Αναφερόμενος στην επιστολή πέντε «γαλάζιων» βουλευτών, τη χαρακτήρισε «ενδιαφέρουσα», υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί στοιχείο της πολιτικής κουλτούρας της ΝΔ η ελεύθερη έκφραση απόψεων και η διατύπωση προτάσεων. Όπως σημείωσε, η επιστολή περιλαμβάνει τόσο παραδοχές όσο και κριτική, προσθέτοντας ότι «η Νέα Δημοκρατία μόνο να κερδίσει έχει από την κριτική».

Ο κ. Μαρινάκης υπερασπίστηκε το μοντέλο του επιτελικού κράτους, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για έναν τρόπο καλύτερου συντονισμού της κυβέρνησης και όχι για κάτι που πρέπει να «δαιμονοποιείται». Τόνισε μάλιστα ότι η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε παρεμβάσεις που «έσπασαν αποστήματα» στη μάχη κατά της γραφειοκρατίας. Παράλληλα, κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση εντός της παράταξης, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν πρέπει να πυροβολούμε τα πόδια μας», ενώ σχολίασε σκωπτικά τις εκτιμήσεις για την παρέμβαση των πέντε βουλευτών λέγοντας «έχω βαρεθεί να μετρώ τις προβλέψεις για πτώση της κυβέρνησης».

Σε ό,τι αφορά τη σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση της κυβέρνησης με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απάντησε στη δήλωση του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ κ. Νικητιάδη, ο οποίος κατηγόρησε τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκης για έλεγχο της Δικαιοσύνη. Ο κ. Μαρινάκης χαρακτήρισε τη δήλωση «επικίνδυνη, αστήρικτη και προσβλητική», ιδίως για τον εισαγγελέα του Άρειου Πάγου.

Παράλληλα, σημείωσε ότι «με το ΠΑΣΟΚ μας χωρίζει πολύ μεγάλη απόσταση», κατηγορώντας την αξιωματική αντιπολίτευση ότι «επί των ημερών του Νίκου Ανδρουλάκη αποφάσισε να αλλάξει γήπεδο», προσθέτοντας πως «δεν είναι φυσιολογικό να επιτίθεται στη Δικαιοσύνη». Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επανέλαβε ότι στην Ελλάδα υπάρχει πλήρης ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας με έμφαση ότι «οι αποφάσεις της δεν λαμβάνονται με televoting».

“Το επιτελικό κράτος δεν δουλεύει με φέουδα και τιμάρια όπου κάθε υπουργός κάνει ό,τι του κατεβαίνει στο κεφάλι”, δήλωσε με νόημα ο κ.Σκέρτσος κατά το προσυνέδριο της ΝΔ στο Ναύπλιο. “Το επιτελικό κράτος απλά σχεδιάζει, παρακολουθεί και φροντίζει ό,τι δεν έχει υλοποιηθεί, να προχωρήσει. Μας ενδιαφέρει το αποτέλεσμα και αυτό να φτάνει σε κάθε πολίτη”, πρόσθεσε.

“Ο εκσυγχρονισμός του κράτους δεν έχει ημερομηνία λήξης. Πάντα θα υπάρχουν νέα προβλήματα”, είπε στη συνέχεια ο κ.Σκέρτσος και πρόσθεσε απευθυνόμενος στους δυσαρεστημένους γαλάζιους:

“Αντίπαλος μας είναι τα προβλήματα, όχι τα κόμματα που κάνουν φθηνή αντιπολίτευση και σίγουρα δεν είμαστε εμείς εσωτερικά αντίπαλοι. Πρέπει να ενωθούμε και να καταλάβουμε ότι ο εχθρός δεν είναι μέσα”.

Ο υπουργός Επικράτειας κάλεσε επίσης τα στελέχη της ΝΔ να θυμηθούν “τι κάνει διαφορετικό τον Κυριάκο Μητσοτάκη από τους αντιπάλους του. Είναι η συνέπεια. Το σύνθημα ‘το είπαμε, το κάναμε’. Το επιτελικό κράτος υπηρετεί ακριβώς αυτό. Δεν υποσχόμαστε τον ουρανό με τ΄άστρα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διακρίνεται για το ρεαλισμό του. Είναι πολιτικός των συνθέσεων. Δεν αποκλείει, ενώνει”. Με την τελευταία φράση απάντησε και στη γαλάζια ενόχληση για την πασοκική καταγωγή του ίδιου και άλλων κορυφαίων εξωκοινοβουλευτικών υπουργών.

Σε σχέση με τις επισημάνσεις που κάνουν στην επιστολή τους οι πέντε «γαλάζιοι» βουλευτές σχετικά με το επιτελικό κράτος, ο κ. Οικονόμου διευκρίνισε ότι αυτές «προκύπτουν από τη βιωματική μας σχέση γιατί πέρα από την πολιτική μας ιδιότητα είχαμε και τη δική μας ξεχωριστή επαγγελματική πορεία».

Πρόσθεσε ότι στόχος τους είναι «να συμβάλουμε στο δημόσιο διάλογο και να βρούμε τρόπους για να αναβαθμίσουμε τον ρόλο του βουλευτή στο πολιτικό μας σύστημα, χωρίς να απαξιώνουμε συλλήβδην τα θετικά βήματα που έχουν γίνει».

«Μια περίοδος διακυβέρνησης έχει συνέχεια. Υπάρχουν πράγματα στην πορεία των επτά χρόνων που χρήζουν διόρθωσης και σε αυτή την κατεύθυνση κινείται η παρέμβασή μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Οικονόμου επισήμανε ότι το επιτελικό κράτος είχε συνδρομή στην αντιμετώπιση κρίσεων με τις οποίες ήρθε αντιμέτωπη η χώρα τα προηγούμενα χρόνια, αλλά επισήμανε ότι δεν φάνηκε επαρκές σε συνθήκες κανονικότητας.

«Το βασικό είναι η βάση: τι βουλευτές θέλουμε, τι εργαλεία τους δίνουμε, τι ρόλο θέλουμε να παίξουν;», διερωτήθηκε στη συνέχεια μεταξύ άλλων.

Σε άλλο σημείο της συνέντευξής του είπε ότι «είναι ώρα να γίνουν θεσμικές αλλαγές. Αλλά από τα κάτω προς τα πάνω ή από τα πάνω προς τα κάτω;».

Ο ίδιος, πάντως, διευκρίνισε: «Εμείς δεν ανατρέχουμε στο παρελθόν, ούτε αναπαράγουμε μοντέλα, ούτε κάνουμε αντιπολίτευση» και πρόσθεσε: «Ευελπιστούμε να βοηθήσει διπλά και την κυβέρνηση και την παράταξη».

Απαντώντας σε ερώτημα εάν αυτή η κίνηση αποτελεί κίνηση εσωκομματικής αντιπολίτευσης ο κ. Οικονόμου ξεκαθάρισε: «Δεν μπορεί κάθε φορά που κατατίθεται μια άποψη να ψάχνει κανείς να βρει τρίτες και τέταρτες σκέψεις. Δεν είναι αυτή η πρόθεσή μας».

«Η λύση δεν είναι ο περισσότερος συγκεντρωτισμός» γράφουν μεταξύ άλλων στην επιστολή της στα «Νέα».

«Σήμερα, σε μια περίοδο όπου η ίδια η Κυβέρνηση προχωρά σε διορθωτικές κινήσεις, υπό την πίεση δικαστικών εξελίξεων, χρειάζεται να συζητήσουμε για το επιτελικό κράτος. Μια συζήτηση που προέχει του διαλόγου για τη συνταγματική αναθεώρηση», τονίζουν.

«Οι βουλευτές δεν υπάρχουν για να υπηρετούν το όποιο επιτελείο. Υπάρχουν για να υπερασπίζονται το εθνικό και λαϊκό συμφέρον, νομοθετώντας και ελέγχοντας την εκτελεστική εξουσία», επισημαίνουν.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ

«Για ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, που θα φέρει τα κέντρα λήψης αποφάσεων πιο κοντά στη κοινωνία των πολιτών! Η αναζωπύρωση της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι παραιτήσεις υπουργών καιυφυπουργών και τα αλλεπάλληλα αιτήματα άρσης ασυλίας βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας είναι, μεταξύ άλλων, μία υπενθύμιση.

Υπενθύμιση αναδρομής στο πρώτο νομοθέτημα της αυτοδύναμης κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, που καθιέρωσε ένα συγκεκριμένο μοντέλο διακυβέρνησης. Το Επιτελικό Κράτος, το οποίο λοιδορήθηκε, αποτέλεσε πολιτικό επιχείρημα άσκησης κριτικής, αλλά λειτούργησε και συνεχίζει να λειτουργεί. Εκείνο που καλούμαστε να αναλογιστούμε είναι αν μπορούμε να βελτιώσουμε το Επιτελικό Κράτος και να ενισχύσουμε την αρχιτεκτονική ενός μοντέρνου και λειτουργικού κράτους, που να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες του σήμερα. Να αναστοχαστούμε το επιτελικό κράτος και τον τρόπο λειτουργίας του, ιδίως με την πάροδο των περίπου επτά ετών, ως πρότυπου διαχείρισης της εξουσίας στη χώρα.

Ένα βασικό συμπέρασμα είναι ότι ενώ το επιτελικό κράτος είναι αποτελεσματικό σε συνθήκες μεγάλων κρίσεων, δεν αποδεικνύεται το ίδιο αποτελεσματικό σε περιόδους ομαλότητας. Επίσης, γεννά ενίοτε ζητήματα θεσμικής ανισορροπίας, που δεν συνάδουν με μια ώριμη κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπως διαμορφώθηκε μεταπολιτευτικά, με βάση κυρίως τις αρχές και τις αξίες της παράταξής μας.

Ο νόμος 4622/2019 για το «Επιτελικό Κράτος» αποτέλεσε μια μεγάλη διοικητική μεταρρύθμιση συντονισμού, ταχύτητας και λογοδοσίας. Είναι όμως αδιαμφισβήτητο ότι στην πορεία προκάλεσε υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε μικρούς πυρήνες. Μετέφερε όλο και περισσότερη βαρύτητα στο κέντρο, ενίσχυσε τον στενό πυρήνα γύρω από την κορυφή της Κυβέρνησης και περιόρισε την αυτοτέλεια των υπουργείων και ιδιαίτερα της κοινοβουλευτικής ομάδας, σε σύγκριση με το μέτρο των θεσμικών τους καθηκόντων. Η συγκέντρωση της εξουσίας έγινε στο όνομα της αποτελεσματικότητας. Αλλά, σήμερα μπορούμε να πούμε ότι δεν έχει σημασία μόνο το τι κάνεις, αλλά και ο τρόπος που το κάνεις. Και στη δημοκρατία το δεύτερο είναι ίσως σημαντικότερο από το πρώτο. Οι θεσμοί πρέπει να είναι αποτελεσματικοί, αλλά με τρόπο που δεν αφήνουν χώρο για δυσλειτουργίες και παραφωνίες. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι, στη μεγάλη εικόνα, το επιτελικό κράτος δεν κατάφερε να ελέγξει πλήρως τα φαινόμενα διαφθοράς εντός του κράτους και της κοινωνίας.

Στο σημείο αυτό υπάρχει μια αντίφαση. Το επιτελικό κράτος διεκδικεί τον απόλυτο έλεγχο, πιστώνεται τις επιτυχίες, αλλά, όταν εμφανίζονται σοβαρές παθογένειες, η ευθύνη διαχέεται προς τα κάτω και ιδιαίτερα προς τους βουλευτές.

Αυτή η πρακτική δεν υπάρχει σε εγχειρίδια ηγεσίας. Σήμερα, σε μια περίοδο όπου η ίδια η Κυβέρνηση προχωρά σε διορθωτικές κινήσεις, υπό την πίεση δικαστικών εξελίξεων, χρειάζεται να συζητήσουμε για το επιτελικό κράτος. Μια συζήτηση που προέχει του διαλόγου για τη συνταγματική αναθεώρηση.

Σκοπός είναι να αποκτήσουμε μια νέα δυναμική, να πάμε ακόμα πιο μπροστά, καθώς η κοινωνία παραμένει πεπεισμένη ότι μόνο η ΝΔ και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερότητα και ευημερία.

Δεν πρέπει να αφήσουμε τις αρρυθμίες στο πρότυπο διοίκησης να επηρεάσουν την κοινοβουλευτική λειτουργία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας. Στην φιλελεύθερη κοινοβουλευτική δημοκρατία, μια κυβέρνηση υπάρχει όσο απολαμβάνει της εμπιστοσύνη της Βουλής. Τα προνόμια του Πρωθυπουργού και τα καθήκοντα των βουλευτών περιγράφονται θεσμικά και είναι σε διαλεκτική σχέση. Οι βουλευτές συγκροτούν την πλειοψηφία που δίνει δύναμη στον πρωθυπουργό και τον κρατά ισχυρό.

Η λύση σε φαινόμενα κακοδιοίκησης και διαφθοράς δεν είναι περισσότερος συγκεντρωτισμός και υποβάθμιση των βουλευτών. Ο βουλευτής -που είναι φορέας λαϊκής εντολής, ελεγκτής της εκτελεστικής εξουσίας και αυθεντικός εκφραστής της περιφέρειας- φορτώνεται αδίκως το στίγμα του φαυλοκράτη και κινδυνεύει να υποβιβαστεί σε μεταφορέα ήδη ειλημμένων αποφάσεων. Να ενημερώνεται εκ των υστέρων, να πειθαρχεί εκ των προτέρων και να περιορίζεται σε μια ολοένα μικρότερη πολιτική περίμετρο. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιτείνει τα προβλήματα και δεν θα τα επιλύσει.

Συχνά ακούγεται το ένα αντεπιχείρημα: ότι οι εξωκοινοβουλευτικοί τεχνοκράτες υπουργοί δεν βαρύνονται από τη φθορά του παραδοσιακού βουλευτικού γραφείου, δεν έχουν περάσει από τη λογική της πελατειακής πίεσης και δεν έχουν οικοδομήσει την καριέρα τους πάνω σε μικροεξυπηρετήσεις. Ωστόσο, είναι τουλάχιστον άδικο να μετακυλίεται το ανάθεμα σε εκείνους που επιλέγουν οι πολίτες να τους εκπροσωπούν με τη ψήφο τους, εντός ενός συστήματος που όλοι αποδοκιμάζουν, για να ασκούν μετά υπέρμετρη εξουσία οι μη εκλεγμένοι. Κανείς βουλευτής δεν επιθυμεί να μετατρέπεται, από εθνικός νομοθέτης και ελεγκτής, σε διαχειριστή αιτημάτων και εξυπηρετήσεων. Η λύση δεν είναι η παράκαμψη της κοινοβουλευτικής αντιπροσώπευσης από κλειστό κέντρο τεχνοκρατικής διαχείρισης, γιατί ούτε τόσο αποτελεσματική είναι σε περιόδους ομαλότητας, ούτε θεσμικά υπεύθυνη, ούτε βρίσκεται σε καθημερινή επαφή με τους πολίτες.

Αυτό που χρειάζεται είναι νέος ρόλος για τον βουλευτή. Να μην εκλαμβάνεται σαν (ρουσφετάκιας) γραφείο εξυπηρέτησης και μεσάζοντας. Να είναι ο βουλευτής ο φορέας της θεσμικής πίεσης, του κοινοβουλευτικού ελέγχου, της πολιτικής συνδιαμόρφωσης και της ουσιαστικής εκπροσώπησης της κοινωνίας, ιδίως της περιφέρειας. Ένας βουλευτής που δεν θα μετρά την επιρροή του από το πόσες υποθέσεις “διευκόλυνε”, αλλά από το αν μπόρεσε να αλλάξει πολιτικές, να επιβάλει λογοδοσία και να φέρει τη φωνή της πραγματικής χώρας στο κέντρο λήψης των αποφάσεων.

Γιατί η ελληνική περιφέρεια δεν αποδυναμώνεται μόνο όταν χάνει υπουργικά χαρτοφυλάκια, προς όφελος του αθηνοκεντρικού κράτους. Αποδυναμώνεται, κυρίως, όταν χάνει τη θεσμική της δυνατότητα να επηρεάζει στην χάραξη πολιτικής, όταν δεν συμμετέχει ισότιμα στη διανομή του πλούτου, όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται όλο και πιο μακριά από τους ανθρώπους που γνωρίζουν το πεδίο, όταν η εμπειρία της πραγματικής παραγωγής, της τοπικής οικονομίας της Περιφέρειας και της ζώσας κοινωνίας μετατρέπεται σε “δεδομένο” για επεξεργασία και όχι σε ζωντανό παράγοντα διαμόρφωσης της πολιτικής.

Η χώρα δεν χρειάζεται απλώς αλλαγές προσώπων. Ο Πρωθυπουργός μας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από το 2016 επιμένει στους θεσμούς. Σήμερα μπορούμε να επαναξιολογήσουμε από κοινού το επιτελικό κράτος, το οποίο μέχρι σήμερα αξιολογείται από τον εαυτό του, στη βάση ποσοτικών και όχι ποιοτικών δεικτών.

Χρειαζόμαστε, ως κόμμα και Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας μια πιο αποκεντρωμένη και θεσμικά ισορροπημένη αρχιτεκτονική, με αυξημένη λογοδοσία. Με ισχυρά υπουργεία, με ενισχυμένο κοινοβουλευτικό έλεγχο, με πραγματική συμμετοχή της περιφέρειας, με σαφείς αρμοδιότητες και πραγματική πολιτική ευθύνη. Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από ένα κράτος που λίγοι αποφασίζουν για όλους, χωρίς να δίνουν άμεσα λόγο στο λαό. Έχει ανάγκη από ένα κράτος που συντονίζεται χωρίς να ασφυκτιά και κυβερνά χωρίς να αποκόπτεται από τη κοινωνία των πολιτών.

Οι βουλευτές δεν υπάρχουν για να υπηρετούν το όποιο επιτελείο. Υπάρχουν για να υπερασπίζονται το εθνικό και λαϊκό συμφέρον, νομοθετώντας και ελέγχοντας την εκτελεστική εξουσία.

Οι βουλευτές

ΖΕΜΠΙΛΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Π.Ε. ΕΥΒΟΙΑΣ

ΚΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ, ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Π.Ε. ΑΧΑΪΑΣ

ΜΠΑΡΑΛΙΑΚΟΣ ΞΕΝΟΦΩΝ, ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Π.Ε. ΠΙΕΡΙΑΣ,

ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΓΙΑΝΝΗΣ, ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Π.Ε. ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ,

ΠΑΠΠΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Π.Ε. ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ»

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Λίγο πριν, κατά την τριετία 2005-2007, η τότε κυβέρνηση είχε επιπροσθέτως λανσάρει και το “Πρόγραμμα Πολιτεία” που έδινε μεγάλο βάρος και στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Η χρεοκοπία μας πρόλαβε.

Δέκα πέντε χρόνια αργότερα, η Ν.Δ υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη επέστρεφε αυτοδύναμα στην διακυβέρνηση -με τον πολιτικό της αντίπαλο (ΣΥΡΙΖΑ) ηττημένο και καταπτωημένο- με ένα παρόμοιο “τσιτάτο”: το “επιτελικό κράτος”. Ήταν μία θεωρητική έμπνευση του καθηγητή Γιώργου Γεραπετρίτη, για την οποία, όπως λένε οι φήμες, είχε προσπαθήσει να πείσει περίπου δέκα χρόνια νωρίτερα και τον τότε πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και μετέπειτα πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου.

Είχε μεσολαβήσει η οκταετία των μνημονίων που όχι μόνο δεν συνέδραμε στην αλλαγή νοοτροπίας αλλά με εντολές των δανειστών αποσάρθρωσε τον δημοσιο τομέα.

Επί μία εικοσαετία διαπιστώνεται από πολλούς η ανάγκη για την εκ βάθρων αλλαγή του μοντέλου διοίκησης και το έργο έχει ανέβει με διαφορετικούς τίτλους και με άλλο καστ κάθε φορά. Η τραγωδία στα Τέμπη το επαναφέρει με τον πλέον δραματικό τρόπο και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, το επιτελείο του Μεγάρου Μαξίμου σκοπεύει να το καταστήσει κεντρικό διακύβευμα στις προσεχείς εκλογές.

Το ενημερωτικό δελτίο KREPORT ανέσυρε μία μικρή ενδιαφέρουσα ιστορία σχετικά με τα παραπάνω:

«Στις 2 Μαΐου του 1997, έφτασα στην Ντάουνινγκ Στριτ, ως πρωθυπουργός, για πρώτη φορά. Ουδέποτε ως τότε είχα καταλάβει κάποια κυβερνητική θέση». Με τις φράσεις αυτές ξεκινάει η αυτοβιογραφία του Τόνι Μπλέρ. Ο ίδιος και η ομάδα του περιεργάζονταν πελαγωμένοι τον χώρο, αλλά τότε εμφανίστηκε ο γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου, σερ Ρόμπιν Μπάτλερ, στέλεχος με τεράστια εμπειρία που είχε συνεργαστεί στενά με τον Μέιτζορ και την Θάτσερ. Είχε μελετήσει ήδη το πρόγραμμα των Εργατικών, με το οποίο διαφωνούσε, ωστόσο «υπήρξε αμερόληπτος, ευφυής και βαθύτατα αφοσιωμένος στη χώρα του». Πόσοι Έλληνες πρωθυπουργοί δεν ονειρεύτηκαν να βρουν στο Μέγαρο Μαξίμου έναν Ρόμπιν Μπάτλερ; Ένας Μπάτλερ, όμως, σημαίνει ένα διαφορετικό κράτος.

Αυτό είναι, λοιπόν, το διακύβευμα των εκλογών; Η αγωνιώδης αναζήτηση ενός Ρόμπιν Μπάτλερ; Προφανώς, το ζήτημα δεν αφορά ένα πρόσωπο αλλά την ανάγκη για την αλλαγή της νοοτροπίας, αλλιώς την ανατροπή του μοντέλου.

Το κυρίαρχο αφήγημα της τετραετίας του Κυριάκου Μητσοτάκη ήταν, αναμφίβολα, αυτό το “επιτελικό κράτος” και υπό μία έννοια ο Ρόμπιν Μπάτλερ αυτής της διακυβέρνησης ήταν ο… Κυριάκος Πιερακκάκης. Ο υπουργός του gov.gr και της ψηφιακής διακυβέρνησης έγινε το έμβλημα της θεωρητικής κατασκευής Γεραπετρίτη, απέκτησε μεγάλη αναγνωρισιμότητα και συμπάθεια που διέτρεξε το πολιτικό σύστημα. Για τη Ν.Δ έγινε “σημαία”, το ΠΑΣΟΚ είχε μόνο εγκώμια να διατυπώσει (ίσως και επειδή προέρχεται από το φυτώριο του Ευάγγελου Βενιζέλου), ο δε ΣΥΡΙΖΑ, ακόμα και στις πιο σκληρές εκφάνσεις της αντιπολιτευτικής του τακτικής έστεκε μάλλον αμήχανος απέναντι στον δημοφιλή υπουργό.

Αρκετοί σκέφτηκαν –και ο γράφων μεταξύ αυτών– πως ο Πιερακκάκης θα μπορούσε να είναι ένας διαχρονικός Μπάτλερ, ένα πρόσωπο και μια φιλοσοφία που θα έπρεπε να τύχει συνέχειας ασχέτως του ποιό ή ποιά κόμματα θα κυβερνούν. Ήταν, δε, τόσο δυνατό το επικοινωνιακό ρεύμα που τον υποστήριξε που ξεχάστηκαν –ή και χλευάστηκαν– οι έντιμες προσπάθειες προετοιμασίας του λεγόμενου “εσθονικού παραδείγματος” (αλά ελληνικά πάντοτε) από τους Παππά και Κρέτσο και άλλων στελεχών της προηγούμενης κυβέρνησης.

Όλα τελείωσαν στα Τέμπη. Η τραγωδία ήταν η ακραία εκδήλωση ενός κράτους που εξακολουθεί να συμπεριφέρεται με κριτήρια πελατειακά και να αναλώνεται στα «νταραβέρια», χάριν των οποίων θυσιάζονται ακόμη και ανθρώπινες ζωές. Ήταν επίσης το γεγονός που υπονόμευσε καίρια τον ισχυρισμό της διαχειριστικής επάρκειας της κυβέρνησης.

Η αλήθεια είναι πως η κυβέρνηση υπονόμευσε τον ίδιο της τον εαυτό, στην υπό συνθήκες πανικού προσπάθειά της να μεταθέσει τις δικές της ευθύνες στο θολό πλαίσιο των διαχρονικών παθογενειών του κράτους. Τα μεσάνυχτα της 28ης Φεβρουαρίου είχαν χαθεί ήδη 57 ανθρώπινες ζωές μέσα από μία αλληλουχία λαθών και εγκληματικών αμελειών που κατέληξαν σε όσα δεν έπραξε λίγη ώρα πριν ένας σταθμάρχης στη Λάρισα.

Τα ερώτημα που προέκυψαν έμειναν αναπάντητα. Πώς ταιριάζει το “πάμε κι όπου βγει” με το επιτελικό κράτος Γεραπετρίτη- Μαξίμου; Πώς μπορεί να συγκρούονται δυο τρένα στην ίδια γραμμή και να μην λειτουργεί στοιχειωδώς η τηλεδιοίκηση σε ένα κράτος που επαίρεται για την πλήρη ψηφιοποίησή του; Πώς και γιατί δεν λαμβάνονται υπόψιν από τον αρμόδιο υπουργό Κώστα Αχ. Καραμανλή τρία εξώδικα και πολλές ενημερώσεις για την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου που κατέρρεε, σε μία χώρα που φουσκώνει σαν το παγώνι ότι εκδίδει πιστοποιητικά και εξουσιοτήσεις με τρία “κλικ”; Πώς γίνεται να μην προχωρούν κάποιες συμβάσεις που θα εξασφαλίζουν την ασφάλεια των επιβατών σε μία χώρα που -λόγω πανδημίας- έκανε απευθείας αναθέσεις αρκετών δισ. σε χρόνο ρεκόρ;

Σημειώνει το KREPORT και προσυπογράφω: Ο εκσυγχρονισμός του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ αποδείχθηκε ανύπαρκτος και η ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ έγινε χωρίς πρόνοιες για το δημόσιο συμφέρον. Και τα τέσσερα τελευταία χρόνια το πρόβλημα έμεινε άλυτο. Αυτό είναι το ρήγμα στο κυβερνητικό αφήγημα για εκσυγχρονισμό του κράτους. Έχουν όμως καταγραφεί και άλλες ρωγμές. Το πολυδιαφημισμένο ψηφιακό κράτος, που «ζήλεψαν ακόμη και οι Ιάπωνες», φαίνεται να φρακάρει στην παλιά γραφειοκρατία. Στον ΔΕΔΔΗΕ είναι σε αναμονή εκατοντάδες αιτήσεις από εργοτάξια και επιχειρήσεις για ηλεκτροδότηση, ενώ στις Εφορίες 80.000 αιτήματα φορολογουμένων θα χρειαστούν μήνες για να απαντηθούν και να διεκπεραιωθούν.

Όλα τελείωσαν στα Τέμπη. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι ουδέποτε υπήρξαν.

Οι πληροφορίες θέλουν τον πρωθυπουργό και το εκλογικό του επιτελείο να θέτουν το ζήτημα της αλλαγής του μοντέλου διοίκησης του κράτους ως το διακύβευμα των εκλογών.

Πρακτικά αυτό σημαίνει πως η Ν.Δ ετοιμάζεται να προσέλθει στις κάλπες με παραλλαγή του ίδιου συνθήματος με το οποίο -με την συνδρομή του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου- πήρε τις εκλογές του 2019. Εν τω μεταξύ, όμως, το σύνθημα έχει υποστεί βαθιές ρωγμές και οι μικροί εμβληματικοί Μπάτλερ της τετραετίας είδαν το οικοδόμημά τους να εξασθενεί ή και κατά την αντιπολίτευση να καταρρέει σαν χάρτινος πύργος. Μπορεί να μην φταίνε μόνο οι ίδιοι, μπορεί να φταίει η γραφειοκρατία, οι νοοτροπίες, οι δομές και άλλα πολλά, όμως στο τέλος της ημέρας διαπιστώνεται πως όσα επικοινωνιακά αναδείχθηκαν ως κοσμογονία της “Ελλάδας 2.0” δεν έκλεισαν ούτε μία χαραμάδα του “τρύπιου κράτους”.

Ακόμα κι αυτό, όμως, αναδεικνύεται ως ανάγκη ελλείψει άλλου διακυβεύματος. Με την αυτοδυναμία να απομακρύνεται με ταχύτητα “Ασημένιου βέλους”, ο πρωθυπουργός δεν μπορεί πλέον να πείσει γιατί πρέπει οι πολίτες να του δώσουν ακόμα μία άνετη και πιθανότατα υπεροπτική κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ότι μπορεί να κάνει, υπό σαφώς δυσμενέστερες πολιτικά και οικονομικά συνθήκες, και αναμφίβολα σε πολύ πιο περιορισμένο χρόνο, όσα δεν έκανε στα τέσσερα χρόνια της παντοδυναμίας του και με μία αξιωματική αντιπολίτευση που στα δυόμισι πρώτα χρόνια περιφερόταν παραζαλισμένη και εσωστρεφής;

Δημιουργείται, επιπλέον, και ένα δεύτερο στρώμα προβληματισμού: μήπως, τελικά, αυτό που δεν μπορεί να κάνει μία αυτοδύναμη κυβέρνηση με ροπή στην αλαζονεία, μπορεί να το δοκιμάσει καλύτερα και ίσως να επιτύχει περισσότερα μία κυβέρνηση συνεργασίας; Τροφή για σκέψη.

Ελλείψει, λοιπόν, άλλου αφηγήματος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιδιώξει να πείσει πώς ο αντίπαλός του είναι χειρότερος απ΄ αυτόν. Ό,τι, δηλαδή, το επιτελικό κράτος παραμένει ο στόχος, ακόμα κι αν έως τώρα αποδείχθηκε πώς δεν μπορεί να προστατέψει την ζωή των πολιτών, και πως μόνο αυτός μπορεί να εγγυηθεί την αναμόρφωσή του. Μένει να δούμε εάν και πόσοι θα πεισθούν.

Επαναλαμβάνω ωστόσο: μήπως οι αυτοδυναμίες είναι μία από τις βασικές αιτίες που το μοντέλο διοίκησης αποδεικνύεται ξανά σαθρό και αναποτελεσματικό; Μήπως για να αλλάξουμε εκ βάθρων αυτό το μοντέλο πρέπει να αλλάξουμε το μοντέλο των αυτάρεσκων, ανεξέλεγκτων και “κλειστών” διακυβέρνήσεων που δεν λογοδοτούν;

Για να μην καταλήξουμε, για άλλη μία φόρα, να προσποιούμαστε τον κροκόδειλο που θα οδύρεται για όσα δεν έκαναν οι προηγούμενοι.

*Σχετικό, και παραπέμπω, το άρθρο της Δήμητρας Κρουστάλλη στο KREPORT (εδώ)

Το απόλυτο ναυάγιο του ρόλου του κράτους σε μια πρωτοφανή μεν, αναμενόμενη, όμως, χιονοκαταιγίδα δεν μπορεί και δεν πρέπει να κρυφτεί πίσω από την ανικανότητα και την αναλγησία των εταιρειών-παραχωρησιούχων.

Οι κοινοπραξίες της Αττικής Οδού και της Νέας Οδού φέρουν αναμφίβολα τεράστια ευθύνη για τον εγκλωβισμό χιλιάδων ανθρώπων και την έκθεση τους σε κίνδυνο. Όμως, την ασφάλεια των πολιτών και την εύρυθμη λειτουργία των δρόμων -σε συνθήκες ακόμα και ακραίων καιρικών φαινομένων- την έχει το κράτος. Οι πολίτες δεν ψηφίζουν ιδιοκτήτες και διοικητικά συμβούλια εταιρειών, ψηφίζουν κυβερνήσεις.

Όσα συνέβησαν και συνεχίζουν να συμβαίνουν στην πρωτεύουσα της χώρας αποτελούν ντροπή. Για την κυβέρνηση, την τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση, τους ιδιώτες.

Η έννοια του επιτελικού κράτους που τόσο διαφημίζει η κυβέρνηση σε κάθε ευκαιρία σημαίνει πως η κεντρική διοίκηση συντονίζει και επιβλέπει τους πάντες προκειμένου οι πολίτες να κινούνται με ασφάλεια. Αυτό δεν συνέβη.

Η περίπτωση της Αττικής Οδού αποτελεί μια κραυγαλέα ήττα της “επιτελικότητας”. Η Πολιτική Προστασία και οι άλλες κρατικές αρχές γνώριζαν πόσο ακραίο θα ήταν το καιρικό φαινόμενο που χτύπησε την Αττική.

Όταν, για παράδειγμα, αρκετά νωρίς χθες το πρωί, διαπίστωσαν πως ακινητοποιούνται οχήματα σε διάφορα σημεία της Αττικής Οδού έπρεπε να είχαν κλείσει τις διόδους προς τον κλειστό αυτοκινητόδρομο για να μην αυξηθούν τα εγκλωβισμένα οχήματα. Δεν το έπραξαν. Στο επιχειρησιακό κέντρο της Αττικής Οδού έπρεπε να υπάρχει εκπρόσωπος της Τροχαίας και της Πολιτικής Προστασίας ώστε να εγγυηθούν τον συντονισμό και την υλοποίηση του σχεδιασμού. Εφόσον, βεβαίως, υπήρχε κάποιο σχέδιο.

Η εταιρεία φέρει εγκληματικές ευθύνες. Όμως, όταν εκατοντάδες εγκλωβισμένοι πολίτες περιέγραφαν τις δραματικές συνθήκες σε ραδιόφωνα και τηλεοράσεις, χωρίς να έχουν την παραμικρή επίσημη ενημέρωση, το (επιτελικό) κράτος έπρεπε να παρέμβει άμεσα. Η πρώτη ανακοίνωση της Αττικής Οδού εκδόθηκε με καθυστέρηση έξι ωρών και ήταν προκλητική αφού επέρριψε τις ευθύνες στην “απειρία” κάποιων οδηγών. Προφανώς η εταιρεία λειτουργεί μόνο κάτω από ιδανικές συνθήκες στις οποίες μόνο έμπειροι σε χιονοκαταιγίδες οδηγοί εισέρχονται στον αυτοκινητόδρομο.

Η Πολιτική Προστασία, όμως, δια στόματος του αρμόδιου υπουργού κ. Στυλιανίδη δεν εξήγησε γιατί δεν έκλεισαν οι είσοδοι στην Αττική Οδό και γιατί επί πολλές ώρες δεν υπήρξε κάποια ενημέρωση. Ούτε γιατί άρχισε την επιχείρηση απεγκλωβισμού με την κινητοποίηση του στρατού αργά τη νύχτα.

Οι ευθύνες, ωστόσο, δεν εστιάζονται μόνο στους “ιδιωτικούς” αυτοκινητοδρόμους (τους οποίους έχει χρυσοπληρώσει και συνεχίζει καθημερινά να πληρώνει ο ελληνικός λαός), παρόμοια φαινόμενα συνέβησαν στην Μεσογείων, την Μαραθώνος, την Κηφισίας και αλλού. Όπως και το γεγονός ότι η πρωτεύουσα μιας ευρωπαϊκής χώρας δεν διαθέτει από χθες μέσα μαζικής μεταφοράς.

Η επόμενη μέρα αποκαλύπτει τον κόλαφο της επιτελικότητας του κράτους, την εκ του πονηρού επίρριψη ευθυνών σε άλλους από την περιφέρεια Αττικής, και την ανικανότητα των ιδιωτών. Πλήρης αποτυχία.

Η παρέμβαση του εισαγγελέα ίσως φωτίσει το εύρος των ευθυνών σχετικά με την Αττική Οδό, όμως αυτές δεν σταματούν εκεί. Το σύστημα Πολιτικής Προστασίας είναι που απέτυχε παταγωδώς. Λίγες ημέρες μετά την “θριαμβευτική” ανακοίνωση του κ. Στυλιανίδη ότι η χώρα γίνεται κόμβος του ευρωπαϊκού συστήματος EuroRescue. Πρόκειται για ειρωνεία…

Libre