Η προειδοποίηση περιλαμβάνεται στην ετήσια επιστολή του προς τους μετόχους, μία ημέρα αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κλιμάκωσε την πίεση προς το Ιράν, απειλώντας να στοχοποιήσει τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και τις γέφυρες της χώρας την Τρίτη, εάν δεν επαναλειτουργήσει το Στενό του Ορμούζ, μια θαλάσσια οδό ζωτικής σημασίας.

Ο 70χρονος Ντίμον, ο οποίος ηγείται της JPMorgan -της μεγαλύτερης τράπεζας των ΗΠΑ- εδώ και δύο δεκαετίες, ανέφερε επίσης ότι ο τομέας της ιδιωτικής πίστης «πιθανώς» δεν παρουσιάζει συστημικό κίνδυνο, παρά τις πρόσφατες κινήσεις των επενδυτών να αποσυρθούν από τέτοια κεφάλαια εν μέσω ανησυχιών ότι οι εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) θα πλήξουν τους δανειολήπτες.

«Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε όλοι είναι σημαντικές», πρόσθεσε ο Ντίμον, αναφέροντας γεωπολιτικούς κινδύνους όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι ευρύτερες εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή και η ένταση με την Κίνα.

«Τώρα, λόγω του πολέμου στο Ιράν, αντιμετωπίζουμε επιπλέον την πιθανότητα για σημαντικά και συνεχή σοκ στις τιμές του πετρελαίου και των εμπορευμάτων, μαζί με την αναδιαμόρφωση των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πιο επίμονο πληθωρισμό και τελικά σε υψηλότερα επιτόκια».

Ο χρόνος θα δείξει αν ο πόλεμος στο Ιράν θα επιτύχει τους στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών, είπε ο Ντίμον, συμπληρώνοντας ότι η πυρηνική διάδοση παραμένει ο μεγαλύτερος κίνδυνος από το Ιράν.

Οικονομική ανθεκτικότητα και προειδοποιήσεις

Οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό που τροφοδοτείται από τον πόλεμο έχουν οδηγήσει τις αγορές να αποκλείσουν σε μεγάλο βαθμό τις μειώσεις επιτοκίων για φέτος. Την περασμένη εβδομάδα, ο δείκτης S&P 500 έκλεισε το χειρότερο τρίμηνο από το 2022, δεχόμενος πιέσεις από τα τέλη Φεβρουαρίου λόγω του πολέμου και της επακόλουθης ανόδου των τιμών της ενέργειας.

Ο Ντίμον σημείωσε ότι η αμερικανική οικονομία παραμένει ανθεκτική, με τους καταναλωτές να κερδίζουν και να ξοδεύουν και τις επιχειρήσεις να παραμένουν υγιείς. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η οικονομία τροφοδοτήθηκε από μεγάλα ποσά κυβερνητικών ελλειμματικών δαπανών και παλαιότερα πακέτα τόνωσης.

Ιδιωτική πίστη και τραπεζικοί κανόνες

Ο Ντίμον ανέφερε ότι η αγορά ιδιωτικής πίστης ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων είναι σχετικά μικρή. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι μόλις ο πιστωτικός κύκλος εξασθενήσει, οι απώλειες σε όλα τα δάνεια με μόχλευση θα είναι υψηλότερες από το αναμενόμενο.

Τέλος, χρησιμοποίησε την επιστολή για να ασκήσει δριμεία κριτική στους αναθεωρημένους κανόνες κεφαλαίου που πρότειναν οι ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ τον περασμένο μήνα, χαρακτηρίζοντας ορισμένες πτυχές τους ως «παράλογες». Δήλωσε ότι οι προτάσεις (γνωστές ως Basel-III και GSIB) παραμένουν «πολύ ελαττωματικές» και ότι τιμωρούν την επιτυχία της JPMorgan, χαρακτηρίζοντάς τις μάλιστα ως «αντι-αμερικανικές».

Σύμφωνα με το ανακοινωθέν της FOMC, η οικονομική δραστηριότητα επεκτείνεται με σταθερό ρυθμό ενώ η αύξηση των θέσεων εργασίας παρέμεινε χαμηλή και το ποσοστό ανεργίας έχει δείξει κάποια σημάδια σταθεροποίησης, ωστόσο ο πληθωρισμός παραμένει κάπως αυξημένος. Υπενθυμίζεται πως οι πιέσεις στις τιμές παραμένουν επίμονα πάνω από τον στόχο της Fed για 2%, με τον ΔΤΚ να διαμορφώνεται στο 2,7% τον Δεκέμβριο του 2025 (έχοντας αποκλιμακωθεί από την κορύφωση του 9,1% τον Ιούνιο του 2022).

Ο «αγαπημένος» δείκτη για την καταμέτρηση, ο PCE που αφορά τις προσωπικές καταναλωτικές δαπάνες άγγιξε το 2,8% τον Νοέμβριο του 2025.

«Η Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς (FOMC) επιδιώκει να επιτύχει μέγιστη απασχόληση και πληθωρισμό στο 2% μακροπρόθεσμα. Η αβεβαιότητα σχετικά με τις οικονομικές προοπτικές παραμένει αυξημένη. Η FOMC είναι προσεκτική στους κινδύνους και για τις δύο πλευρές της διπλής της εντολής» τονίζεται.

Οι δασμοί είναι ένας άλλος ακανθώδης παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη. Οι επιχειρήσεις αναφέρουν ότι οι υπάρχοντες δασμοί αυξάνουν το κόστος και ότι η αβεβαιότητα γύρω από πιθανές νέες επιβαρύνσεις περιπλέκει τον σχεδιασμό και τις επενδύσεις, σύμφωνα με τη «Μπεζ Βίβλο» της Fed.

«Οι δασμοί, αν και όχι τόσο πληθωριστικοί όσο πίστευε κάποτε η κοινή γνώμη, εξακολουθούν να αποτελούν απειλή», επεσήμανε ο Μίλτον Ερζάτι, επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Vested.

Για του λόγου το αληθές:

• Τον Σεπτέμβριο του 2025, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των νέων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 0,33%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των νέων δανείων αυξήθηκε στο 4,51%.
• Το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ των νέων καταθέσεων και δανείων αυξήθηκε στις 4,18 εκατοστιαίες μονάδες.
• Τον Σεπτέμβριο του 2025, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων παρέμεινε αμετάβλητο στο 0,32%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,63%.
• Το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ των υφιστάμενων καταθέσεων και δανείων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στις 4,31 εκατοστιαίες μονάδες.

1. Επιτόκια νέων καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

Νέες Καταθέσεις

Τον Σεπτέμβριο του 2025, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο, σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, και διαμορφώθηκε στο 0,33%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων μίας ημέρας από νοικοκυριά παρέμεινε αμετάβλητο στο 0,03%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο καταθέσεων από επιχειρήσεις διαμορφώθηκε στο 0,13% από 0,10% τον προηγούμενο μήνα.

Το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια έως 1 έτος από νοικοκυριά  αυξήθηκε κατά 5 μονάδες βάσης στο 1,17%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των καταθέσεων από επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 7 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 1,69%.

Νέα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων δανείων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,51%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια (κατηγορία που περιλαμβάνει τα δάνεια μέσω πιστωτικών καρτών, τα ανοικτά δάνεια και υπεραναλήψεις από τρεχούμενους λογαριασμούς) μειώθηκε κατά 8 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 14,58%.

Το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο μειώθηκε κατά 34 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 11,13%, ενώ το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 3,52%.

Το μέσο επιτόκιο των επιχειρηματικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,51%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων μειώθηκε κατά 4 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 6,83%.

Το μέσο επιτόκιο των νέων επιχειρηματικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο αυξήθηκε κατά 13 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 3,84%. Το μέσο επιτόκιο των δανείων τακτής λήξης με κυμαινόμενο επιτόκιο προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αυξήθηκε κατά 8 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,19%. 

Όσον αφορά στη διάρθρωση των επιτοκίων ως προς το ύψος του δανείου σημειώνεται ότι το μέσο επιτόκιο για δάνεια μέχρι και 250.000 παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,74%, για δάνεια από 250.001 μέχρι 1 εκατ. ευρώ αυξήθηκε κατά 9 μονάδες βάσης στο 4,30%, ενώ για δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ αυξήθηκε κατά 14 μονάδες βάσης στο 3,76%.

2. Επιτόκια στα υφιστάμενα υπόλοιπα καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

Υφιστάμενες Καταθέσεις

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων (συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων μίας ημέρας) παρέμεινε αμετάβλητο στο 0,32%, τον Σεπτέμβριο του 2025.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των καταθέσεων από νοικοκυριά με συμφωνημένη διάρκεια έως 2 έτη μειώθηκε κατά 5 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 1,23%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των καταθέσεων από επιχειρήσεις παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 1,68%.

Υφιστάμενα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,63%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών παρέμεινε αμετάβλητο στο 3,61%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των καταναλωτικών και λοιπών δανείων προς ιδιώτες και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 8,17%.

Το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών μειώθηκε κατά 5 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,14%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων μειώθηκε κατά 29 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 5,43%.

Πίνακας 1: Μέσα επιτόκια νέων καταθέσεων και δανείων σε ευρώ (ποσοστά % ετησίως)

Πίνακας 2: Μέσα επιτόκια στα υφιστάμενα υπόλοιπα των καταθέσεων και δανείων σε ευρώ (ποσοστά % ετησίως)

Η ίδια μιλώντας μετά την συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, κατά την οποία αποφασίστηκε να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια, χαρακτήρισε θετική έκπληξη την αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης κατά 0,2% το τρίτο τρίμηνο του έτους. 

Όσον αφορά στους κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης, η Κριστιάν Λαγκάρντ απαρίθμησε τρεις εξελίξεις, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό τους:

-Η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ που επιτεύχθηκε το καλοκαίρι.

-Η πρόσφατα ανακοινωθείσα εκεχειρία στη Μέση Ανατολή.

-Η σημερινή ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν μετριάσει ορισμένους από τους κινδύνους επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. 

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΚΤ, όμως το ασταθές παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον θα μπορούσε να διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού, να επιδεινώσει περαιτέρω τις εξαγωγές και να επιβαρύνει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η επιδείνωση του κλίματος στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης.

Ειδικότερα, οι γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως ο αδικαιολόγητος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παραμένουν σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Αντίθετα, οι υψηλότερες από το αναμενόμενο δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, θα συμβάλουν στην ανάπτυξη.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος θα μπορούσε να τονώσει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το κλίμα θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί και η δραστηριότητα να τονωθεί εάν οι εναπομένουσες γεωπολιτικές εντάσεις μειωθούν ή εάν οι εναπομένουσες εμπορικές διαφορές επιλυθούν ταχύτερα από το αναμενόμενο.

-Όσον αφορά στις εξελίξεις στο μέτωπο του πληθωρισμού, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (HICP) της ευρωζώνης αυξήθηκε σε ετήσιο ρυθμό 2,4% τον Σεπτέμβριο, σε σύγκριση με 2,3% τον προηγούμενο μήνα.

Η επικεφαλής της ΕΚΤ τόνισε ότι οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι πιο αβέβαιες από το συνηθισμένο, λόγω του ασταθούς περιβάλλοντος της παγκόσμιας εμπορικής πολιτικής.

Ένα ισχυρότερο ευρώ, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη από την αναμενόμενη μείωση του πληθωρισμού. Επιπλέον, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί χαμηλότερος εάν οι υψηλότεροι δασμοί οδηγήσουν σε μείωση της ζήτησης για εξαγωγές της ζώνης του ευρώ και ωθήσουν τις χώρες με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα να αυξήσουν περαιτέρω τις εξαγωγές τους προς τη ζώνη του ευρώ. Η αύξηση της μεταβλητότητας και της αποστροφής προς τον κίνδυνο στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να επιβαρύνουν τον πληθωρισμό. 

Αντίθετα, σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερος εάν ο κατακερματισμός των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των εισαγωγών, περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας στην εγχώρια οικονομία. Η αύξηση των δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού μεσοπρόθεσμα. 

Πάντως η σημερινή απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ με την οποία το βασικό επιτόκιο διατηρείται στο 2%, ελήφθη διότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι κοντά στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% και η αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητη.

Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολούθησε να αναπτύσσεται παρά το αντίξοο παγκόσμιο περιβάλλον. Η ισχυρή αγορά εργασίας, οι εύρωστοι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα και οι προηγούμενες μειώσεις των επιτοκίων από το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές ανθεκτικότητας. Ωστόσο, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι αβέβαιες, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων παγκόσμιων εμπορικών διενέξεων και των γεωπολιτικών εντάσεων.

Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς (FOMC) επέλεξε την κλασική μείωση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, οδηγώντας το βασικό επιτόκιο πολιτικής στο εύρος 3,75%- 4%.

Οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Reuters προέβλεψαν σχεδόν ομόφωνα αυτό το αποτέλεσμα από την διήμερη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και οι αγορές προεξοφλούσαν τη μείωση σε ποσοστό σχεδόν 100%.

Μιλώντας σε συνέδριο στο Τζάκσον Χολ, ο Πάουελ τόνισε ότι η ισορροπία των κινδύνων μεταξύ πλήρους απασχόλησης και σταθερότητας των τιμών μεταβάλλεται, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής στην επόμενη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου. Η ομιλία αυτή ήταν η τελευταία του Πάουελ ως προέδρου της Fed στο Τζάκσον Χολ, καθώς η θητεία του λήγει τον Μάιο.

Ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας αναφέρθηκε στις «σαρωτικές αλλαγές» στη φορολογική, εμπορική και μεταναστευτική πολιτική και παραδέχτηκε πως παρότι η οικονομία έχει επιδείξει αντοχή οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη αυξάνονται. «Με την πολιτική μας σε περιοριστικό έδαφος, οι βασικές προοπτικές και η μεταβαλλόμενη ισορροπία κινδύνων ενδέχεται να δικαιολογούν την προσαρμογή της στάσης μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η πιθανή αυτή εξέλιξη στα επιτόκια ενδεχομένως να συμβεί μετά τις 16 ή 17 Σεπτεμβρίου 2025 οπότε κι είναι προγραμματισμένη η συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC). Οι δηλώσεις του Πάουελ προκάλεσαν άμεσα θετική αντίδραση στις αγορές, με τις μετοχές να σημειώνουν άνοδο και τις αποδόσεις των ομολόγων να υποχωρούν.

Ο δείκτης Dow Jones Industrial Average ενισχύθηκε πάνω από 600 μονάδες μετά το πέρας της ομιλίας, ενώ η απόδοση του 2ετούς ομολόγου του αμερικανικού Δημοσίου, που επηρεάζεται ιδιαίτερα από τη νομισματική πολιτική, υποχώρησε κατά 0,08 ποσοστιαίες μονάδες, στο 3,71%.

Ο Τραμπ ζητεί επιτακτικά αλλαγή στη νομισματική πολιτική και θέλει να παραιτηθεί ο Πάουελ. Όμως κι ο Πάουελ έχει πάρει αποστάσεις από τον Τραμπ και υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας. «Τα μέλη της FOMC θα λάβουν αυτές τις αποφάσεις, βασιζόμενα αποκλειστικά στην αξιολόγησή τους για τα δεδομένα και τις επιπτώσεις τους στις οικονομικές προοπτικές. Δεν θα αποκλίνουμε ποτέ από αυτή την προσέγγιση», τόνισε ο κ. Πάουελ.

Σύμφωνα με όσα ισχύουν από το 2014, αν ο πολίτης δεν πληρώνει εμπρόθεσμα τους φόρους που του έχουν βεβαιωθεί, πληρώνει τόκο 8,51% και, επιπλέον, τόκο με βάση το επιτόκιο Κύριας Αναχρηματοδότησης το οποίο καθορίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Το τρέχον επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης είναι σήμερα 2,00%, άρα θα έπρεπε οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στην εφορία να επιβαρύνονται με 10,51% ετησίως.

Η απόφαση Πιερρακάκη ορίζει ότι μέχρι και τον Αύγουστο του 2027, δεν λαμβάνεται υπόψιν το τρέχον επιτόκιο που ανακοινώνει κάθε φορά η ΕΚΤ (2,00% από τον Ιούνιο του 2025) αλλά εκείνο που ίσχυε κατά την 1.1.2014, το οποίο ήταν μόλις 0,25%.

Με αυτό το δεδομένο, για τα 4,2 εκατομμύρια οφειλέτες που χρωστούν ληξιπρόθεσμα χρέη 108 δισ. στην εφορία, το ετήσιο επιτόκιο «κλειδώνει» στο 8,76% για ακόμα δύο χρόνια. Δηλαδή επιβαρύνονται 0,73% για κάθε μήνα που περνά, αντί 0,88% που θα «έτρεχε» κανονικά αν δεν ερχόταν η απόφαση για το «πάγωμα».

• Με την απόφαση Πιερρακάκη πάντως, το «πάγωμα» εφαρμόζεται και στην αντίθετη περίπτωση όπου το δημόσιο χρωστά επιστροφές φόρου σε πολίτες.

Εφόσον οι οφειλές αυτές ξεπεράσουν τις 90 μέρες καθυστέρησης (σσ: ανέχονταν σε περίπου 300 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο) το δημόσιο πληρώνει τόκο 6% ετησίως ή 0,50% το μήνα. Και αυτό διότι αυτές βαρύνονται με 5,75% σταθερό επιτόκιο, στο οποίο προστίθεται 0,25% (όπως ίσχυε την 1.1.2104 για την κύρια αναχρηματοδότηση από την ΕΚΤ) αντί 2% που ισχύει σήμερα.

• Οι φορολογούμενοι πάντως έχουν τρόπο να μειώσουν δραστικά τους τόκους εκπρόθεσμης πληρωμής των οφειλών στην εφορία, αν αξιοποιήσουν τις πάγιες ρυθμίσεις των 12 ή 24 δόσεων.

Από τον Μάρτιο ήδη μάλιστα, με νόμο Πιερρακάκη, το υπουργείο Οικονομικών είχε ήδη προβεί σε «πάγωμα» για έναν χρόνο, και των επιτοκίων τα οποία επιβαρύνουν τις πάγιες ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών φυσικών και νομικών προσώπων προς τη φορολογική διοίκηση.

Και η ρύθμιση εκείνη επίσης, είχε στόχο να συγκρατήσει το κόστος εξυπηρέτησης των ρυθμισμένων χρεών σε μια περίοδο γενικευμένων αυξήσεων επιτοκίων στην ευρωζώνη, αποτρέποντας την επιπλέον επιβάρυνση των φορολογουμένων.

Συγκεκριμένα, το επιτόκιο των δόσεων για βεβαιωμένες οφειλές που έχουν ενταχθεί σε ρύθμιση παραμένει σταθερό έως και τις 31 Μαρτίου 2026, στο ύψος που είχε διαμορφωθεί στις 31 Μαρτίου 2024.

Έτσι διατηρούνται αμετάβλητα τα επιτόκια:

• 4,34% για ρυθμίσεις έως 12 δόσεις, δηλαδή το μισό από εκείνο που ισχύει για χρέη που έχουν αφεθεί στην τύχη τους.
• 5,84% για ρυθμίσεις με περισσότερες από 12 δόσεις

Ακόμα και αν κάποιος χάσει την ρύθμιση και αναβιώσουν τα αρχικά επιτόκια, δίνεται η δυνατότητα για μία νέα, δεύτερη υπαγωγή σε ρύθμιση (μετά από απώλεια της πρώτης).

Στην περίπτωση αυτά τα επιτόκια διαμορφώνονται ως εξής:

• 5,84% για έως 12 δόσεις
• 7,34% για πάνω από 12 δόσεις.

Ωστόσο, σε σημείωμα της τράπεζας, οι αναλυτές με επικεφαλής τον Μάικλ Γκέιπεν ανέφεραν ότι εξακολουθούν να αναμένουν ότι η κεντρική τράπεζα θα διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα για το υπόλοιπο του 2025.

Η Fed πρόκειται να ξεκινήσει την τελευταία διήμερη συνάντησή της την Τρίτη, με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αναμένεται να διατηρήσουν σταθερό το κόστος δανεισμού στο τέλος της συνάντησης. Πολλοί αξιωματούχοι έχουν υποστηρίξει μια στάση αναμονής όσον αφορά τις μελλοντικές ενέργειες για τα επιτόκια, επικαλούμενοι την αβεβαιότητα σχετικά με τον αντίκτυπο της επιθετικής τιμολογιακής πολιτικής του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην ευρύτερη οικονομία.

Ωστόσο, οι στρατηγικοί της Morgan Stanley υποδηλώνουν ότι μια απότομη πτώση των μισθών στις ΗΠΑ κατά 50.000 ή περισσότερες θέσεις εργασίας το μήνα, «κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών», θα μπορούσε να αποτελέσει ένα επιπλέον κίνητρο για μείωση των επιτοκίων. Ο τομέας των υπηρεσιών αποτελεί τον κύριο μοχλό της ευρύτερης οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας πάνω από τα δύο τρίτα της συνολικής δραστηριότητας.

Αυτή την εβδομάδα θα δημοσιευθούν πολλά στοιχεία για την αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της πολύ σημαντικής μηνιαίας έκθεσης για την απασχόληση. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι οι ΗΠΑ πρόσθεσαν 108.000 θέσεις εργασίας τον Ιούλιο, έναντι 147.000 τον προηγούμενο μήνα.

Απρόσμενες αλλαγές στη μετανάστευση θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν την Fed σε πρόωρη μείωση των επιτοκίων, σύμφωνα με τις προβλέψεις των αναλυτών της Morgan Stanley. Αν και αναμένουν ότι οι αυστηρότεροι έλεγχοι στη μετανάστευση θα περιορίσουν σημαντικά την αύξηση του εργατικού δυναμικού, η χρηματιστηριακή εταιρεία σημείωσε ότι η πρόβλεψη αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί λανθασμένη εάν οι παράνομες διαβάσεις των συνόρων είναι περισσότερες από ό,τι αναμένεται. Αυτό θα μπορούσε να στηρίξει τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ενισχύοντας τα επιχειρήματα υπέρ μιας μείωσης των επιτοκίων από την Fed.

Ένα άλλο σενάριο αφορά τον αποπληθωρισμό στον τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος θα μπορούσε να αντισταθμίσει την ανοδική πίεση στις τιμές από τους δασμούς, σημείωσαν οι αναλυτές. Αυτό μπορεί να δώσει στη Fed μεγαλύτερη εμπιστοσύνη ότι οι πληθωριστικές πιέσεις που σχετίζονται με το εμπόριο είναι «μεταβατικές», πρόσθεσαν.

Το επιχείρημα για μείωση των επιτοκίων έως τον Δεκέμβριο θα μπορούσε επίσης να ενισχυθεί από μια «χαμηλή, αλλά παρατεταμένη» μετακύλιση του κόστους των δασμών στους καταναλωτές από τις εταιρείες, η οποία θα διατηρήσει τον προτιμώμενο δείκτη πληθωρισμού της Fed μεταξύ 2,6% και 2,8% σε ετήσια βάση, ανέφεραν.

Εάν οι εταιρείες επιλέξουν να απορροφήσουν τα έξοδα των δασμών και, στη συνέχεια, να δημοσιεύσουν πιο αρνητικά κέρδη που θα επηρεάσουν τις τιμές των μετοχών, η μείωση των επιτοκίων από τη Fed μπορεί επίσης να έρθει νωρίτερα από το αναμενόμενο

«Αν έκαναν σωστά τη δουλειά τους, η χώρα μας θα εξοικονομούσε τρισεκατομμύρια δολάρια στο κόστος δανεισμού. Θα έπρεπε να πληρώνουμε επιτόκιο 1% ή και χαμηλότερο», έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ ανέφερε κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων ότι ο Τραμπ έγραψε στον Πάουελ προτρέποντάς τον να μειώσει τα επιτόκια. Η εκπρόσωπος έδειξε ένα αντίγραφο των χειρόγραφων σημειώσεων του προέδρου όπου αναγράφονταν τα επιτόκια που ισχύουν για καμιά 25αριά χώρες.

Η Λέβιτ επανέλαβε ότι ο Τραμπ πιστεύει ότι τα επιτόκια πρέπει να μειωθούν γύρω στο 1%.

Σπύρος Σιδέρης

Εν μέσω αυτού του λεπτού καθήκοντος, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να βρεθεί κάτω από άβολα πολιτικά φώτα αν ο Τραμπ ακολουθήσει το προηγούμενο μοτίβο του να επιτίθεται δημοσίως στον πρόεδρο της Fed Τζερόμ Πάουελ.

• Ο Τραμπ έχει υποσχεθεί να επαναφέρει τους εισαγωγικούς δασμούς, προτείνοντας δασμό 60% στα κινεζικά προϊόντα και δασμό 10% στις εισαγωγές από άλλες χώρες.

Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, αυτοί οι δασμοί, μαζί με τις φορολογικές περικοπές, θα μπορούσαν να ωθήσουν τον πληθωρισμό προς τα πάνω κατά περίπου 2,5 ποσοστιαίες μονάδες. Η Goldman Sachs αναμένει ότι οι προτεινόμενες πολιτικές του Τραμπ θα ωθήσουν τον πυρήνα του πληθωρισμού σε πάνω από 3% το 2025.

Εάν ο πληθωρισμός αυξηθεί σημαντικά, η Fed μπορεί να μην έχει άλλη επιλογή από το να αντιδράσει με αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

• Οι αξιωματούχοι της Fed την Πέμπτη αναμένεται ευρέως να μειώσουν τα επιτόκια αναφοράς κατά ένα τέταρτο της ποσοστιαίας μονάδας, μια κίνηση που θα ακολουθήσει τη μείωση κατά μισή μονάδα τον Σεπτέμβριο. Έχουν προβλέψει άλλη μια μείωση κατά ένα τέταρτο της μονάδας φέτος, τον Δεκέμβριο, και μια περαιτέρω μείωση κατά μία πλήρη μονάδα το 2025.

Ο Πάουελ είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αντιμετωπίσει ερωτήσεις σχετικά με το πώς οι εκλογές θα επηρεάσουν τις προοπτικές της Fed, όταν παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη μετά τη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (FOMC).

Ο επικεφαλής της Fed αποτέλεσε συχνό στόχο της οργής του Τραμπ κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του. Μόλις τον Αύγουστο, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Πάουελ ήταν «λίγο νωρίς και λίγο αργά» στη λήψη αποφάσεων.

• Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι πιστεύει ότι οι πρόεδροι θα πρέπει να έχουν «λόγο» στην πολιτική επιτοκίων της Fed και υπέδειξε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ενήργησαν για πολιτικούς λόγους όταν μείωσαν τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα περισσότερο από το συνηθισμένο τον Σεπτέμβριο.

Σε συνέντευξή του στο Bloomberg τον Οκτώβριο, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν πιστεύει ότι πρέπει να μπορεί να λέει στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ τι να κάνει, αλλά ότι έχει το δικαίωμα να σχολιάζει την κατεύθυνση των επιτοκίων.

• Ωστόσο, το σύνολο της ομιλίας του προκάλεσε εικασίες ότι μπορεί να επιδιώξει να περιορίσει την ανεξαρτησία της Fed, τερματίζοντας την πρακτική δεκαετιών που επιτρέπει στην κεντρική τράπεζα να ασκεί νομισματική πολιτική ανεξάρτητα από την εκτελεστική εξουσία.

Η Σάρα Μπίντερ, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο George Washington, δήλωσε ότι η δημόσια και ξεκάθαρη κριτική του προέδρου στη Fed θα μπορούσε να σπείρει αμφιβολίες.

«Σίγουρα υπάρχει διαρθρωτική ανεξαρτησία. Αλλά κανένας βαθμός δομικής μόνωσης δεν μπορεί να τον προστατεύσει αν οι άνθρωποι αρχίσουν να αμφιβάλλουν ότι πρόκειται να κάνει αυτό που λέει ότι πρόκειται να κάνει» δήλωσε η Μπίντερ.

• Ορισμένοι από τους συμβούλους του Τραμπ έχουν απορρίψει τις ανησυχίες ότι επιδιώκει να παρέμβει στη Fed. Ο Σκοτ Μπέσαντ, ένας από τους κορυφαίους οικονομικούς συμβούλους του και διευθύνων σύμβουλος του hedge fund KeySquare Group, δήλωσε ότι θέλει απλώς να είναι μια φωνή.

«Καταλαβαίνει ότι η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας εδραιώνει τις μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό που εδραιώνουν τα μακροπρόθεσμα επιτόκια», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Bloomberg.

Ο Κέβιν Χάσετ, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων του Λευκού Οίκου κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, δήλωσε σε συνέντευξή του στην Goldman Sachs που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο ότι οι αμφιβολίες σχετικά με τον συντονισμό μεταξύ της Fed και της εκτελεστικής εξουσίας «θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει να επιλέξει ουδέτερη ηγεσία για τη Fed».

• Ο πιο άμεσος τρόπος με τον οποίο ο Τραμπ θα επηρεάσει τη Fed θα έρθει μέσω του διορισμού του προσώπου-κλειδί τα επόμενα χρόνια. Έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα επαναδιορίσει τον Πάουελ, η θητεία του οποίου λήγει τον Μάιο του 2026 ενώ η θητεία της Αντριάνα Κούγκλερ λήγει τον Ιανουάριο του 2026.

Πολλές πηγές προσκείμενες στην προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ δήλωσαν ότι η Χάσετ θα μπορούσε να είναι η τελική επιλογή του Τραμπ για την ηγεσία της Fed. Ο εκλεγμένος πρόεδρος θα έχει επίσης τη δυνατότητα να διορίσει έναν αντιπρόεδρο για την εποπτεία, έναν ισχυρό ρυθμιστικό ρόλο που επιβλέπει τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας.

• Ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν πρότεινε τον Μάικλ Μπαρ, η θητεία του οποίου λήγει τον Ιούλιο του 2026, και ο Μπαρ δέχθηκε έντονες επικρίσεις από τον τραπεζικό κλάδο και τους Ρεπουμπλικάνους για μια αρχική πρόταση να αυξηθεί το ποσό του κεφαλαίου που πρέπει να κατέχουν οι τράπεζες.

Ο Μάικλ Φερόλι, επικεφαλής οικονομολόγος της JPMorgan Chase & Co στις ΗΠΑ, έγραψε σε ερευνητικό σημείωμα τον Οκτώβριο ότι οι υφιστάμενοι του Μπαρ παραιτήθηκαν λίγο μετά την εκλογή προέδρου από το αντίπαλο κόμμα προσθέτοντας ότι «εάν ο Μπαρ ακολουθήσει αυτό το προηγούμενο μετά τη νίκη του Τραμπ, ο νέος πρόεδρος θα μπορούσε γρήγορα να επηρεάσει τη ρυθμιστική πολιτική, ακόμη και αν ο αντίκτυπός του στη νομισματική πολιτική είναι λιγότερο άμεσος».