.

Αλλαγή κλίματος προς τη στρατιωτικοποίηση

Το κλίμα υπάρχει εδώ και καιρό στην Ευρώπη, κυρίως από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Από τότε, πολλές… φιλοπόλεμες ευρωπαϊκές αποφάσεις έχουν ληφθεί για την ενίσχυση της Ουκρανίας, οι οποίες σε τίποτα δεν θύμισαν την «Ενωση Ειρήνης» που περιέγραφαν με μεγάλη υπερηφάνεια οι Ευρωπαίοι ηγέτες τα προηγούμενα χρόνια. Το πιο τρανταχτό παράδειγμα είναι η μετατροπή του Ταμείου Ειρήνης (Ευρωπαϊκή Διευκόλυνση Ειρήνης λέγεται!) σε Ταμείο αγοράς πυρομαχικών για την Ουκρανία.

Ακολουθούν οι στόχοι της ΕΕ έτσι όπως αναφέρονται στη Συνθήκη της Λισσαβόνας:

Την ίδια περίοδο, οι χώρες της Βαλτικής, αλλά και όσες συνορεύουν ή βρίσκονται κοντά τη Ρωσία, άρχισαν να υψώνουν τους τόνους. Το «δύσκολο» παρελθόν τους με τη Ρωσία αλλά και ο φόβος ότι θα μπορούσε να είναι ο επόμενος στόχος της Μόσχας τις οδήγησε σε εκκλήσεις για περισσότερες ευρωπαϊκές αποφάσεις για αμυντικές δαπάνες.

• Οι εξελίξεις στο μέτωπο, αλλά και οι «πυρηνικές» απειλές του Ρώσου προέδρου Πούτιν φυσικά δεν βοηθούν. Ούτε βέβαια το ενδεχόμενο επανεκλογής του Ντόναλντ Τραμπ στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, με τις πιθανές συνέπειες στο ΝΑΤΟ. Πρόσφατα, πληροφορίες από τη Γερμανική Υπηρεσία Πληροφοριών που είδαν το φως της δημοσιότητας, ανέφεραν το ενδεχόμενο η Ρωσία να επιτεθεί σε βάρος κράτους-μέλους της Ε.Ε. το 2026, αν στις ΗΠΑ έχει πάρει το τιμόνι ο Τραμπ.

Πλέον, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μιλάει ανοιχτά για μετατροπή της οικονομίας της Ε.Ε. σε «οικονομία πολέμου», ενώ πολλοί ηγέτες ζητούν κοινή χρηματοδότηση της Ε.Ε. αποκλειστικά για την άμυνα.

«Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει δεσμευτεί να αυξήσει τη συνολική αμυντική της ετοιμότητα και ικανότητες, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις φιλοδοξίες της στο πλαίσιο των αυξανόμενων απειλών και προκλήσεων για την ασφάλεια. Με βάση τη Διακήρυξη των Βερσαλλιών και τη Στρατηγική Πυξίδα, δεσμεύεται να μειώσει τις στρατηγικές της εξαρτήσεις και να κλιμακώσει τις δυνατότητές της. Η ευρωπαϊκή αμυντική τεχνολογική και βιομηχανική βάση θα πρέπει να ενισχυθεί αναλόγως σε ολόκληρη την Ενωση», τονίζεται στο κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου.

Εκπλήρωση της κοινής δέσμευσης για ουσιαστική αύξηση των αμυντικών δαπανών και επενδύσεις καλύτερα και ταχύτερα από κοινού και βελτίωση της πρόσβασης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας στη δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση, είναι δύο από τις δεσμεύσεις των «27». Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε το Συμβούλιο και την Επιτροπή να διερευνήσουν όλες τις επιλογές για κινητοποίηση χρηματοδότησης και να υποβάλουν έκθεση έως τον Ιούνιο.

• Επιπλέον, οι ηγέτες κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να προσαρμόσει την πολιτική της για δανεισμό στην αμυντική βιομηχανία και τον τρέχοντα ορισμό των αγαθών διπλής χρήσης, διαφυλάσσοντας παράλληλα τη χρηματοδοτική της ικανότητα.

Οι ηγέτες θέλουν επίσης να ενισχυθούν οι συνεργατικές, κοινές αμυντικές επενδύσεις, από την έρευνα και την ανάπτυξη έως το στάδιο του σχεδιασμού, έως την εκβιομηχάνιση και τις κοινές προμήθειες, και να βελτιώσει την προβλεψιμότητα, π.χ. μέσω πολυετών σταθερών συμβάσεων.

• Κι ενώ κανείς δεν μιλάει για ευρωπαϊκό στρατό, στα συμπεράσματα υπάρχει αναφορά στη Στρατηγική Πυξίδα, «στην ικανότητα ταχείας ανάπτυξης της Ε.Ε., στη στρατιωτική κινητικότητα και τις ασκήσεις» για την αμυντική θωράκιση της Ε.Ε.

Σε αυτό το κλίμα της… στρατιωτικής στροφής εντάσσεται και το αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία ζήτησε από τον πρώην πρόεδρο της Φινλανδίας να εκπονήσει έκθεση σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης της πολιτικής και αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ. «Γνωρίζουμε ότι οι φιλοδοξίες του [Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ] Πούτιν δεν τελειώνουν στην Ουκρανία» δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας μαζί με τον πρώην πρόεδρο της Φινλανδίας, Sauli Niinistö.

Στη Φινλανδία «η αμυντική ετοιμότητα δεν είναι μόνο μέλημα του στρατού, είναι μέλημα όλων» είπε, προσθέτοντας: «Έχουμε πολλά να μάθουμε από τη Φινλανδία. Έχουν μια συγκεκριμένη νοοτροπία και πιστεύω ότι πρέπει να την υιοθετήσουμε ευρύτερα στην Ευρώπη… οι άνθρωποι μπορούν να είναι προετοιμασμένοι για όλες τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών, υβριδικών απειλών και φυσικών καταστροφών».

Η έκθεση, το περιεχόμενο της οποίας θα γίνει γνωστό το προσεχές φθινόπωρο, «εξετάζει την αμυντική στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σεβόμενη φυσικά ότι η οργάνωση των στρατευμάτων είναι αρμοδιότητα των κρατών-μελών» είπε η φον ντερ Λάιεν, απαντώντας σε ανησυχίες αρκετών σχετικά με το ποιος έχει την εξουσία σε ζητήματα άμυνας.

Η Φινλανδία έχει περισσότερα από 1.300 χιλιόμετρα συνόρων με τη Ρωσία και παρακολουθεί πολύ στενά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Niinistö είπε ότι ένα από τα διδάγματα από αυτή τη σύγκρουση είναι ότι «ο πόλεμος έχει αλλάξει… γίνεται με drones, με επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, είναι ένας πολύ μεγάλος συνδυασμός».

Σε όλα αυτά, πρέπει να προστεθούν και οι επιμέρους πρωτοβουλίες, με το πρόσχημα κυρίως την ενίσχυση της Ουκρανίας. Η Τσεχία, για παράδειγμα, ανακοίνωσε διαδικασία αγοράς πυρομαχικών από τρίτες χώρες. Ενώ χθες, σαν «βόμβα» έπεσε στις Βρυξέλλες η ανάρτηση στο Τουίτερ του Ουκρανού Προέδρου Ζελένσκι για διμερείς συμφωνίες με την Ελλάδα.

Η απάντηση της Αθήνας

Ο Ουκρανός Πρόεδρος έγραψε μίλησε με τον Έλληνα πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, για την εφαρμογή των συμφωνιών που επιτεύχθηκαν κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουκρανία, καθώς και για τη συνεχιζόμενη αμυντική συνεργασία, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση της αεράμυνας της Ουκρανίας.

• Πηγές της Κυβέρνησης αργά χθες το βράδυ ξεκαθάριζαν όμως, πως καμία συμφωνία δεν υπεγράφη ανάμεσα σε Ελλάδα και Ουκρανία κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Οδησσό.

Επισήμαιναν πως η ομάδα των G7 τον περασμένο Ιούλιο υιοθέτησε μια κοινή Δήλωση υποστήριξης της ασφάλειας της Ουκρανίας σε βάθος χρόνου, στην οποία έχουν προσχωρήσει και η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της. Σε συνέχεια αυτής της Δήλωσης, η ΕΕ συζητά με το Κίεβο συμφωνία υποστήριξης ασφαλείας ΕΕ-Ουκρανίας.

Η χώρα μας όπως και τα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ συζητάει αντίστοιχα με την Ουκρανία διμερώς τονίζουν.

Οι συζητήσεις αυτές έχουν ως βασικό στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ουκρανίας σε όλους τους τομείς, δηλαδή οικονομία, ανασυγκρότηση, ενέργεια, πολιτική προστασία, ανθρωπιστική βοήθεια, προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς, εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, κυβερνοασφάλεια κλπ.

Σε αυτό συμφωνούν Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Δανία και σε διαπραγμάτευση βρίσκονται η Φινλανδία, Σουηδία, Ισπανία, Βέλγιο, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβενία, Ρουμανία, Βουλγαρία και οι Βαλτικές χώρες λένε στελέχη του Μαξίμου.

Ανάμεσα σε όσα προτείνονται, περιλαμβάνεται και η έκδοση ενός νέου ευρωομολόγου, δηλαδή ενός κοινού χρέους των «27» με την εγγύηση της ΕΕ, με στόχο να χρηματοδοτηθούν οι δράσεις σε δύο τομείς: Αφενός, την άμβλυνση των πιέσεων που προκαλεί σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά η ενεργειακή ακρίβεια και, αφετέρου, η αναβάθμιση των δυνατοτήτων της Ευρώπης σε στρατιωτικό επίπεδο.

Η πρόταση, σύμφωνα με το Bloomberg και πηγές των Βρυξελλών, είναι πιθανό να συζητηθεί αύριο και μεθαύριο, στο πλαίσιο της έκτακτης και άτυπης συνόδου κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στις Βερσαλλίες. Μάλιστα, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η γαλλική προεδρία στηρίζει σθεναρά αυτό το σενάριο, έχοντας στο πλευρό της αρκετές χώρες, όπως Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα και άλλες.

«Ο πόλεμος θα έχει συνέπειες στην τιμή της ενέργειας, τις οποίες οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε με νέα μέτρα για τη στήριξη επιχειρήσεων και οικογενειών. Είναι χρήσιμο η ΕΕ να τα διευκολύνει, προκειμένου να αποφύγουμε εκτεταμένες επιπτώσεις στην ανάκαμψη», έχει πει από την προηγούμενη εβδομάδα ο Ιταλός πρωθυπουργός, Μάριο Ντράγκι.

Όλα δείχνουν, ωστόσο, ότι για την ώρα δεν υπάρχει ομοφωνία στο συγκεκριμένο θέμα, καθώς ορισμένα κράτη-μέλη έχουν διατυπώσει ήδη τις ενστάσεις τους, αν όχι την κατηγορηματική τους άρνηση. Ανάμεσά τους είναι η Γερμανία και η Ολλανδία, που θεωρούν ότι ακόμη είναι νωρίς για να γίνουν τέτοιες κινήσεις – ειδικά καθώς «τρέχει» ο δανεισμός για τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης.

«Στηρίζουμε την Ουκρανία. Υπάρχει επίσης σε εξέλιξη μια κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια για να συνεχίσουμε να στηρίζουμε την Ουκρανία. Όμως, αυτό είναι ανεξάρτητο από τη συζήτηση για χρηματοδοτικά εργαλεία. Ο δανεισμός της Ευρώπης μέσω της έκδοσης κοινών ομολόγων δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην ατζέντα», ξεκαθάρισε ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Κρίστιαν Λίντνερ.

Από την πλευρά της, η αναπληρώτρια πρωθυπουργός και υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας, Σίγκριντ Κάαγκ, κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση, αν και όχι το ίδιο κατηγορηματικά. Μιλώντας σε εκδήλωση στο Μάαστριχτ, την Τρίτη, τόνισε ανάμεσα στα άλλα: «Ίσως μας κάνει να αισθανόμαστε άβολα όταν μιλάμε για χρήμα, ευημερία και καλό επίπεδο ζωής εν μέσω αυτής της πολιτικής και στρατιωτικής κρίσης. Όμως, είναι ανάγκη να μιλήσουμε για την χρηματοπιστωτική μας σταθερότητα», είπε, τασσόμενη υπέρ της «ευελιξίας» στην εφαρμογή των κανόνων, αλλά κατά των άνευ ορίων και όρων δημόσιων επενδύσεων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαντά με γιγαντιαίο κοινό δανεισμό προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι σχεδιαζόμενες δαπάνες των κρατών – μελών σε ενέργεια και άμυνα και είναι πλέον σαφές ότι η υγειονομική κρίση έστρωσε το δρόμο της ενοποίησης καθότι τότε, το 2020, ελήφθησαν συντονισμένες δράσεις πανευρωπαϊκά.

Περιλάμβαναν όχι μόνον την παροχή πόρων (με τη μορφή χαμηλότοκων δανείων και επιδοτήσεων) αλλά και να μην ισχύουν τα όρια για το έλλειμμα, όπως ορίζουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Μετά το πάγωμα των δημοσιονομικών κανόνων η Ευρώπη κάνει ακόμα ένα μεγάλο βήμα και επεξεργάζεται την έκδοση κοινού χρέους για τις αλλαγές σε υποδομές σε ενέργεια και άμυνα.

Αυτή τη φορά, η έκδοση των ομολόγων θα προορίζεται για τη νέα κρίση που περιστρέφεται γύρω από το συνεχώς αυξανόμενο ενεργειακό κόστος το οποίο επωμίζονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το σχέδιο είναι ακόμα υπό επεξεργασία και οι πρώτες πληροφορίες αναφέρουν ότι η πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί αυτή την εβδομάδα κατά την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις Βερσαλλίες της Γαλλίας, στις 10-11 Μαρτίου. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, θα συζητηθεί και η έκδοση ενός ευρωομολόγου πολλών δεκάδων δισ. Ευρώ, που αποτελεί μεν νέο χρέος, όμως και απολύτως αναγκαίο όπως λένε πηγές από τις Βρυξέλλες. Οι πληροφορίες του πρακτορείου αναφέρουν ότι οι αξιωματούχοι εξακολουθούν να επεξεργάζονται τις λεπτομέρειες για το πώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν οι κοινές ομολογίες, καθώς και το ύψος των χρημάτων που πρέπει να συγκεντρωθούν.

Εκδότης των νέων ομολόγων αναμένεται να είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εκτιμάται ότι θα βασίζεται στη δομή διοχέτευσης πόρων των έκτακτων κοινωνικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων που δημιούργησε η πανδημία όπως για παράδειγμα το SURE για την απασχόληση ή και το επενδυτικό ταμείο NextGenerationEU. Η ΕΕ χορήγησε σχεδόν 90 δισ. ευρώ σε δάνεια μέσω του προγράμματος Sure. Σημειώνεται ότι και για τη χρηματοδότηση του εργαλείου του Sure, η Επιτροπή εκδίδει κοινωνικά ομόλογα. Τα κεφάλαια που αντλούνται στο πλαίσιο του Sure, διοχετεύονται στα δικαιούχα κράτη μέλη με τη μορφή χαμηλότοκων δανείων ώστε να καλύψουν άμεσα δαπάνες συνδεόμενες με τη χρηματοδότηση εθνικών προγραμμάτων μειωμένου ωραρίου εργασίας και παρόμοιων μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Η πανδημία δημιούργησε επίσης το Ταμείο Ανάκαμψης. Μέσω του εν λόγω εργαλείου, η Κομισιόν διοχετεύει στα κράτη – μέλη δάνεια και επιδοτήσεις για την υλοποίηση ενός σχεδίου έργων και μεταρρυθμίσεων έως το 2026. Για τη χρηματοδότηση του NextGenerationEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξ ονόματος της ΕΕ, θα δανειστεί στις κεφαλαιαγορές περίπου 800 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2026. Η εξαμηνιαία έκθεση της Επιτροπής αναφέρει ότι τα συνολικά κεφάλαια που άντλησε το 2021 είναι 71 δισ. ευρώ.