Επιμέλεια άρθρου: Ρούλα Σκουρογιάννη

Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει, η συζήτηση γύρω από τον εμβολιασμό της εποχικής γρίπης αναζωπυρώνεται. Η ιατρική κοινότητα υπογραμμίζει κάθε χρόνο τη σημασία του εμβολίου, που συμβάλλει στον περιορισμό της διασποράς και στη μείωση των σοβαρών επιπλοκών που μπορεί να προκαλέσει ο ιός. Φέτος, το ενδιαφέρον στρέφεται και σε ένα νέο υποστέλεχος του Α(H3N2), το «Κ», το οποίο παρακολουθείται στενά από τους ειδικούς.

Τι γνωρίζουμε για το υποστέλεχος Κ

Το στέλεχος Κ δεν αποτελεί νέο ιό, αλλά μια παραλλαγή μέσα στο γνωστό φάσμα των στελεχών γρίπης. Οι ειδικοί εξετάζουν αν εμφανίζει αυξημένη μεταδοτικότητα ή διαφοροποιημένη αλληλεπίδραση με το ανοσοποιητικό σύστημα. Η επιτήρησή του αποτελεί μέρος της καθιερωμένης διεθνούς επιδημιολογικής παρακολούθησης και δεν συνιστά λόγο ανησυχίας για τον γενικό πληθυσμό.

Γιατί το εμβόλιο γίνεται κάθε χρόνο

Ο ετήσιος εμβολιασμός είναι απαραίτητος, καθώς η προστασία που προσφέρει έχει συγκεκριμένη διάρκεια. Το εμβόλιο κάθε νέας χρονιάς κατασκευάζεται σύμφωνα με τα κυκλοφορούντα στελέχη της προηγούμενης, όπως ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Στην Ελλάδα, η εποχική γρίπη εμφανίζεται από τα τέλη Νοεμβρίου έως τις αρχές Απριλίου, με κορύφωση Ιανουάριο–Φεβρουάριο. Μετά τον εμβολιασμό, απαιτούνται περίπου 10–14 ημέρες για την ανάπτυξη επαρκών αντισωμάτων, ενώ η μέγιστη προστασία επιτυγχάνεται σε 2–4 εβδομάδες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρές επιπλοκές

Η εποχική γρίπη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές σε ηλικιωμένους, άτομα με χρόνια νοσήματα, εγκύους και μικρά παιδιά. Οι συγκεκριμένοι πληθυσμοί κινδυνεύουν περισσότερο από καρδιαγγειακές, νευρολογικές και αναπνευστικές επιπλοκές που μπορεί να οδηγήσουν σε νοσηλεία.

Ο εμβολιασμός των ευάλωτων ομάδων αποτελεί προτεραιότητα, καθώς μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και σώζει ζωές.

Ασφάλεια του εμβολίου και ανεπιθύμητες ενέργειες

Το εμβόλιο της γρίπης είναι μια απλή, ασφαλής και αποδεδειγμένα αποτελεσματική πράξη πρόληψης. Οι συχνότερες ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ευαισθησία ή οίδημα στο σημείο έγχυσης, πυρέτιο, κεφαλαλγία και μυαλγίες, που υποχωρούν σε μία έως δύο ημέρες.

Ποιοι πρέπει να εμβολιάζονται – Οι ομάδες προτεραιότητας

Ηλικίες & κατηγορίες πληθυσμού που συνιστάται να εμβολιαστούν:

·         Άτομα από 60 ετών και άνω

·         Ενήλικες με:

o    χρόνια νοσήματα αναπνευστικού (άσθμα, ΧΑΠ)

o    καρδιοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη, άλλα μεταβολικά νοσήματα

o    ανοσοκαταστολή

o    μεταμοσχεύσεις οργάνων/μυελού

o    αιμοσφαιρινοπάθειες

o    χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο

o    νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα

o    σύνδρομο Down

·         Έγκυοι, λεχωΐδες, θηλάζουσες

·         Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (BMI >40 kg/m²)

·         Άτομα σε στενή επαφή με βρέφη μικρότερα των 6 μηνών ή άτομα με υποκείμενα νοσήματα

·         Κλειστοί πληθυσμοί

·         Εργαζόμενοι σε υγειονομικούς χώρους

·         Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, σφαγείς, όσοι έρχονται σε επαφή με πτηνά ή χοίρους

·         Άστεγοι

Ο εμβολιασμός ως πράξη δημόσιας υγείας

Σε μια εποχή πολλαπλών υγειονομικών προκλήσεων, ο εμβολιασμός κατά της γρίπης αποτελεί πράξη ευθύνης και αλληλεγγύης. Με το να εμβολιαζόμαστε, προστατεύουμε τον εαυτό μας, τους γύρω μας και ενισχύουμε τη συλλογική υγειονομική θωράκιση της κοινωνίας. 

Δρ. Μάτα Τσικρικά,
Πρόεδρος Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος
Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας
Secretary of UEMS Pneumology Section
Πρόεδρος Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας

Μιλώντας σε επιστημονική εκδήλωση με αντικείμενο τα επίκαιρα θέματα Δημόσιας Υγείας που οργάνωσε το πανεπιστήμιο της Αθήνας, ο Σ.Τσιόδρας υπογράμμισε πως σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, τα ίδια δεδομένα δείχνουν ότι το δεύτερο κύμα της πανδημίας είναι σε εξέλιξη.

Στην παρέμβασή του, εμφανίσθηκε συγκρατημένα αισιόδοξος ως προς την διασπορά άλλων αναπνευστικών ιών του χειμώνα, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι τα μέτρα για τον κοροναϊό «ενδεχομένως να επηρεάσουν την κυκλοφορία άλλων αναπνευστικών ιών τον χειμώνα, όπως η εποχική γρίπη, σύμφωνα και με πρόσφατα δεδομένα από το Νότιο ημισφαίριο».

Τα παγκόσμια δεδομένα

Ο επικεφαλής λοιμωξιολόγος του υπουργείου Υγείας για τον κοροναϊό σημείωσε επιπλέον: «Τα παγκόσμια επιδημιολογικά δεδομένα για την κυκλοφορία του SARS-Co-2 δείχνουν συνέχιση των επιδημικών κυμάτων σε όλη την υφήλιο, με επίκεντρο την Αμερικανική ήπειρο (κυρίως Λατινική Αμερική και την Ασία (κυρίως Ινδία).

Τον τελευταίο μήνα παρατηρείται μια αύξηση της επίπτωσης των νέων καταγεγραμμένων κρουσμάτων στην Ευρώπη που σε κάποιες χώρες φαίνεται να είναι ένα πραγματικό 2ο κύμα και ανάκαμψη της επιδημίας. 

Η πορεία της πανδημίας μάλλον υποκαταγράφεται στην Αφρικανική ήπειρο.

Περισσότεροι από 1 εκατομμύριο θάνατοι έχουν καταγραφεί παγκοσμίως. Η παραπάνω από την αναμενόμενη αύξηση της θνησιμότητας παραμένει ένας σημαντικός δείκτης σχετικά με την θανατηφόρα έκβαση της νόσου από ένα ιό στον οποίο ο πληθυσμός δεν έχει προϋπάρχουσα ανοσία.

Εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική ετερογένεια στην καταγραφή λόγω διαφορών στην πολιτική και στρατηγική εργαστηριακού ελέγχου.

Περισσότερα ποιοτικά επιδημιολογικά δεδομένα είναι απαραίτητα για να οδηγούν την λήψη μέτρων σε τοπικό επίπεδο. 

Τα μέτρα για τον κοροναϊό ενδεχομένως να επηρεάσουν την κυκλοφορία άλλων αναπνευστικών ιών τον χειμώνα, όπως η εποχική γρίπη, σύμφωνα και με πρόσφατα δεδομένα από το Νότιο ημισφαίριο».

Είναι απίθανο ο κοροναϊός να εξαφανιστεί όπως ο «ξαδελφός» του SARS πριν από 17 χρόνια, καθώς μολύνει κάποιους ανθρώπους χωρίς να προκαλεί εμφανή συμπτώματα όπως ο πυρετός. Αυτή η ομάδα ασυμπτωματικών φορέων κάνουν δύσκολο να ελεγχθεί πλήρως η πανδημία και η μετάδοσή του, καθώς διασπείρουν τον ιό χωρίς να γίνονται αντιληπτοί, δήλωσε ομάδα κινέζων ερευνητών, μεταδίδει το Bloomberg.

Με τον SARS, όσοι μολύνθηκαν νόσησαν βαριά. Όταν τέθηκαν σε καραντίνα ο ιός σταμάτησε να διασπείρεται στην κοινότητα. Αντίθετα, η Κίνα βρίσκει ακόμα ανθρώπους που είναι ασυμπτωματικοί παρότι έχει θέσει υπό έλεγχο την πανδημία.

«Είναι πολύ πιθανό ότι θα είναι μια επιδημία που θα συνυπάρχει με τους ανθρώπους για πολύ καιρό, θα γίνει εποχική και παραμένει στο ανθρώπινο σώμα», δήλωσε ο Jin Qi, διευθυντής του Institute of Pathogen Biology, του κορυφαίου ερευνητικού ινστιτούτου.

Κορυφαίοι επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο τείνουν να συνταχθούν στην άποψη ότι ο ιός είναι απίθανο να εξαφανιστεί, παρά τα lockdown. Κάποιοι απευθύνουν έκκληση να επιτραπεί η διασπορά του με ελεγχόμενο τρόπο μέσω των νεώτερων ηλικιών, όπως στην Ινδία.

Και ο Anthony Fauci, διευθυντής του αμερικανικού Institute of Allergy and Infectious Diseases δήλωσε προ μηνός ότι η Covid-19, η ασθένεια που προκαλεί ο κοροναϊός θα γίνει εποχική. Επικαλέστηκε στοιχεία από τα κρούσματα σε χώρες του νότιου ημισφαιρίου που τώρα μπαίνουν στο χειμώνα.

Κάποιοι ελπίζουν ότι θα βοηθήσει η καλοκαιρία. «Ο ιός είναι ευαίσθητος στη θερμοκρασία, αλλά αυτό συμβαίνει όταν εκτεθεί σε 56 βαθμούς Κελσίου για 30 λεπτά, και δεν θα κάνει ποτέ τόση ζέστη, δήλωσε ο Wang Guiqiang, επικεφαλής τμήματος μολυσματικών ασθενειών σε πανεπιστήμιο του Πεκίνου. «Ετσι, σε παγκόσμια κλίμακα, ακόμα και το καλοκαίρι, η πιθανότητα να μειωθούν τα σημαντικά τα κρούσματα είναι μικρή».