Το ρομπότ που ανέπτυξε η ερευνητική ομάδα από το Northwestern Polytechnical University στο Σιάν της Κίνας, αναπαράγει πιστά την κίνηση των πραγματικών μεδουσών. Χάρη στον σχεδιασμό του, κινείται αθόρυβα και διακριτικά, καθιστώντας το σχεδόν αόρατο κάτω από το νερό. Το ρομπότ-μέδουσα έχει σχεδιαστεί για υποβρύχια ανίχνευση, παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σε πραγματικό χρόνο και, ενδεχομένως, για μυστικές αποστολές αναγνώρισης σε διεθνή ύδατα.

Κατασκευασμένο από καινοτόμο ηλεκτροενεργό υλικό υδρογέλης, το ρομπότ θυμίζει ζωντανό θαλάσσιο οργανισμό: διάφανο, με σχήμα ομπρέλας και ευλύγιστα πλοκάμια, αναπαράγει πιστά την κίνηση μιας μέδουσας μέσα στο νερό. Με διάμετρο μόλις 12 εκατοστά και βάρος περίπου 60 γραμμάρια, η μικροσκοπική αυτή συσκευή αποτελεί ένα νέο μοντέλο για βιώσιμη και αθόρυβη εξερεύνηση των ωκεανών, σύμφωνα με την εφημερίδα South China Morning Post.

Τροφοδοτούμενο από έναν ηλεκτροστατικό υδραυλικό ενεργοποιητή, το ρομπότ κινείται μέσα στο νερό μιμούμενο τον τρόπο με τον οποίο οι πραγματικές μέδουσες συστέλλονται και χαλαρώνουν τους μύες τους με ρυθμικούς παλμούς. Αυτός ο ενεργοποιητής λειτουργεί όπως τα νευρικά σήματα στους ζωντανούς οργανισμούς, επιτρέποντας ομαλή, φυσική κίνηση χωρίς τον θόρυβο ή τους κραδασμούς που είναι τυπικοί στα παραδοσιακά συστήματα πρόωσης. Καταναλώνοντας μόνο 28,5 milliwatt ενέργειας, το ρομπότ ουσιαστικά δεν προκαλεί καμία φυσική ή ακουστική διαταραχή, επιτρέποντάς του να παραμένει απαρατήρητο ακόμη και σε ευαίσθητα θαλάσσια περιβάλλοντα.

Εντοπισμός στόχων

Εξοπλισμένο με μικροσκοπική κάμερα και ενσωματωμένο επεξεργαστή τεχνητής νοημοσύνης, το ρομπότ μπορεί να εντοπίζει και να αναγνωρίζει υποβρύχιους στόχους με υψηλή ακρίβεια, αξιοποιώντας μηχανική μάθηση. Ο συνδυασμός όρασης και ευφυΐας του επιτρέπει να κινείται αυτόνομα σε πολύπλοκα θαλάσσια περιβάλλοντα, καταγράφοντας δεδομένα και εικόνες σε πραγματικό χρόνο.

Το ρομπότ-μέδουσα είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον ήδη από τον Αύγουστο, όταν παρουσιάστηκε σε εκπομπή στο κινεζικό τηλεοπτικό κανάλι CCTV. Εκεί παρουσιάστηκε πλάι σε άλλα βιομιμητικά ρομπότ — ένα πουλί, μια ακρίδα, ένα γκέκο και ένα ψάρι —επιβεβαιώνοντας το αυξημένο ενδιαφέρον της Κίνας για τη συγχώνευση της βιολογίας με την προηγμένη ρομποτική.

Σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσαν, κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης διαμαρτυρίας έξω από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, «μετά από πολλή πίεση των παρευρισκομένων και τη σαφή άρνησή τους να αποχωρήσουν πριν παραληφθεί επίσημα το ψήφισμα, στάλθηκε υπασπιστής του υπουργού ο οποίος παρέλαβε τα έγγραφα ανάμεσα από τα κενά των κιγκλιδωμάτων της περίφραξης και τα πήγε στο πρωτόκολλο».

Τονίζουν, δε, πως είχαν ζητήσει συνάντηση από τον Βασίλη Κικίλια «από την περασμένη Τρίτη 21 Νοεμβρίου σε τηλεφωνική επικοινωνία με τη γραμματέα του, αλλά και με επίσημη αποστολή του σχετικού αιτήματος με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (σύμφωνα με τις οδηγίες που δόθηκαν κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας), χωρίς όμως να σταλεί ποτέ απάντηση. Το Υπουργείο που καλείται να πάρει υπό την ευθύνη του το ΕΑΑ έδωσε έτσι δείγματα γραφής για την άποψή του προς τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, και κυρίως του προσωπικού του ΕΑΑ, που σύμφωνα με το Άρθρο 19 θα εποπτεύσει από 1/1/2024».

Αναλυτικά η ανακοίνωση

«Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 29/11 η στάση εργασίας και η συγκέντρωση διαμαρτυρίας του Συλλόγου Ερευνητών και του Συλλόγου Προσωπικού του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (Υπ. ΚΚ&ΠΠ), με σκοπό να παραδοθεί ψήφισμα διαμαρτυρίας στην ηγεσία του υπουργείου ενάντια στην επιχειρούμενη αποκοπή του ΕΑΑ από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας & Καινοτομίας (ΓΓΕΚ) και την υπαγωγή του στο Υπ. ΚΚ&ΠΠ, σύμφωνα με το Άρθρο 19 του σχεδίου νόμου «Αναδιάρθρωση Πολιτικής Προστασίας – Εθνικός Μηχανισμός Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών».

Στη συγκέντρωση συμμετείχαν εκπρόσωποι των Συλλόγων Ερευνητών και Εργαζομένων από διάφορα ερευνητικά κέντρα, όπως το ΕΛΚΕΘΕ, ο Δημόκριτος, το ΕΚΚΕ, το ΑΘΗΝΑ, η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Ερευνητικών Κέντρων–Ιδρυμάτων (ΠΟΕΕΚ-Ι), το Πανελλαδικό Σωματείο Εργαζομένων στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το Σωματείο συμβασιούχων Ερευνητών/ιων & Διδασκόντων/ουσών του Πανεπιστημίου και Eρευνητικών Kέντρων Πατρών και ο Ενιαίος Σύλλογος Υπαλλήλων ΓΓΕΚ (πρώην ΓΓΕΤ), ενώ την συγκέντρωση στήριζε και η Εκτελεστική Επιτροπή της ΑΔΕΔΥ.

Αλγεινή εντύπωση δυστυχώς προκάλεσε το ότι η διοίκηση του Υπουργείου όχι μόνο δεν δέχθηκε να συναντηθεί με τους Συλλόγους της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά ούτε καν δέχθηκε να παραλάβει τα ψηφίσματά τους. Μετά από πολλή πίεση των παρευρισκομένων και τη σαφή άρνησή τους να αποχωρήσουν πριν παραληφθεί επίσημα το ψήφισμα, στάλθηκε υπασπιστής του Υπουργού ο οποίος παρέλαβε τα έγγραφα ανάμεσα από τα κενά των κιγκλιδωμάτων της περίφραξης και τα πήγε στο πρωτόκολλο. Σημειώνεται πως οι Σύλλογοι Ερευνητών και Προσωπικού του ΕΑΑ είχαν ζητήσει συνάντηση με τον Υπουργό ΚΚ&ΠΠ από την περασμένη Τρίτη 21 Νοεμβρίου σε τηλεφωνική επικοινωνία με τη γραμματέα του, αλλά και με επίσημη αποστολή του σχετικού αιτήματος με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (σύμφωνα με τις οδηγίες που δόθηκαν κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας), χωρίς όμως να σταλεί ποτέ απάντηση. Το Υπουργείο που καλείται να πάρει υπό την ευθύνη του το ΕΑΑ έδωσε έτσι δείγματα γραφής για την άποψή του προς τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, και κυρίως του προσωπικού του ΕΑΑ, που σύμφωνα με το Άρθρο 19 θα εποπτεύσει από 1/1/2024».

Πρόκειται για την αποστολή «Daedalus» (Δαίδαλος), που έχει ως στόχο να πραγματοποιήσει επιτόπιες μετρήσεις της πυκνότητας και της θερμοκρασίας του πλάσματος, του ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου, των ουδέτερων ανέμων, της ολίσθησης ιόντων, καθώς και της σύστασης, της πυκνότητας και της θερμοκρασίας των ουδέτερων και των φορτισμένων στοιχείων στην περιοχή της Κατώτερης Θερμόσφαιρας και Ιονόσφαιρας (LTI).

Η περιοχή αυτή, σε υψόμετρο από 100 έως 200 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γης, είναι η βασική μεταβατική περιοχή από την ατμόσφαιρα της Γης στο Διάστημα, όπου συνυπάρχουν τα ουδέτερα στοιχεία της ατμόσφαιρας και τα φορτισμένα στοιχεία του διαστημικού πλάσματος. Εδώ,γίνεται η σύνδεση της μαγνητόσφαιρας της Γης με την ανώτερη ατμόσφαιρα και την ιονόσφαιρα δημιουργώντας ένα γιγαντιαίο ηλεκτρικό κύκλωμα: τεράστια ηλεκτρικά ρεύματα ρέουν κατά μήκος των μαγνητικών γραμμών της Γης και «κλείνουν» ένα ηλεκτρικό κύκλωμα σε ψηλά γεωγραφικά πλάτη διαμέσου της ιονόσφαιρας, ενώ η ουδέτερη ατμόσφαιρα δρα ως «ηλεκτρική αντίσταση» αυτού του κυκλώματος, με αποτέλεσμα την ωμική θέρμανση της περιοχής (γνωστή και ως θέρμανση Joule). Ταυτόχρονα, τα φορτισμένα σωματίδια που κινούνται κατά μήκος των μαγνητικών γραμμών προσπίπτουν και συγκρούονται με τα σωματίδια της ανώτερης ατμόσφαιρας, δημιουργώντας το γνωστό μας Βόρειο Σέλας.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Θεόδωρος Σαρρής, μπορεί να γίνονται πολλές μετρήσεις στην ατμόσφαιρα της Γης από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ατμοσφαιρικά μπαλόνια και άλλα όργανα και στο Διάστημα από δορυφόρους, «ωστόσο σε αυτό το μεσοδιάστημα έχουν γίνει μόνο κάποιες μεμονωμένες μετρήσεις από το έδαφος με μεθόδους τηλεπισκόπησης ή με ατμοσφαιρικές ρουκέτες». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, «να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των μοντέλων που προσομοιώνουν τη συγκεκριμένη περιοχή» και να περιορίζονται οι τρέχουσες δυνατότητες πρόβλεψης των καιρικών συνθηκών στο Διάστημα, προσθέτει ο ίδιος.

Για την επίλυση όλων των ερωτημάτων που υπάρχουν για το κρίσιμο αυτό μεσοδιάστημα υπάρχει ανάγκη για μετρήσεις σε διαφορετικά ύψη και πολλαπλά σημεία της περιοχής LTI. Στην αποστολή «Δαίδαλος» προτείνεται ένας πολύ πρωτοποριακός τρόπος για να μετρηθεί αυτή η περιοχή, με το δορυφόρο που θα αναπτυχθεί να λειτουργεί «σαν ένα ιπτάμενο εργαστήριο», όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Σαρρής. Ο δορυφόρος θα κατεβαίνει σταδιακά στην περιοχή με τη χρήση προωθητήρων και ταυτόχρονα θα απελευθερώνονται νανοδορυφόροι, που θα φέρουν ελάχιστα όργανα και θα λαμβάνουν επιτόπου επιπλέον μετρήσεις. Μάλιστα, υποσυστήματα και συνιστώσες του δορυφόρου θα μπορούσαν να κατασκευαστούν και εντός της Ελλάδας.

Η αποστολή προτάθηκε στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για το πρόγραμμα παρατήρησης της Γης «10th Earth Explorer». Επιλέχθηκε το 2018 ως ένα από τα τρία κορυφαία προγράμματα για τα οποία έγινε μελέτη εφικτότητας και στη συνέχεια προκρίθηκε ως ένα από τα δύο επικρατέστερα για υλοποίηση, ωστόσο στο τελευταίο στάδιο κρίθηκε ότι έχει πολλά ρίσκα λόγω της περιοχής, την οποία θέλει να ερευνήσει. Το ενδιαφέρον, όμως, ήταν τόσο μεγάλο, που την πρόταση ανέλαβε να διερευνήσει κοινή επιστημονική επιτροπή της NASA και της ESA.

Σημειώνεται ότι τα πορίσματα και το στάδιο διερεύνησης της παραπάνω επιστημονικής επιτροπής παρουσίασε ο Θεόδωρος Σαρρής στην πρόσφατη Γενική Συνέλευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεωφυσικής, της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής συνάντησης για τις επιστήμες του περιβάλλοντος της Γης και του γύρω διαστημικού χώρου, που διεξήχθη στη Βιέννη 24-28 Απριλίου 2023.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι οι τρέχουσες οδηγίες για τήρηση αποστάσεων έως δύο μέτρων μεταξύ των ανθρώπων προς αποφυγή μετάδοσης της νόσου Covid-19, ίσως δεν είναι επαρκείς σε όλες τις περιπτώσεις.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Δημήτρη Δρικάκη του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Physics in Fluids» του αμερικανικού Ινστιτούτου Φυσικής, δημιούργησαν μια υπολογιστική προσομοίωση, η οποία υπολογίζει πόσο μακριά από ένα άτομο που βήχει μπορούν να ταξιδέψουν τα σταγονίδια του σάλιου του, τα οποία ίσως περιέχουν τον κορονοϊό.

Το νέο μαθηματικό μοντέλο λαμβάνει υπόψη διάφορες παραμέτρους, όπως την υγρασία, τη δύναμη διασποράς των σωματιδίων, την αλληλεπίδραση των μορίων του αέρα και του σάλιου, τη μετατροπή των σταγονιδίων σε υδρατμούς κ.α. και στη συνέχεια κάνει εκτιμήσεις με βάση διαφορικές εξισώσεις.

Οι… πιο κοντοί κινδυνεύουν περισσότερο

«Το νέφος των σταγονιδίων μπορεί να επηρεάσει τόσο τους ενήλικες όσο και τα παιδιά με διαφορετικό ύψος. Οι πιο κοντοί ενήλικες και τα μικρά παιδιά μπορεί να κινδυνεύουν περισσότερο, αν βρεθούν στην τροχιά των εκτοξευόμενων σταγονιδίων του σάλιου», σύμφωνα με τον κ. Δρικάκη. Όπως είπε, το σάλιο είναι ένα πολύπλοκο ρευστό, το οποίο ταξιδεύει αιωρούμενο σε έναν όγκο περιβάλλοντος αέρα, που απελευθερώνεται με το βήχα.

Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν το πώς ταξιδεύουν κάθε φορά τα σταγονίδια, όπως π.χ. το μέγεθος και ο αριθμός τους, η μεταξύ τους αλληλεπίδραση, η θερμότητα και η μάζα που μεταφέρουν, η υγρασία και η θερμοκρασία του αέρα στο περιβάλλον κ.α.

«Η νέα μελέτη είναι ζωτική, επειδή αφορά κατευθυντήριες οδηγίες υγείας και αποστάσεων ασφαλείας, προάγει την κατανόηση για την εξάπλωση και τη μετάδοση των αερογενών ασθενειών και βοηθά στον προσδιορισμό προληπτικών μέτρων με βάση επιστημονικά αποτελέσματα», ανέφερε ο κ. Δρικάκης, ο οποίος είναι απόφοιτος της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ (1987), από όπου πήρε και το διδακτορικό του (1991). Αφού δίδαξε σε βρετανικά πανεπιστήμια (Queen Mary Λονδίνου, Cranfield και Strathclyde), είναι από το 2018 καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας στην Κύπρο.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Χωρίς ανοσία αγέλης έναντι της Covid-19, είναι εύκολο τα κρούσματα να αυξηθούν ξανά, καθώς οι επιχειρήσεις, τα εργοστάσια και τα σχολεία σταδιακά θα ξεκινήσουν ξανά και οι κοινωνικές επαφές θα αυξηθούν, ενώ θα αυξηθεί και ο κίνδυνος εισαγόμενων κρουσμάτων από άλλες χώρες», προειδοποίησε ο δρ Γου, σύμφωνα με τη «Γκάρντιαν».

Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι ο «πολλαπλασιαστής» (δείκτης Ro) της πανδημίας, δηλαδή πόσους ανθρώπους μολύνει κάθε φορέας του ιού, θα αυξηθεί ξανά, όταν αρθούν ορισμένα μέτρα. Η Κίνα έχει μειώσει αυτό τον αριθμό σε κάτω από ένα, από δύο έως τρία άτομα προηγουμένως, αλλά οι ειδικοί σε όλο τον κόσμο περιμένουν να δουν τι θα συμβεί στη συνέχεια, μετά και την άρση των μέτρων στο επίκεντρο της Ουχάν.

«Μολονότι οι πολιτικές ελέγχου όπως η φυσική απόσταση και οι αλλαγές στη συμπεριφορά πιθανώς θα διατηρηθούν για κάποιο χρονικό διάστημα, η ενεργητική επιδίωξη μιας ισορροπίας ανάμεσα στην επανέναρξη των οικονομικών δραστηριοτήτων και στη διατήρηση του δείκτη αναπαραγωγής του ιού κάτω από το ένα, είναι πιθανό ότι αποτελεί την καλύτερη στρατηγική, έως ότου υπάρξουν ευρέως διαθέσιμα εμβόλια», εκτίμησε ο Γου.

Τα περιοριστικά μέτρα λόγω του κορωνοϊού (lockdown) μπορούν να αρθούν σταδιακά, όταν τα νέα επιβεβαιωμένα κρούσματα έχουν μειωθεί σε λιγότερα από 50 τη μέρα για ένα επαρκές χρονικό διάστημα, τουλάχιστον δύο εβδομάδων, σύμφωνα με ένα Νοτιοκορεάτη επιδημιολόγο, ειδικό σε θέματα δημόσιας υγείας.

Ο καθηγητής επιδημιολογίας Σουνγκ-Ιλ Τσο της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σεούλ δήλωσε μιλώντας σε δημοσιογράφους, σύμφωνα με τη βρετανική «Τέλεγκραφ», ότι η σταδιακή -όχι απότομη -άρση των μέτρων μπορεί να ξεκινήσει, όταν τα νέα διαγνωσμένα κρούσματα παραμείνουν κάτω από 50 για περίπου 15 συνεχόμενες μέρες.

Η Ν.Κορέα έχει καταγράψει συνολικά 10.423 κρούσματα και μόνο 204 θανάτους, ενώ την τελευταία φορά ανέφερε μόλις 39 νέα ημερήσια κρούσματα. Η χώρα είχε φθάσει την κορύφωση των ημερήσιων νέων κρουσμάτων της στις 29 Φεβρουαρίου και έκτοτε κινείται πτωτικά, όμως ακόμη δεν έχει πετύχει κάτω από 50 κρούσματα τη μέρα σε συνεχόμενη βάση επί δύο εβδομάδες.

Γι’ αυτό, όπως είπε ο δρ Τσο, «προκειμένου να πετύχουμε κάτι τέτοιο, πρέπει να επιμείνουμε στην κοινωνική αποστασιοποίηση και αυτό είναι μία πρόκληση, καθώς οι άνθρωποι ήδη έχουν κουραστεί και ο αριθμός των παραβιάσεων των μέτρων αυξάνεται».