Σε αυτήν, η Ευρωπαία εισαγγελέας αναφέρεται σε διάφορες διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας που αντικρούουν τον κανονισμό της EPPO και έχουν ως αποτέλεσμα να γίνονται πιο περίπλοκες οι διαδικασίες, να εμπλέκονται πάνω από έναν εισαγγελείς σε μια υπόθεση και εντέλει να καθυστερούν οι έρευνες.

Συγκεκριμένα, αναφέρει τη διαφοροποίηση μεταξύ των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων όσον αφορά τον βαθμό ή τη λειτουργική τους θέση, την ανάθεση ορισμένων πράξεων μόνο σε ανακριτή, ενώ επαναλαμβάνει και το πάγιο αίτημα της EPPO για κατάργηση του άρθρου 86 του Συντάγματος.

Η δεύτερη είναι αυτή που στάλθηκε χθες, αφού η Εισαγγελία ενημερώθηκε αιφνιδιαστικά για την προτεινόμενη τροπολογία σχετικά με την «επιτάχυνση» της εκδίκασης ποινικών υποθέσεων που αφορούν βουλευτές, η οποία, όπως κατήγγειλε, επιχειρούσε να αποκλείσει τους εντεταλμένους Ευρωπαίους εισαγγελείς από τις έρευνες εις βάρος τους. Υπενθυμίζεται ότι τελικά, μετά τα δημοσιεύματα και τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης, το υπουργείο Δικαιοσύνης προέβη σε προσθήκη, σκοπός της οποίας –όπως είπε ο κ. Φλωρίδης– ήταν «να μη μείνει καμία αμφιβολία ότι οι ανακριτικές αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν υφίστανται καμία απολύτως αλλαγή».

Οπως αποκάλυψε χθες η «Καθημερινή», η κ. Κοβέσι εξέφρασε τη δυσαρέσκεια και την ανησυχία της τόσο για την κατεπείγουσα κατάθεση και ψήφιση της τροπολογίας όσο και για το περιεχόμενό της.

Η επιστολή της 24ης Απριλίου

Στην πρώτη της επιστολή στον κ. Φλωρίδη, η κ. Κοβέσι υπογραμμίζει τη διαφοροποίηση που υπάρχει μεταξύ των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων που ενεργούν ενώπιον δικαστηρίων διαφορετικού επιπέδου δικαιοδοσίας. Λόγω της ελληνικής νομοθεσίας αναγκάζονται πολλοί Ευρωπαίοι εντεταλμένοι εισαγγελείς να διερευνούν την ίδια υπόθεση σε διαφορετικά επίπεδα δικαιοδοσίας, γεγονός που δημιουργεί περιττές καθυστερήσεις και διπλό έργο.

Ακόμη, «η ελληνική νομοθεσία θεσπίζει διαφοροποίηση μεταξύ των θέσεων των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων, περιορίζοντας τις εξουσίες τους να παρίστανται ενώπιον των δικαστηρίων που δικάζουν σε πρώτο βαθμό, των δικαστηρίων που δικάζουν κατ’ έφεση και του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη θέση που κατείχαν στο εθνικό σύστημα πριν από τον διορισμό τους στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία». Ακόμη, υπάρχει η απαίτηση, στην περίπτωση ερευνών που αφορούν κακουργήματα, να συμμετέχουν δύο εντεταλμένοι εισαγγελείς της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ένας «σε πρώτο βαθμό» και ένας δεύτερος «Εφετών».

Η κ. Κοβέσι, επισημαίνει ότι «ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν προβλέπει διαφοροποίηση μεταξύ των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων όσον αφορά τον προηγούμενο βαθμό ή τη λειτουργική τους θέση στα αντίστοιχα δικαστικά σώματα πριν από τον διορισμό τους ή κατά τη διάρκεια της θητείας τους», αλλά προϋποθέτει ότι όλοι -άνευ εξαίρεσης- «είναι σε θέση να ασκούν τις εξουσίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας από την αρχή έως το τέλος της ποινικής διαδικασίας».

Σημειώνει επίσης ότι οι διατάξεις του εθνικού δικαίου είναι εγγενώς ασυμβίβαστες με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ενώ τονίζει ότι η ρύθμιση των δικαιοδοτικών εξουσιών των Ευρωπαίων εντετατελμένων εισαγγελέων δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες του εθνικού νομοθέτη.

Ακόμη, εστίασε την προσοχή και σε άλλα νομοθετικά ζητήματα, η επίλυση των οποίων είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της ταχύτητας των ερευνών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Ρόλος του ανακριτή

Σε διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που αφορούν κακουργήματα, ορισμένες βασικές πράξεις διερεύνησης εξακολουθούν να ανατίθενται αποκλειστικά σε ανακριτή, π.χ. η ανάκριση του κατηγορουμένου διεξάγεται από ανακριτή, ο οποίος αποφασίζει επίσης για τα περιοριστικά μέτρα ή την προσωρινή κράτηση, που θα επιβληθούν. Επιπλέον, ο ανακριτής μπορεί να επαναλάβει ή να διεξαγάγει νέες έρευνες, αλλά μόνο με τη συγκατάθεση του/της Ευρωπαίου/-ας εντεταλμένου/-ης εισαγγελέα.

Σύμφωνα με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, οι εξουσίες διερεύνησης και δίωξης των ποινικών αδικημάτων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ασκούνται από την ίδια την Εισαγγελία και από τους εντεταλμένους εισαγγελείς της. Κατά συνέπεια, θεωρούμε ότι κάθε διάταξη εθνικού δικαίου που επιτρέπει στις εθνικές αρχές, εισαγγελικές ή δικαστικές, όπως στην περίπτωση του ανακριτή, να παρεμβαίνουν στην άσκηση των εν λόγω αρμοδιοτήτων παραβαίνει τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ανεξάρτητα από τον ρόλο των ανακριτών στις εθνικές διαδικασίες, η ελληνική νομοθεσία θα πρέπει να προβλέπει ρητά εξαίρεση από τον εν λόγω ρόλο όταν η έρευνα διεξάγεται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Τέτοια ειδικά καθεστώτα έχουν θεσπιστεί από άλλα κράτη-μέλη που διαθέτουν παρόμοιες δικαστικές αρχές, όπως ο ανακριτής, μεταξύ των οποίων η Ισπανία και η Γαλλία. Αυτό, φυσικά, δεν θίγει την αρμοδιότητα των δικαστών ή των δικαστηρίων να ελέγχουν τη νομιμότητα των ερευνητικών μέτρων που λαμβάνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ή να λαμβάνουν, κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, μέτρα περιορισμού της προσωπικής ελευθερίας.

Αρχειοθέτηση της υπόθεσης

Σύμφωνα με τον Ελληνικό Κώδικα Ποινικής Δικονομίας σχετικά με τις διαδικασίες αρχειοθέτησης, οι Ευρωπαίοι εντεταλμένοι εισαγγελείς πρέπει να παραπέμπουν την υπόθεση στον εισαγγελέα εφετών, προκειμένου να λάβουν έγκριση για την αρχειοθέτησή της λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων, διάταξη που συνιστά αδικαιολόγητη παρέμβαση στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και πρέπει να καταργηθεί.

Αρθρο 86

Η κ. Κοβέσι επαναλαμβάνει την πάγια απαίτηση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για το άρθρο 86 του Συντάγματος, που ορίζει πως μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να κινήσει έρευνα κατά εν ενεργεία και πρώην μελών της ελληνικής κυβέρνησης για ποινικά αδικήματα που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

«Η εν λόγω διάταξη περιορίζει σημαντικά τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, κατά παράβαση του εφαρμοστέου δικαίου της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της αρχής της υπεροχής του δικαίου της Ε.Ε., δεδομένου ότι ούτε η οδηγία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε. ούτε ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προβλέπουν εξαιρέσεις για διάφορες κατηγορίες προσώπων ή ειδική προνομιακή μεταχείριση».

Η επιστολή της 19ης Μαΐου

Στην επιστολή που απέστειλε χθες η κ. Κοβέσι, εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά της και ανησυχία της για τη διάταξη που κατατέθηκε τη Δευτέρα το βράδυ και ψηφίστηκε χθες (μετά από αλλαγές) και όριζε ότι η κύρια έρευνα θα διεξάγεται από ειδικό ανακριτή του Εφετείου εντός τεσσάρων μηνών, κατά παρέκκλιση από οποιαδήποτε άλλη γενική ή ειδική διάταξη.

«Η προτεινόμενη διάταξη είναι σαφώς ασυμβίβαστη με τον κανονισμό για την EPPO, δεδομένου ότι δεν εξαιρεί από την εφαρμογή του τις υποθέσεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της. Κατά την άποψή μας, η διάταξη είναι επίσης ασυμβίβαστη με τον ελληνικό νόμο 4786/2021, ο οποίος προβλέπει ότι οι Ευρωπαίοι Εξουσιοδοτημένοι Εισαγγελείς ασκούν όλες τις ανακριτικές εξουσίες ενός ανακριτή, με εξαίρεση τη διεξαγωγή της εξέτασης του κατηγορουμένου και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα/την προσωρινή κράτηση».

Αναφέρεται μάλιστα στην επιστολή της 24ης Απριλίου 2026, στην οποία επισήμαινε ότι το γεγονός ότι ορισμένες βασικές πράξεις της έρευνας εξακολουθούν να ανήκουν στον ανακριτή συνιστά παραβίαση των προνομίων της EPPO βάσει των Συνθηκών της Ε.Ε.

«Φαίνεται ότι η προτεινόμενη διάταξη προχωρά ακόμη περισσότερο, αγνοώντας πλήρως τις εξουσίες της EPPO και των εξουσιοδοτημένων εισαγγελέων της, οι οποίες τους έχουν ανατεθεί βάσει του δικαίου της Ε.Ε., δεδομένου ότι αναθέτει την κύρια έρευνα για κακουργήματα που διαπράττονται από μέλη του Κοινοβουλίου σε εθνικό ανακριτή. Αυτό δημιουργεί επιπλέον διαφοροποίηση στη μεταχείριση μιας συγκεκριμένης κατηγορίας προσώπων που ερευνώνται για αδικήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της EPPO, κάτι που δεν επιτρέπεται βάσει του εφαρμοστέου δικαίου της Ενωσης.»

Εκφράζει ακόμη την ανησυχία της για το γεγονός ότι η διάταξη θεσπίζει πολύ αυστηρή προθεσμία για την ολοκλήρωση της έρευνας για κακουργήματα, που θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα αποτελεσματικής διερεύνησης των αδικημάτων σε υποθέσεις που είναι συχνά πολύπλοκες.

«Αυτές οι τροποποιήσεις της ελληνικής νομοθεσίας, εάν υιοθετηθούν στην παρούσα μορφή τους, θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματική προστασία του προϋπολογισμού της Ενωσης στην Ελλάδα και δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες από την άποψη του σεβασμού του κράτους δικαίου», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η κ. Κοβέσι εκφράζει ακόμη τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι η διαδικασία έγκρισης για ένα τόσο θεμελιώδες ζήτημα υποβάλλεται λίγες ώρες πριν από την ψήφισή του, «αποκλείοντας κάθε πιθανότητα σοβαρής συζήτησης επί του θέματος, εισάγοντας ένα στοιχείο επείγοντος χαρακτήρα το οποίο, κατά την άποψή μας, είναι εντελώς αδικαιολόγητο».

Η ισπανική αστυνομία επιβεβαίωσε το δημοσίευμα.

Υπενθυμίζεται ότι οι ισπανικές αρχές αποκάλυψαν νωρίτερα ότι είχε σταλεί επιστολή-βόμβα και στον πρωθυπουργό, Πέδρο Σάντσεθ, παρόμοια με εκείνη που εξερράγη χτες Τετάρτη (30/11) στην πρεσβεία της Ουκρανίας.

Συγκεκριμένα, το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας ανακοίνωσε ότι “φάκελος που περιείχε πυροτεχνικό υλικό” και απευθυνόταν “στον πρόεδρο της κυβέρνησης Πέδρο Σάντσεθ εντοπίστηκε και εξουδετερώθηκε από τις υπηρεσίες ασφαλείας της προεδρίας της κυβέρνησης στις 24 Νοεμβρίου”.

Την Τετάρτη (30/11), εκτός την επιστολή βόμβα που εστάλη στην ουκρανική πρεσβεία, εντοπίστηκε ακόμη μία σε εργοστάσιο παραγωγής όπλων στη Σαραγόσα ενώ σήμερα Πέμπτη (1/12) εντοπίστηκε άλλος ένας εκρηκτικός μηχανισμός, κρυμμένος σε πακέτο, ο οποίος στάλθηκε με το ταχυδρομείο στην αεροπορική βάση Τορεχόν ντε Αρντόθ έξω από τη Μαδρίτη, όπως ανέφερε η εφημερίδα El Mundo.

Παραθέτοντας αυτούσιες τις δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και των Τούρκων αξιωματούχων, η ελληνική διπλωματία εκθέτει την τουρκική προκλητικότητα στη διεθνή κοινότητα. Με μια σειρά επιστολών που είχαν παραλήπτες τον ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, έκανε λόγο για απαράδεκτες και προσβλητικές δηλώσεις σε βάρος της Ελλάδας.

Ο κ. Δένδιας παρέθεσε τις απειλές εισβολής αλλά και την αμφισβήτηση κυριαρχίας από πλευράς του Τούρκου προέδρου, υπογραμμίζοντας πως συμβαίνουν παράλληλα με την κλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο όπου υπερπτήσεις και παραβιάσεις είναι καθημερινό φαινόμενο.

«O ανοιχτά απειλητικός τους χαρακτήρας και τόνος είναι κάτι παραπάνω από προφανής, διαλύοντας έτσι κάθε αμφιβολία σχετικά με τον επιδιωκόμενο σκοπό τους, καθώς και κάθε ισχυρισμό ότι προορίζονται μόνο για εσωτερικούς λόγους ενόψει των επόμενων εκλογών στη χώρα» υπογραμμίζει ο υπουργός Εξωτερικών και ζητεί την άμεση καταδίκη τους από όλη τη διεθνή κοινότητα. «Με το να μην το πράξουμε εγκαίρως ή με το να υποτιμήσουμε τη σοβαρότητα του θέματος, κινδυνεύουμε να γίνουμε και πάλι μάρτυρες μιας κατάστασης παρόμοιας με αυτήν που εκτυλίσσεται σήμερα σε κάποιο άλλο μέρος της ηπείρου μας. Αυτό είναι κάτι που κανείς μας δεν θα ήθελε να δει», τονίζει.

Ο Νίκος Δένδιας ζητά από τους παραλήπτες των επιστολών να εστάσουν την προσοχή τους στην πλέον πρόσφατη σειρά εμπρηστικών δηλώσεων εκ μέρους του Τούρκου Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που έχουν ως ακολούθως:

– «Ελλάδα, η δική σας κατοχή των νησιών δεν μας ανησυχεί. Όταν έρθει ο καιρός, θα πράξουμε αυτό που είναι απαραίτητο. Όπως λέμε ξαφνικά μπορεί να έρθουμε ένα βράδυ».

– «Ελλάδα, κοίταξε την ιστορία, γύρισε πίσω στον χρόνο. Αν προχωρήσεις αρκετά μακριά, το αντίτιμο θα είναι βαρύ. Ένα πράγμα έχουμε να πούμε στην Ελλάδα: Θυμήσου τη Σμύρνη».

Στις επιστολές αναφέρεται ακόμη:

«Η ανοικτά απειλητική τους φύση και ο τόνος τους είναι περισσότερο και από εμφανείς, διαλύοντας έτσι οποιαδήποτε αμφιβολία σχετικά με το πού αποσκοπούν, καθώς και κάθε ισχυρισμό ότι έχουν μόνο εσωτερικούς σκοπούς ενόψει των προσεχών εκλογών στη χώρα. Επιπροσθέτως, οι δηλώσεις αυτές κλιμακώνουν μια εξαιρετικά επιθετική ρητορική από τον ίδιον τον Τούρκο Πρόεδρο, ακολουθούμενο από άλλους υψηλόβαθμους Τούρκους αξιωματούχους, και συνιστούν τη βασική επίσημη θέση της Τουρκίας έναντι της χώρας μου κατά τα δύο τελευταία έτη. Αυτό συμβαίνει σε μια συγκυρία όπου οι διμερείς μας σχέσεις, και όχι με ευθύνη της Ελλάδος, διέρχονται σήμερα μία από τις χειρότερες περιόδους τους εδώ και χρόνια.

Η ρητορική αυτή συνοδεύεται από μια μεγάλη αύξηση των περιστατικών παραβίασης της κυριαρχίας της χώρας στο Αιγαίο και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Επί της ουσίας, τα τελευταία χρόνια, η Τουρκία χτίζει την αναθεωρητική της ατζέντα μέσω μιας προπαγάνδας που θέτει σε αμφισβήτηση ολόκληρο το εδαφικό status quo όπως έχει διαμορφωθεί από τις Συνθήκες, θέτοντας σε κίνδυνο την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα».

Ο κ Δένδιας υπογραμίζει πως «αν δεν δούμε την πραγματική διάσταση και δεν αντιμετωπιστούν κατάλληλα από τη διεθνή κοινότητα, οι συμπεριφορές της Τουρκίας μπορούν να αποσταθεροποιήσουν την ευρύτερη περιοχή και να προκαλέσουν συνέπειες τη βαρύτητα των οποίων είναι δύσκολο να αντιληφθούμε».

«Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει ξανά την επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη, κάτι που δεν έχει, πιθανότατα, κανένα προηγούμενο σε διμερείς σχέσεις. Αυτή η συμπεριφορά θα πρέπει ισχυρά και απερίφραστα να καταδικαστεί, όπως έχει συμβεί σε αρκετές περιπτώσεις στο παρελθόν», σημειώνει σε άλλο σημείο της επιστολής.

Ο κ. Δένδιας καταλήγει αναφέροντας ότι: «Αν αποτύχουμε στο να το κάνουμε εγκαίρως (σ.σ. καταδίκη της τουρκικής προκλητικότητας) ή υποτιμήσουμε τη σοβαρότητα του ζητήματος, ρισκάρουμε να δημιουργήσουμε μια κατάσταση παρόμοια με αυτή που εκτυλίσσεται σε άλλο σημείο της ηπείρου μας (σ.σ. εννοώντας την Ουκρανία). Αυτό είναι κάτι που κανείς από εμάς δεν εύχεται να δει».

Η συγγραφέας αναφέρει πως στις επιστολές της Κάλλας αναγράφονται περιστατικά κακοποίησης που υπέστη από τον Ωνάση. Όπως λέει, ειδικά το 1966, έγινε τόσο βίαιος απέναντί της που έφτασε να απειληθεί η ζωή της.

«Υπάρχουν επίσης πληροφορίες από το ημερολόγιο μιας από τις πιο κοντινές φίλες της για τον τρόπο που τη νάρκωνε ο Ωνάσης, κυρίως για σεξουαλικούς λόγους. Σήμερα θα το κατηγοριοποιούσαμε αυτό ως βιασμό», σημειώνει η Spence.

Σε επιστολές προς τη γραμματέα της, η Κάλλας φέρεται να γράφει για τον Ωνάση: «Δεν θα ήθελα να με πάρει τηλέφωνο και να αρχίσει να με βασανίζει ξανά», ενώ για τον σύζυγό της λέει πως της πήρε τα μισά λεφτά και τα έβαλε στο όνομά του, κατά τη διάρκεια του γάμου της.

Σε άλλο σημείο, επισημαίνεται πως «η μητέρα της Κάλλας πούλησε ιστορίες στον Τύπο και την εκβίαζε». «Ξέρεις τι κάνουν οι σταρ ταπεινής προέλευσης μόλις γίνουν πλούσιοι; Τον πρώτο μήνα ξοδεύουν τα πρώτα τους χρήματα για να κάνουν ένα σπίτι για τους γονείς τους και να τους καλομάθουν με πολυτέλειες … Τι έχεις να πεις Μαρία;», φέρεται να της έγραψε η μητέρα της.

Η Spence αναφέρει πως έφτασαν στα χέρια της «τρεις τεράστιες συλλογές που δόθηκαν σε διάφορα αρχεία το 2019 και ήταν αδημοσίευτες μέχρι τώρα».

Το βιβλίο της Spence με τις αποκαλύψεις (Cast a Diva: The Hidden Life of Maria Callas) αναμένεται να κυκλοφορήσει την 1η Ιουνίου.

Με πληροφορίες από Guardian