Οι προοπτικές για τον πληθωρισμό επιδεινώνονται όσο δεν επιτυγχάνεται ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ οι καταναλωτές θα αρχίσουν κάποια στιγμή να αναρωτιούνται αν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εννοούν όσα λένε όταν δηλώνουν έτοιμοι να αντιδράσουν, δήλωσε ο Γιάννης Στουρνάρας από τη Λευκωσία της Κύπρου, όπου συμμετέχει σε συνάντηση Ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών.

«Μια αύξηση επιτοκίων έχει κόστος — για τους πολίτες, για την απασχόληση — και γι’ αυτό εύχομαι να μη χρειαζόταν να το κάνουμε. Όμως, αν η κατάσταση συνεχιστεί και δεν δράσουμε, τότε θα υπάρξει πρόβλημα», δήλωσε ο Γ. Στουρνάρας όπως αναφέρει το Bloomberg. «Για την αξιοπιστία της ΕΚΤ και της λειτουργίας αντίδρασής μας, πιθανότατα θα χρειαστεί να αυξήσουμε τα επιτόκια τον Ιούνιο».

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν ήδη συζητήσει την αύξηση του κόστους δανεισμού στην τελευταία τους συνεδρίαση. Έκτοτε έχουν αφήσει ελάχιστα περιθώρια αμφιβολίας ότι μια τέτοια κίνηση θα είναι αναπόφευκτη εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα, οι τιμές του πετρελαίου διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα και η σταθερότητα των τιμών στην ευρωζώνη των 21 κρατών τεθεί υπό απειλή.

«Αν υπάρξει συμφωνία, μπορεί να δούμε τις τιμές της ενέργειας να υποχωρούν πολύ, πολύ γρήγορα και τότε τα επιτόκια ίσως μπορέσουν να παραμείνουν εκεί όπου βρίσκονται», είπε ο κ. Στουρνάρας. «Όμως χωρίς συμφωνία, ενδέχεται να περάσουν σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο και ο πληθωρισμός να επιταχυνθεί περισσότερο».

Τον Μάρτιο, η ΕΚΤ προέβλεψε ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 2,6% φέτος. Η πρόβλεψη αυτή πιθανότατα θα αναθεωρηθεί προς τα πάνω τον Ιούνιο, δήλωσε σε ξεχωριστή συνέντευξη το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ Αλεξάντερ Ντεμάρκο, επισημαίνοντας παράλληλα ενδείξεις επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.

Η οικονομική δραστηριότητα αυξήθηκε μόλις κατά 0,1% το πρώτο τρίμηνο, ενώ πρόσφατη έρευνα μεταξύ διευθυντών προμηθειών έδειξε συρρίκνωση της δραστηριότητας.

«Έχω την αίσθηση ότι ο πληθωρισμός παραμένει επίμονος», δήλωσε ο Γ. Στουρνάρας, εκφράζοντας ανησυχίες ότι οι προσδοκίες μπορεί να αποσταθεροποιηθούν. «Το γεγονός ότι ο PMI είναι τόσο αδύναμος δεν θα μας βοηθήσει ιδιαίτερα. Υπάρχουν πάρα πολλές ακαμψίες στην οικονομία».

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι μνήμες από το προηγούμενο σοκ πληθωρισμού αποτελούν βάρος που ίσως αναγκάσει την ΕΚΤ να παρέμβει. «Όλοι θα αναρωτηθούν αν διαθέτουμε πραγματικά έναν μηχανισμό αντίδρασης ή αν πρόκειται απλώς για μια θεωρία που δεν εφαρμόζεται ποτέ», δήλωσε ακόμη. «Οι επόμενες τρεις εβδομάδες θα είναι εξαιρετικά κρίσιμες, καθώς θα εξετάζουμε τις δευτερογενείς επιπτώσεις».

Η αφορμή για το νέο ισχυρό selloff δόθηκε μετά το αδιέξοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τον πόλεμο στο Ιράν, το οποίο επιτείνεται από την πρόσφατη επίθεση με drone σε πυρηνική εγκατάσταση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Με το πετρέλαιο τύπου Brent να σκαρφαλώνει στα 111 δολάρια το βαρέλι, οι επενδυτές εγκαταλείπουν μαζικά τους τίτλους σταθερού εισοδήματος, στοιχηματίζοντας πλέον ανοιχτά σε ένα νέο κύκλο αυστηρής νομισματικής πολιτικής και αυξήσεων επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως.

Στην αμερικανική αγορά, οι πιέσεις οδήγησαν την απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου αναφοράς στο 4,631%, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2025.

Παράλληλα, το διετές ομόλογο, το οποίο αντανακλά άμεσα τις προσδοκίες για τα επιτόκια, άγγιξε υψηλό 14 μηνών στο 4,105%, ενώ η απόδοση του 30ετούς τίτλου εκτινάχθηκε στο 5,159%.

Το εργαλείο CME FedWatch αποτυπώνει ανάγλυφα την αλλαγή του κλίματος, καθώς οι αγορές κοστολογούν πλέον με πιθανότητα άνω του 50% μια αύξηση επιτοκίων από τη Fed έως τον Δεκέμβριο, ανατρέποντας πλήρως τις προπολεμικές εκτιμήσεις που έκαναν λόγο για χαλάρωση της πολιτικής της.

Η νευρικότητα αυτή κυριάρχησε και στη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών της G7 στο Παρίσι, με τον Γάλλο υπουργό Οικονομικών, Ρολάν Λεσκίρ, να δηλώνει με νόημα πως: «Δεν βρισκόμαστε πλέον σε μια περίοδο όπου το δημόσιο χρέος δεν αποτελεί ζήτημα».

Από την πλευρά της, η Societe Generale περιγράφει την κατάσταση ως ένα «κραχ σε αργή κίνηση», επισημαίνοντας ότι η τάση θα μπορούσε να αντιστραφεί μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως η υποχώρηση του πετρελαίου ή η εμφάνιση έντονων φόβων για παγκόσμια ύφεση.

Η εικόνα είναι εξαιρετικά επιβαρυμένη και στην Ασία, με την Ιαπωνία να βρίσκεται αντιμέτωπη με ιστορικά υψηλά.

Η πρόθεση του Τόκιο να εκδώσει νέο χρέος μέσω πρόσθετου προϋπολογισμού για να αντιμετωπίσει τις πολεμικές οικονομικές συνέπειες οδήγησε την απόδοση του 30ετούς ιαπωνικού ομολόγου στο ιστορικό 4,200%, ενώ το 10ετές άγγιξε το 2,800%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από το 1996.

Αντίστοιχα, στην ευρωζώνη, το γερμανικό 10ετές ομόλογο σημείωσε υψηλό 15 ετών στο 3,193%, με τις αγορές να προεξοφλούν κατά 80% μια αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ τον επόμενο μήνα, ακολουθούμενη από ακόμη δύο κινήσεις έως το τέλος του έτους.

Το κύμα ρευστοποιήσεων έρχεται σε συνέχεια των αρνητικών στοιχείων για τον πληθωρισμό του Απριλίου σε ΗΠΑ, Κίνα και Γερμανία, αλλά και της διάψευσης των προσδοκιών που είχαν καλλιεργηθεί για τη διήμερη σύνοδο κορυφής ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Σι Τζινπίνγκ, η οποία ολοκληρώθηκε χωρίς πρόοδο στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής.

Μέσα σε αυτό το γενικευμένο selloff, μοναδική εξαίρεση αποτέλεσαν τα βρετανικά ομόλογα, με το 10ετές να παρουσιάζει μικρή αποκλιμάκωση στο 5,14%, παρά την έντονη εγχώρια πολιτική αμφισβήτηση που αντιμετωπίζει ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ μετά τις πρόσφατες τοπικές κάλπες.

Η προειδοποίηση περιλαμβάνεται στην ετήσια επιστολή του προς τους μετόχους, μία ημέρα αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κλιμάκωσε την πίεση προς το Ιράν, απειλώντας να στοχοποιήσει τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και τις γέφυρες της χώρας την Τρίτη, εάν δεν επαναλειτουργήσει το Στενό του Ορμούζ, μια θαλάσσια οδό ζωτικής σημασίας.

Ο 70χρονος Ντίμον, ο οποίος ηγείται της JPMorgan -της μεγαλύτερης τράπεζας των ΗΠΑ- εδώ και δύο δεκαετίες, ανέφερε επίσης ότι ο τομέας της ιδιωτικής πίστης «πιθανώς» δεν παρουσιάζει συστημικό κίνδυνο, παρά τις πρόσφατες κινήσεις των επενδυτών να αποσυρθούν από τέτοια κεφάλαια εν μέσω ανησυχιών ότι οι εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) θα πλήξουν τους δανειολήπτες.

«Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε όλοι είναι σημαντικές», πρόσθεσε ο Ντίμον, αναφέροντας γεωπολιτικούς κινδύνους όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι ευρύτερες εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή και η ένταση με την Κίνα.

«Τώρα, λόγω του πολέμου στο Ιράν, αντιμετωπίζουμε επιπλέον την πιθανότητα για σημαντικά και συνεχή σοκ στις τιμές του πετρελαίου και των εμπορευμάτων, μαζί με την αναδιαμόρφωση των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πιο επίμονο πληθωρισμό και τελικά σε υψηλότερα επιτόκια».

Ο χρόνος θα δείξει αν ο πόλεμος στο Ιράν θα επιτύχει τους στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών, είπε ο Ντίμον, συμπληρώνοντας ότι η πυρηνική διάδοση παραμένει ο μεγαλύτερος κίνδυνος από το Ιράν.

Οικονομική ανθεκτικότητα και προειδοποιήσεις

Οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό που τροφοδοτείται από τον πόλεμο έχουν οδηγήσει τις αγορές να αποκλείσουν σε μεγάλο βαθμό τις μειώσεις επιτοκίων για φέτος. Την περασμένη εβδομάδα, ο δείκτης S&P 500 έκλεισε το χειρότερο τρίμηνο από το 2022, δεχόμενος πιέσεις από τα τέλη Φεβρουαρίου λόγω του πολέμου και της επακόλουθης ανόδου των τιμών της ενέργειας.

Ο Ντίμον σημείωσε ότι η αμερικανική οικονομία παραμένει ανθεκτική, με τους καταναλωτές να κερδίζουν και να ξοδεύουν και τις επιχειρήσεις να παραμένουν υγιείς. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η οικονομία τροφοδοτήθηκε από μεγάλα ποσά κυβερνητικών ελλειμματικών δαπανών και παλαιότερα πακέτα τόνωσης.

Ιδιωτική πίστη και τραπεζικοί κανόνες

Ο Ντίμον ανέφερε ότι η αγορά ιδιωτικής πίστης ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων είναι σχετικά μικρή. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι μόλις ο πιστωτικός κύκλος εξασθενήσει, οι απώλειες σε όλα τα δάνεια με μόχλευση θα είναι υψηλότερες από το αναμενόμενο.

Τέλος, χρησιμοποίησε την επιστολή για να ασκήσει δριμεία κριτική στους αναθεωρημένους κανόνες κεφαλαίου που πρότειναν οι ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ τον περασμένο μήνα, χαρακτηρίζοντας ορισμένες πτυχές τους ως «παράλογες». Δήλωσε ότι οι προτάσεις (γνωστές ως Basel-III και GSIB) παραμένουν «πολύ ελαττωματικές» και ότι τιμωρούν την επιτυχία της JPMorgan, χαρακτηρίζοντάς τις μάλιστα ως «αντι-αμερικανικές».

Σύμφωνα με το ανακοινωθέν της FOMC, η οικονομική δραστηριότητα επεκτείνεται με σταθερό ρυθμό ενώ η αύξηση των θέσεων εργασίας παρέμεινε χαμηλή και το ποσοστό ανεργίας έχει δείξει κάποια σημάδια σταθεροποίησης, ωστόσο ο πληθωρισμός παραμένει κάπως αυξημένος. Υπενθυμίζεται πως οι πιέσεις στις τιμές παραμένουν επίμονα πάνω από τον στόχο της Fed για 2%, με τον ΔΤΚ να διαμορφώνεται στο 2,7% τον Δεκέμβριο του 2025 (έχοντας αποκλιμακωθεί από την κορύφωση του 9,1% τον Ιούνιο του 2022).

Ο «αγαπημένος» δείκτη για την καταμέτρηση, ο PCE που αφορά τις προσωπικές καταναλωτικές δαπάνες άγγιξε το 2,8% τον Νοέμβριο του 2025.

«Η Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς (FOMC) επιδιώκει να επιτύχει μέγιστη απασχόληση και πληθωρισμό στο 2% μακροπρόθεσμα. Η αβεβαιότητα σχετικά με τις οικονομικές προοπτικές παραμένει αυξημένη. Η FOMC είναι προσεκτική στους κινδύνους και για τις δύο πλευρές της διπλής της εντολής» τονίζεται.

Οι δασμοί είναι ένας άλλος ακανθώδης παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη. Οι επιχειρήσεις αναφέρουν ότι οι υπάρχοντες δασμοί αυξάνουν το κόστος και ότι η αβεβαιότητα γύρω από πιθανές νέες επιβαρύνσεις περιπλέκει τον σχεδιασμό και τις επενδύσεις, σύμφωνα με τη «Μπεζ Βίβλο» της Fed.

«Οι δασμοί, αν και όχι τόσο πληθωριστικοί όσο πίστευε κάποτε η κοινή γνώμη, εξακολουθούν να αποτελούν απειλή», επεσήμανε ο Μίλτον Ερζάτι, επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Vested.

Για του λόγου το αληθές:

• Τον Σεπτέμβριο του 2025, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των νέων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 0,33%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των νέων δανείων αυξήθηκε στο 4,51%.
• Το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ των νέων καταθέσεων και δανείων αυξήθηκε στις 4,18 εκατοστιαίες μονάδες.
• Τον Σεπτέμβριο του 2025, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων παρέμεινε αμετάβλητο στο 0,32%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,63%.
• Το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ των υφιστάμενων καταθέσεων και δανείων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στις 4,31 εκατοστιαίες μονάδες.

1. Επιτόκια νέων καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

Νέες Καταθέσεις

Τον Σεπτέμβριο του 2025, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο, σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, και διαμορφώθηκε στο 0,33%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων μίας ημέρας από νοικοκυριά παρέμεινε αμετάβλητο στο 0,03%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο καταθέσεων από επιχειρήσεις διαμορφώθηκε στο 0,13% από 0,10% τον προηγούμενο μήνα.

Το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια έως 1 έτος από νοικοκυριά  αυξήθηκε κατά 5 μονάδες βάσης στο 1,17%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των καταθέσεων από επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 7 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 1,69%.

Νέα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων δανείων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,51%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια (κατηγορία που περιλαμβάνει τα δάνεια μέσω πιστωτικών καρτών, τα ανοικτά δάνεια και υπεραναλήψεις από τρεχούμενους λογαριασμούς) μειώθηκε κατά 8 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 14,58%.

Το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο μειώθηκε κατά 34 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 11,13%, ενώ το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 3,52%.

Το μέσο επιτόκιο των επιχειρηματικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,51%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων μειώθηκε κατά 4 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 6,83%.

Το μέσο επιτόκιο των νέων επιχειρηματικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο αυξήθηκε κατά 13 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 3,84%. Το μέσο επιτόκιο των δανείων τακτής λήξης με κυμαινόμενο επιτόκιο προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αυξήθηκε κατά 8 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,19%. 

Όσον αφορά στη διάρθρωση των επιτοκίων ως προς το ύψος του δανείου σημειώνεται ότι το μέσο επιτόκιο για δάνεια μέχρι και 250.000 παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,74%, για δάνεια από 250.001 μέχρι 1 εκατ. ευρώ αυξήθηκε κατά 9 μονάδες βάσης στο 4,30%, ενώ για δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ αυξήθηκε κατά 14 μονάδες βάσης στο 3,76%.

2. Επιτόκια στα υφιστάμενα υπόλοιπα καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

Υφιστάμενες Καταθέσεις

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων (συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων μίας ημέρας) παρέμεινε αμετάβλητο στο 0,32%, τον Σεπτέμβριο του 2025.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των καταθέσεων από νοικοκυριά με συμφωνημένη διάρκεια έως 2 έτη μειώθηκε κατά 5 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 1,23%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των καταθέσεων από επιχειρήσεις παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 1,68%.

Υφιστάμενα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,63%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών παρέμεινε αμετάβλητο στο 3,61%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των καταναλωτικών και λοιπών δανείων προς ιδιώτες και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 8,17%.

Το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών μειώθηκε κατά 5 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,14%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων μειώθηκε κατά 29 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 5,43%.

Πίνακας 1: Μέσα επιτόκια νέων καταθέσεων και δανείων σε ευρώ (ποσοστά % ετησίως)

Πίνακας 2: Μέσα επιτόκια στα υφιστάμενα υπόλοιπα των καταθέσεων και δανείων σε ευρώ (ποσοστά % ετησίως)

Η ίδια μιλώντας μετά την συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, κατά την οποία αποφασίστηκε να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια, χαρακτήρισε θετική έκπληξη την αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης κατά 0,2% το τρίτο τρίμηνο του έτους. 

Όσον αφορά στους κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης, η Κριστιάν Λαγκάρντ απαρίθμησε τρεις εξελίξεις, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό τους:

-Η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ που επιτεύχθηκε το καλοκαίρι.

-Η πρόσφατα ανακοινωθείσα εκεχειρία στη Μέση Ανατολή.

-Η σημερινή ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν μετριάσει ορισμένους από τους κινδύνους επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. 

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΚΤ, όμως το ασταθές παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον θα μπορούσε να διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού, να επιδεινώσει περαιτέρω τις εξαγωγές και να επιβαρύνει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η επιδείνωση του κλίματος στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης.

Ειδικότερα, οι γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως ο αδικαιολόγητος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παραμένουν σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Αντίθετα, οι υψηλότερες από το αναμενόμενο δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, θα συμβάλουν στην ανάπτυξη.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος θα μπορούσε να τονώσει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το κλίμα θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί και η δραστηριότητα να τονωθεί εάν οι εναπομένουσες γεωπολιτικές εντάσεις μειωθούν ή εάν οι εναπομένουσες εμπορικές διαφορές επιλυθούν ταχύτερα από το αναμενόμενο.

-Όσον αφορά στις εξελίξεις στο μέτωπο του πληθωρισμού, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (HICP) της ευρωζώνης αυξήθηκε σε ετήσιο ρυθμό 2,4% τον Σεπτέμβριο, σε σύγκριση με 2,3% τον προηγούμενο μήνα.

Η επικεφαλής της ΕΚΤ τόνισε ότι οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι πιο αβέβαιες από το συνηθισμένο, λόγω του ασταθούς περιβάλλοντος της παγκόσμιας εμπορικής πολιτικής.

Ένα ισχυρότερο ευρώ, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη από την αναμενόμενη μείωση του πληθωρισμού. Επιπλέον, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί χαμηλότερος εάν οι υψηλότεροι δασμοί οδηγήσουν σε μείωση της ζήτησης για εξαγωγές της ζώνης του ευρώ και ωθήσουν τις χώρες με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα να αυξήσουν περαιτέρω τις εξαγωγές τους προς τη ζώνη του ευρώ. Η αύξηση της μεταβλητότητας και της αποστροφής προς τον κίνδυνο στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να επιβαρύνουν τον πληθωρισμό. 

Αντίθετα, σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερος εάν ο κατακερματισμός των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των εισαγωγών, περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας στην εγχώρια οικονομία. Η αύξηση των δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού μεσοπρόθεσμα. 

Πάντως η σημερινή απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ με την οποία το βασικό επιτόκιο διατηρείται στο 2%, ελήφθη διότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι κοντά στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% και η αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητη.

Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολούθησε να αναπτύσσεται παρά το αντίξοο παγκόσμιο περιβάλλον. Η ισχυρή αγορά εργασίας, οι εύρωστοι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα και οι προηγούμενες μειώσεις των επιτοκίων από το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές ανθεκτικότητας. Ωστόσο, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι αβέβαιες, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων παγκόσμιων εμπορικών διενέξεων και των γεωπολιτικών εντάσεων.

Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς (FOMC) επέλεξε την κλασική μείωση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, οδηγώντας το βασικό επιτόκιο πολιτικής στο εύρος 3,75%- 4%.

Οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Reuters προέβλεψαν σχεδόν ομόφωνα αυτό το αποτέλεσμα από την διήμερη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και οι αγορές προεξοφλούσαν τη μείωση σε ποσοστό σχεδόν 100%.

Μιλώντας σε συνέδριο στο Τζάκσον Χολ, ο Πάουελ τόνισε ότι η ισορροπία των κινδύνων μεταξύ πλήρους απασχόλησης και σταθερότητας των τιμών μεταβάλλεται, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής στην επόμενη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου. Η ομιλία αυτή ήταν η τελευταία του Πάουελ ως προέδρου της Fed στο Τζάκσον Χολ, καθώς η θητεία του λήγει τον Μάιο.

Ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας αναφέρθηκε στις «σαρωτικές αλλαγές» στη φορολογική, εμπορική και μεταναστευτική πολιτική και παραδέχτηκε πως παρότι η οικονομία έχει επιδείξει αντοχή οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη αυξάνονται. «Με την πολιτική μας σε περιοριστικό έδαφος, οι βασικές προοπτικές και η μεταβαλλόμενη ισορροπία κινδύνων ενδέχεται να δικαιολογούν την προσαρμογή της στάσης μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η πιθανή αυτή εξέλιξη στα επιτόκια ενδεχομένως να συμβεί μετά τις 16 ή 17 Σεπτεμβρίου 2025 οπότε κι είναι προγραμματισμένη η συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC). Οι δηλώσεις του Πάουελ προκάλεσαν άμεσα θετική αντίδραση στις αγορές, με τις μετοχές να σημειώνουν άνοδο και τις αποδόσεις των ομολόγων να υποχωρούν.

Ο δείκτης Dow Jones Industrial Average ενισχύθηκε πάνω από 600 μονάδες μετά το πέρας της ομιλίας, ενώ η απόδοση του 2ετούς ομολόγου του αμερικανικού Δημοσίου, που επηρεάζεται ιδιαίτερα από τη νομισματική πολιτική, υποχώρησε κατά 0,08 ποσοστιαίες μονάδες, στο 3,71%.

Ο Τραμπ ζητεί επιτακτικά αλλαγή στη νομισματική πολιτική και θέλει να παραιτηθεί ο Πάουελ. Όμως κι ο Πάουελ έχει πάρει αποστάσεις από τον Τραμπ και υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας. «Τα μέλη της FOMC θα λάβουν αυτές τις αποφάσεις, βασιζόμενα αποκλειστικά στην αξιολόγησή τους για τα δεδομένα και τις επιπτώσεις τους στις οικονομικές προοπτικές. Δεν θα αποκλίνουμε ποτέ από αυτή την προσέγγιση», τόνισε ο κ. Πάουελ.

Σύμφωνα με όσα ισχύουν από το 2014, αν ο πολίτης δεν πληρώνει εμπρόθεσμα τους φόρους που του έχουν βεβαιωθεί, πληρώνει τόκο 8,51% και, επιπλέον, τόκο με βάση το επιτόκιο Κύριας Αναχρηματοδότησης το οποίο καθορίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Το τρέχον επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης είναι σήμερα 2,00%, άρα θα έπρεπε οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στην εφορία να επιβαρύνονται με 10,51% ετησίως.

Η απόφαση Πιερρακάκη ορίζει ότι μέχρι και τον Αύγουστο του 2027, δεν λαμβάνεται υπόψιν το τρέχον επιτόκιο που ανακοινώνει κάθε φορά η ΕΚΤ (2,00% από τον Ιούνιο του 2025) αλλά εκείνο που ίσχυε κατά την 1.1.2014, το οποίο ήταν μόλις 0,25%.

Με αυτό το δεδομένο, για τα 4,2 εκατομμύρια οφειλέτες που χρωστούν ληξιπρόθεσμα χρέη 108 δισ. στην εφορία, το ετήσιο επιτόκιο «κλειδώνει» στο 8,76% για ακόμα δύο χρόνια. Δηλαδή επιβαρύνονται 0,73% για κάθε μήνα που περνά, αντί 0,88% που θα «έτρεχε» κανονικά αν δεν ερχόταν η απόφαση για το «πάγωμα».

• Με την απόφαση Πιερρακάκη πάντως, το «πάγωμα» εφαρμόζεται και στην αντίθετη περίπτωση όπου το δημόσιο χρωστά επιστροφές φόρου σε πολίτες.

Εφόσον οι οφειλές αυτές ξεπεράσουν τις 90 μέρες καθυστέρησης (σσ: ανέχονταν σε περίπου 300 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο) το δημόσιο πληρώνει τόκο 6% ετησίως ή 0,50% το μήνα. Και αυτό διότι αυτές βαρύνονται με 5,75% σταθερό επιτόκιο, στο οποίο προστίθεται 0,25% (όπως ίσχυε την 1.1.2104 για την κύρια αναχρηματοδότηση από την ΕΚΤ) αντί 2% που ισχύει σήμερα.

• Οι φορολογούμενοι πάντως έχουν τρόπο να μειώσουν δραστικά τους τόκους εκπρόθεσμης πληρωμής των οφειλών στην εφορία, αν αξιοποιήσουν τις πάγιες ρυθμίσεις των 12 ή 24 δόσεων.

Από τον Μάρτιο ήδη μάλιστα, με νόμο Πιερρακάκη, το υπουργείο Οικονομικών είχε ήδη προβεί σε «πάγωμα» για έναν χρόνο, και των επιτοκίων τα οποία επιβαρύνουν τις πάγιες ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών φυσικών και νομικών προσώπων προς τη φορολογική διοίκηση.

Και η ρύθμιση εκείνη επίσης, είχε στόχο να συγκρατήσει το κόστος εξυπηρέτησης των ρυθμισμένων χρεών σε μια περίοδο γενικευμένων αυξήσεων επιτοκίων στην ευρωζώνη, αποτρέποντας την επιπλέον επιβάρυνση των φορολογουμένων.

Συγκεκριμένα, το επιτόκιο των δόσεων για βεβαιωμένες οφειλές που έχουν ενταχθεί σε ρύθμιση παραμένει σταθερό έως και τις 31 Μαρτίου 2026, στο ύψος που είχε διαμορφωθεί στις 31 Μαρτίου 2024.

Έτσι διατηρούνται αμετάβλητα τα επιτόκια:

• 4,34% για ρυθμίσεις έως 12 δόσεις, δηλαδή το μισό από εκείνο που ισχύει για χρέη που έχουν αφεθεί στην τύχη τους.
• 5,84% για ρυθμίσεις με περισσότερες από 12 δόσεις

Ακόμα και αν κάποιος χάσει την ρύθμιση και αναβιώσουν τα αρχικά επιτόκια, δίνεται η δυνατότητα για μία νέα, δεύτερη υπαγωγή σε ρύθμιση (μετά από απώλεια της πρώτης).

Στην περίπτωση αυτά τα επιτόκια διαμορφώνονται ως εξής:

• 5,84% για έως 12 δόσεις
• 7,34% για πάνω από 12 δόσεις.

Ωστόσο, σε σημείωμα της τράπεζας, οι αναλυτές με επικεφαλής τον Μάικλ Γκέιπεν ανέφεραν ότι εξακολουθούν να αναμένουν ότι η κεντρική τράπεζα θα διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα για το υπόλοιπο του 2025.

Η Fed πρόκειται να ξεκινήσει την τελευταία διήμερη συνάντησή της την Τρίτη, με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αναμένεται να διατηρήσουν σταθερό το κόστος δανεισμού στο τέλος της συνάντησης. Πολλοί αξιωματούχοι έχουν υποστηρίξει μια στάση αναμονής όσον αφορά τις μελλοντικές ενέργειες για τα επιτόκια, επικαλούμενοι την αβεβαιότητα σχετικά με τον αντίκτυπο της επιθετικής τιμολογιακής πολιτικής του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην ευρύτερη οικονομία.

Ωστόσο, οι στρατηγικοί της Morgan Stanley υποδηλώνουν ότι μια απότομη πτώση των μισθών στις ΗΠΑ κατά 50.000 ή περισσότερες θέσεις εργασίας το μήνα, «κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών», θα μπορούσε να αποτελέσει ένα επιπλέον κίνητρο για μείωση των επιτοκίων. Ο τομέας των υπηρεσιών αποτελεί τον κύριο μοχλό της ευρύτερης οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας πάνω από τα δύο τρίτα της συνολικής δραστηριότητας.

Αυτή την εβδομάδα θα δημοσιευθούν πολλά στοιχεία για την αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της πολύ σημαντικής μηνιαίας έκθεσης για την απασχόληση. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι οι ΗΠΑ πρόσθεσαν 108.000 θέσεις εργασίας τον Ιούλιο, έναντι 147.000 τον προηγούμενο μήνα.

Απρόσμενες αλλαγές στη μετανάστευση θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν την Fed σε πρόωρη μείωση των επιτοκίων, σύμφωνα με τις προβλέψεις των αναλυτών της Morgan Stanley. Αν και αναμένουν ότι οι αυστηρότεροι έλεγχοι στη μετανάστευση θα περιορίσουν σημαντικά την αύξηση του εργατικού δυναμικού, η χρηματιστηριακή εταιρεία σημείωσε ότι η πρόβλεψη αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί λανθασμένη εάν οι παράνομες διαβάσεις των συνόρων είναι περισσότερες από ό,τι αναμένεται. Αυτό θα μπορούσε να στηρίξει τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ενισχύοντας τα επιχειρήματα υπέρ μιας μείωσης των επιτοκίων από την Fed.

Ένα άλλο σενάριο αφορά τον αποπληθωρισμό στον τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος θα μπορούσε να αντισταθμίσει την ανοδική πίεση στις τιμές από τους δασμούς, σημείωσαν οι αναλυτές. Αυτό μπορεί να δώσει στη Fed μεγαλύτερη εμπιστοσύνη ότι οι πληθωριστικές πιέσεις που σχετίζονται με το εμπόριο είναι «μεταβατικές», πρόσθεσαν.

Το επιχείρημα για μείωση των επιτοκίων έως τον Δεκέμβριο θα μπορούσε επίσης να ενισχυθεί από μια «χαμηλή, αλλά παρατεταμένη» μετακύλιση του κόστους των δασμών στους καταναλωτές από τις εταιρείες, η οποία θα διατηρήσει τον προτιμώμενο δείκτη πληθωρισμού της Fed μεταξύ 2,6% και 2,8% σε ετήσια βάση, ανέφεραν.

Εάν οι εταιρείες επιλέξουν να απορροφήσουν τα έξοδα των δασμών και, στη συνέχεια, να δημοσιεύσουν πιο αρνητικά κέρδη που θα επηρεάσουν τις τιμές των μετοχών, η μείωση των επιτοκίων από τη Fed μπορεί επίσης να έρθει νωρίτερα από το αναμενόμενο