Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν ότι, σε ένα περιβάλλον που επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, τις φυσικές καταστροφές, τις κυβερνοαπειλές και τις αυξανόμενες απαιτήσεις για κρίσιμες υποδομές, η διασφάλιση της αδιάλειπτης παροχής υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης αποτελεί εθνική προτεραιότητα. Στο πλαίσιο αυτό, οι συνέργειες μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών, καθώς και η ενίσχυση της ετοιμότητας και της ανταπόκρισης σε καταστάσεις κρίσης αναδείχθηκαν ως καθοριστικοί παράγοντες για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Η εκδήλωση ανέδειξε ότι η υδατική ασφάλεια δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική ή τεχνική πρόκληση, αλλά κρίσιμο ζήτημα ανθεκτικότητας των υποδομών, επιχειρησιακής συνέχειας και κοινωνικής ευημερίας, που απαιτεί συντονισμένη δράση, καινοτομία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Παπασταύρου: «Απέναντι στην κλιματική κρίση, η αδράνεια δεν είναι επιλογή»

Χαιρετίζοντας την ημερίδα, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογράμμισε ότι: «Απέναντι στην κλιματική κρίση και τη λειψυδρία, η αδράνεια δεν είναι επιλογή. Η χώρα μας βρίσκεται στη 19η θέση παγκοσμίως ως προς τον κίνδυνο λειψυδρίας. Πρόκειται, όμως, για μια πρόκληση που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, ούτε μόνο τη Μεσόγειο ή την Ευρώπη. Είναι πλέον παγκόσμια. Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας και η αποτελεσματική διαχείριση του νερού απαιτούν συνεργασία και κοινή προσπάθεια. Αυτό κάνουμε στην Ελλάδα: ενώνουμε δυνάμεις. Κυβέρνηση, Δήμοι, Περιφέρειες, επιμελητήρια, κοινωνία των πολιτών και αρμόδιοι φορείς εργαζόμαστε μαζί. Γιατί το νερό είναι δημόσιο αγαθό, πηγή ζωής και στρατηγικός εθνικός πόρος. Και η ανθεκτικότητα και η επιχειρησιακή συνέχεια που βρίσκονται στο επίκεντρο της σημερινής ημερίδας, αποτελούν κρίσιμη διάσταση αυτής της προσπάθειας. Η ασφάλεια του νερού είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας, κοινωνικής συνοχής και ποιότητας ζωής».

Το θέμα της ανθεκτικότητας των υποδομών

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Ταμείου Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΜΕΔΕ), Κωνσταντίνος Μακέδος, ανέφερε ότι η ανθεκτικότητα των υδάτινων υποδομών αφορά τον πυρήνα της λειτουργίας της σύγχρονης κοινωνίας και οικονομίας, τονίζοντας: «Καλούμαστε να επενδύσουμε, όχι μόνο σε νέες υποδομές, αλλά και στην αναβάθμιση, την ψηφιοποίηση και την παράταση της λειτουργικής ζωής των υποδομών που ήδη διαθέτουμε, μετατρέποντας την ανθεκτικότητα σε μετρήσιμο επενδυτικό χαρακτηριστικό.

Σ’ αυτή την εθνική και ευρωπαϊκή πρόκληση, το ΤΜΕΔΕ δηλώνει “παρών”, με έναν ουσιαστικό θεσμικό ρόλο: όχι μόνο ως φορέας εγγυοδοσίας και χρηματοδότησης του τεχνικού κόσμου, αλλά ως καταλύτης για τη διαμόρφωση ενός ισχυρότερου χρηματοδοτικού και εγγυοδοτικού οικοσυστήματος για τις υποδομές της επόμενης γενιάς. Συμβάλλοντας ενεργά στη στενότερη συνεργασία Πολιτείας, μηχανικών, διαχειριστών κρίσιμων υποδομών και χρηματοδοτικού τομέα, μπορούμε να μετατρέψουμε την ανθεκτικότητα από ζητούμενο, σε συγκεκριμένο επενδυτικό και επιχειρησιακό αποτέλεσμα, θωρακίζοντας έμπρακτα το μέλλον των υποδομών μας».

Ο αντιπρόεδρος Κλάδου Υδάτων της ΡΑΑΕΥ, Δημήτρης Ψυχογυιός αναφέρθηκε στον ρόλο της Αρχής κατά τη διαχείριση συμβάντων κρίσης. Όπως υπογράμμισε, η Αρχή προτείνει οι πάροχοι να είναι προετοιμασμένοι, με τεκμηριωμένο σχεδιασμό και επενδύσεις ανάλογες του κινδύνου και με εύλογο κόστος για τον καταναλωτή. Τον παραπάνω σκοπό εξυπηρετεί και η αξιολόγηση των Γενικών Σχεδίων Υπηρεσιών Ύδατος, ενώ ταυτόχρονα σημείωσε ότι οι συνέργειες και η ύπαρξη συνεργασιών  μεταξύ των παρόχων είναι απαραίτητη κατά την προετοιμασία τους για μία κρίση.   Αναφερόμενος στην ΕΥΔΑΠ, σημείωσε ότι η κλίμακα και η εμπειρία της μπορούν να μετατραπούν σε καλές πρακτικές για ολόκληρο τον τομέα.

Διαρκώς αυξανόμενοι κίνδυνοι για την ύδρευση

Στους αλληλένδετους και διαρκώς αυξανόμενους κινδύνους που αντιμετωπίζουν σήμερα οι φορείς ύδρευσης στάθηκε ο Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Στεργίου. Όπως επισήμανε, φαινόμενα όπως η ξηρασία, οι καταιγίδες και οι πυρκαγιές επαναλαμβάνονται συχνότερα, ενώ προστίθενται νέες απειλές σχετικές με την κυβερνοασφάλεια και την Τεχνητή Νοημοσύνη, πλάι στη φυσική γήρανση των δικτύων. «Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε πολλαπλασιάζονται, δεν μειώνονται», τόνισε, καλώντας σε μεγαλύτερη προσπάθεια και ενισχυμένη επιχειρησιακή ετοιμότητα απέναντι σε ενδεχόμενες κρίσεις.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης, χαρακτήρισε «εθνική προτεραιότητα» την ασφάλεια του νερού και την προστασία των κρίσιμων υποδομών σε ολόκληρο τον κύκλο του νερού. Αναφερόμενος στην επέκταση της εταιρείας σε νέες περιοχές εκτός Λεκανοπεδίου Αττικής, επισήμανε: «Η γνώση που έχει συγκεντρωθεί στην ΕΥΔΑΠ μπορεί να είναι χρήσιμη σε ολόκληρη τη χώρα. Φιλοδοξούμε να αποτελούμε σημείο αναφοράς για τον τομέα του νερού στην Ελλάδα, και σταθερό επιχειρησιακό και τεχνικό εταίρο της πολιτείας στη μεγάλη αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη. Μαζί με τα αρμόδια υπουργεία, το Τεχνικό Επιμελητήριο, το ΤΜΕΔΕ, τη ΡΑΑΕΥ, το We Are Greece και όλους τους συμμετέχοντες φορείς συνδέουμε την πολιτική, την επιστημονική γνώση και την επιχειρησιακή εμπειρία». Παράλληλα, σημείωσε ότι στον άμεσο σχεδιασμό της ΕΥΔΑΠ βρίσκεται η μετεξέλιξή της σε «ευφυή εταιρεία ύδρευσης», μέσω της αξιοποίησης των δεδομένων, της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών για τη βελτίωση της απόδοσης και της εξυπηρέτησης των πολιτών».

Στην ίδια κατεύθυνση, ο Πρόεδρος του We Are Greece και Γενικός Γραμματέας  ΤΕΕ, Αντώνης Γιαννικουρής, κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση για τη δημιουργία μόνιμου εθνικού φορέα για το νερό, ο οποίος θα λειτουργεί ως επιστημονικός βραχίονας της Πολιτείας ενώνοντας κυβέρνηση, Αυτοδιοίκηση, ΔΕΥΑ, Πανεπιστήμια και Πολιτική Προστασία, με στόχο τη λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων και την έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων πριν εξελιχθούν σε κρίσεις. Το σχέδιο πρότασης για τον νέο φορέα παραδόθηκε στον Υπουργό ΥΠΕΝ και στη διοίκηση της ΕΥΔΑΠ.

Κατά τη διάρκεια του πάνελ που αναφέρεται στην ελληνική πραγματικότητα, ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων (ΥΠΕΝ), Πέτρος Βαρελίδης αναφέρθηκε στις ιδιαίτερες προκλήσεις των νησιωτικών περιοχών και στη σημασία των εφεδρικών σχεδίων υδροδότησης ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας, τονίζοντας ότι η λειψυδρία αποτελεί ήδη μια προβλέψιμη πραγματικότητα. Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, Σπύρος Παπαγεωργίου, παρουσίασε τον σχεδιασμό για μια κεντρική εθνική πλατφόρμα διαχείρισης της ανθεκτικότητας που θα παρακολουθεί ενιαία τις κρίσιμες υποδομές, ενώ ο Προϊστάμενος Διεύθυνσης Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Δημήτριος Αλεξανδρής, υπογράμμισε ότι ο συντονισμός, η συνεργασία και η ταχεία ροή αξιόπιστης πληροφόρησης οφείλουν να εκκινούν πολύ πριν από την εκδήλωση οποιασδήποτε κρίσης.

Στη διεθνή διάσταση της ημερίδας, κορυφαία στελέχη και εμπειρογνώμονες παρουσίασαν στρατηγικές και βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης.  Οι διεθνείς ομιλητές ανέδειξαν την ανθεκτικότητα όχι ως μια μεμονωμένη επιχειρησιακή λειτουργία, αλλά ως στρατηγική ικανότητα που καθορίζει τη δυνατότητα των οργανισμών να προβλέπουν, να προσαρμόζονται και να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας. Τόνισαν ότι η προστασία των κρίσιμων υποδομών προϋποθέτει ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει διακυβέρνηση, διαχείριση κινδύνων, επιχειρησιακή συνέχεια, κυβερνοασφάλεια, τεχνολογική καινοτομία και ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη μετάβασης από την παραδοσιακή λογική της αντίδρασης στη λογική της πρόβλεψης και της προετοιμασίας, με αξιοποίηση δεδομένων, σύγχρονων τεχνολογιών και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η ανθεκτικότητα αποτελεί συλλογική ευθύνη και απαιτεί διαρκή συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, θεσμών, παρόχων κρίσιμων υπηρεσιών και κοινωνίας.

Οι παρεμβάσεις κατέδειξαν ότι η ικανότητα διατήρησης της λειτουργίας κρίσιμων υπηρεσιών υπό συνθήκες πίεσης συνιστά πλέον βασικό παράγοντα ασφάλειας, βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας. Κοινό μήνυμα όλων των ομιλητών ήταν ότι η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί μόνο μέσο αντιμετώπισης κρίσεων, αλλά στρατηγική επένδυση που ενισχύει τη μακροπρόθεσμη αξία, την εμπιστοσύνη των πολιτών και την ικανότητα των οργανισμών να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Το συμβάν προκάλεσε την άμεση παρέμβαση του δημάρχου, Στέλιου Μαμαλάκη, και του αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών, Γεωργίου Κάππου, οι οποίοι βρέθηκαν στο σημείο για αυτοψία, εκφράζοντας την έντονη αγανάκτησή τους για την κατάσταση του δικτύου.

Το παράδοξο της υπόθεσης είναι πως στο συγκεκριμένο σημείο είχε πραγματοποιηθεί αντικατάσταση του αγωγού μόλις πριν από λίγο καιρό. Ο δήμαρχος Αγίου Δημητρίου καταγγέλλει την ΕΥΔΑΠ ως υπεύθυνη και την καλεί να αναλάβει άμεσα τις ευθύνες της, καθώς «η ασφάλεια των πολιτών δεν μπορεί να τίθεται σε διαρκή διακινδύνευση».

Ειδικότερα υποστηρίζει:

«Η εικόνα αυτή είναι απαράδεκτη. Δεν είναι δυνατόν σε ένα δρόμο που πρόσφατα έγιναν εργασίες αποκατάστασης να εμφανίζεται ξανά πρόβλημα, δημιουργώντας κινδύνους για οχήματα, εργαζόμενους και πολίτες. Απαιτούμε από την ΕΥΔΑΠ να αναλάβει άμεσα τις ευθύνες της και να δώσει σαφείς απαντήσεις. Η ασφάλεια των πολιτών δεν μπορεί να τίθεται σε διαρκή διακινδύνευση».

Πηγή: notia

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, καθώς και οι αντιπρόεδροι Γρηγόρης Κωνσταντέλλος και Γιώργος Παπαναστασίου, τόνισαν ότι οι αυξήσεις χαρακτηρίζονται υπερβολικές και δεν είναι δυνατόν να απορροφηθούν από τους δήμους, τη στιγμή που οι οικονομικές τους δυνατότητες είναι ήδη περιορισμένες.

Ο κ. Κωνσταντέλλος προανήγγειλε, μάλιστα, ότι εξετάζεται σοβαρά και η νομική οδός, κάνοντας λόγο για ρύθμιση με καταχρηστικά χαρακτηριστικά, καθώς –όπως υποστήριξε– οι αυξήσεις αφορούν αποκλειστικά τους δήμους και όχι άλλες κατηγορίες καταναλωτών. Όπως αποφασίστηκε, η ΚΕΔΕ θα καταθέσει επίσημη ένσταση τόσο προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας όσο και προς τη διοίκηση της ΕΥΔΑΠ, ενώ παράλληλα θα διερευνηθεί η δυνατότητα δικαστικής προσβολής της απόφασης ως άμεσα εκτελεστής διοικητικής πράξης.

Υπενθυμίζεται ότι η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε πρόσφατα την πρόταση της ΕΥΔΑΠ για αύξηση της τιμής του νερού που αφορά τους δήμους, από 0,98 ευρώ σε 1,30 ευρώ ανά κυβικό μέτρο. Πρόκειται για επιβάρυνση άνω του 32%, με τους νέους λογαριασμούς να έχουν ήδη αρχίσει να κοινοποιούνται σε δήμους του λεκανοπεδίου, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια.

Πρώτος που έλαβε τον αυξημένο λογαριασμό ήταν ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, ο οποίος με αιχμηρή δημόσια παρέμβασή του έκανε λόγο για ετήσια επιβάρυνση ύψους περίπου 500.000 ευρώ για τον Δήμο Αθηναίων. Ο κ. Δούκας κατηγόρησε την ΕΥΔΑΠ ότι εξισώνει τα δημοτικά τιμολόγια με τα βιομηχανικά και μετακυλίει στους δήμους το κόστος έργων που –όπως σημείωσε– θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν μέσω ευρωπαϊκών πόρων, κάνοντας παράλληλα λόγο για αντίφαση σε σχέση με τις κυβερνητικές δεσμεύσεις περί «φθηνότερου νερού».

Όπως επεσήμανε, η εταιρεία τα προηγούμενα χρόνια διένειμε σημαντικά μερίσματα στους μετόχους της, ενώ –κατά τον ίδιο– δεν προχώρησε έγκαιρα στα αναγκαία έργα θωράκισης της Αττικής απέναντι στη λειψυδρία. «Σήμερα καλούνται οι δήμοι να πληρώσουν τον λογαριασμό», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στην Αττική. Σύμφωνα με τοποθετήσεις δημάρχων από διάφορες περιοχές της χώρας, οι αυξήσεις συνδέονται με το νέο πλαίσιο τιμολόγησης που προκύπτει από αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ, με τις οποίες καθορίζεται το επιτρεπόμενο έσοδο και η τιμολογιακή πολιτική έως το 2029. Όπως τονίστηκε, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης καλούνται να ενσωματώσουν στα τιμολόγια τόσο το αυξημένο ενεργειακό κόστος όσο και παλαιότερες οφειλές, γεγονός που οδηγεί σε ιδιαίτερα μεγάλες επιβαρύνσεις.

Στη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ επισημάνθηκε, επίσης, ότι δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί πλήρως η νέα ρύθμιση του υπουργείου Εσωτερικών για χρηματοδοτική στήριξη των ΔΕΥΑ, προκειμένου να καλυφθεί μέρος των χρεών τους.

Παράλληλα, ο κ. Κυρίζογλου επανέφερε το πάγιο αίτημα της Αυτοδιοίκησης για το ζήτημα της απόδοσης δημοτικών τελών μέσω των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας, ζητώντας τη θεσμοθέτηση «ταυτότητας οφειλής», ώστε οι δήμοι να γνωρίζουν αναλυτικά ποια ποσά αντιστοιχούν σε τέλη και ΤΑΠ και σε ποια ακίνητα. Όπως σημείωσε, η σημερινή πρακτική των συγκεντρωτικών αποδόσεων δεν επιτρέπει ουσιαστικό έλεγχο.

Η απάντηση της ΕΥΔΑΠ

Από την πλευρά της, η ΕΥΔΑΠ έχει απαντήσει ότι η αναπροσαρμογή των μη οικιακών τιμολογίων –στα οποία εντάσσονται και οι δήμοι– εντάσσεται σε πολιτική ορθολογικής χρήσης του νερού, εν μέσω συνθηκών λειψυδρίας. Υπενθυμίζει ότι η Αττική βρίσκεται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης και ότι οι μεγάλοι καταναλωτές οφείλουν να συμβάλουν στην εξοικονόμηση υδατικών πόρων. Παράλληλα, σημειώνει ότι η τιμολογιακή πολιτική εγκρίθηκε από τη ΡΑΑΕΥ μετά από δημόσια διαβούλευση και ότι τα έσοδα θα κατευθυνθούν σε επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ για έργα εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του δικτύου.

Τέλος, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η αύξηση είναι μικρότερη από τον σωρευτικό πληθωρισμό των τελευταίων 17 ετών, διάστημα κατά το οποίο τα τιμολόγια παρέμειναν αμετάβλητα, επισημαίνοντας ότι σημαντικό μέρος των μερισμάτων επιστρέφει στο Δημόσιο, καθώς βασικοί μέτοχοι είναι το Ελληνικό Δημόσιο και το Υπερταμείο.

Οι αριθμοί κρύβουν αλήθειες και μεταξύ αυτών είναι και μία εν εξελίξει κλιματική κρίση που μεταφράζεται σε κρίση νερού και λειψυδρίας. Κρίσεις που δεν βιώνει μόνο η Αθήνα, ή η Ελλάδα, αλλά όλη η υφήλιος με τις μεγαλύτερες πιέσεις να ασκούνται σε μεσογειακές χώρες, όπως η χώρα μας.

Ειδικά για την Αττική, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας, το πρόβλημα καθίσταται πιο έντονο και απαιτεί εγρήγορση.

Τα τελευταία χρόνια η καταγραφή πτωτικής τάσης στις εισροές των ταμιευτήρων, λόγω χαμηλότερων βροχοπτώσεων και παρατεταμένων περιόδων ανομβρίας, την ώρα που η κατανάλωση παραμένει ίδια (περίπου 1 εκατ. κυβικά ημερησίως) ασκεί πιέσεις σε όλους, κυρίως όμως στην Πολιτεία και την ΕΥΔΑΠ που έχουν την ευθύνη όχι μόνο της επάρκειας, αλλά και της ποιότητας του νερού που πίνει η Αθήνα.

Η διαχείριση του νερού με τη σοβαρότητα που αρμόζει στο θέμα, απαιτεί ευθύνη από όλους. Πρόκειται για μία μάχη στην οποία κανείς δεν περισσεύει και όλοι έχουμε ρόλο, από τον απλό οικιακό καταναλωτή έως το ίδιο το κράτος και την τοπική αυτοδιοίκηση, τις επιχειρήσεις, τις βιομηχανίες, την κοινωνία.

Σύμφωνα με παράγοντες της ΕΥΔΑΠ η συζήτηση για το νερό δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές αντιδράσεις ή σε συγκυριακές αφορμές για αντιπαραθέσεις και κυρίως, δεν μπορεί να παραμένει στα λόγια. Χρειάζονται υπεύθυνες και γρήγορες αποφάσεις, επενδύσεις και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, αλλά και συνειδητή στάση της κοινωνίας το οποίο είναι ουσιαστικά μονόδρομος.

Ο σχεδιασμός της ΕΥΔΑΠ και το πλάνο επενδύσεων των 2,5 δισ. ευρώ

Η ΕΥΔΑΠ καλείται να διασφαλίσει όχι μόνο τη σημερινή επάρκεια νερού, αλλά και τη δυνατότητα κάλυψης των αναγκών της Αττικής τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με την Εταιρεία, η απάντηση σε αυτή την πρόκληση είναι ένα εκτεταμένο, ανταποδοτικό επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ, που αφορά σε διαφορετικούς άξονες δράσης, από την αντικατάσταση παλαιών αγωγών και τη μείωση των διαρροών έως την ψηφιακή παρακολούθηση των δικτύων, την ενεργειακή αναβάθμιση εγκαταστάσεων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του υδροδοτικού συστήματος, την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών στην εξοικονόμηση του νερού, αλλά και την επαναχρησιμοποίηση όπου αυτό επιτρέπεται.

Πρόκειται για παρεμβάσεις που αποτελούν τη βασική προϋπόθεση ώστε το νερό να συνεχίσει να φτάνει με ασφάλεια και επάρκεια στα νοικοκυριά στις επιχειρήσεις και στους δήμους της Αττικής.

Σύμφωνα με τους ίδιους παράγοντες αν κάποιος ισχυριζόταν ότι ένα τέτοιο εγχείρημα μπορεί να υποστηριχθεί με έσοδα που παραμένουν βαλτωμένα τα τελευταία 17 χρόνια, μάλλον θα ήταν για λόγους εντυπωσιασμού ή κοινωνικής συζήτησης. Η αναπροσαρμογή των τιμολογίων, μετά από 17 χρόνια αμετάβλητων χρεώσεων, και μάλιστα λαμβάνοντας υπόψη την ανταποδοτικότητα κάθε ευρώ που δίνει ο πολίτης, ήρθε για να στηρίξει κρίσιμα έργα που διασφαλίζουν ότι δεν θα πούμε το νερό νεράκι.

Βέβαια, ακόμα και το γεγονός ότι μετά την αναπροσαρμογή αυτή, τα τιμολόγια της ΕΥΔΑΠ παραμένουν τα χαμηλότερα μεταξύ μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων, ενισχύουν περισσότερο το επιχείρημα ότι η αναπροσαρμογή και δίκαιη ήταν, και αναγκαία.

Το νερό της Αττικής δεν είναι ανεξάντλητο, ούτε δεδομένο. Η ευθύνη για τη διαφύλαξή του είναι συλλογική και αφορά τόσο την Πολιτεία και τους θεσμούς όσο και τους πολίτες. Η έγκαιρη δράση σήμερα είναι η μόνη ασφαλής επιλογή για να αποφευχθούν πολύ μεγαλύτερα προβλήματα στο μέλλον καταλήγουν οι παράγοντες της ΕΥΔΑΠ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

   «Έφτασαν οι νέοι λογαριασμοί νερού. Αυξημένοι για όλους τους δήμους έως και 32%. Η πρωθυπουργική υπόσχεση για το ”φθηνότερο δυνατόν νερό”, έκρυβε αυξήσεις. Οι δήμοι καλούνται να πληρώσουν -εκτός από τους φουσκωμένους λογαριασμούς ενέργειας- και πανάκριβο νερό. Μισό εκατομμύριο ευρώ θα πληρώνει επιπλέον, ετησίως, ο δήμος Αθηναίων».

   Και προσθέτει: «Η ΕΥΔΑΠ μοίρασε εκατομμύρια ευρώ μερίσματα στους μετόχους της. Αδράνησε για χρόνια να θωρακίσει την Αττική με τα απαραίτητα έργα για τη λειψυδρία. Τώρα, εξισώνει τα τιμολόγια νερού των δήμων με τα βιομηχανικά τιμολόγια, με υπέρογκες αυξήσεις προκειμένου να χρηματοδοτήσει έργα που θα μπορούσαν να είχαν συγχρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκούς πόρους. Κυβέρνηση και ΕΥΔΑΠ, πίνουν εις υγείαν των κορόιδων».

Ο αποκλεισμός του δρόμου ισχύει από το ύψος της Πλατείας Συντάγματος και κρίθηκε απαραίτητος προκειμένου να εκτελεστούν επείγουσες εργασίες από τα συνεργεία της ΕΥΔΑΠ.

Οι οδηγοί που κινούνται στην περιοχή καλούνται να ακολουθούν τις υποδείξεις της Τροχαίας για την αποφυγή περαιτέρω ταλαιπωρίας.

Οι αλλαγές που εγκρίθηκαν από την Ανεξάρτητη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) θα έχουν ισχύ έως το 2029 και αφορούν το σύνολο των καταναλωτών.

Πιο αναλυτικά:

• Μειώνονται τα τιμολόγια που απευθύνονται σε οικονομικά ευάλωτες και ασθενείς ομάδες (δικαιούχοι κοινωνικού τιμολογίου, πολύτεκνοι, υπερήλικες) καθώς μηδενίζεται το πάγιο και οι χρεώσεις κατανάλωσης παραμένουν ίδιες.
• Oι χρεώσεις κατανάλωσης νερού και αποχέτευσης παραμένουν αμετάβλητες σε όλες τις κλίμακες κατανάλωσης.
• Αναπροσαρμόζεται κατά 1 ευρώ το πάγιο ύδρευσης και εισάγεται πάγιο 1 ευρώ στην αποχέτευση πλέον ΦΠΑ τον μήνα.

Η εφαρμογή των νέων παγίων θα ξεκινήσει σταδιακά από τον Ιανουάριο του 2026, αναλογικά με τον κύκλο καταμέτρησης κάθε νοικοκυριού.

Όπως επισημαίνει η ΕΥΔΑΠ, η αναπροσαρμογή στα τιμολόγια αφορά αποκλειστικά την κάλυψη αναγκαίων έργων υποδομής, που θα διασφαλίσουν την υψηλή ποιότητα υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης και σχετίζονται με την ανάγκη εκσυγχρονισμού των δικτύων της ΕΥΔΑΠ, ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητά τους απέναντι στην κλιματική κρίση και τον κίνδυνο της λειψυδρίας.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΥΔΑΠ υλοποιεί ένα ανταποδοτικό επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει:

• αντικατάσταση παλαιών αγωγών,
• μείωση διαρροών,
• ψηφιακή παρακολούθηση δικτύων,
• έργα ανθεκτικότητας απέναντι στη λειψυδρία και τα ακραία φαινόμενα.

Δεδομένου ότι η πρωτεύουσα βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη κρίση της τελευταίας τριακονταετίας ως προς την επάρκεια νερού, με τη στάθμη των ταμιευτήρων να έχει υποχωρήσει σε επισφαλή επίπεδα, η ΕΥΔΑΠ έχει εκπονήσει ένα τεράστιο πρόγραμμα επενδύσεων, ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για να θωρακίσει την Αττική. 

Το σχέδιο που θα υλοποιηθεί σε βάθος δεκαετίας, αφενός θα περιορίσει τις άσκοπες απώλειες νερού στο δίκτυο και αφετέρου θα συγκρατήσει την περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων μέσω κυκλικής χρήσης νερού από μη οικιακούς καταναλωτές.

Αναγκαία αναπροσαρμογή τιμολογίων για χρηματοδότηση των έργων

Τα έργα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα περιλαμβάνουν παρεμβάσεις σε δύο κατευθύνσεις: ύδρευση και αποχέτευση. Για τη χρηματοδότησή τους, η ΕΥΔΑΠ υπέβαλε προς έγκριση το πλαίσιο αναπροσαρμογών από 1η Ιανουαρίου 2026 των τιμολογίων. Σήμερα, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΕΕΥ) έλαβε απόφαση για την επικύρωση των νέων τιμολογίων της ΕΥΔΑΠ, τα οποία παραμένουν τα φθηνότερα στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη.

Τι αλλάζει στα τιμολόγια από 1η Ιανουαρίου:

• Μειώνονται τα τιμολόγια που απευθύνονται σε οικονομικά ευάλωτες και ασθενείς ομάδες (δικαιούχοι κοινωνικού τιμολογίου, πολύτεκνοι, υπερήλικες)  καθώς μηδενίζεται οποιαδήποτε πάγια χρέωση και δεν αλλάζουν οι τιμές σε όλες τις κλίμακες κατανάλωσης.
• Αναπροσαρμόζεται μόνο κατά 1 ευρώ το πάγιο ύδρευσης και εισάγεται πάγιο 1 ευρώ στην αποχέτευση πλέον ΦΠΑ το μήνα, ώστε οι πάγιες χρεώσεις να ανταποκρίνονται στα σημαντικά έργα υποδομής που επιβάλλεται να γίνουν κυρίως λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας και των έντονων πλημμυρικών φαινομένων εξαιτίας της κλιματικής κρίσης.

Τα μεγάλα έργα για τη θωράκιση της Αττικής

Στο σκέλος της ύδρευσης η ΕΥΔΑΠ έχει προϋπολογίσει επενδύσεις ύψους 730 εκατομμυρίων ευρώ για την αναβάθμιση των Μονάδων Επεξεργασίας Νερού που εξυπηρετούν το λεκανοπέδιο, την αντικατάσταση 660 χιλιομέτρων του δικτύου αγωγών ώστε να αφαιρεθούν πεπαλαιωμένα κομμάτια που «χάνουν» νερό και την εγκατάσταση 2 εκατομμυρίων έξυπνων μετρητών, που επιτρέπουν τον άμεσο εντοπισμό διαρροών.

«Κάθε σταγόνα μετράει. Δεν υπάρχουν περιθώρια σπατάλης, ούτε μπορούμε να εθελοτυφλούμε όταν σε ορισμένα παλιά τμήματα του δικτύου βλέπουμε συχνά απώλειες νερού», δήλωσε πηγή με γνώση των συζητήσεων που έχουν γίνει μεταξύ κυβέρνησης και ΕΥΔΑΠ τους τελευταίους 12 μήνες ώστε να βρεθούν οι κατάλληλες λύσεις. «Μειώνοντας τις απώλειες στο δίκτυο η Αττική γίνεται πιο υδρολογικά πιο ανθεκτική, κάτι που είναι κρίσιμο ούτως ή άλλως σε μία περίοδο που το κλίμα αλλάζει».

Ο δεύτερος πυλώνας μεγάλων παρεμβάσεων αφορά στην αποχέτευση, με επενδύσεις της τάξης των 900 εκατομμυρίων ευρώ και αιχμή την καλύτερη δευτερογενή αξιοποίηση «χρησιμοποιημένων» υδάτων από βιομηχανικές μονάδες και για άρδευση, χωρίς κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Κομβικής σημασίας στο μέτωπο αυτό, σύμφωνα με δεύτερη πηγή που έχει συμμετάσχει στην προετοιμασία του εγχειρήματος, είναι η επέκταση της εμβέλειας της ΕΥΔΑΠ σε περιοχές της ανατολικής Αττικής, όπου μεγάλοι οικισμοί εξακολουθούν έως και σήμερα να εξυπηρετούνται από βόθρους.

Ο σχεδιασμός προβλέπει τη σύνδεση 75.000 ακινήτων, δηλαδή περίπου 410.000 κατοίκων, στο δίκτυο αποχέτευσης, την κατασκευή τριών νέων Κέντρων Επεξεργασίας Λυμάτων πέραν των πέντε που ήδη λειτουργούν στην Αττική, αλλά και παρεμβάσεις σε αντλιοστάσια.

«Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κυκλικά υδάτινους πόρους και να μετατρέψουμε το αποχετευτικό σύστημα σε ασφαλή πάροχο νερού για βιομηχανικές ή αγροτικές εργασίες», τόνισε η δεύτερη πηγή, προσθέτοντας πως έτσι θα μειωθεί η πίεση στον Μόρνο και στην Υλίκη και θα προστατευθεί περισσότερο η Αττική από τυχόν διακυμάνσεις στη συνεχή διαθεσιμότητα νερού.

Παραμένει ο συναγερμός

Σε κάθε περίπτωση όμως, από κάθε πλευρά επισημάνθηκε ότι δεν υπάρχει το παραμικρό περιθώριο εφησυχασμού.

«Οι δύο μεγάλοι ταμιευτήρες στους οποίους βασίζεται η Αθήνα, ο Μόρνος και η Υλίκη, έχουν χάσει το 40% και πλέον των αποθεμάτων τους τα τελευταία χρόνια, ενώ πολλά ρυάκια στα οποία παραδοσιακά στηριζόμαστε για καλυφθούν οι απώλειες στερεύουν επειδή δεν υπάρχουν πολλά χιόνια στις βουνοκορφές», υπογράμμισε τρίτη πηγή, που έχει ασχοληθεί εκτενώς με την υδρολογική κατάσταση στην πρωτεύουσα και με τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής σε πυκνοκατοικημένες πόλεις.

«Έχει έρθει η ώρα να καταλάβουμε πως απαιτούνται δύσκολες επιλογές από όλους μας, αλλιώς οι συνέπειες θα είναι ακόμα χειρότερες», τόνισε η ίδια πηγή.

Οι νέες κλιματικές συνθήκες καθιστούν τις βροχοπτώσεις λιγότερο προβλέψιμες και συχνά πιο ακραίες, μεταβάλλοντας πλήρως τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχεδιάζεται η διαχείριση των υδατικών πόρων. Στην Αττική, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας, το ερώτημα είναι κρίσιμο: υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την υδροδότηση και πόσο ανθεκτικό είναι το σύστημα σε ένα δυσμενές σενάριο;

Οι κινήσεις της ΕΥΔΑΠ για την ασφάλεια της υδροδότησης

Παράγοντες της ΕΥΔΑΠ επισημαίνουν ότι οι βροχές των τελευταίων εβδομάδων προσέφεραν μια περιορισμένη ενίσχυση των αποθεμάτων, χωρίς όμως να αντιστρέψουν το σωρευμένο υδατικό έλλειμμα, καθώς οι ταμιευτήρες εμφανίζονται μειωμένοι κατά περίπου 200 εκατ. κυβικά μέτρα σε σύγκριση με πέρυσι. Όπως τονίζουν υδρολόγοι και επιστήμονες, οι χειμώνες με σταθερές και επαρκείς βροχοπτώσεις γίνονται πλέον η εξαίρεση και όχι ο κανόνας.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΥΔΑΠ έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή άμεσα μέτρα διαχείρισης, μεταξύ των οποίων:

• αξιοποίηση των αποθεμάτων της Υλίκης,
• ενεργοποίηση εφεδρικών γεωτρήσεων,
• συνεχή παρακολούθηση των αποθεμάτων σε πραγματικό χρόνο,
• παρεμβάσεις στο δίκτυο για περιορισμό των διαρροών.

Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη έργα συντήρησης και αντικατάστασης παλαιών αγωγών, με στόχο τη βελτίωση της αξιοπιστίας του συστήματος και τη μείωση των βλαβών, που οδηγούν σε απώλειες πολύτιμου νερού.

Μεταφορά νερού από την Ευρυτανία και εναλλακτικά σενάρια

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο έργο μεταφοράς νερού από την Ευρυτανία, το οποίο χαρακτηρίζεται ως στρατηγικής σημασίας. Ωστόσο, πρόκειται για μακροπρόθεσμο έργο, με ορίζοντα ολοκλήρωσης αρκετών ετών, γεγονός που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποτελέσει άμεση λύση σε ενδεχόμενη επιδείνωση της κατάστασης.

Για τον λόγο αυτό εξετάζονται εναλλακτικά σενάρια, όπως:

• ενεργοποίηση πρόσθετων γεωτρήσεων,
• λύσεις αφαλάτωσης, όπου κριθεί αναγκαίο.

Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα της ΕΥΔΑΠ προς τους πολίτες είναι σαφές: δεν υπάρχει λόγος πανικού, υπάρχει όμως ανάγκη υπευθυνότητας. Η εξοικονόμηση νερού στην καθημερινότητα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός παράγοντας για τη σταθερότητα του συστήματος.

Επενδυτικό σχέδιο 2,5 δισ. ευρώ απέναντι στη λειψυδρία

Απαντώντας στις προκλήσεις της λειψυδρίας, η ΕΥΔΑΠ υλοποιεί δεκαετές επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει 167 έργα σε ολόκληρη την Αττική. Το πλάνο καλύπτει:

• έργα ύδρευσης 730 εκατ. ευρώ,
• έργα αποχέτευσης 773 εκατ. ευρώ,
• παρεμβάσεις ψηφιακού μετασχηματισμού και κτιριακές υποδομές 193 εκατ. ευρώ,
• έργα 840 εκατ. ευρώ στην Ανατολική Αττική.

Για πρώτη φορά, η Ανατολική Αττική αποκτά σύγχρονο και ολοκληρωμένο αποχετευτικό σύστημα, με 410.500 κατοίκους και 75.000 ακίνητα να συνδέονται σε νέες, περιβαλλοντικά ασφαλείς υποδομές. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται κατά 50% από ευρωπαϊκούς πόρους, ενώ η ΕΥΔΑΠ έχει εξασφαλίσει επιπλέον 250 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Ενδεικτικό της επιτάχυνσης είναι ότι το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι επενδύσεις έφτασαν τα 31 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 38% σε σχέση με το 2024.

Τιμολόγια και ανταποδοτικότητα

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΥΔΑΠ έχει εισηγηθεί προς τη ΡΑΑΕΥ ήπια αναπροσαρμογή των τιμολογίων, με βασικό κριτήριο την ανταποδοτικότητα των έργων για τους πολίτες. Παράγοντες της εταιρείας επισημαίνουν ότι, παρά την πρόταση για μικρή προσαρμογή στα πάγια τέλη από το 2026, η Αθήνα παραμένει ανάμεσα στις πρωτεύουσες με τις χαμηλότερες καθαρές χρεώσεις νερού στην Ε.Ε.

Υπενθυμίζεται ότι η ΕΥΔΑΠ δεν έχει προχωρήσει σε αναπροσαρμογές εδώ και 17 χρόνια, απορροφώντας τις πληθωριστικές πιέσεις, ενώ σήμερα καλείται να υλοποιήσει ένα φιλόδοξο επενδυτικό πρόγραμμα που θα θωρακίσει τα υδατικά αποθέματα της Αττικής απέναντι στη μακροχρόνια λειψυδρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Σύμφωνα με τον εξειδικευμένο φορέα Global Water Intelligence (GWI), για κατανάλωση 15 κυβικών μέτρων νερού σε υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης ένα αθηναϊκό νοικοκυριό θα πληρώνει ανά μήνα 17,36 ευρώ προ φόρων. Πρόκειται για τη χαμηλότερη επιβάρυνση για οικιακές συνδέσεις μεταξύ 24 πρωτευουσών της ΕΕ για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα.

Στον αντίποδα, σε περισσότερες από 20 από τις πόλεις που αξιολογήθηκαν το μηνιαίο κόστος για 15 κυβικά μέτρα νερού είναι τουλάχιστον 23 ευρώ και σε 11 εξ αυτών υπερβαίνει τα 40 ευρώ. Στην Πράγα η χρέωση ξεπερνά τα 78 ευρώ, όμως τα ανεπίσημα «σκήπτρα» ακρίβειας κατέχει το Άμστερνταμ, που δεν αποτελεί έδρα της ολλανδικής κυβέρνησης αλλά είναι η συνταγματική πρωτεύουσα, όπου τα 15 κμ νερού τιμολογούνται πάνω από τα 82 ευρώ.

Δεύτερη φθηνότερη πρωτεύουσα, μετά την Αθήνα, είναι η Βουδαπέστη, όπου η χρέωση για την αντίστοιχη οικιακή κατανάλωση ανέρχεται σήμερα σε περίπου 18,4 ευρώ. Από πλευράς ύδρευσης, η ελληνική πρωτεύουσα κατατάσσεται δεύτερη φθηνότερη, καθώς, συμπεριλαμβάνοντας την αύξηση του πάγιου τέλους, ο λογαριασμός για κατανάλωση 15 κμ υπολογίζεται στα 10,25 ευρώ προ φόρων. Μόνο η Βουδαπέστη έχει χαμηλότερες χρεώσεις. Στο άλλο άκρο βρίσκεται η Βαλέτα της Μάλτας, όπου το αντίτιμο για αυτή την ποσότητα νερού αγγίζει τα 50 ευρώ.

Στο σκέλος της αποχέτευσης, η Αθήνα είναι και πάλι δεύτερη φθηνότερη, ακολουθώντας μόνο τη Σόφια της Βουλγαρίας. Η χρέωση, μετά την εισαγωγή του πάγιου τέλους, ανέρχεται στα 7,11 ευρώ προ φόρων για 15 κυβικά μέτρα οικιακής κατανάλωσης. Πρωταθλήτρια σε αυτή την κατηγορία είναι η Πράγα, όπου η το κόστος είναι άνω των 39 ευρώ. Τα στοιχεία της GWΙ δείχνουν επίσης πως η Αθήνα είναι μία από μόλις τέσσερις πρωτεύουσες στην ΕΕ όπου οι χρεώσεις για το νερό δεν αυξήθηκαν μεταξύ 2013 και 2024. Για την ακρίβεια, η τελευταία αναπροσαρμογή στα τιμολόγια της ΕΥΔΑΠ έγινε το 2008, που σημαίνει ότι η επιχείρηση δεν μετακύλισε στους καταναλωτές τις αυξήσεις που προέκυψαν στο κοστολόγιό της τόσο κατά την οικονομική κρίση όσο και κατά την παγκόσμια έξαρση του πληθωρισμού. Σε κάθε περίπτωση, ενδεικτικό του διαχρονικά χαμηλού κόστους του νερού στην Αθήνα είναι ότι το 2023 το ετήσιο κόστος ύδρευσης και αποχέτευσης ως ποσοστό του ΑΕΠ ανά κάτοικο του λεκανοπεδίου ήταν μόλις 0,86%.

Η μοναδική πρωτεύουσα στην ΕΕ που είχε καλύτερη επίδοση ήταν του Λουξεμβούργου, χώρα που – μαζί με το Μονακό και το Λιχτενστάιν – έχει ένα από τα τρία υψηλότερα κατά κεφαλήν ΑΕΠ παγκοσμίως. Πώς θα γίνει η προσαρμογή στα τιμολόγια για τη θωράκιση κατά της λειψυδρίας Υπενθυμίζεται πως η εισήγηση της ΕΥΔΑΠ προς την ΡΑΑΕΥ προβλέπει ότι οι ευάλωτοι καταναλωτές, δηλαδή όσοι υπάγονται στο κοινωνικό τιμολόγιο, οι υπερήλικες και οι πολύτεκνοι, θα δουν μειώσεις τους λογαριασμούς τους, καθώς όλα τα τέλη τους μηδενίζονται. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες καταναλωτές στην Αθήνα βρίσκονται σε ακόμα καλύτερη θέση στην ευρωπαϊκή κλίμακα.

Για τους υπόλοιπους οικιακούς καταναλωτές, με βάση την εισήγηση, θα γίνει μηνιαία προσαρμογή στο πάγιο τέλος ύδρευσης κατά 1 ευρώ πλέον ΦΠΑ και θα εισαχθεί πάγιο τέλος αποχέτευσης 1 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Άρα, η τελική μεικτή επιβάρυνση θα είναι 2,48 ευρώ ανά μήνα. Για την αντιμετώπιση της έλλειψης υδάτινων πόρων στην πρωτεύουσα, η ΕΥΔΑΠ εκτελεί πρόγραμμα έργων ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος δεκαετίας. Επενδύσεις γίνονται, μεταξύ άλλων, για την αντικατάσταση παλαιών αγωγών και την τοποθέτηση 2 εκατομμυρίων «έξυπνων» μετρητών, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι διαρροές. Στη λίστα των έργων περιλαμβάνεται επίσης η αναβάθμιση των Μονάδων Επεξεργασίας Νερού και η κατασκευή τριών νέων Κέντρων Επεξεργασίας Λυμάτων.