Ειδικότερα, όπως αναφέρει ανακοίνωση, στην εταιρεία JACOBS DOUWE EGBERTS, που δραστηριοποιείται στην κατηγορία του καφέ, επιβλήθηκε πρόστιμο 248.061 ευρώ για υπέρβαση του επιτρεπόμενου περιθωρίου μικτού κέρδους σε 20 κωδικούς προϊόντων.

Παράλληλα, στην εταιρεία PEPSICO HELLAS Μ.Α.Β.Ε.Ε. επιβλήθηκε πρόστιμο 328.067 ευρώ για υπέρβαση του επιτρεπόμενου περιθωρίου μικτού κέρδους σε 12 κωδικούς προϊόντων στις κατηγορίες δημητριακών, σοκολάτας και χυμών.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αρχής, οι παραβάσεις αφορούν το διάστημα από 13 Μαρτίου έως 3 Απριλίου 2026 και συνίστανται σε υπέρβαση του επιτρεπόμενου περιθωρίου κέρδους κατά παράβαση της ισχύουσας νομοθεσίας.

Η Αρχή επισημαίνει ότι η εξέταση και άλλων φακέλων συνεχίζεται με εντατικούς ρυθμούς, ενώ αναμένονται νέες αποφάσεις το προσεχές διάστημα. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι θα συνεχίσει τους συστηματικούς ελέγχους στην αγορά, παρεμβαίνοντας όπου εντοπίζονται πρακτικές που παραβιάζουν τη νομοθεσία και θίγουν τα συμφέροντα των καταναλωτών.

Πρόκειται για επιχειρήσεις και οργανισμούς που δεν περιορίζονται σε marketing καμπάνιες περί «βιωσιμότητας», αλλά επιχειρούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τομείς όπως η φτώχεια, η ψυχική υγεία, η πρόσβαση στο νερό, η γεωργία, η εκπαίδευση και η κοινωνική ένταξη.

Από εταιρείες χαρτιού υγείας που χρηματοδοτούν γεωτρήσεις στην Αφρική μέχρι οργανώσεις που κατάφεραν να μειώσουν δραματικά τις αυτοκτονίες στη Γέφυρα Γκόλντεν Γκέιτ, η φετινή λίστα αποτυπώνει ένα νέο μοντέλο επιχειρηματικής επιρροής όπου το κοινωνικό αποτύπωμα μετατρέπεται σε κεντρικό κομμάτι της εταιρικής ταυτότητας.

Ανάμεσα στις πιο συζητημένες παρουσίες βρίσκεται η αμερικανική εταιρεία σαπουνιών Dr. Bronner’s, η οποία προκάλεσε αίσθηση όταν αποχώρησε από το σύστημα πιστοποίησης B Corp, παρότι θεωρούνταν μία από τις πιο υψηλά αξιολογημένες εταιρείες παγκοσμίως. Η διοίκηση της οικογενειακής επιχείρησης κατηγόρησε το B Corp ότι είχε μετατραπεί σε εργαλείο «greenwashing» και «purpose-washing» [ηθικού ή οικολογικού “ξεπλύματος”] για πολυεθνικούς κολοσσούς.

Η αποχώρηση είχε τόσο μεγάλο αντίκτυπο ώστε λίγους μήνες αργότερα ο οργανισμός B Lab προχώρησε σε αυστηροποίηση των κριτηρίων του, εισάγοντας μεταξύ άλλων υποχρεωτικούς ανεξάρτητους ελέγχους. Παρ’ όλα αυτά, η Dr. Bronner’s δεν επέστρεψε στο σύστημα. Αντίθετα, δημιούργησε τη δική της πρωτοβουλία, το Purpose Pledge, μια συμμαχία εταιρειών που δεσμεύονται σε ηθική διακυβέρνηση και βιώσιμες αλυσίδες παραγωγής. «Θέλουμε η ηθική να ενσωματώνεται σε κάθε επίπεδο λειτουργίας μιας εταιρείας», δηλώνει ο CEO Ντέιβιντ Μπρόννερ.

Σε έναν εντελώς διαφορετικό τομέα, ο αγροτικός συνεταιρισμός Land O’Lakes επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις τεράστιες πιέσεις που δέχεται σήμερα η αμερικανική γεωργία. Η κλιματική αλλαγή, οι εμπορικοί πόλεμοι, οι γεωπολιτικές κρίσεις και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού δημιουργούν ένα εκρηκτικό περιβάλλον για τους παραγωγούς. Η εταιρεία, που δραστηριοποιείται σε περίπου το 50% των καλλιεργήσιμων εκτάσεων των ΗΠΑ, πιέζει για μεταρρυθμίσεις στη γεωργική πολιτική και ταυτόχρονα επενδύει σε τεχνολογίες AI για τη βελτιστοποίηση της παραγωγής.

Το 2025 συνεργάστηκε με τη Microsoft για την ανάπτυξη της εφαρμογής “Oz”, ενός εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης που βοηθά τους αγρότες να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τις καλλιέργειές τους. Παράλληλα, η εταιρεία εργάζεται και για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων, ανακατευθύνοντας εκατομμύρια κιλά γαλακτοκομικών προϊόντων σε τράπεζες τροφίμων και δευτερογενείς αγορές. «Οι Αμερικανοί αγρότες λειτουργούν μέσα σε διαρκή αστάθεια», λέει η CEO Μπεθ Φορντ. «Αυτά δεν είναι προβλήματα μόνο των αγροτών. Επηρεάζουν ολόκληρη την οικονομία».

Μία από τις πιο ιδιαίτερες εταιρείες της λίστας είναι η αυστραλιανή Who Gives A Crap, η οποία κατάφερε να μετατρέψει το χαρτί υγείας σε όχημα κοινωνικής αλλαγής. Η εταιρεία ιδρύθηκε με αφορμή το γεγονός ότι περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους παγκοσμίως δεν έχει πρόσβαση σε καθαρό νερό. Μέσα από εντυπωσιακά σχεδιασμένα και οικολογικά προϊόντα, η εταιρεία χρηματοδοτεί έργα υδροδότησης και αποχέτευσης, διαθέτοντας το 50% των κερδών της σε αντίστοιχες δράσεις.

Μέχρι τις αρχές του 2026 είχε ήδη δωρίσει περισσότερα από 14 εκατομμύρια δολάρια για γεωτρήσεις και τουαλέτες χωρίς νερό σε διάφορες χώρες. Όλα τα προϊόντα της κατασκευάζονται από μπαμπού ή ανακυκλωμένο χαρτί, σώζοντας πάνω από δύο εκατομμύρια δέντρα. «Πιστεύαμε ότι μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μια νέα πηγή χρηματοδότησης για αυτά τα προβλήματα συνδέοντας την ανάπτυξη της εταιρείας με την επίλυσή τους», εξηγεί ο συνιδρυτής Ντάνι Αλεξάντερ.

Η Costco, από την άλλη, ξεχώρισε κυρίως για τη στάση της απέναντι στις πολιτικές πιέσεις γύρω από τα προγράμματα διαφορετικότητας και ισότητας. Την ώρα που μεγάλες αμερικανικές εταιρείες όπως η Walmart, η Target και η Meta περιόριζαν τις πρωτοβουλίες DEI υπό τον φόβο πολιτικών αντιδράσεων, το 98% των μετόχων της Costco καταψήφισε πρόταση κατά των πολιτικών διαφορετικότητας. Η διοίκηση υποστήριξε ανοιχτά ότι η πολυμορφία σε εργαζόμενους και προμηθευτές αποτελεί πηγή καινοτομίας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Παράλληλα, η εταιρεία δώρισε μέσα στο 2025 τρόφιμα που αντιστοιχούν σε 186 εκατομμύρια γεύματα, ενώ προχώρησε και σε νέα προγράμματα πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή γονιμότητα μέσω συνεργασιών με ιατρικούς οργανισμούς.

Η Bombas, που ξεκίνησε ως startup με στόχο να πουλά κάλτσες και να δωρίζει άλλες τόσες σε αστέγους, έχει πλέον εξελιχθεί σε έναν από τους πιο επιτυχημένους κοινωνικούς επιχειρηματικούς οργανισμούς στις ΗΠΑ. Από το 2013 μέχρι σήμερα έχει δωρίσει περισσότερα από 200 εκατομμύρια είδη πρώτης ανάγκης, όπως κάλτσες, εσώρουχα και μπλούζες, σε ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες αστεγίας. Το επιχειρηματικό μοντέλο «ένα αγοράζεις, ένα δωρίζεται» παραμένει ο πυρήνας της εταιρείας. «Όσο μεγαλώνει η επιχείρηση, τόσο περισσότερο μπορούμε να προσφέρουμε», λέει ο CEO Τζέισον ΛαΡόουζ. Η Bombas έφτασε το 2025 σε κύκλο εργασιών σχεδόν 500 εκατομμυρίων δολαρίων, αποδεικνύοντας ότι το κοινωνικό μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει και σε μεγάλη κλίμακα.

Στην Αφρική, η εταιρεία Sanku δίνει μια διαφορετική μάχη: την αντιμετώπιση του υποσιτισμού. Περισσότερα από τα μισά παιδιά στην Ανατολική και Νότια Αφρική δεν λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες βασικών θρεπτικών συστατικών. Η Sanku έχει αναπτύξει τεχνολογία που επιτρέπει σε αλευρόμυλους να εμπλουτίζουν το αλεύρι με βιταμίνες και μέταλλα όπως σίδηρο, ψευδάργυρο και φυλλικό οξύ. Μέσα στον τελευταίο χρόνο, η εταιρεία τριπλασίασε την εμβέλειά της και πλέον παράγει αρκετό ενισχυμένο αλεύρι ώστε να τρέφονται 73 εκατομμύρια άνθρωποι σε Τανζανία, Κένυα και Αιθιοπία. Το κόστος ανά άνθρωπο έχει πέσει από τα 55 στα μόλις 9 σεντς. «Δεν πρόκειται απλώς για εργοστάσιο μιας χώρας, αλλά για υποδομή ολόκληρης της περιοχής», λέει ο CEO Φέλιξ Μπρουκς-Τσερτς.

Η φιλανθρωπική οργάνωση GiveDirectly συνεχίζει να προκαλεί συζητήσεις με το απλό αλλά αμφιλεγόμενο μοντέλο της: δίνει χρήματα απευθείας σε φτωχές οικογένειες χωρίς προϋποθέσεις. Για χρόνια πολλοί αμφισβητούσαν αν η πρακτική αυτή λειτουργεί. Όμως πρόσφατη έρευνα στην Κένυα έδειξε ότι οι χρηματικές μεταβιβάσεις μείωσαν τη βρεφική θνησιμότητα σχεδόν κατά 50%. «Δεν έχει σημασία πόσο καλό είναι ένα νοσοκομείο αν μια έγκυος γυναίκα δεν μπορεί να πληρώσει τη μεταφορά για να φτάσει εκεί», λέει ο CEO Νικ Άλαρντις.

Στον χώρο του πολιτισμού, το Bookshop.org συνεχίζει τη μάχη του απέναντι στην Amazon. Η πλατφόρμα επιτρέπει στους αναγνώστες να αγοράζουν βιβλία online στηρίζοντας απευθείας ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία. Μέσα στο 2025 διοχέτευσε 9,5 εκατομμύρια δολάρια σε μικρά βιβλιοπωλεία των ΗΠΑ, ενώ πλέον επεκτείνεται και στα ebooks, αναπτύσσοντας ακόμη και δικό της e-reader.

Ιδιαίτερη θέση στη λίστα έχει και το Bridge Rail Foundation, η οργάνωση που πάλεψε επί δύο δεκαετίες για την τοποθέτηση προστατευτικού διχτυού στη Γέφυρα Γκόλντεν Γκέιτ του Σαν Φρανσίσκο, ένα από τα πιο διαβόητα σημεία αυτοκτονιών στις ΗΠΑ. Το δίκτυο από ανοξείδωτο ατσάλι τοποθετήθηκε το 2024 και τα αποτελέσματα ήταν άμεσα: οι αυτοκτονίες μειώθηκαν δραματικά. «Ο περιορισμός των μέσων λειτουργεί», λέει η πρόεδρος της οργάνωσης, Νάργκες Ζοχούρι Ντίλον.

Τέλος, η μη κερδοσκοπική KultureCity προσπαθεί να μετατρέψει δημόσιους χώρους σε περιβάλλοντα φιλικά για ανθρώπους με αισθητηριακές δυσκολίες, όπως άτομα με αυτισμό, PTSD ή άνοια. Από γήπεδα NBA μέχρι καταστήματα LEGO και κρουαζιερόπλοια, η οργάνωση δημιουργεί «ήσυχες ζώνες», εκπαιδεύει προσωπικό και προσφέρει ειδικά sensory kits με ακουστικά και παιχνίδια αποφόρτισης. Παράλληλα, κατασκευάζει στην Αλαμπάμα το πρώτο «πάρκο προσβασιμότητας» στον κόσμο, έναν τεράστιο χώρο εκπαίδευσης και επαγγελματικής ένταξης ατόμων με αισθητηριακές ανάγκες.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην παραγωγή πετρελαίου των ΗΠΑ, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου (futures), τη ναυτιλία και το φυσικό αέριο, δήλωσε ο αξιωματούχος.

Ο εκπρόσωπος της Chevron δήλωσε ότι ο διευθύνων σύμβουλος της, Μάικ Γουίρθ, παρευρέθηκε στη συνάντηση για να συζητήσει τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, οι οποίες έχουν πληγεί από τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο εναντίον του Ιράν.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ ​​Μπέσεντ, η προσωπάρχης του Τραμπ Σούζι Γουάιλς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, παραβρέθηκαν επίσης στη συνάντηση, η οποία αναφέρθηκε για πρώτη φορά από το Axios.

Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου αποτελούν κίνδυνο για τους συναδέλφους του Ρεπουμπλικάνους του Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Κογκρέσου τον Νοέμβριο.

«Όλα τα στελέχη μίλησαν με ενθουσιασμό για τις ενέργειες που έχει κάνει ο πρόεδρος Τραμπ για να απελευθερώσει την αμερικανική ενεργειακή κυριαρχία και δήλωσαν ότι ο Πρόεδρος κάνει όλα τα σωστά πράγματα αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Η κυβέρνηση Τραμπ την περασμένη εβδομάδα έδωσε παράταση 90 ημερών σε έναν νόμο για τη ναυτιλία που ονομάζεται Νόμος Τζόουνς, για να επιτρέψει σε πλοία με ξένη σημαία να μετακινούν εμπορεύματα όπως προϊόντα πετρελαίου και λιπάσματα μεταξύ λιμένων των ΗΠΑ, κάτι που κανονικά δεν επιτρέπεται.

Η αμερικανική κυβέρνηση αυτόν τον μήνα επικαλέστηκε επίσης τον Νόμο περί Αμυντικής Παραγωγής που εξουσιοδοτεί το Πεντάγωνο και το Υπουργείο Ενέργειας να αναλάβουν δράσεις για τη μείωση των τιμών για τους καταναλωτές.

Ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ συναντιέται τακτικά με στελέχη του ενεργειακού κλάδου για να ακούσει τα σχόλιά τους σχετικά με τις εγχώριες και παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να λάβει πρόσθετα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της χαλάρωσης των κανονισμών για τη ρύπανση στα διυλιστήρια, σε μια προσπάθεια μείωσης των τιμών των καυσίμων.

«Δεν υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει τα κράτη μέλη να το εφαρμόσουν αυτό. Εξετάζουμε αν μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποια συντονισμένη προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή τη στιγμή αξιολογείται», δήλωσε ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις στους ευρωβουλευτές κατά τη διάρκεια ακρόασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες.

Οι δηλώσεις του Ντομπρόβσκις έρχονται μετά από κοινή επιστολή της Αυστρίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας στην Επιτροπή με αίτημα να πάρουν μέτρα, ώστε υπερκέρδη των εταιρειών από την κρίση στη Μέση Ανατολή να κατανεμηθούν δίκαια.

Το προηγούμενο

Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της ΕΕ ήδη υποφέρουν από την απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων, που προκάλεσε το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν. Δεν είναι η πρώτη φορά που φορολογούνται τα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών.  Η ΕΕ το 2022 που ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία εισήγαγε έναν προσωρινό φόρο επί των υπερκερδών.

Η Επιτροπή προετοιμάζει επίσης μια δέσμη μέτρων για να βοηθήσει τις χώρες να αντιμετωπίσουν την κρίση. Η ηλεκτρική ενέργεια μεταξύ άλλων θα φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ θα τροποποιηθεί το σύστημα ανώτατου ορίου και εμπορίας εκπομπών της ΕΕ για να αποτραπεί η εκτόξευση της τιμής του άνθρακα.

Ο Ντομπρόβσκις απέρριψε πιο ριζοσπαστικές επιλογές για την αντιμετώπιση της κρίσης, όπως η αναστολή των κανόνων της ΕΕ για τις δημόσιες δαπάνες με την ενεργοποίηση της λεγόμενης γενικής ρήτρας διαφυγής. Οι Βρυξέλλες εφάρμοσαν τη στρατηγική κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορέσουν να ξοδέψουν χρήματα για να βγουν από την κρίση, η οποία βύθισε την Ευρώπη στη βαθύτερη ύφεση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι συνέπειες του πολέμου στην Οικονομία

Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι η Επιτροπή θα παρακολουθεί τις οικονομικές εξελίξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επιδεινωθούν εν μέσω μιας εύθραυστης εκεχειρίας που επιτεύχθηκε μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Ο Ντομπρόβσκις έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η ανάπτυξη της ΕΕ θα μπορούσε να αναθεωρηθεί προς τα κάτω έως και 0,6 ποσοστιαίες μονάδες, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.

Το 2026 δεν είναι 2022

Όμως, τα οικονομικά των χωρών της ΕΕ βρίσκονται υπό μεγαλύτερη πίεση συγκριτικά με το 2022. Οποιεσδήποτε περικοπές στους ενεργειακούς φόρους θα πρέπει να είναι προσωρινές, ώστε να μην χαθούν τα έσοδα από τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς.

«Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι το περιθώριο ελιγμών μας εδώ είναι πιο περιορισμένο από ό,τι στα προηγούμενα σοκ, δεδομένων […] τόσο των υψηλότερων επιπέδων ελλείμματος όσο και του χρέους, των υψηλότερων επιτοκίων, καθώς και της επείγουσας ανάγκης για πρόσθετες αμυντικές δαπάνες», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.

«Αγνοήσατε τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις μας σχετικά με την ανάγκη διακοπής των τρομοκρατικών επιχειρήσεων και σήμερα, ως αποτέλεσμα των τρομοκρατικών επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν από εσάς και τους Ισραηλινούς συμμάχους σας, αρκετοί Ιρανοί πολίτες έγιναν μάρτυρες. Δεδομένου ότι το πρωταρχικό στοιχείο στο σχεδιασμό και την παρακολούθηση των στόχων δολοφονίας είναι οι αμερικανικές εταιρείες ΤΠΕ και Τεχνητής Νοημοσύνης, σε απάντηση σε αυτές τις τρομοκρατικές επιχειρήσεις, από τώρα και στο εξής τα κύρια ιδρύματα που εμπλέκονται αποτελεσματικά σε τρομοκρατικές επιχειρήσεις θα θεωρούνται νόμιμοι στόχοι μας».

Οι Ιρανοί καλούν τους υπαλλήλους αυτών των εταιρειών να «εγκαταλείψουν αμέσως τους χώρους εργασίας τους» και στους κατοίκους «σε όλες τις χώρες της περιοχής» να εκκενώσουν εάν ζούσαν κοντά.

Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν μια λίστα με αμερικανικές επιχειρήσεις που υποτίθεται ότι σκόπευε να στοχεύσει το IRGC, συμπεριλαμβανομένων πολλών γνωστών εταιρειών, όπως οι Microsoft, Apple, Google, Intel και η Boeing.

Παναγιώτης Δρίβας

Σύμφωνα με τους ειδικούς εφόσον η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση συνεχιστεί και οι εξαγωγές του Κόλπου παραμείνουν διαταραγμένες για εβδομάδες, η παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, με υψηλές τιμές, αναταράξεις στο εμπόριο και εντεινόμενες πληθωριστικές πιέσεις.

Οι ανησυχίες στις διεθνείς αγορές ενέργειας κλιμακώνονται, καθώς εντείνεται το σενάριο οι μεγάλες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου των χωρών του Κόλπου να προχωρήσουν σε επίκληση της ρήτρας «ανωτέρας βίας». Ήδη το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν έχουν ανακοινώσει αντίστοιχα μέτρα, εν μέσω της κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή και των προβλημάτων στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Η εξέλιξη αυτή εντείνει τους φόβους για ενδεχόμενη διακοπή σημαντικού μέρους των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Λίγες ημέρες πριν, ο Υπουργός Ενέργειας του Κατάρ και διευθύνων σύμβουλος της QatarEnergy, Saad Sherida Al‑Kaabi, προειδοποίησε ότι εάν ο πόλεμος παραταθεί για εβδομάδες, όλοι οι εξαγωγείς ενέργειας στον Κόλπο ενδέχεται να αναγκαστούν να κηρύξουν κατάσταση ανωτέρας βίας. Όπως ανέφερε, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να εκτινάξει την τιμή του πετρελαίου έως και τα 150 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.

Οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι χώρες του Κόλπου αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της παγκόσμιας ενεργειακής παραγωγής. Διαθέτουν περίπου 32,7% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και παράγουν συνολικά σχεδόν 18 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 19% της παγκόσμιας ζήτησης, η οποία αγγίζει τα 99 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

Το Κατάρ, παράλληλα, είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, καλύπτοντας περίπου 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG. Οποιαδήποτε διαταραχή στις εξαγωγές του μπορεί επομένως να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Οι εξελίξεις υπογραμμίζουν πόσο ευάλωτη παραμένει η παγκόσμια οικονομία σε διαταραχές στον Περσικό Κόλπο, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους του πλανήτη

Η ρήτρα ανωτέρας βίας ενεργοποιείται στις διεθνείς συμβάσεις ενέργειας όταν προκύπτουν περιστάσεις εκτός ελέγχου – όπως πόλεμοι ή φυσικές καταστροφές – που καθιστούν αδύνατη ή επικίνδυνη την τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι εταιρείες μπορούν να αναστείλουν προσωρινά τις παραδόσεις χωρίς να αντιμετωπίσουν νομικές κυρώσεις ή αποζημιώσεις.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει προσωρινή διακοπή ή σημαντική μείωση των εξαγωγών, έως ότου επανέλθουν οι συνθήκες ασφάλειας.

• Η QatarEnergy ανακοίνωσε ήδη τη διακοπή της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου έπειτα από στρατιωτικές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της στις βιομηχανικές πόλεις Ras Laffan και Mesaieed.
• Παράλληλα, η Kuwait Petroleum Corporation κήρυξε επίσης κατάσταση ανωτέρας βίας στις πωλήσεις αργού πετρελαίου, μετά την επιβράδυνση της ναυτιλιακής κίνησης στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με το Reuters, η παραγωγή μειώθηκε προληπτικά κατά περίπου 100.000 βαρέλια ημερησίως.
• Τη Δευτέρα, η Bapco Energies του Μπαχρέιν ανακοίνωσε επίσης κατάσταση ανωτέρας βίας στις δραστηριότητές της μετά από επίθεση που στόχευσε το συγκρότημα διύλισης πετρελαίου της εταιρείας.

Οι κινήσεις αυτές ενισχύουν τον φόβο ότι το φαινόμενο μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους παραγωγούς της περιοχής εάν συνεχιστούν οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές υποδομές.

Ο ειδικός σε θέματα ενέργειας Nihad Ismail εκτιμά ότι μια γενικευμένη επίκληση ανωτέρας βίας από τις χώρες του Κόλπου θα οδηγούσε σε προσωρινή διακοπή των προμηθειών μέχρι να αποκατασταθούν οι συνθήκες ασφαλείας.

Όπως σημειώνει, οι χώρες της περιοχής που εξάγουν περίπου 18 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως ενδέχεται να αναγκαστούν να σταματήσουν προσωρινά τις εξαγωγές.

«Η αντικατάσταση αυτών των ποσοτήτων βραχυπρόθεσμα θα είναι εξαιρετικά δύσκολη», επισημαίνει, αν και ενδέχεται να αξιοποιηθούν εν μέρει πλωτά αποθέματα ρωσικού και ιρανικού πετρελαίου ή να αυξηθεί η παραγωγή από άλλους παραγωγούς.

Παράλληλα, οι κίνδυνοι στην περιοχή έχουν ήδη εκτοξεύσει το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης. Η ναύλωση ενός υπερδεξαμενόπλοιου από τον Κόλπο προς την Κίνα ξεπερνά πλέον τα 240.000 δολάρια ημερησίως.

• Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η αντικατάσταση των ποσοτήτων από τον Κόλπο θα είναι εξαιρετικά δύσκολη στο άμεσο μέλλον λόγω του τεράστιου όγκου τους στην παγκόσμια αγορά.

Ο οικονομολόγος Medhat Al‑Ghadamsi προειδοποιεί ότι η διακοπή των ροών μέσω του Κόλπου θα μπορούσε να δημιουργήσει έλλειμμα 20% έως 30% των παγκόσμιων προμηθειών.

Σε αυτή την περίπτωση, οι εισαγωγικές χώρες θα αναγκαστούν να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές, όπως η Αλγερία, η Λιβύη, η Ρωσία και ορισμένες χώρες της Νότιας Αμερικής.

Ωστόσο, οι επιλογές αυτές θα είναι ακριβότερες λόγω της αυξημένης ζήτησης και του υψηλότερου κόστους μεταφοράς και ασφάλισης.

Ο ίδιος προβλέπει ότι εάν η κρίση συνεχιστεί, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να πλησιάσουν τα 120 δολάρια το βαρέλι μέσα στους επόμενους έξι μήνες, ενισχύοντας παράλληλα τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους στον κόσμο, από τον οποίο διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και LNG.

Η διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τις εξαγωγές πετροχημικών προϊόντων, λιπασμάτων και βιομηχανικών μετάλλων που παράγονται σε μεγάλες ποσότητες στις χώρες του Κόλπου.

Ο ειδικός σε θέματα ενέργειας Hashem Aql εκτιμά ότι η επίκληση ανωτέρας βίας από τις χώρες της περιοχής θα μπορούσε να οδηγήσει σε παράλυση της ναυτιλιακής δραστηριότητας στο στενό.

«Οι ασφαλιστικές δαπάνες για τη ναυτιλία αυξάνονται σημαντικά, ενώ πολλά πλοία ίσως αναγκαστούν να ακολουθήσουν μεγαλύτερες διαδρομές, όπως τον περίπλου γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας», σημειώνει. Σε αυτό το σενάριο, το κόστος μεταφοράς θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 30% έως 50%, ενώ οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού θα αντιμετωπίσουν καθυστερήσεις εβδομάδων.

• Η άνοδος των τιμών ενέργειας και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού εκτιμάται ότι θα επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία μέσω πολλαπλών καναλιών, κυρίως μέσω της αύξησης του πληθωρισμού και του κόστους παραγωγής.

Παράλληλα, οι υψηλές τιμές ενέργειας ενδέχεται να δυσκολέψουν τις κεντρικές τράπεζες στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη να μειώσουν τα επιτόκια, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις ενδέχεται να επανέλθουν.

Ιδιαίτερα στην Ευρώπη, η αύξηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου μπορεί να ασκήσει ισχυρή πίεση σε ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως η χημική βιομηχανία και η παραγωγή χάλυβα, οδηγώντας ορισμένες εταιρείες είτε σε μείωση παραγωγής είτε σε μεταφορά δραστηριοτήτων σε περιοχές με χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.

Τι είναι η ρήτρα ανωτέρας βίας και πότε ενεργοποιείται

Η ρήτρα ανωτέρας βίας (force majeure clause) είναι ένας συμβατικός όρος στις εμπορικές συμφωνίες εταιρειών, ο οποίος απαλλάσσει ένα ή και τα δύο μέρη από την ευθύνη και την υποχρέωση εκπλήρωσης των συμβατικών τους υποχρεώσεων (π.χ. παράδοση προϊόντων, πληρωμή) όταν συμβαίνουν γεγονότα απρόβλεπτα, εξαιρετικά και πέρα από τον έλεγχό τους.

Για να ενεργοποιηθεί η ρήτρα, το γεγονός πρέπει να είναι:

• Απρόβλεπτο: Δεν θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί κατά την υπογραφή της σύμβασης.
• Αναπόφευκτο: Δεν θα μπορούσε να αποτραπεί, ακόμα και με λήψη μέτρων.
• Εξωτερικό: Το αίτιο βρίσκεται εκτός της σφαίρας επιρροής της εταιρείας.

Παραδείγματα:

• Φυσικές καταστροφές: Σεισμοί, πλημμύρες, τυφώνες, πυρκαγιές.
• Πολιτικά/Κοινωνικά γεγονότα: Πόλεμος, τρομοκρατικές επιθέσεις, απεργίες, εμφύλιες ταραχές.
• Κρατικές αποφάσεις: Απαγορεύσεις εισαγωγών/εξαγωγών, κλείσιμο συνόρων, lockdown (όπως στην περίπτωση του COVID-19).

Τι προσφέρει η Ρήτρα στις Εταιρείες

• Απαλλαγή από Ευθύνη: Η εταιρεία που δεν μπορεί να εκπληρώσει τη σύμβαση δεν θεωρείται υπαίτια.
• Αποφυγή Κυρώσεων: Δεν επιβάλλονται ποινικές ρήτρες, πρόστιμα ή αποζημιώσεις για καθυστέρηση ή μη παράδοση.
• Αναστολή ή Λύση: Συνήθως προβλέπει την αναστολή των υποχρεώσεων για όσο διαρκεί το γεγονός, ή τη λύση της σύμβασης αν η ανωτέρα βία διαρκέσει πολύ.

Βασικά Στοιχεία της Ρήτρας

• Προσεκτική Διατύπωση: Πρέπει να ορίζει σαφώς τι συνιστά ανωτέρα βία, καθώς δεν υπάρχει ενιαίος ορισμός σε όλα τα δίκαια.
• Υποχρέωση Ενημέρωσης: Η εταιρεία που επικαλείται τη ρήτρα πρέπει να ενημερώσει άμεσα το αντισυμβαλλόμενο μέρος.
• Προσπάθεια Μετριασμού (Mitigation): Η εταιρεία οφείλει να λάβει κάθε δυνατό μέτρο για να μειώσει τις επιπτώσεις του γεγονότος.

Ανωτέρα Βία vs Απρόβλεπτη Μεταβολή Συνθηκών

Σε αντίθεση με την ανωτέρα βία, όπου η εκπλήρωση είναι αδύνατη, η “απρόβλεπτη μεταβολή συνθηκών” (hardship clause) αφορά περιπτώσεις όπου η εκπλήρωση γίνεται εξαιρετικά επαχθής (π.χ. τεράστια αύξηση κόστους), αλλά όχι αδύνατη.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Η ελληνική κυβέρνηση πλέον είναι θέμα ημερών να ενεργοποιήσει το πλέγμα παρεμβάσεων για την αποτροπή ακραίων ανατιμήσεων στα καύσιμα και την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας.

Κεντρικό εργαλείο της κυβερνητικής πολιτικής παραμένει η εφαρμογή του πλαισίου για τα περιθώρια κέρδους, το οποίο προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να αυξάνουν το μικτό περιθώριο κέρδους τους πέραν των επιπέδων που ίσχυαν πριν την έναρξη της ενεργειακής κρίσης.

Στο πλαίσιο αυτό, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ) αναμένεται να πραγματοποιήσουν εκτεταμένους ελέγχους, με στόχο τον εντοπισμό αδικαιολόγητων αυξήσεων τιμών.

Σε περιπτώσεις παραβίασης της νομοθεσίας προβλέπονται αυστηρά πρόστιμα, ενώ δεν αποκλείεται και η προσωρινή αναστολή λειτουργίας επιχειρήσεων που παραβιάζουν επανειλημμένα το πλαίσιο.

Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει πρόσθετα μέτρα στήριξης των καταναλωτών σε περίπτωση που οι διεθνείς τιμές ενέργειας συνεχίσουν να κινούνται ανοδικά.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια που περιλαμβάνουν:

• στοχευμένες επιδοτήσεις για ευάλωτα νοικοκυριά,
• ενίσχυση του μεταφορικού κόστους για επαγγελματίες που πλήττονται από την αύξηση των καυσίμων,
• και ενδεχόμενη επαναξιολόγηση φορολογικών παρεμβάσεων εφόσον οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.

Οι παρεμβάσεις θα είναι στοχευμένες ώστε να περιορίζεται η δημοσιονομική επιβάρυνση, διατηρώντας παράλληλα επαρκή στήριξη στην αγορά.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη διαφάνεια των τιμών, με την ενίσχυση των ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης της αγοράς καυσίμων. Μέσω της πλατφόρμας του Υπουργείου Ανάπτυξης, οι καταναλωτές μπορούν να συγκρίνουν τιμές σε πρατήρια σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ οι αρχές αποκτούν καλύτερη εικόνα για τις μεταβολές στην αγορά.

Κυβερνητικοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι στόχος είναι να αποτραπούν φαινόμενα κερδοσκοπίας σε μια περίοδο όπου η διεθνής αβεβαιότητα δημιουργεί έντονες πιέσεις στο ενεργειακό κόστος.

Οι Αρχές συνέλαβαν 11 άτομα για το κύκλωμα που είχε συστήσει 380 εταιρείες με 205 αχυράνθρωπους, ενώ κατασχέθηκαν 110 τραπεζικές κάρτες, ισάριθμες σφραγίδες και 100.000 ευρώ μετρητά στα σπίτια των εμπλεκομένων.

Πώς δρούσε το κύκλωμα

Η υπόθεση αφορά 380 επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνταν κυρίως στον χώρο της εστίασης και της εμπορίας ηλεκτρονικών υπολογιστών, μεταξύ των οποίων και γνωστής αλυσίδας fast food. Η επιχείρηση χρησιμοποιούσε 205 «μπροστινούς» κυρίως αλλοδαπούς που εκτελούσαν χρέη διαχειριστών και υπευθύνων των καταστημάτων, που δεν είχαν καμία συμμετοχή ούτε στη διοίκηση, ούτε στη ροή του χρήματος.

Η συμμορία σύστηνε μια εταιρεία με έναν «μπροστινό». Δραστηριοποιούνταν κανονικά, έκανε τζίρο αλλά δεν απέδιδε ποτέ ΦΠΑ, φόρους και εισφορές. Όταν τα χρέη γίνονταν δυσθεώρητα ή προέκυπτε έλεγχος, η εταιρεία σταματούσε να υφίσταται. Στη θέση της εμφανιζόταν άλλη, με νέο ΑΦΜ και νέο διαχειριστή. Η δραστηριότητα συνεχιζόταν αδιάκοπα, αλλά το νομικό πρόσωπο είχε αλλάξει και τα χρέη έμεναν στο παλιό ΑΦΜ.

Από τις 380 επιχειρήσεις, οι 317 είχαν ήδη δημιουργήσει οφειλές 27 εκατ. ευρώ προς την ΑΑΔΕ και 16 εκατ. ευρώ προς τον ΕΦΚΑ. Συνολικά, η ζημία για το Δημόσιο αγγίζει τα 43 εκατομμύρια ευρώ.

Τι κατασχέθηκε

• 110 τραπεζικές κάρτες που ανήκαν στους αχυρανθρώπους, μέσω των οποίων γινόταν η διακίνηση του μαύρου χρήματος.
• 110 σφραγίδες εταιρειών-κέλυφος, έτοιμες να χρησιμοποιηθούν για την έκδοση πλαστών εγγράφων.
• 100.000 ευρώ σε μετρητά και έναν μετρητή χαρτονομισμάτων, δείγμα της άμεσης ρευστότητας του κυκλώματος.
• Πλήθος σκληρών δίσκων, φορητών υπολογιστών και συσκευών POS, που αναμένεται να «μιλήσουν» στα εργαστήρια της αστυνομίας, αποκαλύπτοντας το πλήρες εύρος των συναλλαγών.

Η δεύτερη φάση τον Οκτώβριο, οπότε η υποχρέωση θα επεκταθεί και στις υπόλοιπες με μικρότερα ακαθάριστα έσοδα.

Σταδιακά, ο τρόπος έκδοσης τιμολογίων από επιχειρήσεις και επαγγελματίες αλλάζει ριζικά από φέτος για όλους, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της έκδοσης εικονικών τιμολογίων.

Η εισαγωγή της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης αναμένεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη, όπως:

• μείωση της απώλειας ΦΠΑ και περιορισμό της έκδοσης εικονικών φορολογικών στοιχείων.
• σημαντική διευκόλυνση των επιχειρήσεων κατά την εκπλήρωση των δηλωτικών τους υποχρεώσεων, χάρη στην προσυμπλήρωση των δηλώσεων ΦΠΑ και του εντύπου Ε3.
• ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και μείωση του διαχειριστικού κόστους των ελληνικών επιχειρήσεων (κόστος έκδοσης, αποστολής & αποθήκευσης τιμολογίων, μείωση απωλειών τιμολογίων, λάθη χειροκίνητης καταχώρισης, διενέξεις με αντισυμβαλλόμενους).

Με το νέο σύστημα, οι επιχειρήσεις αποστέλλουν τα στοιχεία των συναλλαγών τους σε πιστοποιημένο πάροχο, ο οποίος εκδίδει το ηλεκτρονικό τιμολόγιο και το διαβιβάζει ταυτόχρονα στον εκδότη, στον παραλήπτη και στο myDATA της ΑΑΔΕ σε πραγματικό χρόνο.

Συγκεκριμένα:

• μέχρι Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου οι επιχειρήσεις με τζίρο άνω του 1 εκατ. ευρώ, πρέπει να έχουν συνάψει σύμβαση με Πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης, προκειμένου να εγκαταστήσουν τα συστήματα ηλεκτρονικής έκδοσης τιμολογίων.
• μέχρι 12 Φεβρουαρίου πρέπει να υποβάλουν στο myDATA τη «Δήλωση Έναρξης Ηλεκτρονικής Έκδοσης Στοιχείων». Αυτή η δήλωση υποβάλλεται είτε από τον πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης με τον οποίο έχει συμβληθεί η επιχείρηση, είτε από την ίδια την επιχείρηση εφόσον επιλέξει να χρησιμοποιεί τη δωρεάν εφαρμογή timologio της ΑΑΔΕ.
• έως 31 Μαρτίου προβλέπεται μεταβατική περίοδος σταδιακής προσαρμογής. Κατά το διάστημα αυτό, θα μπορούν να λειτουργούν παράλληλα τα υφιστάμενα εμπορικά ή λογιστικά συστήματα και οι ειδικές φόρμες καταχώρησης με το νέο σύστημα ηλεκτρονικής τιμολόγησης. Από 1η Απριλίου καταργούνται τα «παραδοσιακά» συστήματα και εφαρμόζεται πλήρως ηλεκτρονική έκδοση τιμολογίων.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 της απόφασης Α.1112/2025, ο πάροχος υποβάλλει τη «Δήλωση Έναρξης Ηλεκτρονικής Έκδοσης Στοιχείων» μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE το αργότερο εντός δέκα ημερών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της σύμβασης με την επιχείρηση. Η Οντότητα-Εκδότης (η επιχείρηση) λαμβάνει γνώση μέσω ανάρτησης στην εφαρμογή e-κοινοποιήσεις και ηλεκτρονικής ειδοποίησης, και δύναται να αποδεχθεί ή να απορρίψει τη δήλωση εντός δέκα ημερών. Εάν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, τεκμαίρεται η αποδοχή.

Το δεκαήμερο αυτό τελειώνει, πρακτικά, για όλους στις 12 Φεβρουαρίου (10 ημέρες μετά την Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου).

• Ωστόσο, σύμφωνα με ενημέρωση από την ΑΑΔΕ, από τις 38.000 επιχειρήσεις που οφείλουν να συμμορφωθούν, μόλις 19.961 (53% του συνόλου) έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία.

Οι υπόλοιπες 18.000 επιχειρήσεις έχουν λιγότερο από δέκα ημέρες για να ελέγξουν αν και τι έχει δηλώσει για αυτές ο Πάροχος με τον οποίο θα έχουν συμβληθεί. Στις επιχειρήσεις αυτές η ΑΑΔΕ απέστειλε ήδη και ειδοποίηση για την εκκρεμότητα.

Μεταξύ αυτών, μάλιστα, 3.300 επιχειρήσεις χρησιμοποιούν ήδη πάροχο ή το timologio ή το myDATAapp, αλλά δεν έχουν προβεί στην απαραίτητη δήλωση.

Πάντως, η διαδικασία που περιγράφεται στο άρθρο 6 προβλέπει ότι σε περίπτωση που ο πάροχος δεν υποβάλει εντός του διαστήματος των δέκα ημερών την απαιτούμενη δήλωση, η ευθύνη μεταφέρεται στη συμβαλλόμενη Οντότητα-Εκδότη (δηλαδή στην ίδια την επιχείρηση) η οποία φέρει η ίδια την υποχρέωση να υποβάλει τη δήλωση εντός δέκα ημερών από την παρέλευση της προθεσμίας του παρόχου να υποβάλει δήλωση.

• Η δήλωση είναι υποχρεωτική, ασχέτως και εάν έχει ήδη ξεκινήσει να εκδίδει ηλεκτρονικά τιμολόγια νωρίτερα. Τυχόν παράλειψη συνεπάγεται σοβαρό κίνδυνο.

Από 13 Φεβρουαρίου και μετά, τα τιμολόγια που θα εκδοθούν χωρίς πάροχο ή εκτός των δωρεάν εφαρμογών timologio και myDATAapp μπορεί να μη θεωρούνται νόμιμα. Βάσει νόμου, η μη έκδοση με έναν από τους παραπάνω δύο νόμιμους τρόπους ισοδυναμεί με μη έκδοση παραστατικού.

Αυτό σημαίνει πρόστιμο ίσο με 50% του ΦΠΑ για κάθε παραστατικό που θα εντοπιστεί από τον έλεγχο της φορολογικής διοίκησης ότι δεν εκδόθηκε νόμιμα. Συνεπώς η υποχρέωση δήλωσης μόνο «τυπική» δεν είναι, αφού τυχόν παράλειψη μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, ιδίως όσων έχουν υψηλό όγκο συναλλαγών.

• Από την 1η Οκτωβρίου 2026 ξεκινά η υποχρεωτική εφαρμογή για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις (με τζίρο κάτω του 1 εκατ. ευρώ), με μεταβατική περίοδο έως και τις 31 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. Η σταδιακή μετάβαση στοχεύει στην ομαλή προσαρμογή του επιχειρηματικού κόσμου στο νέο καθεστώς.

Για τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες αυτής της κατηγορίας, προβλέπονται επίσης σημαντικά φορολογικά κίνητρα πρόωρης ένταξης.

Συγκεκριμένα, για τις επιχειρήσεις της δεύτερης φάσης που θα επιλέξουν να συνάψουν από τις πρώτες σύμβαση με Πάροχο και να ενταχθούν στην ηλεκτρονική τιμολόγηση τουλάχιστον δύο μήνες πριν την υποχρεωτική ημερομηνία (πρακτικά δηλαδή μέχρι 3 Αυγούστου) θα κερδίσουν 100% προσαυξημένη απόσβεση για την αγορά εξοπλισμού και λογισμικού, και 100% προσαύξηση της δαπάνης για την υπηρεσία τιμολόγησης τον πρώτο χρόνο.

Δηλαδή κάθε τέτοια δαπάνη θα εκπίπτει κατά 200%.

Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό, καθώς τόσο ο ίδιος ο Τραμπ όσο και κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του δεν έκρυψαν ποτέ ότι τα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της Βενεζουέλας αποτέλεσαν βασικό κίνητρο για την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο.

«Δεν μπορείς να έχεις τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα στον κόσμο υπό τον έλεγχο αντιπάλων των Ηνωμένων Πολιτειών χωρίς να ωφελείται ο λαός της χώρας», δήλωσε χαρακτηριστικά στο NBC ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Από την πλευρά του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν «χώρες βιώσιμες και επιτυχημένες, όπου το πετρέλαιο μπορεί να ρέει ελεύθερα», υπογραμμίζοντας ότι κάτι τέτοιο ρίχνει τις διεθνείς τιμές και «είναι καλό για την αμερικανική οικονομία».

Η μεγάλη εικόνα και οι επιφυλάξεις

Παρά την πολιτική βεβαιότητα που εκπέμπει η Ουάσινγκτον, αναλυτές προειδοποιούν ότι η διάθεση των αμερικανικών εταιρειών να επενδύσουν δισεκατομμύρια σε εγκαταλελειμμένες και απαξιωμένες υποδομές μόνο αυτονόητη δεν είναι. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές της Jefferies Global Research & Strategy, η αύξηση της παραγωγής στη Βενεζουέλα προϋποθέτει κεφάλαια, πολιτική σταθερότητα και σαφείς εγγυήσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γκρέγκορι Μπριού της Eurasia Group τονίζει ότι οι αμερικανικές πετρελαϊκές θα παραμείνουν επιφυλακτικές χωρίς ένα σταθερό περιβάλλον ασφάλειας και εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους, ιδίως σε μια περίοδο όπου οι αγορές εμφανίζουν υπερπροσφορά και οι τιμές κινούνται χαμηλά βραχυπρόθεσμα.

Πολλά ερωτήματα, λίγες απαντήσεις

Παραμένει, επίσης, ασαφές πώς ακριβώς οι ΗΠΑ σκοπεύουν να δημιουργήσουν το πλαίσιο εκείνο που θα καταστήσει ελκυστικές επενδύσεις δεκάδων δισ. δολαρίων. Ο Ρούμπιο αρκέστηκε να αναφέρει ότι οι εταιρείες θα χρειαστούν «συγκεκριμένες εγγυήσεις και όρους», ενώ υπενθύμισε πως η λεγόμενη «πετρελαϊκή καραντίνα» των δεξαμενόπλοιων υπό κυρώσεις αποτελεί μοχλό πίεσης για αλλαγές.

Το Axios σημειώνει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ ζητά από τις πετρελαϊκές να βγουν από τη ζώνη άνεσής τους, αναλαμβάνοντας υψηλά ρίσκα με αντάλλαγμα δυνητικά μεγάλα κέρδη. Στο τραπέζι βρίσκονται, μεταξύ άλλων, σχέδια για γεωτρήσεις στην Αρκτική ανοιχτά της Αλάσκας, αλλά και σε περιοχές του Ειρηνικού, αν και το ενδιαφέρον της βιομηχανίας για τέτοια projects παραμένει περιορισμένο λόγω κόστους, νομικών εμποδίων και κοινωνικών αντιδράσεων.

Ποιοι είναι ήδη «μέσα» και ποιοι έφυγαν

Σήμερα, η Chevron παραμένει η μοναδική μεγάλη αμερικανική εταιρεία με παρουσία στη Βενεζουέλα. Αντίθετα, κολοσσοί όπως η Exxon και η ConocoPhillips αποχώρησαν πριν από περίπου 20 χρόνια, μετά τις εθνικοποιήσεις επί Ούγκο Τσάβες, διεκδικώντας έκτοτε δισεκατομμύρια δολάρια μέσω διεθνών διαιτησιών.

Η ερευνήτρια Λουίσα Παλάθιος από το ενεργειακό ινστιτούτο του Πανεπιστημίου Κολούμπια εκτιμά ότι, σε ένα αισιόδοξο αλλά ρεαλιστικό σενάριο, η παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 500.000 έως 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσα σε δύο χρόνια, εφόσον υπάρξει καλύτερη διακυβέρνηση και χαλάρωση των κυρώσεων. Παράλληλα, βλέπει περιθώρια αύξησης της παραγωγής από εταιρείες που ήδη δραστηριοποιούνται στη χώρα, όπως η Repsol και η ENI, αφήνοντας ωστόσο ανοικτό –με πολλές επιφυλάξεις– το ενδεχόμενο επιστροφής στα ιστορικά υψηλά των 3,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως σε ορίζοντα 7 έως 10 ετών.

Κατά το Axios, το κρίσιμο στοιχείο των επόμενων μηνών θα είναι τα πρώτα, έστω και διστακτικά, σημάδια ενδιαφέροντος της βιομηχανίας. Μέχρι στιγμής, οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τηρούν στάση αναμονής. Ο Ρούμπιο εμφανίστηκε πάντως βέβαιος ότι θα υπάρξει «τεράστιο ενδιαφέρον, αν τα πράγματα γίνουν με τον σωστό τρόπο», προαναγγέλλοντας επαφές της κυβέρνησης με τον κλάδο για την αξιολόγηση των επόμενων βημάτων.

«Έχουμε υποθέσεις που βρίσκονται ενώπιον της Επιτροπής εδώ και δύο χρόνια. Είναι πολύ αργοί» δήλωσε ο Μακρόν την Παρασκευή αναφερόμενος στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη ρύθμιση του περιεχομένου στο διαδίκτυο, τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).

Η συζήτηση γύρω από το θέμα «δεν κερδίζει δυναμική» είπε σε τοπική εκδήλωση στην περιοχή των Βοσγίων, και τόνισε ότι «πολλοί εντός της Επιτροπής και στα κράτη-μέλη φοβούνται να το προχωρήσουν επειδή υπάρχει μια αμερικανική επίθεση κατά της εφαρμογής των οδηγιών για τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις αγορές.»

Ο Μακρόν υποσχέθηκε να πιέσει για δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προσθέτοντας: «έχουμε μια γεωπολιτική μάχη να δώσουμε. Δεν πρόκειται για ρωσική παρέμβαση. Είναι ξεκάθαρα αμερικανική, επειδή αυτές οι πλατφόρμες δεν θέλουν να τις ενοχλούμε.»

Οι δηλώσεις του Μακρόν έγιναν μετά από μια εβδομάδα κατά την οποία οι ΗΠΑ άσκησαν ανανεωμένη πίεση σχετικά με τους δύο τεχνολογικούς νόμους της ΕΕ, τον DSA και τον Νόμο για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA).