Περίπου το 50% της ουρίας, ουσίας που είναι διαδεδομένη στα λιπάσματα, παράγεται στις χώρες του Κόλπου. Οι διαταραχές στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο και στη ναυσιπλοϊα έχουν ήδη αναγκάσει αρκετά εργοστάσια παραγωγής λιπασμάτων, τα οποία χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για την παραγωγή λιπασμάτων, να διακόψουν ή να μειώσουν την παραγωγή τους.

Η κρατική εταιρεία ενέργειας του Κατάρ διέκοψε την παραγωγή στο μεγαλύτερο εργοστάσιο ουρίας στον κόσμο, μετά την επίθεση στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Αυξήθηκε κατά 40% η τιμή της ουρίας

Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ήδη έλλειψη περίπου 25% στην προμήθεια λιπασμάτων. Οι τιμές της ουρίας έχουν σημειώσει άνοδο 40%, ανεβαίνοντας από τα 500 δολάρια στα 700. 

Σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών υπηρεσιών Signal Group, το 20% των παγκόσμιων λιπασμάτων και το  46% της παγκόσμιας ουρίας προέρχεται από τις χώρες του Κόλπου. Μόνο Κρατική Εταιρεία Λιπασμάτων του Κατάρ παράγει το 14% της παγκόσμιας ουρίας. 

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, αν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν αρθεί σύντομα, θα διαταραχθεί το ένα τρίτο της παγκόσμιας αγοράς ουρίας.

Οι χώρες της Ασίας είναι πιο εξαρτημένες, καθώς εισάγουν το 35% της ουρίας, το 53% του θείου και το 64% της αμμωνίας, που παράγεται στις χώρες του Κόλπου.

Ποιες χώρες επηρεάζονται

Οι εξαγωγές αυτές είναι εξαιρετικά σημαντικές για τις αγορές γεωργικών προϊόντων σε Ινδία, Βραζιλία και Κίνα, ενώ μεγάλες ποσότητες εξάγονται επίσης σε Μαρόκο, Ηνωμένες Πολιτείες, Αυστραλία και Ινδονησία.

Πιο δυσοίωνα είναι τα δεδομένα για την Ινδία, που προμηθεύεται το 40% της ουρίας και των φωσφορικών λιπασμάτων της από την περιοχή. Αλλά και για τη Βραζιλία, που εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις εισαγωγές για τον εφοδιασμό της σε λιπάσματα, με περίπου το ήμισυ να περνάει από τα Στενά του Ορμούζ.

Γιατί απειλούνται τα διατροφικά συστήματα

Η Ινδία, η Κίνα, η Βραζιλία είναι ταυτόχρονα μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών τροφίμων στον κόσμο.

Η Ινδία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ρυζιού, οσπρίων, σιταριού και φρούτων στον κόσμο. Συγκεκριμένα, το ινδικό ρύζι το 2024, αντιπροσώπευε το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών ρυζιού. Από τη Βραζιλία προέρχεται περίπου το 60%. της παγκόσμιας παραγωγής σόγιας. Η Κίνα είναι από τις μεγαλύτερες χώρες παραγωγούς τσαγιού, μανιταριών και σκόρδου.

Η έλλειψη σε λιπάσματα μπορεί να οδηγήσει ορισμένους παραγωγούς να μην χρησιμοποιήσουν λιπάσματα και αυτό με τη σειρά του να επηρεάσει την παραγωγή. 

Σε γραπτή ανακοίνωσή του εκ μέρους της ΕΕ, ο ύπατος εκπρόσωπος τονίζει ότι η αδικαιολόγητη απόφαση της Ρωσίας να αναστείλει τη συμμετοχή της στην Πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών εμποδίζει την εξαγωγή των τόσο αναγκαίων σιτηρών για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης. Υπογραμμίζει επίσης ότι η Ρωσία είναι η μόνη υπεύθυνη για την παγκόσμια κρίση επισιτιστικής ασφάλειας που έχει προκαλέσει από τον απρόκλητο και αδικαιολόγητο επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας και τον αποκλεισμό των ουκρανικών θαλάσσιων λιμανιών.

Από την αρχή του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Ρωσία χρησιμοποιεί ως όπλο τα τρόφιμα και την πείνα. Οι σκόπιμες ενέργειες της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής αποθεμάτων, της διακοπής της παραγωγής και της επιβολής περιορισμών στις ποσοστώσεις στις δικές της εξαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων, έχουν επιδεινώσει την παγκόσμια κρίση επισιτιστικής ασφάλειας, σημειώνει ο κ. Μπορέλ.

Τέλος, αναφέρει ότι η ΕΕ υποστηρίζει σθεναρά την έκκληση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για παράταση της πρωτοβουλίας πέρα από την τρέχουσα περίοδο που λήγει τον Νοέμβριο, ενώ η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα συνεχίσουν να ανταποκρίνονται στην παγκόσμια κρίση επισιτιστικής ασφάλειας και θα υποστηρίζουν την έγκαιρη και σταθερή παράδοση ουκρανικών γεωργικών προϊόντων στις παγκόσμιες αγορές αναφέρεται.

«Λαμβάνοντας υπόψη τις τρομοκρατικές ενέργειες από το καθεστώς του Κιέβου, με τη συμμετοχή Βρετανών ειδικών, κατά πλοίων του στόλου της Μαύρης Θάλασσας και εμπορικών πλοίων που σχετίζονται με την ασφάλεια του “διαδρόμου σιτηρών”, η ρωσική πλευρά αναστέλλει τη συμμετοχή της στην εφαρμογή της συμφωνία», αναφέρει το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.

Σε μια πρώτη αντίδραση, εκπρόσωπος του ΟΗΕ – ο οποίος διαμεσολάβησε για τη συμφωνία – ανέφερε ότι ο οργανισμός βρίσκεται σε επαφή με τις ρωσικές αρχές.

Η Πρωτοβουλία της Μαύρης Θάλασσας για τα σιτηρά υπογράφηκε στις 22 Ιουλίου στην Τουρκία και έκτοτε έχουν εξαχθεί από την Ουκρανοί πολλά εκατομμύρια τόνοι σιταριού, αραβόσιτου, ηλιελαίου, βρώμης, ελαιοκράμβης και σόγιας. Η συμφωνία έχει διάρκεια 120 ημερών, δηλαδή θα εκπνεύσει στα μέσα Νοεμβρίου.

Τα Ηνωμένα Έθνη σε επαφή με την Ρωσία για την αναστολή συμμετοχής της στη συμφωνία εξαγωγής προϊόντων από τα λιμάνια της Ουκρανίας

Τα Ηνωμένα Έθνη βρίσκονται σε επαφή με τις ρωσικές αρχές μετά από αναφορές ότι η Μόσχα αναστέλλει τη συμμετοχή της στη συμφωνία εξαγωγής προϊόντων από τα λιμάνια της Ουκρανίας δήλωσε σήμερα ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ, Στεφάν Ντούτζαριτς.

«Είναι ζωτικής σημασίας όλα τα μέρη να απέχουν από οποιαδήποτε ενέργεια που θα θέσει σε κίνδυνο την Πρωτοβουλία της Μαύρης Θάλασσας για τα Σιτάρια, η οποία είναι μια κρίσιμης σημασίας ανθρωπιστική προσπάθεια που έχει ξεκάθαρα θετικό αντίκτυπο στην πρόσβαση σε τρόφιμα για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο», υπογράμμισε ο Ντούτζαριτς.

Ένας περιορισμένος πυρηνικός πόλεμος θα είναι αρκετός για να προκαλέσει μια αλυσίδα εξελίξεων που θα έχουν ως συνέπεια την πρόκληση παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης και θανατηφόρας πείνας, πέρα από τους θανάτους από τις ίδιες τις εκρήξεις των πυρηνικών όπλων, προειδοποιούν επιστήμονες. Ενώ ένας μαζικής κλίμακας πυρηνικός πόλεμος, όπως ένας αμερικανο-ρωσικός, μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο πάνω από το ήμισυ της ανθρωπότητας.

Η μελέτη εκτιμά ότι για παράδειγμα ένας τοπικός πυρηνικός πόλεμος μεταξύ Ινδίας-Πακιστάν θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια ακόμη και 2,5 δισεκατομμύρια θανάτους από πείνα μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Σε μια πολύ ευρύτερη γεωγραφικά και μαζικής κλίμακας πυρηνική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας οι θάνατοι οι σχετιζόμενοι με την πείνα θα μπορούσαν -στο χειρότερο σενάριο- να εκτοξευθούν ακόμη και πάνω από τα πέντε δισεκατομμύρια, δηλαδή περισσότερο από το ήμισυ όλης της ανθρωπότητας.

Η ανάλυση μοντελοποίησης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό για θέματα διατροφής «Nature Food» και κάνει εκτιμήσεις (μέσω έξι πιθανών σεναρίων) για τις επιπτώσεις από έναν -κάποτε αδιανόητο- πυρηνικό πόλεμο, τονίζει ότι η αιθάλη που θα εκτοξευθεί μαζικά στην ατμόσφαιρα θα οδηγήσει σε ελλείψεις τροφίμων και σε πολλούς θανάτους σχετιζόμενους με πείνα.

Η χρήση πυρηνικών όπλων (πυραύλων ή βομβών) θα προκαλέσει τεράστιες πυρκαγιές, με αποτέλεσμα την συσσώρευση μεγάλων ποσοτήτων αιθάλης στην ατμόσφαιρα, κάτι που θα μπλοκάρει την ηλιακή ακτινοβολία από το να φθάσει στην επιφάνεια του πλανήτη, θα μειώσει τις θερμοκρασίες και έτσι θα περιορίσει την παραγωγικότητα των φυτών, μειώνοντας τελικά την παραγωγή τροφίμων. Η κλίμακα αυτών των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από το πόσο μεγάλη θα είναι η μείωση των θερμοκρασιών και πόσο εκτεταμένες οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις, κάτι που θα εξαρτηθεί από το πόση αιθάλη θα φτάσει στην ανώτερη ατμόσφαιρα.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια ατμοσφαιρικής-κλιματικής επιστήμης Λίλι Σία του Πανεπιστημίου Rutgers του Νιου Τζέρσι, μοντελοποίησαν τις επιπτώσεις έξι ατμοσφαιρικών σεναρίων, μετά από μια εβδομάδα μικρότερου ή μεγαλύτερου πυρηνικού πολέμου, πάνω στις σημαντικές γεωργικές καλλιέργειες (σιτάρι, καλαμπόκι, ρύζι, σόγια κά), στην κτηνοτροφία, στην αλιεία και σε άλλα αποθέματα τροφίμων.

Ακόμη κι αν ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα, όπως η μείωση της σπατάλης τροφίμων που πετιούνται στα σκουπίδια και η ανακατεύθυνση διαφόρων παραγομένων αγροτικών προϊόντων (πχ ζωοτροφών για ανθρώπινη πλέον κατανάλωση), οι επιστήμονες προβλέπουν ότι η διαθέσιμη κτηνοτροφική και αλιευτική παραγωγή δεν θα μπορέσει να αντισταθμίσει τις γεωργικές ελλείψεις στις περισσότερες χώρες. Οποιαδήποτε πυρηνική έκρηξη παράγει περισσότερα από 5 τρισεκατομμύρια γραμμάρια αιθάλης, προβλέπεται ότι πιθανότατα θα οδηγήσει σε μαζικές διατροφικές ελλείψεις σχεδόν σε όλες τις χώρες.

Η μείωση της γεωργικής παραγωγής αναμένεται να είναι μεγαλύτερη σε χώρες μεσαίου έως υψηλού γεωγραφικού πλάτους, μεταξύ άλλων σε μεγάλες εξαγωγικές χώρες αγροτικών προϊόντων, όπως οι ίδιες οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Με βάση το χειρότερο πυρηνικό σενάριο, πάνω από το 75% του πλανήτη εκτιμάται ότι θα λιμοκτονήσει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια μετά τον καταστροφικό πόλεμο. Η καταστροφή του στρώματος του όζοντος στη στρατόσφαιρα θα έχει ως συνέπεια περισσότερη υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία να φτάνει στην επιφάνεια της Γης, κάτι που θα έχει επιπτώσεις -πέρα από τις άμεσες στην ανθρώπινη υγεία- και έμμεσες στην παγκόσμια διατροφή.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτές οι δυσοίωνες εκτιμήσεις των μοντέλων τους αναδεικνύουν τις τεράστιες συνέπειες οποιασδήποτε πυρηνικής σύγκρουσης για την πλανητική και ανθρώπινη υγεία, συνεπώς είναι μονόδρομος η παγκόσμια συνεργασία για την αποφυγή ενός τέτοιου αποτρόπαιου ενδεχόμενου.

«Τα δεδομένα μας λένε ένα πράγμα: Πρέπει να αποτρέψουμε έναν πυρηνικό πόλεμο από το να συμβεί κάποια στιγμή», τόνισε ο καθηγητής κλιματικής επιστήμης Άλαν Ρόμποκ του Rutgers. «Όσο υπάρχουν πυρηνικά όπλα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ο κόσμος έχει φτάσει κοντά σε έναν πυρηνικό πόλεμο αρκετές φορές. Η απαγόρευση των πυρηνικών όπλων είναι η μοναδική μακροπρόθεσμη λύση. Μέχρι σήμερα η ηλικίας πέντε ετών Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων έχει κυρωθεί από 66 χώρες, αλλά από καμία από τις εννέα πυρηνικές δυνάμεις. Η μελέτη μας καθιστά σαφές ότι ήλθε η ώρα γι’ αυτά τα εννέα κράτη να ακούσουν την επιστήμη και τον υπόλοιπο κόσμο και να υπογράψουν αυτή τη συμφωνία», πρόσθεσε.

Ένα ακόμη πλοίο με 2.900 τόνους σιτηρών επίσης αναχώρησε από την Ουκρανία για την Τουρκία το πρωί του Σαββάτου. Μέχρι στιγμής, συνολικά 16 πλοία με σιτηρά έχουν αποπλεύσει από τα λιμάνια της Ουκρανίας.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να σεβαστούν την συμφωνία που με κόπο επετεύχθη και να μην διαταράξουν ή εμποδίσουν την μεταφορά των ουκρανικών σιτηρών.

Ο ΟΗΕ σημειωνει πως πολλές χωρές κυρίως στη Ασία και την Αφρική ήδη αντιμετωπίζoυν σοβαρές ελλείψεις, ενώ οι πολίτες αδυνατούν να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος πολλων βασικών αγαθών.

Το πλοίο Fulmar S με σημαία από τα νησιά Μπαρμπάντος απέπλευσε από το λιμάνι Τσορνομόρσκ μεταφέροντας 12.000 τόνους καλαμποκιού στην επαρχία της Αλεξανδρέττας που βρίσκεται στα νότια της Τουρκίας. Το δεύτερο πλοίο, Thoe, με σημαία από τα Νησιά Μάρσαλ απέπλευσε από το ίδιο λιμάνι με προορισμό τη Ραιδεστό της Τουρκίας, μεταφέροντας 3.000 τόνους ηλιόσπορων.

Η ίδια ανακοίνωση πρόσθεσε ότι ένα άλλο πλοίο θα αποπλεύσει από την Τουρκία για την Ουκρανία σήμερα, προκειμένου να μεταφέρει ποσότητες σιτηρών.

Το υπουργείο Μεταφορών της Ουκρανίας ανακοίνωσε σήμερα ότι 16 πλοία που μετέφεραν 450.000 τόνους αγροτικών προϊόντων έχουν αποπλεύσει από ουκρανικά λιμάνια από τις αρχές Αυγούστου, υπό το πλαίσιο της συμφωνίας που εγγυάται την ασφαλή ναυσιπλοΐα τους.

Τη συμφωνία αυτή, υπέγραψαν η Ουκρανία, η Ρωσία, η Τουρκία και ο ΟΗΕ τον Ιούλιο, ενώ επιτρέπει την επανέναρξη των εξαγωγών σιτηρών από ουκρανικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα, μετά από την αναστολή τους για πέντε μήνες εξαιτίας του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η Ουκρανία ελπίζει να αυξήσει τις εξαγωγές της μέσω θαλάσσης ξεπερνώντας τα 3 εκατομμύρια τόνους σιτηρών, αλλά και άλλων αγροτικών προϊόντων μηνιαίως, στο άμεσο μέλλον.

«Ο βασικός μας στόχος –να αποτρέψουμε μια παγκόσμια επισιτιστική κρίση που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή», ανέφερε ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε ανάρτησή του στο Twitter, στα αγγλικά, σημειώνοντας ότι και πάλι βρίσκεται τρόπος για να μεταφερθούν τα σιτηρά από εναλλακτικές οδούς.

Η Ουκρανία, από τους βασικότερους προμηθευτές σιτηρών στον κόσμο, αντιμετωπίζει μεγάλες δυσκολίες προκειμένου να παραδώσει τα προϊόντα της σε αγοραστές λόγω του ρωσικού ναυτικού αποκλεισμού στα ουκρανικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας. Στις 22 Ιουλίου υπογράφηκε συμφωνία, υπό την εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών και της Τουρκίας, που προβλέπει την ασφαλή διέλευση πλοίων που μεταφέρουν σιτηρά από τρία λιμάνια της νότιας Ουκρανίας.

Οι δύο ηγέτες, συζήτησαν τρόπους για την αναζωογόνηση της παλαιστινιακής ειρηνευτικής διαδικασίας, αλλά και τις προσπάθειες της Αιγύπτου προκειμένου να διασφαλίσει την επίτευξη μιας νομικά δεσμευτικής συμφωνίας για τη λειτουργία του Φράγματος της Αναγέννησης της Αιθιοπίας (GERD), σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση.

Η Αίγυπτος βρίσκεται αντιμέτωπη με μία σοβαρή οικονομική πίεση, εξαιτίας της αύξησης των τιμών των αγαθών σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των τιμών για τα σιτηρά και το πετρέλαιο που αυξήθηκαν, μετά από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στα τέλη Φεβρουαρίου.

Ο Μπάιντεν, στο δεύτερο σκέλος του πρώτου του ταξιδιού του στη Μέση Ανατολή με την ιδιότητα του προέδρου, έχει επικεντρωθεί στη σχεδιαζόμενη σύνοδο με έξι κράτη του Κόλπου που αποτελούν το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ) και την Αίγυπτο, την Ιορδανία και το Ιράκ.

Οι ηγέτες του ΣΣΚ δεσμεύονται επίσης να διαθέσουν 3 δισεκ. δολάρια τα επόμενα δύο χρόνια σε προγράμματα που συμβαδίζουν με αμερικανικές συμπράξεις σε υποδομές και επενδύσεις σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τον αξιωματούχο.

Τριήμερη σύνοδος κορυφής της G7 αρχίζει αύριο, Κυριακή, στην Βαυαρία στη Γερμανία ενώ πρόσφατα ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι ο κόσμος αντιμετωπίζει “μια άνευ προηγουμένου κρίση λιμού” καθώς οι τιμές βασικών προϊόντων εκτινάσσονται στα ύψη.

“Η πείνα μπορεί να αποσταθεροποιήσει χώρες και ως εκ τούτου αποτελεί σημαντικό ζήτημα για την ειρήνη και την ασφάλεια”, δήλωσε ο διευθυντής στη Γερμανία του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ Μάρτιν Φρικ στο γερμανικό ειδησεογραφικό δίκτυο RND, επισημαίνοντας ότι ο τρέχων πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων που ξεπερνά το 25% σε 36 χώρες συνιστά “ωρολογιακή βόμβα”.

Ο Φρικ επανέλαβε επίσης ότι το WFP δεν αναμένεται μάλλον να λάβει περισσότερα από τα μισά κονδύλια ύψους 21,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων που χρειάζεται φέτος και ότι ως εκ τούτου χρειάζεται περισσότερη βοήθεια.

Η επισιτιστική ασφάλεια αναμένεται να είναι ένα από τα θέματα που θα συζητήσουν οι ηγέτες των χωρών της G7 κατά την σύνοδό τους στη Γερμανία, μετά την καθιέρωση από την προεδρία της τον Μάιο μιας Παγκόσμιας Συμμαχίας για την Επισιτιστική Ασφάλεια για την αντιμετώπιση της πείνας.

“Πρέπει να γίνει κοινή αντίληψη ότι η κρίση αυτή δεν μπορεί πλέον να επιλυθεί με τσιρότα, αλλά ότι το σύστημα πρέπει να αλλάξει”, σημείωσε ο Φρικ.