H Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπερψηφίστηκε με ψήφους 411 υπέρ, 97 κατά και 37 αποχές.

Παράλληλα με συντριπτική πλειοψηφία καταψηφίστηκε και η πρόταση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, να εξαιρεθούν από το κείμενο οι συστάσεις προς την Ελλάδα.

Αμέσως μετά, σε δήλωσή του ο Ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ. Στέλιος Κούλογλου ανέφερε:

«Με μια σημαντική πλειοψηφία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βρήκε ένοχη την ελληνική κυβέρνηση για το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων. Υπερψηφίστηκαν, επίσης, μια σειρά από συστάσεις. Η δικαιοσύνη πρέπει να μείνει και να γίνει ανεξάρτητη. Οι ανεξάρτητες αρχές, οι σχετικές με το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων και με την ελευθερία των πολιτών, θα πρέπει να αφεθούν ελεύθερες να κάνουν τη δουλειά τους.

Ο κ. Μητσοτάκης θα πρέπει να αφήσει τον έλεγχο της ΕΥΠ τον οποίο απέκτησε μετά τις εκλογές του 2019. Μεταξύ των άλλων, συστήνεται επίσης ότι τα θύματα των παρακολουθήσεων θα πρέπει να ξαναβρούν το δικαίωμά τους να μάθουν αν υπήρξαν θύματα και τον λόγο για τον οποίο υπήρξαν θύματα παρακολουθήσεων. Υπάρχει δυσφορία πολύ μεγάλη για το γεγονός ότι δεν έχουν ασκηθεί ακόμη ποινικές διώξεις εναντίον των υπευθύνων, παρότι έχει περάσει σχεδόν ενάμισι χρόνος από το ξέσπασμα του σκανδάλου.

Και τέλος με τη βοήθεια και τον έλεγχο της Κομισιόν, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα, ανεξάρτητα από τις εκλογές, σ’ αυτές τις αλλαγές. Διότι δεν είναι απλά ότι ένα κόμμα ή μια κυβέρνηση κατηγορείται. Η εικόνα ολόκληρης της χώρας υποβαθμίζεται κι έχουμε ανάγκη μια καλή εικόνα της χώρας για να προχωρήσουμε».

Ειδικότερα για την Ελλάδα η Σύσταση της Επιτροπής PEGA, όπως ψηφίστηκε, την καλεί:

α) να αποκαταστήσει επειγόντως και να ενισχύσει τις θεσμικές και νομικές διασφαλίσεις, συμπεριλαμβανομένου του αποτελεσματικού εκ των προτέρων και εκ των υστέρων ελέγχου, καθώς και των ανεξάρτητων εποπτικών μηχανισμών.

β) να καταργήσει επειγόντως όλες τις άδειες εξαγωγής που δεν είναι πλήρως σύμφωνες με τον κανονισμό διπλής χρήσης και να διερευνήσει τους ισχυρισμούς για παράνομες εξαγωγές, μεταξύ άλλων προς το Σουδάν·

γ) να διασφαλίσει ότι οι αρχές μπορούν, ελεύθερα και χωρίς εμπόδια, να διερευνήσουν όλους τους ισχυρισμούς για χρήση λογισμικού κατασκοπείας·

δ) να αποσύρει επειγόντως την τροπολογία 826/145 του Ν. 2472/1997, η οποία καταργούσε τη δυνατότητα της Ελληνικής Αρχής για την Ασφάλεια και το Απόρρητο των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) να ειδοποιεί τους πολίτες για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών. Τροποποίηση του Ν. 5002/2022 προκειμένου να αποκατασταθεί το δικαίωμα των προσώπων που στοχεύουν στην άμεση ενημέρωση, κατόπιν αιτήματος, μόλις ολοκληρωθεί η παρακολούθηση και να διορθωθούν άλλες διατάξεις που αποδυναμώνουν τις διασφαλίσεις, τον έλεγχο και τη λογοδοσία.

ε) να αποκαταστήσει την πλήρη ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος και όλων των σχετικών εποπτικών οργάνων, όπως ο Διαμεσολαβητής και οι Αρχές Προστασίας Δεδομένων, και να σέβεται πλήρως την ανεξαρτησία της ΑΔΑE, για να διασφαλίσει ότι όλα τα όργανα εποπτείας και επιτήρησης λαμβάνουν πλήρη συνεργασία και πρόσβαση σε πληροφορίες και να παρέχει πλήρεις πληροφορίες σε όλα τα άτομα που έχουν παρακολουθηθεί.

στ) διασφαλίζει ότι η ΑΔΑΕ μπορεί να δημιουργήσει ηλεκτρονικό αρχείο για να μπορεί να εκτελεί το έργο της.

ζ) να αποσαφηνιστεί επειγόντως η κατάσταση σχετικά με την κατάχρηση λογισμικού υποκλοπής spyware στην Ελλάδα, ώστε να μην τεθεί καμία αμφιβολία για την ακεραιότητα των επερχόμενων εκλογών.

η) να ανατρέψει τη νομοθετική τροποποίηση του 2019 που έθεσε την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) υπό τον άμεσο έλεγχο του Πρωθυπουργού· να θεσπίσει συνταγματικές εγγυήσεις και να επιτρέψει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο των λειτουργιών της, χωρίς το πρόσχημα του απορρήτου των πληροφοριών.

θ) διασφαλίσει την ανεξαρτησία της ηγεσίας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ).

ι) διασφαλίζει ότι το δικαστικό σώμα διαθέτει όλα τα απαραίτητα μέσα και υποστήριξη για την έρευνα μετά την εικαζόμενη κατάχρηση λογισμικού υποκλοπής spyware και κατάσχει τα φυσικά στοιχεία πληρεξούσιων, εταιρειών μεσιτών και πωλητών spyware που συνδέονται με τις μολύνσεις από λογισμικό υποκλοπής spyware.

ια) καλεί την Εuropol να συμμετάσχει αμέσως στις έρευνες.

ιβ) να απέχει από πολιτική παρέμβαση στο έργο του Γενικού Εισαγγελέα.

Παρέμβαση μετά την αποκάλυψη ότι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εντόπισε 20 πρόσωπα που παρακολουθούνταν με Predator έκανε η εισηγήτρια της επιτροπής PEGA στο Ευρωκοινοβούλιο Σόφι Ιντ’Φελντ.

Όπως σημείωσε σε ανάρτησή της στο Twitter, «η ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων βρήκε στοιχεία ότι 20 τηλέφωνα έχουν στοχοποιηθεί με το Predator. Υπόψιν, ότι η χρήση του spyware είναι παράνομη σε κάθε περίπτωση. Έχω ζητήσει ακρόαση της PEGA με την ελληνική ΑΠΔ και την ΑΔΑΕ το συντομότερο δυνατό».

Η Σόφι Ιντ’Φελντ, εισηγήτρια της επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου PEGA έχει ήδη ζητήσει να κληθεί ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ κ Ράμμος στην PEGA. Το ΕΚ θα ενημερωθεί για τα ευρήματα της έρευνας της ανεξάρτητης αρχής. Η θλιβερή προσπάθεια συγκάλυψης από το καθεστώς Μητσοτάκη, δεν θα περάσει!» σχολιάζει ο αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Δημήτρης Παπαδημούλης.

Η PEGA παραπέμπει την υπόθεση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Κομισιόν. Το κείμενο-σύσταση της εισηγήτριας της Επιτροπής Sophie Int’ Veld προς τα δύο κορυφαία ευρωπαϊκά όργανα, καλεί σε συμμόρφωση με σειρά νομοθετικών αλλαγών για την απρόσκοπτη διερεύνηση της υπόθεσης και την προάσπιση της διαφάνειας και της ανεξαρτησίας των θεσμών.

Υποψίες για κυβερνών κόμμα

Στο προσχέδιο των συμπερασμάτων αναφέρεται σε ισχυρισμούς σύμφωνα με τους οποίους το κυβερνών κόμμα της Κύπρου (ΔΗΣΥ) παρακολουθεί τους επικριτές του, αλλά δεν έχουν εντοπιστεί μολύνσεις από λογισμικό υποκλοπής spyware.

Εξαγωγικός κόμβος

Αναφέρεται ακόμη ότι η Κύπρος είναι ένας σημαντικός ευρωπαϊκός εξαγωγικός κόμβος για τις εταιρείες που παράγουν λογισμικά παρακολούθησης και επίσης ελκυστικό κράτος για την βάση τέτοιων εταιρειών που δραστηριοποιούνται και σε άλλα κράτη.

Σημειώνεται πως ο Όμιλος NSO έχει εταιρική παρουσία στο Λουξεμβούργο, την Κύπρο, την Ολλανδία και τη Βουλγαρία, όπως και η μητρική εταιρεία της Intellexa, Thalestris. Γίνεται λόγος και για άλλες εταιρείες με παρουσία στη Κύπρο.

Μόνη εκτός Wassenaar

Το προσχέδιο σημειώνει πως η Κύπρος είναι το μοναδικό κράτος μέλος της ΕΕ που δεν έχει προσχωρήσει στη σύμβαση του Wassenaar για τον έλεγχο των συμβατικών όπλων και των τεχνολογιών διπλής χρήσης. Επισημαίνεται ότι το καθεστώς εξαγωγών του Ισραήλ ισχύει για όλους τους Ισραηλινούς πολίτες, ακόμη και όταν αυτοί δραστηριοποιούνται εντός ΕΕ. Το Ισραήλ δεν συμμετέχει επίσης στη σύμβαση του Wassenaar αλλά ισχυρίζεται ότι εφαρμόζει τα πρότυπά της.

Η PEGA αποφαίνεται ότι διαπιστώνονται παραβάσεις ή και κακοδιοίκηση κατά την εφαρμογή της σύμβασης του Wassenaar ενώ το δίκαιο της Ένωσης όσον αφορά τη χρήση και το εμπόριο κατασκοπευτικού λογισμικού έχουν παραβιάσει η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Ελλάδα, η Ισπανία και η Κύπρος.

Πάρτε μέτρα

Η PEGA καλεί την κυβέρνηση της Κύπρου να:

α) αξιολογεί διεξοδικά όλες τις άδειες εξαγωγής που εκδίδονται για κατασκοπευτικό λογισμικό και να καταργήσει τις εξαγωγές τον κατάλληλο χρόνο.
β) δημοσιοποιήσει την έκθεση του Ηλία Στεφάνου για το κατασκοπευτικό βαν.
γ) διερευνήσει πλήρως, με τη συνδρομή της Europol, όλους τους ισχυρισμούς για παγίδευση με χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού, δημοσιογράφων, δικηγόρων και μελών της κοινωνίας των πολιτών.

Ανησυχίες

Τέλος η Επιτροπή PEGA σημειώνει πως υπάρχει ανησυχία για τη χρήση κακόβουλων λογισμικών σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ κυρίως γιατί πρόκειται για προσοδοφόρα και γρήγορα επεκτεινόμενη βιομηχανία, η οποία αξιοποιεί τα προνόμια της ΕΕ. Σε αυτό το σημείο γίνεται ονομαστική αναφορά στην Κύπρο και τη Βουλγαρία, που τις χαρακτηρίζει εξαγωγικούς κόμβους κακόβουλων λογισμικών σε αντιδημοκρατικά καθεστώτα σε όλο τον κόσμο. Η Κύπρος καλείται να προσχωρήσει άμεσα στη Σύμβαση του Wassenaar.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο υπόμνημά του ο κ. Ανδρουλάκης μεταξύ άλλων αναφέρει:

Από τις 6 Οκτωβρίου, οπότε και κατέθεσε ενώπιον της επιτροπής PEGA στις Βρυξέλλες, η πρόοδος των εξελίξεων δεν αποκάλυψε την αλήθεια.

Σχετικά με το κυβερνητικό επιχείρημα ότι αρνήθηκε την ενημέρωση, σημείωσε ότι τέτοιες τοποθετήσεις είναι ενδεικτικές του θράσους και της απόγνωσης να προτείνεται σε έναν πολιτικό αρχηγό να παρανομήσει, αποδεχόμενος μία άτυπη και παράτυπη ενημέρωση ώστε να μην υπάρχει νόμιμο στοιχείο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στη Δικαιοσύνη. Μάλιστα στο υπόμνημα του κατά πληροφορίες ο κ. Ανδρουλάκης μιλά για κυβερνητικές παλινωδίες με τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο να δηλώνει στις 5 Αυγούστου ότι ο κ. Γεραπετρίτης ήταν έτοιμος να ενημερώσει ενδελεχώς και πλήρως τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής αλλά κάποιες ημέρες μετά, σε συνέντευξή του ο ίδιος ο κ. Γεραπετρίτης αρνήθηκε ότι έχει οποιαδήποτε γνώση. Ο νέος επικεφαλής της ΕΥΠ κ. Θεμιστοκλής Δεμίρης, όπως υπενθυμίζει, δήλωσε ότι θα ήταν «καινοτομία» η ενημέρωση του κ. Ανδρουλάκη.

Ακόμα, αναφέρεται στις εργασίες της εξεταστικής επιτροπής στην ελληνική βουλή, σημειώνοντας την αποφυγή κλήσης κρίσιμων μαρτύρων όπως πχ ο Πρωθυπουργός, ο Γ. Δημητριάδης, οι επιχειρηματίες Γ. Λαβράνος, Φ. Μπίτζιος κλπ, εκ μέρους της πλειοψηφίας.

Αναφέρει επίσης ότι μάρτυρες – κλειδιά (Δεμίρης, Κοντολέων) επιστράτευσαν το απόρρητο ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής, κάτι που ίσχυσε όμως μόνο στην περίπτωσή του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ- Κινήματος Αλλαγής.

Ακόμα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ προσθέτει ότι «η κυβέρνηση έχει ως μόνο στόχο την συγκάλυψη και την αποσιώπηση των ευθυνών της, κάτι που δυστυχώς φαίνεται να επιχειρεί και στην επίσκεψη της Εξεταστικής Επιτροπής PEGA στην Ελλάδα. Πάλι τα πρόσωπα-κλειδιά απέφυγαν να συναντήσουν την επιτροπή».

Στις Δημοκρατίες δεν μπορεί να υπάρχουν σκοτεινές νησίδες, εκτός πολιτικού και δικαστικού ελέγχου, καλυπτόμενες από το απόρρητο , ανέφερε και προανήγγειλε ότι το επόμενο βήμα του είναι η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.