Όπως σημειώνει, το ήλιο, ένα άχρωμο και άοσμο αέριο, αποτελεί κρίσιμο υλικό για μια σειρά βιομηχανικών και τεχνολογικών εφαρμογών υψηλής αξίας. Χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας στην κατασκευή ημιαγωγών, στην ψύξη ιατρικών συσκευών απεικόνισης όπως οι σαρώσεις μαγνητικής τομογραφίας, στον έλεγχο διαρροών σε αγωγούς, αλλά και στην υποστήριξη της λειτουργίας πυραυλικών συστημάτων μέσω της πίεσης δεξαμενών καυσίμου.

Η ανησυχία των ερευνητών εστίαζε στο γεγονός ότι πάνω από το 83% της κινεζικής προσφοράς ηλίου προερχόταν από εισαγωγές, καθιστώντας την αλυσίδα εφοδιασμού ιδιαίτερα ευάλωτη σε γεωπολιτικές αναταράξεις. Όπως σημείωναν, η ασφάλεια του εφοδιασμού βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις λόγω της αυξημένης διεθνούς αστάθειας.

Σήμερα, οι προβλέψεις αυτές φαίνεται να επιβεβαιώνονται, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή και η σύγκρουση ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν έχουν προκαλέσει ευρύτερη ενεργειακή αναταραχή. Η διακοπή ή περιορισμός κρίσιμων ροών, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα γύρω από θαλάσσιες οδούς όπως τα Στενά του Ορμούζ, έχουν επιδεινώσει τις συνθήκες στην παγκόσμια αγορά ηλίου.

Η Κίνα αντιμετωπίζει πλέον σοβαρή έλλειψη, με τις τιμές να έχουν εκτοξευθεί και τα αποθέματα να συρρικνώνονται. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την παραγωγή ημιαγωγών και τη λειτουργία ιατρικών συστημάτων απεικόνισης, δημιουργώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την οικονομία που βασίζεται στην τεχνολογία.

Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από τη διακοπή παραγωγής σε βασικούς προμηθευτές, όπως το Κατάρ, το οποίο καλύπτει σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας ζήτησης. Η έλλειψη εξειδικευμένων υποδομών μεταφοράς και κρυογονικών δεξαμενόπλοιων δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την αναπλήρωση των αποθεμάτων.

Παράλληλα, η περιορισμένη δυνατότητα της Ρωσίας να καλύψει το κενό, λόγω υφιστάμενων συμβολαίων και περιορισμένης πλεονάζουσας παραγωγής, αφήνει την Κίνα με περιορισμένες επιλογές. Οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ έχουν μειωθεί δραστικά την τελευταία δεκαετία, ενώ η εξάρτηση από άλλες πηγές δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών.

Μάλιστα ανέφερε ότι οι επενδυτές είναι ευχαριστημένοι με το πώς λειτουργεί η χώρα καθώς «προσπαθούν να κάνουν τον κόσμο να μας φερθεί δίκαια». «Όλοι θέλουν να έρθουν και να κάνουν μια συμφωνία» για τη μείωση των δασμών, πρόσθεσε ο Τραμπ.

«Κάνουμε αυτό που έπρεπε να είχαμε κάνει πριν από πολλά χρόνια. Το αφήσαμε να ξεφύγει από τον έλεγχο και επιτρέψαμε σε ορισμένες χώρες να γίνουν πολύ μεγάλες και πολύ πλούσιες σε βάρος μας. Και δεν πρόκειται να το αφήσω να συμβεί. Δεν είναι μια βιώσιμη φόρμουλα» είπε επίσης ο αμερικανός πρόεδρος.

• Πάντως μετά την τελευταία εξέλιξη με τη νέα αύξηση των δασμών στην Κίνα η Wall Street καταγράφει και πάλι σημαντικές απώλειες την Πέμπτη. Οι δείκτες περιορίζουν τα εντυπωσιακά κέρδη που κατάφεραν να αποκομίσουν στο ιστορικό ράλι της προηγούμενης ημέρας.

Παρά τη θετική έκπληξη από τα στοιχεία για τον πληθωρισμό, οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές, με τους επενδυτές να θεωρούν πως οι επερχόμενοι δασμοί θα διατηρήσουν τις πληθωριστικές πιέσεις και ίσως οδηγήσουν σε μακροχρόνια επιβάρυνση της οικονομίας.

• Η τελευταία εντολή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αυξάνει τους δασμούς προς την Κίνα στο 125% από 84%. Όπως εξήγησε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, η επιβολή δασμού 125% στα κινεζικά προϊόντα, προστίθεται στον δασμό 20% που είχαν επιβάλλει οι ΗΠΑ στην Κίνα για το εμπόριο φαιντανύλης.

Η μεταβλητότητα έρχεται ως επακόλουθο μίας ιστορικής συνεδρίασης, όπου ο S&P 500 κατέγραψε «άλμα» άνω του 9%, στη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδό του από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ ο Dow Jones σημείωσε την ισχυρότερη ποσοστιαία άνοδο από τον Μάρτιο του 2020.

Ο Nasdaq κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη άνοδο όλων των εποχών, μετά τον Ιανουάριο του 2001. Ο όγκος συναλλαγών έφτασε τις 30 δισ. μετοχές, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 18 ετών.

Το ράλι τροφοδοτήθηκε από την ανακοίνωση του Τραμπ για προσωρινή μείωση των δασμών στο 10% για 90 ημέρες για τις περισσότερες χώρες. Ο Καναδάς και το Μεξικό εξαιρέθηκαν από το επιπλέον 10%, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε επίσης 90ήμερη αναστολή δασμών στα αμερικανικά προϊόντα.

Παρά τις εξαιρέσεις, τα κινεζικά προϊόντα παραμένουν στο στόχαστρο με δασμούς 125%, μετά τα αντίμετρα του Πεκίνου. Πάντως, ο Τραμπ εξέφρασε αισιοδοξία ότι ΗΠΑ και Κίνα θα καταλήξουν τελικά σε «μια πολύ καλή συμφωνία».

Ωστόσο, η όρεξη για ανάληψη ρίσκου μειώθηκε δραστικά σήμερα στη Wall Street, με τους επενδυτές να ανησυχούν πως η εμπορική αντιπαράθεση θα έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην οικονομία, παρά τη βραχυπρόθεσμη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Οι πρώτες ενδείξεις επιβράδυνσης του παγκόσμιου εμπορίου κάνουν την εμφάνισή τους, καθώς πολυεθνικές εταιρείες «παγώνουν» παραγγελίες, βλέποντας την ένταση ΗΠΑ-Κίνας να κλιμακώνεται. Η Ουάσινγκτον στοχεύει την Κίνα, προσπαθώντας να μεγιστοποιήσει την πίεση, ενώ αναζητά συνεργασίες με άλλες χώρες στη γεωοικονομική αντιπαράθεση με το Πεκίνο.

• Πάντως όπως αναφέρει ο Economist “ο σεισμός που προκάλεσε ο Τραμπ στο παγκόσμιο εμπόριο δεν έχει ιστορικό προηγούμενο. Κατέλυσε τις σταθερές εμπορικές σχέσεις που η Αμερική οικοδομούσε επί μισό αιώνα, αντικαθιστώντας τις με αυθαίρετες αποφάσεις που ανακοινώνονται στο Twitter – πολλές φορές χωρίς καν οι ίδιοι του οι σύμβουλοι να γνωρίζουν τι επακολουθεί. Την ίδια στιγμή, βρίσκεται ακόμη σε ανοιχτή εμπορική αντιπαράθεση με την Κίνα, τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο”.

Αν και μετά τον τρόμο επήλθε ευφορία όταν την Τετάρτη, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανέβαλε για 90 ημέρες την πιο παράλογη και καταστροφική δέσμη δασμών οι αγορές και οι επιχειρήσεις διεθνώς υπέστησαν τη συμπίεση του σοκ. Η πρώτη εξαγγελία δασμών από τον Τραμπ προκάλεσε διεθνή κατάρρευση των αγορών. Ο S&P 500 υποχώρησε κατά περίπου 15%. Τα μακροπρόθεσμα αμερικανικά ομόλογα ξεπουλήθηκαν, καθώς τα hedge funds κλήθηκαν να διαχειριστούν τις τοποθετήσεις τους. Το δολάριο, που θεωρείται «ασφαλές καταφύγιο», επίσης έχασε αξία. Μετά την αναβολή των δασμών, τα χρηματιστήρια σημείωσαν εντυπωσιακή ανάκαμψη. Η κεφαλαιοποίηση της Nvidia μεταβλήθηκε εντός της ίδιας ημέρας κατά πάνω από 430 δισ. δολάρια.

Ακόμη όμως και με την προσωρινή αναστολή, τα επιτόκια των αμερικανικών ομολόγων παραμένουν υψηλά. Οι μετοχές διεθνώς βρίσκονται 11% κάτω από τα υψηλά του Φεβρουαρίου, και όχι αδικαιολόγητα. Ο Τραμπ έχει ήδη αυξήσει τον μέσο όρο των αμερικανικών δασμών πάνω από το 25% από τον Ιανουάριο, ενώ προαναγγέλλει επιπλέον επιβαρύνσεις, ακόμη και για φάρμακα. «Οι σύμβουλοί του επιδεικνύουν αφοπλιστική αδιαφορία για τις επιπτώσεις των δασμών στην οικονομία. Πιστεύουν ότι οι ξένοι πληρώνουν το κόστος και πως οι απώλειες στην αγορά πλήττουν μόνο τους πλούσιους. Ομως η υποχώρηση του δολαρίου σχεδόν εγγυάται ότι οι δασμοί θα εκτινάξουν τις τιμές για τους καταναλωτές στις ΗΠΑ, ροκανίζοντας τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών. Η συνέπεια: μείωση στην κατανάλωση, ακόμη και σε αμερικανικά προϊόντα, πολλαπλασιαζόμενη από την ανασφάλεια που φέρνουν οι διακυμάνσεις του χρηματιστηρίου», σημειώνει ο Economist.

Πιο πολύ από ένα ακριβές ύψος των δασμών, οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη από σταθερούς κανόνες στο παγκόσμιο εμπόριο για να σχεδιάσουν τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις τους. Για παράδειγμα, η είσοδος της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (WTO) το 2001 δεν συνοδεύτηκε από ιδιαίτερη μείωση δασμών από πλευράς ΗΠΑ. Ομως οι επιχειρήσεις ένιωσαν ασφάλεια ότι δεν θα ξεσπάσει εμπορικός πόλεμος – κάτι που οι οικονομολόγοι εκτιμούν πως ισοδυναμούσε, στα αποτελέσματα, με μείωση των δασμών κατά 13 ποσοστιαίες μονάδες.

Ο Τραμπ έχει πλέον ακυρώσει αυτό το κλίμα βεβαιότητας, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για τους εμπορικούς τους εταίρους. Οι κινήσεις του αγνοούν ακόμα και συμφωνίες που έχει ήδη υπογράψει κατά την πρώτη του θητεία. Δεν είναι ξεκάθαρο τι ακριβώς επιδιώκει με αυτήν τη 90ήμερη αναστολή: είναι αλληλοαναιρούμενοι στόχοι του να αποσπάσει παραχωρήσεις και ταυτόχρονα να επαναπατρίσει θέσεις εργασίας στη βιομηχανία. Αν μειωθούν οι δασμοί, δεν θα επιστρέψει σε αμερικανικό έδαφος η παραγωγή. Αν πάλι οι εμπορικοί εταίροι θεωρήσουν ότι ο Τραμπ στρέφεται στον προστατευτισμό, γιατί να κάνουν παραχωρήσεις; Και ακόμη κι αν όλοι οι δασμοί αρθούν, η «Ημέρα της Απελευθέρωσης» θα μείνει στη μνήμη κάθε επιχείρησης που χτίζει παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Σε κάθε περίπτωση, η κόντρα του Τραμπ με την Κίνα παραμένει ανοιχτή και δύσκολα θα τερματιστεί. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι νέοι δασμοί των ΗΠΑ σε κινεζικά προϊόντα φτάνουν το 125%, ενώ της Κίνας το 84%. Πρόκειται για επίπεδα που απειλούν να καταστρέψουν τις εμπορικές ροές μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, οι οποίες μέχρι τώρα παρέμεναν άρρηκτα συνδεδεμένες, παρά την πολιτική ένταση.

Ο Τραμπ δηλώνει πως «η Κίνα θέλει συμφωνία». Ομως, όπως και με όσα υποστηρίζει για τους συμμάχους της Αμερικής, μόνο αυτός γνωρίζει τι ακριβώς εννοεί με αυτό. Για πάνω από μία δεκαετία, οι Δυτικές χώρες έχουν πολλά παράπονα από την εμπορική πολιτική της Κίνας που έχει παραβιάσει το πνεύμα των οδηγιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η κρατικο-καπιταλιστική της δομή και οι επιδοτήσεις δύσκολα συνάδουν με μια διαφανή, βασισμένη σε κανόνες δομή. Και τα τεράστια εμπορικά της πλεονάσματα οφείλονται εν μέρει στη χαμηλή εσωτερική κατανάλωση. Τίποτα από αυτά δεν κάνει φτωχότερη την Αμερική στο σύνολό της, αλλά ενισχύει την εικόνα αθέμιτου εμπορίου, ειδικά για τους εργαζόμενους που έχασαν τις δουλειές τους.

Μια καταστροφική και απρόβλεπτη σύγκρουση με επιβολή δασμών όμως δεν ήταν ποτέ η κατάλληλη προσέγγιση (ειδικά όταν ορισμένα προβλήματα στην Κίνα είχαν αρχίσει να αντιμετωπίζονται). Οι αμοιβαίοι δασμοί προκαλούν βαθύτατη οικονομική ζημιά και ενδεχομένως αυξάνουν και τον κίνδυνο στρατιωτικής έντασης. Η πιο ελπιδοφόρα στρατηγική για τις ΗΠΑ θα ήταν να ενώσουν τις δυνάμεις τους με συμμάχους σε μια ζώνη ελευθέρου εμπορίου αρκετά μεγάλη ώστε να πιέσουν την Κίνα να αλλάξει εμπορική πολιτική. Αυτή ήταν η φιλοσοφία πίσω από τη Συμφωνία Ειρηνικού (TPP), την οποία ο Τραμπ κατήργησε «με το καλημέρα» της πρώτης του θητείας. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ μιλά τώρα για νέα εμπορική συμφωνία με συμμάχους και κοινό μέτωπο προς την Κίνα. Ομως, μετά τις πιέσεις και τις υπαναχωρήσεις της Αμερικής, δύσκολα οι σύμμαχοι θα την εμπιστευθούν ξανά.

«Αυτή είναι η κοντόφθαλμη φύση της απερίσκεπτης ατζέντας Τραμπ. Μέσα σε μόλις δέκα ημέρες ο πρόεδρος γκρέμισε τις παλιές βεβαιότητες που στήριζαν την παγκόσμια οικονομία, αφήνοντας πίσω του χάος και αβεβαιότητα. Ισως το χειρότερο κύμα να έχει κοπάσει για την ώρα. Ομως θα χρειαστεί πολύς καιρός για να ξαναχτιστεί ό,τι χάθηκε», καταλήγει ο Economist.

Ήδη από την πρώτη του ημέρα στον Λευκό Οίκο, οι εξελίξεις ήταν καταιγιστικές. Όπως επισημαίνει η ΕΡΤ, οι πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν στις πρώτες ώρες της θητείας του αποτελούν απλώς το προοίμιο μιας ευρύτερης στρατηγικής που ενδέχεται να επαναπροσδιορίσει τις ισορροπίες εξουσίας τόσο εντός όσο και εκτός Ηνωμένων Πολιτειών.

Αναλυτές μιλούν για «σεισμό» προεδρικών διαταγμάτων και επίδειξη ισχύος σε όλα τα επίπεδα, ενώ οι συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ λένε ότι δεν κάνει τίποτα περισσότερο από αυτό που είχε υποσχεθεί.

Σε πρώτη φάση θέλει να ικανοποιήσει την βάση του με ριζικές αποφάσεις για το μεταναστευτικό και την woke ατζέντα. Ξεκινά την πλήρη αναδιαμόρφωση του κρατικού μηχανισμού στην Ουάσιγκτον, ο οποίος, όπως θεωρεί, τον πολέμησε χωρίς έλεος τα τελευταία 8 χρόνια. Ο Ντόναλντ Τραμπ – όπως είπε και στην ομιλία του κατά την ορκωμοσία του – έχει καθαρή εντολή να τα κάνει όλα αυτά και δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο στο δρόμο του.

Σκοπός του θεωρείται ακόμη ότι είναι να δημιουργήσει ανασφάλεια για τις προθέσεις του σε συμμάχους, ανταγωνιστές και εχθρούς της Αμερικής, θέτοντας τις βάσεις για μια σκληρή διαπραγμάτευση που θα ακολουθήσει. Το γεγονός ότι δεν αναφέρθηκε σχεδόν καθόλου σε ζητήματα εκτός ΗΠΑ, εκτιμάται ότι ήταν μήνυμα προς όλους ότι οτιδήποτε συμβαίνει εκτός συνόρων έχει μικρή σημασία.

Τα διατάγματα

Ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο η χώρα του αποσύρεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – ΠΟΥ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έλαβε αυτή την απόφαση, όπως εξήγησε και ο ίδιος, για δύο λόγους:

• Θεωρεί ότι οι ΗΠΑ δίνουν δυσανάλογα περισσότερα χρήματα από τα υπόλοιπα κράτη – μέλη και
• αμφισβητεί την ανεξαρτησία του ΠΟΥ από την επιρροή των κρατών – μελών.

Από την πρώτη κιόλας θητεία του, αμφισβητούσε κατά πόσο λειτουργούσε ανεξάρτητα και με διαφάνεια ο Οργανισμός. Τον είχε κατηγορήσει πως είχε συνωμοτήσει με την Κίνα για να αποκρύψει κρίσιμα στοιχεία για την μετάδοση της Covid-19 με αποτέλεσμα η διεθνής κοινότητα να λάβει με καθυστέρηση μέτρα προστασίας.

Από την αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ, ο Οργανισμός θα στερηθεί τον μεγαλύτερο χρηματοδότη του. Και αυτό, όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, θα είναι επιζήμιο και για τις δύο πλευρές, γιατί θα αποδυναμώσει την διεθνή συνεργασία για την καταπολέμηση και πρόληψη ασθενειών. Επειδή η απόφαση αυτή θα τεθεί σε ισχύ σε έναν χρόνο, δεν αποκλείεται να είναι μία μορφή πίεσης του Τραμπ για να πετύχει την μεταρρύθμιση του οργανισμού.

Αξίζει ακόμη να αναφερθεί ότι ο Τραμπ απρόσμενα δεν ανακοίνωσε δασμούς για Κίνα και δεν την ξεχώρισε ως απειλή σε καμία από τις ομιλίες του. Προφανώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν θέλει να ανοίξει το θέμα, ενώ εκκρεμεί η επίλυση του ζητήματος του TikTok, είτε επειδή θα επισκεφθεί το Πεκίνο, είτε γιατί βλέπει μια προοπτική επαναπροσέγγισης, έχοντας κατά νου τις σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η οικονομία της Κίνας.

Ο αντίκτυπος στις αγορές

Οι αγορές τηρούν στάση αναμονής μετά τις πρώτες κινήσεις Τράμπ καθώς είναι πολλά ακόμη αυτά που μένει να ξεκαθαρίσουν. Παραδείγματος χάρη η διεθνής τιμή του πετρελαίου. Το σύνθημα για έναρξη περισσότερων γεωτρήσεων ερμηνεύτηκε ως κίνηση αύξησης της προσφοράς και αυτό οδήγησε σε πτώση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου στα 79 δολάρια το βαρέλι, με την τιμή να υποχωρεί περίπου κατά 3,7%.

Δεν υπάρχει ακόμη πλήρης εικόνα. Για παράδειγμα, οι αγορές θα περιμένουν να ξεκαθαρίσει το επόμενο διάστημα η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών όσον αφορά στο θέμα των κυρώσεων σε μεγάλους εξαγωγείς πετρελαίου (χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ρωσία) αλλά και η πολιτική δασμών που θα ακολουθηθεί έναντι της Κίνας, που είναι και ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον πλανήτη.

Το δολάριο αντέδρασε ανοδικά τις τελευταίες ώρες. Είναι εμφανές στην ισοτιμία του ευρώ με το δολάριο που διαμορφώθηκε στα 1,03 με πτώση της τάξεως του 0,6% σε εβδομαδιαία βάση. Οι αγορές πρέπει να συνυπολογίσουν πολλούς παράγοντες, καθώς οι άγνωστοι στην εξίσωση είναι πολλοί περισσότεροι. Παρατηρείται μια εκφρασμένη πρόθεση επιβολής δασμών για να συγκεντρωθεί ένα σημαντικό ποσό στο αμερικανικό θησαυροφυλάκιο και να περιοριστεί το γιγαντιαίο έλλειμμα των ΗΠΑ.

Σε ποια προϊόντα; Πότε και ποιο θα είναι το ύψος; Με εξαίρεση το ενδεχόμενο επιβολής δασμών 25% σε Καναδά και Μεξικό, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κανένα άλλο στοιχείο. Οι δασμοί όμως λειτουργούν ως «βόμβα σε λιμνάζοντα ύδατα» καθώς επηρεάζουν άμεσα τον πληθωρισμό – δηλαδή οδηγούν σε αυξήσεις τιμών και κατά συνέπεια στην νομισματική πολιτική των τραπεζών, άρα στο κόστος του χρήματος.

Η νέα κλιματική πολιτική των ΗΠΑ

Ο Ντόναλντ Τραμπ κίνησε για δεύτερη φορά διαδικασία αποχώρησης των ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα. Η αποχώρηση αυτή πυροδοτεί έναν καταιγισμό επιπτώσεων και σηματοδοτεί την απομόνωση της χώρας από την παγκόσμια εκστρατεία για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Οι μεγάλοι υπεύθυνοι για την κλιματική αλλαγή είναι: Κίνα – ΗΠΑ – Ινδία = 50% υπεύθυνοι για κλιματική αλλαγή.

Από τις 206 χώρες οι 136 καταγράφουν μηδενικές εκπομπές ρύπων (0%), είναι οι πιο φτωχές και υφίστανται τις μεγαλύτερες κλιματικές συνέπειες (ΑΠΟ 70-206 =0,08-0%).

Ο 2ος μεγαλύτερος ρυπαντής, όχι μόνο αποσύρεται από την κλιματική συμφωνία για 2η φορά, αλλά το κάνει σε μια ιστορική συγκυρία:

• Το 2024, που ο πλανήτης βίωσε τη θερμότερη χρονιά όλων των εποχών που χαρακτηρίστηκε χρονιά ακραίων φαινομένων.
• Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία ξεπέρασε για 1η φορά τον +1,5°C.
• Οι εκπομπές CO2 καταγράφουν παγκόσμιο ρεκόρ και προοιωνίζονται ακόμη χειρότερες κλιματικές εξελίξεις για το 2025

Οι κρίσιμες αποφάσεις που υπέγραψε ο νέος πλανητάρχης από την πρώτη ημέρα στο Οβάλ γραφείο αναστέλλουν συνολικά την κλιματική πολιτική των ΗΠΑ:

1. Απελευθέρωση εξορύξεων πετρελαίου & φυσικού αερίου σε ξηρά και θάλασσα.
2. Απαγόρευση αδειοδότησης νέων αιολικών πάρκων και κατάργηση των ήδη αδειοδοτημένων.
3. Αναστολή του πράσινου ταμείου των 700 δισ. δολαρίων που επιδοτούσε πράσινες καινοτομίες και κλιματικές πολιτικές.
4. Αναστολή του κλιματικού στόχου των ΗΠΑ για μείωση 60% του CO2 μέχρι το 2035.

Θα οδηγήσουν σοβαρές παγκόσμιες επιπτώσεις:

• Ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου επιδεινώνοντας το παγκόσμιο κλίμα.
• Θα λειτουργήσουν ως αρνητικό παράδειγμα για τις χώρες που ενώ είναι μεγάλοι ρυπαντές εμφανίζονταν απρόθυμοι να εφαρμόσουν κλιματικές πολιτικές.
• Αν αναλογιστεί κανείς πως 2025-2030 κρίσιμη 5ετία για την αναστροφή της κλιματικής κρίσης η νέα θητεία Τραμπ φαίνεται πως ενταφιάζει τόσο την παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα όσο και το μέλλον της ανθρωπότητας.

Όσον αφορά στην ΕΕ η οποία δεν διαθέτει εγχώριους ορυκτούς ενεργειακούς πόρους και εισάγει από τρίτες χώρες ακριβά ορυκτά καύσιμα, η επιλογή «μονόδρομος» είναι να συνεχίσει την πράσινη μετάβαση που της διασφαλίζει ενεργειακή αυτονομία: ΑΠΕ, ενεργειακά δίκτυα, παραγωγή πράσινου.

Ωστόσο, ενδέχεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να εγκαταλείψει κάποιες από τις μαξιμαλιστικές και ακριβές κλιματικές πολιτικές ακολουθώντας μια πιο πραγματιστική κλιματική πολιτική, η οποία δεν θα επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Μια περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου θα μπορούσε να φέρει το Ισραήλ σε άμεση σύγκρουση με το Ιράν, που προμηθεύει με χρήματα και όπλα τη Χαμάς, την οποία ΗΠΑ και ΕΕ έχουν χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση. Σε περίπτωση που υλοποιηθεί το σενάριο αυτό το Bloomberg Economics υπολογίζει ότι oι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευτούν στα 150 δολάρια το βαρέλι και η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομία να συρρικνωθεί στο 1,7% – μια ύφεση που θα κοστίσει περίπου ένα τρισεκατομμύριο δολάρια στην παγκόσμια παραγωγή.

Οι δευτερεύουσες επιπτώσεις σαν και αυτή δεν αποτελούν, φυσικά, την πρώτιστη ανησυχία ενώ είναι σε εξέλιξη λόγω του πολέμου μια ανθρωπιστική τραγωδία. Τα περισσότερα από τα θύματα και στις δύο πλευρές είναι άμαχοι. Δεκάδες Ισραηλινοί όμηροι κρατούνται στη Γάζα, οι βομβαρδισμοί και η χερσαία επίθεση του Ισραήλ απειλούν τις ζωές των εγκλωβισμένων στην πυκνοκατοικημένη Λωρίδα της Γάζας Παλαιστινίων, που δεν έχουν που να πάνε. Η καταστροφή φουντώνει την οργή καθιστώντας πιθανότερη μια κλιμάκωση της σύρραξης.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις ανά την υφήλιο αφού η περιοχή αυτή αποτελεί κρίσιμο προμηθευτή ενέργειας και βασικό διάδρομο για τη ναυτιλία. Ο Αραβο-Ισραηλινός πόλεμος των Έξι Ημερών του 1967 οδήγησε σε εμπάργκο στο πετρέλαιο και στασιμοπληθωρισμό επί χρόνια στις βιομηχανικές οικονομίες, ενώ άλλες συρράξεις είχαν πιιο περιορισμένο αντίκτυπο, μολονότι ο απολογισμός των θυμάτων ήταν υψηλός.

Ευάλωτη η παγκόσμια η οικονομία

Η παγκόσμια οικονομία σήμερα δείχνει ευάλωτη, καθώς προσπαθεί να συνέλθει από την έκρηξη του πληθωρισμού που επιδείνωσε ο πόλεμος που εξαπέλυσε η Ρωσία στην Ουκρανία. Κι ένας νέος πόλεμος σε μια ακόμη περιοχή που αποτελεί πηγή ενέργεια θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό. Οι ευρύτερες συνέπειες θα μπορούσαν να εκταθούν από νέο κύμα ταραχών στον αραβικό κόσμο μέχρι τις προεδρικές εκλογές του 2024 στις ΗΠΑ, όπου οι τιμές των καυσίμων επηρεάζουν την κρίση των ψηφοφόρων.

Όλες αυτές οι πιθανές επιπτώσεις εξαρτώνται από το πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος τις επόμενες εβδομάδες ή μήνες. Το Bloomberg Economics εξετάζει τον πιθανό αντίκτυπο στην παγκόσμια ανάπτυξη και τον πληθωρισμό σε τρία σενάρια.

Τα τρία σενάρια

Στο πρώτο σενάριο η σύγκρουση περιορίζεται κυρίως στη Γάζα και στο Ισραήλ. Στο δεύτερο, η σύρραξη διαχέεται σε γειτονικές χώρες, όπως ο Λίβανος και η Συρία, απ’ όπου δρουν ισχυρές τρομοκρατικές οργανώσεις υποστηριζόμενες από το Ιράν, μετατρέποντάς την ουσιαστικά σε έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν. Στο τρίτο σενάριο ο πόλεμος κλιμακώνεται σε μια απευθείας στρατιωτική σύγκρουση των δύο περιφερειακών εχθρών.

Σε όλα αυτά τα σενάρια το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: ακριβότερο πετρέλαιο, υψηλότερος πληθωρισμός και επιβράδυνση της ανάπτυξης. Ωστόσο, εκείνο που διαφέρει είναι το μέγεθος του αντίκτυπου. Όσο εξαπλώνεται η σύρραξη, τόσο ο αντίκτυπός της ξεφεύγει από την περιφέρεια και επεκτείνεται στην στην παγκόσμια οικονομία.

Φυσικά, το πραγματικό εύρος των κινδύνων είναι ευρύτερο και πιο περίπλοκο από εκείνο που μπορούν να συλλάβουν αυτά τα σενάρια. Ακόμη και οι πιο στενές οικονομικές επιπτώσεις αιτίου – αιτιατού έχει αποδειχθεί ότι είναι δύσκολο να προβλεφθούν εν μέσω της ρευστότητας της κατάστασης των τελευταίων ετών κι είναι ακόμη δυσκολότερο να προβλεφθεί η εξέλιξη τω πολέμων. Ωστόσο, τα σενάρια που παρατίθενται παρακάτω, βοηθούν τουλάχιστον να έχουμε μια εικόνα για τις πιθανές προσεχείς εξελίξεις.

Πρώτο σενάριο: Ο πόλεμος περιορίζεται στη Γάζα

Η απαγωγή και η δολοφονία το 2014 τριών Ισραηλινών από τη Χαμάς αποτέλεσε τη θρυαλλίδα μιας χερσαίας εισβολής του Ισραήλ Γάζα, που άφησε πίσω της πάνω από 2.000 νεκρούς. Οι μάχες δεν επεκτάθηκαν πέραν των Παλαιστινιακών εδαφών και ο αντίκτυπός τους στις τιμές του πετρελαίου και την παγκόσμια οικονομία ήταν περιορισμένος.

Ήδη τώρα ο απολογισμός των θυμάτων είναι υψηλότερος. Ωστόσο, δεν αποκλείεται στον πόλεμο αυτός να επαναληφθεί η τραγική ιστορία του 2014 σε συνδυασμό με αυστηρότερη εφαρμογή των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο.

Το Ιράν αύξησε φέτος την παραγωγή πετρελαίου του κατά 700.000 βαρέλια ημερησίως καθώς οι ανταλλαγές κρατουμένων και το ξεπάγωμα περιουσιακών του στοιχείων σηματοδότησαν μια αναθέρμανση των σχέσεων της Τεχεράνης με την Ουάσιγκτον. Εάν υπό την πίεση των ΗΠΑ βγουν από την αγορά αυτά τα βαρέλια πετρελαίου, τότε το Bloomberg Economics υπολογίζει ότι οι τιμές του μαύρου χρυσού θα αυξηθούν κατά τρία με τέσσερα δολάρια το βαρέλι.

Στο σενάριο αυτό οι επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία θα είναι ελάχιστες, ειδικά αν η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αυξήσουν την παραγωγή τους για να αντισταθμίσουν την απώλεια των ιρανικών βαρελιών πετρελαίου.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ στο Μαρόκο η ΥΠ ΟΙΚ των ΗΠΑ, Τζάνετ Γέλεν, είπε ότι δεν βλέπει ενδείξεις «μεγάλων επιπτώσεων στην οικονομία» στην παρούσα φάση. «Είναι ζωτικής σημασίας να μην επεκταθεί η σύρραξη», υπογράμμισε.

Δεύτερο σενάριο: Πόλεμος δι’ αντιπροσώπων

Αλλά τι θα γίνει σε περίπτωση διάχυσης της σύρραξης; Η υποστηριζόμενη από το Ιράν σιιτική οργάνωση του Λιβάνου, Χεζμπολάχ, έχει ήδη ανταλλάξει πυρά με ισραηλινές δυνάμεις στη μεθόριο των δύο χωρών και λέει ότι έπληξε ισραηλινό φυλάκιο με τηλεκατευθυνόμενους πυραύλους.

Αν η σύρραξη επεκταθεί στον Λίβανο και τη Συρία, όπου το Ιράν επίσης υποστηρίζει ένοπλες ομάδες, τότε θα εξελιχθεί ουσιαστικά σε πόλεμο δι’ αντιπροσώπων μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ και οι επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία θα είναι μεγαλύτερες.

«Το Ιράν και η Χεζμπολάχ παρακολουθούν και αξιολογούν την κατάσταση», δήλωσε ο Γιαΐρ Γκολάν, πρώην υπαρχηγός του ισραηλινού στρατού. «Εάν η Χεζμπολάχ εμπλακεί στη σύγκρουση, αυτό μπορεί να συμβεί μετά την έναρξη της χερσαίας επιχείρησης στη Γάζα».

Μια κλιμάκωση σε αυτές τις περιοχές θα αυξήσει την πιθανότητα άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν εκτοξεύοντας πιθανώς τις τιμές του πετρελαίου. Στον σύντομο, αλλά αιματηρό πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ το 2006, οι τιμές του αργού αυξήθηκαν κατά πέντε δολάρια το βαρέλι, ενώ κάτι ανάλογο σήμερα θα αύξαναε την τιμή του πετρελαίου κατά 10% κοντά στα 94 δολάρια το βαρέλι.

Πέραν τούτου θα μπορούσαν να αυξηθούν οι εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή. Αίγυπτος, Λίβανος και Τυνησία βρίσκονται σε ένα οικονομικό και πολιτικό τέλμα. Τα αντίποινα του Ισραήλ στις επιθέσεις της Χαμάς έχουν ήδη πυροδοτήσει διαδηλώσεις σε διάφορες χώρες της περιοχής και οι πορείες κατά του Ισραήλ θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις. Και δεν είναι αδιανόητο το σενάριο μιας επανάληψης της Αραβικής Άνοιξης, που οδήγησε στην ανατροπή κυβερνήσεων στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Ο αντίκτυπος στην παγκόσμια οικονομία υπ’ αυτό το σενάριο θα προέλθει από δύο σοκ: την αύξηση κατά 10% των τιμών του πετρελαίου και την κίνηση αποφυγής του κινδύνου στις χρηματαγορές, όπως συνέβη στη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης. Ήδη το Bloomberg Economics καταγράφει μια τέτοια κίνηση με την αύξηση κατά 8% του δείκτη VIX, που χρησιμοποιείται ευρέως ως μέτρο αποστροφής του κινδύνου.

Και την επιβάρυνση κατά 0,4% του ρυθμού ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας τον ερχόμενο χρόνο – μια απώλεια της τάξης των 300 δις. δολαρίων για την παραγωγή – που θα επιβραδύνει τον ρυθμό ανάπτυξης στο 2,4%. Εξαιρουμένης της κρίσης από την πανδημία του κορωνοϊού προ τριετίας και της παγκόσμιας ύφεσης το 2009, θα πρόκειται για την ασθενέστερη ανάπτυξη τις τρεις τελευταίες δεκαετίες.

Τρίτο σενάριο: Πόλεμος Ισραήλ – Ιράν

Το σενάριο μιας άμεσης σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν συγκεντρώνει μικρές πιθανότητες, αλλά είναι λίαν επικίνδυνο, αφού μπορεί να αποτελέσει τη θρυαλλίδα μιας παγκόσμιας ύφεσης. Η εκτόξευση στα ύψη των τιμών του μαύρου χρυσού και η αποφυγή ριψοκίνδυνων περιουσιακών στοιχείων θα κατάφερναν σημαντικό πλήγμα στην ανάπτυξη και θα ωθούσαν υψηλότερα τον πληθωρισμό.

«Ουδείς στην περιοχή, ούτε καν το Ιράν, θέλει να κλιμακωθεί η σύγκρουση Χαμάς – Ισραήλ σε έναν ολοκληρωτικό περιφερειακό πόλεμο», λέει ο Χασάν Αλχασάν, συνεργάτος στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν θα συμβεί, αφού βράζει το καζάνι της οργής. «Η πιθανότητα ενός εσφαλμένου υπολογισμού είναι μεγάλη», προσθέτει.

Εδώ και καιρό το Ισραήλ θεωρεί υπαρξιακή απειλή τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν. Και τις ανησυχίες αυτές ενέτειναν οι κινήσεις της Τεχεράνης για την οικοδόμηση στρατιωτικής συμμαχίας με τη Ρωσία, η αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία και η βελτίωση του κλίματος στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ.

Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν στείλει ανάμεικτα μηνύματα αναφορικά με τυχόν εμπλοκή του Ιράν στις επιθέσεις της Χαμάς. «Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι ίσως το γνώριζαν», δήλωσε στις 9 Οκτωβρίου ο υπουργός Στρατηγικών Σχέσεων του Ισραήλ, Ρον Ντέρμερ. Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι έχουν ενδείξεις πώς οι ηγέτες του Ιράν αιφνιδιάστηκαν, όπως ανέφεραν οι Νew York Times στις 11 Οκτωβρίου, αλλά περιέγραψαν το Ιράν ως συνένοχο υπό μια ευρύτερη έννοια, επειδή χρηματοδοτεί και εξοπλίζει τη Χαμάς.

Σε έναν πόλεμο Ισραήλ-Ιράν, «η Τεχεράνη πιθανώς θα επιδιώξει να ενεργοποιήσει ολόκληρο το δίκτυο των πληρεξουσίων και εταίρων της στη Συρία, το Ιράκ, την Υεμένη και το Μπαχρέιν», σημειώνει ο Αλχασάν. «Και θα έχει μια μακρά λίστα “σκληρών” και “μαλακών” δυτικών στόχων στην περιοχή για να επιλέξει», συμπληρώνει.

Σε αυτό το σενάριο, στο μείγμα θα έρθει να προστεθεί και η αύξηση των εντάσεων μεταξύ των υπερδυνάμεων. Οι ΗΠΑ είναι στενός σύμμαχος του Ισραήλ, ενώ Κίνα και Ρωσία εμβαθύνουν τους δεσμούς τους με το Ιράν. Δυτικοί αξιωματούχοι ανησυχούν μήπως Κίνα και Ρωσία εκμεταλλευτούν τον πόλεμο για να εκτρέψουν τη διεθνή προσοχή και την παροχή στρατιωτικών πόρων από άλλα μέτωπα του πλανήτη.

Δεδομένου ότι περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας τροφοδοσίας πετρελαίου προέρχεται από την περιοχή του Κόλπου, οι τιμές του μαύρου χρυσού θα εκτιναχθούν στα ύψη. Και δεν μπορεί να αποκλειστεί το σενάριο μιας επανάληψης της επίθεσης σε εγκαταστάσεις της Aramco, όπως εκείνη του 2019 από υποστηριζόμενους από το Ιράν αντάρτες, που έθεσε εκτός λειτουργείας σχεδόν το ήμισυ της προμήθειας σαουδαραβικού πετρελαίου.

Και μπορεί, βέβαια, να μην τετραπλασιαστεί η τιμή του αργού, όπως το 1973, όταν αραβικές χώρες επέβαλαν εμπάργκο σε αντίποινα για την αμερικανική υποστήριξη στο Ισραήλ στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ. Αλλά αν αρχίσουν το Ισραήλ και το Ιράν να εκτοξεύουν πυραύλους το ένα προς το άλλο, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν στα ίδια επίπεδα, όπως συνέβη το 1990 μετά την εισβολή των δυνάμεων του Σαντάμ Χουσεϊν στο Κουβέιτ. Δεδομένου ότι η τιμή σήμερα βρίσκεται σε πολύ υψηλότερο επίπεδο, μιας αύξηση αυτής της τάξης θα μπορούσε να στείλει την τιμή του πετρελαίου στα 150 δολάρια το βαρέλι!

Η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ ίσως να μην ισορροπήσει την κατάσταση αν αποφασίσει το Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται το ένα πέμπτο της ημερήσιας παγκόσμιας ροής πετρελαίου. Μια τέτοια εξέλιξη θα πυροδοτήσει μια ακόμη πιο ακραία τάση αποφυγής του κινδύνου στις χρηματαγορές, πιθανώς συγκρίσιμη με την αύξηση κατά 16 μονάδες του VIX το 1990.

Συνυπολογίζοντας όλα τα παραπάνω το υπολογιστικό μοντέλο του Bloomberg Economics προβλέπει μείωση κατά 1% στο 1,7% το ερχόμενο έτος της ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας. Ο προσδιορισμός μιας παγκόσμιας ύφεσης είναι δύσκολη υπόθεση, αφού η ραγδαία ανάπτυξη οικονομιών όπως εκείνη της Κίνας δείχνει ότι είναι σπάνια εξέλιξη μια πραγματική ύφεση, αλλά μια επιβράδυνση στο 1,7% συνάδει με ύφεση. Κι αν εξαιρέσουμε και πάλι τα σοκ από την πανδημία της Covid-19 και της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009, θα πρόκειται για τον χειρότερο ρυθμό ανάπτυξης από το 1982, όταν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αύξησε τα επιτόκια για να περιορίσει τον πληθωρισμό από το πετρελαϊκό σοκ της δεκαετίας του 1970.

Ένα τόσο μεγάλο πετρελαϊκό σοκ θα εκτροχιάσει επίσης τις προσπάθειες μείωσης των τιμών ανά την υφήλιο, αφήνοντας τον παγκόσμιο πληθωρισμό στο 6,7% το 2024. Στις ΗΠΑ θα είναι ανέφικτος ο στόχος της Fed για πληθωρισμό της τάξης του 2% και η ακριβή βενζίνη θα αποτελέσει τροχοπέδη για την προεκλογική καμπάνια του Τζο Μπάιντεν.

Το ευρώ υποχώρησε κατά 0,24% έναντι του δολαρίου στα 1,07 δολάρια μετά την απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη. Οι αποδόσεις των ευαίσθητων στα επιτόκια διετών γερμανικών Bunds, που θεωρούνται σημείο αναφοράς για την ευρωζώνη, υποχώρησαν κατά 0,04 ποσοστιαίες μονάδες στο 3,13%.

• Πολλοί οικονομολόγοι προβλέπουν ότι οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες πλησιάζουν στο τέλος των αυξήσεων των επιτοκίων τους, καθώς ο πληθωρισμός μειώνεται και η ανάπτυξη επιβραδύνεται υπό την πίεση του υψηλότερου κόστους δανεισμού.

Η απόφαση της ΕΚΤ ήταν η πιο σημαντική για περισσότερο από ένα χρόνο, με τα πιο μετριοπαθή μέλη του διοικητικού συμβουλίου να επισημαίνουν ενδείξεις ασθενέστερης ανάπτυξης, επιβράδυνσης του τραπεζικού δανεισμού, “παγώματος” της αγοράς εργασίας και πτώσης του πληθωρισμού για να επιχειρηματολογήσουν υπέρ μιας παύσης. Αλλά οι άλλοι ανησυχούσαν ότι ο πληθωρισμός ήταν ακόμη πολύ υψηλός.

• Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η Τράπεζα της Αγγλίας θα συνεδριάσουν την επόμενη εβδομάδα.

Η απόφαση της Πέμπτης οδηγεί το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ πάνω από το προηγούμενο υψηλό ρεκόρ του 2001, όταν οι ρυθμιστές των επιτοκίων αύξησαν το κόστος δανεισμού για να ενισχύσουν την αξία του νεοεισαχθέντος ευρώ.

Η απόφαση της ΕΚΤ

“Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να μειώνεται αλλά αναμένεται πάλι να παραμείνει σε πολύ υψηλό επίπεδο για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει εγκαίρως στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%. Προκειμένου να ενισχυθεί η πρόοδος προς την επίτευξη αυτού του στόχου, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης.

Η σημερινή αύξηση των επιτοκίων αντανακλά την αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου για τις προοπτικές του πληθωρισμού υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και για την ένταση της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Σύμφωνα με τις μακροοικονομικές προβολές των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ για τη ζώνη του ευρώ του Σεπτεμβρίου, ο μέσος πληθωρισμός θα διαμορφωθεί σε 5,6% το 2023, 3,2% το 2024 και 2,1% το 2025. Πρόκειται για προς τα πάνω αναθεώρηση για το 2023 και το 2024 και προς τα κάτω αναθεώρηση για το 2025. Η προς τα πάνω αναθεώρηση για το 2023 και το 2024 αντανακλά κυρίως μια ανοδική πορεία των τιμών της ενέργειας. Οι υποκείμενες πιέσεις στις τιμές παραμένουν υψηλές, παρόλο που οι περισσότεροι δείκτες έχουν αρχίσει να εξασθενούν. Οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ έχουν αναθεωρήσει ελαφρώς προς τα κάτω την προβλεπόμενη πορεία του πληθωρισμού χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, κατά μέσο όρο σε 5,1% το 2023, 2,9% το 2024 και 2,2% το 2025. Οι προηγούμενες αυξήσεις των επιτοκίων τις οποίες είχε αποφασίσει το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθούν να μεταδίδονται δυναμικά. Οι συνθήκες χρηματοδότησης έχουν γίνει πιο αυστηρές και επιδρούν ολοένα πιο περιοριστικά στη ζήτηση, κάτι που αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την επαναφορά του πληθωρισμού στον στόχο. Λόγω της αυξανόμενης επίδρασης αυτής της αυστηροποίησης στην εγχώρια ζήτηση και ενός περιβάλλοντος όπου το διεθνές εμπόριο παρουσιάζει κάμψη, οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ μείωσαν σημαντικά τις προβολές τους για την οικονομική ανάπτυξη. Αναμένουν τώρα ότι η οικονομία της ζώνης του ευρώ θα μεγεθυνθεί κατά 0,7% το 2023, 1,0% το 2024 και 1,5% το 2025.

Με βάση την τρέχουσα αξιολόγησή του, το Διοικητικό Συμβούλιο θεωρεί ότι τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ έχουν διαμορφωθεί σε επίπεδα τα οποία, αν διατηρηθούν για επαρκώς μακρό χρονικό διάστημα, θα έχουν σημαντική συμβολή στην έγκαιρη επαναφορά του πληθωρισμού στον στόχο. Οι μελλοντικές αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου θα διασφαλίσουν ότι τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ θα διαμορφωθούν σε επαρκώς περιοριστικά επίπεδα για όσο διάστημα κρίνεται απαραίτητο. Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να ακολουθεί μια προσέγγιση που εξαρτάται από τα στοιχεία για τον καθορισμό του κατάλληλου επιπέδου και της κατάλληλης διάρκειας της περιοριστικής νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου για τα επιτόκια πολιτικής θα εξακολουθήσουν να βασίζονται στην αξιολόγηση που διενεργεί όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Κατά συνέπεια, το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης καθώς και τα επιτόκια της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης και της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων θα αυξηθούν σε 4,50%, 4,75% και 4,00% αντιστοίχως, με ισχύ από τις 20 Σεπτεμβρίου 2023.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Το χαρτοφυλάκιο APP μειώνεται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα PEPP, το Διοικητικό Συμβούλιο σκοπεύει να επανεπενδύει τα ποσά κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος κατά τη λήξη τους τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2024. Σε κάθε περίπτωση, η μελλοντική σταδιακή μείωση (roll-off) του χαρτοφυλακίου PEPP θα ρυθμιστεί κατά τρόπο ώστε να αποφευχθούν παρεμβολές στην ενδεδειγμένη κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να εφαρμόζει ευελιξία στις επανεπενδύσεις ποσών από την εξόφληση τίτλων του χαρτοφυλακίου PEPP καθώς φθάνουν στη λήξη τους, με σκοπό να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι για τον μηχανισμό μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής που σχετίζονται με την πανδημία.

Πράξεις αναχρηματοδότησης

Καθώς οι τράπεζες αποπληρώνουν τα ποσά που δανείστηκαν στο πλαίσιο των στοχευμένων πράξεων πιο μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης, το Διοικητικό Συμβούλιο θα αξιολογεί τακτικά το πώς οι στοχευμένες πράξεις χρηματοδότησης και η συνεχιζόμενη αποπληρωμή τους συνεισφέρουν στην κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής του.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument – TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για τη σταθερότητα των τιμών.

Η Πρόεδρος της ΕΚΤ θα αναλύσει τις σκέψεις που οδήγησαν στη λήψη αυτών των αποφάσεων στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που θα πραγματοποιηθεί σήμερα στις 14:45 (ώρα κεντρικής Ευρώπης).”

Σαν “βόμβα” έσκασε στα χρηματιστήρια παγκοσμίως η είδηση κατάρρευσης της Silicon Valley Bank. Ο “φόβος” για τις επιπτώσεις της πτώσης του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος πήρε άμεσα μεγάλες διαστάσεις.

Αρχικά, η μονάδα της SBV στο Ηνωμένο Βασίλειο πρόκειται να κηρυχθεί αφερέγγυα, έχει ήδη σταματήσει τις συναλλαγές της και δεν δέχεται πλέον νέους πελάτες.

Οι ιδρυτές startup επιχειρήσεων πανικοβάλλονται για την πρόσβαση που θα μπορούν να έχουν σε χρήματα και την πληρωμή των εργαζομένων τους. Μόλις σήμερα, οι ιδρυτές περίπου 180 εταιρειών τεχνολογίας έστειλαν επιστολή, ζητώντας την παρέμβαση του καγκελαρίου του Ηνωμένου Βασιλείου, Τζέρεμι Χαντ.

“Η απώλεια καταθέσεων έχει τη δυνατότητα να ‘ακρωτηριάσει’ τον κλάδο και να φέρει το σύστημα 20 χρόνια πίσω”, ανέφεραν στην επιστολή που έχει στη διάθεσή του το Bloomberg. “Πολλές επιχειρήσεις θα τεθούν σε ακούσια εκκαθάριση εν μία νυκτί”.

Το ντόμινο που προκλήθηκε

Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μόνο η αρχή. Η SVB είχε υποκαταστήματα στον Καναδά, την Κίνα, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ινδία, το Ισραήλ και τη Σουηδία, επίσης. Οι ιδρυτές προειδοποιούν ότι η κατάρρευση της τράπεζας θα μπορούσε να εξαλείψει τις νεοφυείς επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο χωρίς κυβερνητική παρέμβαση. Η κοινοπραξία της SBV στην Κίνα, SPD Silicon Valley Bank Co., επιδίωκε να ηρεμήσει τους ντόπιους πελάτες της, υπενθυμίζοντάς τους ότι οι δραστηριότητες ήταν ανεξάρτητες και σταθερές.

Ο Βρετανός υπουργός των Οικονομικών συνομίλησε με τον διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας σχετικά με την κατάρρευση της τράπεζας, ενώ υπάρχουν συνομιλίες με εταιρίες που επηρεάζονται για τη συζήτηση της κατάστασης που διαμορφώνεται, όπως ανέφερε μία ανακοίνωση του υπουργείου των Οικονομικών.

Αξιωματούχοι από το υπουργείο των Οικονομικών και την Τράπεζα της Αγγλίας συνεργάζονται στενά, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, προσθέτοντας ότι ο υφυπουργός Οικονομικών θα συζητήσει τις ανησυχίες μερικών τεχνολογικών εταιριών που επηρεάζονται, με εκπρόσωπους του αναφερόμενου τομέα αργότερα σήμερα

“Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι οι εταιρίες του τεχνολογικού τομέα ξεμένουν συχνά από οικονομική ρευστότητα, καθώς μεγαλώνουν και έχουν ανάγκη από ρευστό χρήμα στις καταθέσεις τους, προκειμένου να καλύψουν τα καθημερινά έξοδά τους”, ανέφερε η ίδια ανακοίνωση.

Το χρονικό της κατάρρευσης

Την Τετάρτη, η SVB ανακοίνωσε ότι είχε πουλήσει μια δέσμη χρεογράφων με ζημία και ότι θα πουλήσει επίσης 2,25 δισ. δολάρια σε νέες μετοχές για να στηρίξει τον ισολογισμό της. Αυτό προκάλεσε πανικό μεταξύ των βασικών εταιρειών επιχειρηματικών κεφαλαίων οι οποίες, σύμφωνα με πληροφορίες, συμβούλευσαν τις εταιρείες να αποσύρουν τα χρήματά τους από την τράπεζα.

Η μετοχή της τράπεζας άρχισε να πέφτει κατακόρυφα την Πέμπτη το πρωί και μέχρι το απόγευμα, “έσερνε” και άλλες μετοχές της τράπεζας μαζί της καθώς οι επενδυτές άρχισαν να φοβούνται μια επανάληψη της οικονομικής κρίσης του 2007-2008.

Μέχρι το πρωί της Παρασκευής, η διαπραγμάτευση των μετοχών της SVB είχε σταματήσει και είχε εγκαταλείψει τις προσπάθειες για γρήγορη άντληση κεφαλαίων ή εύρεση αγοραστή. Οι ρυθμιστικές αρχές της Καλιφόρνια παρενέβησαν, έκλεισαν την τράπεζα και την έθεσαν υπό τον έλεγχο της Federal Deposit Insurance Corporation.

Τι έπεται

Έτσι, ενώ μια ευρύτερη μετάδοση είναι απίθανη, οι μικρότερες τράπεζες που είναι δυσανάλογα συνδεδεμένες με βιομηχανίες με περιορισμένα μετρητά, όπως η τεχνολογία και η κρυπτογράφηση, ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δύσκολα αποτελέσματα, σύμφωνα με τον Ed Moya, ανώτερο αναλυτή αγοράς στην Oanda.

“Όλοι στη Wall Street γνώριζαν ότι οι προσπάθειες αύξησης των επιτοκίων της Fed θα ‘έσπαγε’ τελικά και αυτή τη στιγμή αυτό καταστρέφει τις μικρές τράπεζες”, δήλωσε ο Moya την Παρασκευή.

Το FDIC συνήθως πουλά τα περιουσιακά στοιχεία μιας αποτυχημένης τράπεζας σε άλλες, χρησιμοποιώντας τα έσοδα για να εξοφλήσει τους καταθέτες, των οποίων τα κεφάλαια δεν ήταν ασφαλισμένα.

Θα μπορούσε ακόμα να εμφανιστεί αγοραστής για τη Silicon Valley Bank, αν και προς το παρόν, πρόκειται για ένα μελλοντικό και ανεπιβεβαίωτο σενάριο.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Σύμφωνα με εκτιμήσεις τα επόμενα τρία χρόνια αναμένεται να βγουν σε πλειστηριασμό, κυρίως από τους servicers, 150.000 ακίνητα, εκ των οποίων τα μισά θα είναι οικιστικά και τα άλλα μισά επαγγελματικά. Από αυτούς τους πλειστηριασμούς επιτυχείς θα είναι το 30%, δηλαδή περίπου 45.000. Αυτό βέβαια είναι κάτι που θα επιβεβαιώσει ή θα διαψεύσει ο χρόνος.

Ωστόσο όπως τονίζεται από ειδικούς με τους οποίος επικοινώνησε το libre το αποτέλεσμα από την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου είναι η ανατροπή στις ανακοπές που έχουν ασκηθεί από χιλιάδες δανειολήπτες,  αφού ένας από τους σημαντικότερους λόγους των ανακοπών αποτελούσε η έλλειψη ενεργητικής νομιμοποίησης της εταιρείας διαχείρισης και είσπραξης των απαιτήσεων προς έκδοση διαταγών πληρωμής και προς την επίσπευση των πλειστηριασμών. 

Σύμφωνα με την Αικατερίνη Φραγκάκη, δικηγόρο Παρ’ Αρείω Πάγω η απόφαση «βάζει τέλος στο θέμα που είχε προκύψει για το αν μπορούν οι εταιρείες διαχείρισης να προχωρούν τη διαδικασία των πλειστηριασμών, με αποτέλεσμα πολλά ακίνητα να κινδυνεύουν να χαθούν στον πλειστηριασμό».

Όπως εξηγεί με την απόφαση «στον αέρα βρίσκονται πολλές δικαστικές υποθέσεις που αφορούν στο συγκεκριμένο νομικό ζήτημα. Πλην όμως υπάρχουν και άλλοι νομικοί λόγοι που μπορούν να γίνουν δεκτοί για να σταματήσει η διαδικασία των πλειστηριασμών, όπως η καταχρηστική συμπεριφορά των εταιρειών διαχείρισης. Είναι άθλος πολλές φορές για τους οφειλέτες να μπορέσουν να ρυθμίσουν την οφειλή τους, είτε επειδή οι servicers αρνούνται,  ή επειδή ζητούν εξωπραγματικά ποσά».

Η κ. Φραγκάκη επισημαίνει ότι «τώρα η πολιτική ηγεσία πρέπει να βάλει ένα τέλος σε αυτές τις απαράδεκτες πρακτικές και να μην γίνεται κανένας πλειστηριασμός αν πρώτα η Εταιρεία διαχείρισης δεν στείλει εγγραφή βιώσιμη πρόταση ρύθμισης, σύμφωνα με τα εισοδήματα του δανειολήπτη και όχι εξωπραγματικές προτάσεις, τις οποίες δεν μπορούν να ακολουθήσουν. Η πρόταση αυτή θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση παραδεκτού του πλειστηριασμού, ώστε να μπει ένα τέλος στην ανάλγητη συμπεριφορά των εταιρειών διαχείρισης και των funds».

Η ίδια αναφέρει ότι «σε κάθε περίπτωση οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι για τα ευάλωτα νοικοκυριά υφίσταται προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Οι υπόλοιποι οφειλέτες θα πρέπει να  προσπαθούν είτε μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού ή με διμερή διαπραγμάτευση να ρυθμίσουν τις οφειλές τους. Κι αν ακόμα δεν καταφέρουν να ρυθμίσουν θα μπορούν  να προσφύγουν δικαστικά και να αποδείξουν ότι έκαναν ότι μπορούσαν για να ενταχθούν σε ρύθμιση, ενώ καταχρηστικά η εταιρεία διαχείρισης δεν ρύθμισε την οφειλή τους. Τέλος ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δείξουν οι οφειλέτες στις προθεσμίες, για να μην προσφύγουν  εκπρόθεσμα και κατ’ επέκταση να μην χάσουν τα όπλα που τους δίνει ο νόμος».

Ο Γεώργιος Νικολακόπουλος, δικηγόρος στον Άρειο Πάγο & ΣτΕ τονίζει ότι η απόφαση «αφοπλίζει την άμυνα των Δανειοληπτών από ένα σημαντικό όπλο και τους αφήνει εκτεθειμένους στις συχνά άπληστες διαθέσεις των διαχειριστών των funds! 

Ειδικότερα, ο Άρειος Πάγος ερμηνεύοντας διασταλτικά το Νόμο 3156/2003 έκρινε ότι οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (servicers) νομιμοποιούνται ενεργητικώς να παρίστανται κατ΄ εξαίρεση ως διάδικοι στα Δικαστήρια και να προχωρούν σε πλειστηριασμούς!

Ο Άρειος Πάγος σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα (η συζήτηση έλαβε χώρα 26/1/23) απεφάνθη ότι η προηγούμενη Απόφαση του (η υπ’ αρ.822/22) έσφαλε δικαιώνοντας τους δανειολήπτες!  Προφανώς έκρινε ότι οι εταιρείες διαχείρισης τιτλοποιημένων απαιτήσεων δυνάμει του Ν.3156/2003, μπορούν να χρησιμοποιήσουν το προνόμιο του Ν.4354/15 (να προχωρούν σε πλειστηριασμούς), αλλά χωρίς να τηρούν τις άλλες προϋποθέσεις αυτού του Νόμου! Δηλαδή,  χωρίς να χρειάζεται να πληρώσουν τους προβλεπόμενους φόρους, αλλά και να επιχειρούν συμβιβαστική επίλυση προ της μεταβίβασης! 

• Η παρούσα συγκυρία είναι ιδιαίτερα δυσμενής για τους δανειολήπτες, κυρίως λόγω της μεγάλης αύξησης των επιτοκίων, συνεπώς η νομοθετική παρέμβαση είναι επιβεβλημένη για να μην οδηγηθούμε σε νέα γενιά κόκκινων δανείων και χιλιάδες πλειστηριασμούς από τα ανεξέλεκτα funds!

Η δικηγόρος Ολυμπία Νικολοπούλου, μιλώντας στο libre, επεσήμανε το σύντομο χρόνο έκδοσης της απόφασης  «προκειμένου να επιλυθεί το νομικό κενό μεταξύ δύο Νόμων: του 3156/2003, ο οποίος ήταν Νόμος επενδυτικός, αφού το 2003 δεν υπήρχαν ‘‘κόκκινα δάνεια’’ και προέβλεπε ότι οι εταιρείες ενεργούν μεν πράξεις διαχειρίσεως για λογαριασμό των εταιρειών που έχουν δάνεια, χωρίς ωστόσο να αποδίδεται σε αυτές η ιδιότητα του μη δικαιούχου, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα ρυθμίσεων και ο Ν. 4354/2015, ο οποίος δημιουργήθηκε για την εκκαθάριση των κόκκινων δανείων και προβλέπει την απαιτούμενη νομιμοποίηση στις εταιρείες διαχείρισης, ώστε να πραγματοποιούν πράξεις εκτέλεσης αντί του δικαιούχου της απαίτησης».

Όπως επισημαίνει «το αποτέλεσμα την Ολομέλειας προκαλεί ανατροπή στις ανακοπές που έχουν ασκηθεί από χιλιάδες δανειολήπτες, αφού ένας από τους σημαντικότερους λόγους των ανακοπών αποτελούσε η έλλειψη ενεργητικής νομιμοποίησης της εταιρείας διαχείρισης και είσπραξης των απαιτήσεων προς έκδοση διαταγών πληρωμής και προς την επίσπευση των πλειστηριασμών.  Ωστόσο λόγω του αμετάκλητου χαρακτήρα της απόφασης, οι λεγόμενοι servicers, ως εκπρόσωποι των funds, θα μπορούν να διενεργούν πλέον διαδικαστικές πράξεις δηλαδή να καθίστανται διάδικοι.

»Διάχυτη φυσικά είναι η ανησυχία των δανειοληπτών για την εξέλιξη των πλειστηριασμών, δεδομένου ότι υπολογίζονται πάνω από 600.000 ακίνητα, για τα οποία έχει επισπευσθεί ή πρόκειται να επισπευστεί πλειστηριασμός.  Δυστυχώς τη διετία 2015-2017 ψηφίστηκαν Νόμοι «φωτιά» για την πρώτη κατοικία, όπως ο Ν. 4346/2015, ο οποίος οδήγησε στην κατάργηση της προστασίας της και ο Ν. 4354/2015, ο οποίος μοιραία οδήγησε στη δυνατότητα επίσπευσης των πλειστηριασμών από τις εταιρείες διαχείρισης, αποκλείοντας τον δανειολήπτη από κάθε δυνατότητα αγοράς της δανειακής του σύμβασης, ενώ οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί θεσμοθετήθηκαν τον Μάρτιο 2017. Τί απομένει τώρα; Να υπάρξει νομοθετικό πλαίσιο κάλυψης των νοικοκυριών, που δυσκολεύονται να ρυθμίσουν τα δάνειά τους, δεδομένης της αύξησης των επιτοκίων και του κόστους ζωής, καθώς και βελτίωση στον εξωδικαστικό μηχανισμό ώστε να αυξηθούν τα ποσοστά εγκρισιμότητας των  αιτήσεων. Να θυμήσουμε ότι η πλατφόρμα ευαλωτότητας είναι στη διάθεση των ευάλωτων δανειοληπτών, οι οποίοι μπορούν, με την έκδοση της αντίστοιχης βεβαίωσης να «παγώσουν» έναν πλειστηριασμό έως και 24 μήνες, αν τα οικονομικά τους κριτήρια παραμένουν ίδια».     

Η δικηγόρος Αριάδνη Νούκα, από την πλευρά τονίζει:

« Ο Άρειος Πάγος κινήθηκε με εκπληκτική ταχύτητα στην συγκεκριμένη υπόθεση αποφασίζοντας σε μόλις 9 ημέρες, ενώ ερωτηματικά καταλείπει η σπουδή  της διαρροής της απόφασης και μάλιστα παρά την θεσμοθετημένη  αρχή  της μυστικότητας της διάσκεψης.  Αναφορικά με τις συνέπειες που θα επιφέρει η απόφαση της ΟλΑΠ  και πάντα με επιφύλαξη για εξαγωγή περισσότερων και ασφαλέστερων  συμπερασμάτων μετά τη δημοσίευση του σκεπτικού της,  μετά βεβαιότητος θα οδηγηθούμε σε απώλεια  του μοναδικού όπλου των δανειοληπτών και εγγυητών για την επίτευξη ρύθμισης των υποχρεώσεων τους. Το «δικαστικό μπλόκο» στους  πλειστηριασμούς που πετύχαιναν το τελευταίο χρονικό διάστημα δια της νομικής οδού σαφώς και δεν διέγραφε τις οφειλές τους, ωστόσο προσέφερε ενισχυμένη διαπραγματευτική ισχύ που δεν είχαν σε καμία περίπτωση προγενέστερα, όταν βρίσκονταν απροστάτευτοι απέναντι στις παράλογες απαιτήσεις  των servicers  για καταβολή υπέρογκων προκαταβολών προκειμένου να συζητηθεί μια ρύθμιση δανείου καθώς και εξωφρενικών δόσεων που απείχαν σημαντικά από τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες τους. Εάν δεν υπάρξει νομοθετική πρωτοβουλία για υποχρεωτικές βιώσιμες ρυθμίσεις, η κατάσταση με τους πλειστηριασμούς θα προκαλέσει πιθανότατα κοινωνική αναταραχή με δεδομένο ότι στα δάνεια εμπλέκονται 700.000 ακίνητα και ήδη σε οριακή κατάσταση έχει περιέλθει μεγάλη μερίδα ενήμερων δανειοληπτών, που πιέζονται από την 5^η  κατά συνεχή σειρά επιτοκιακή επιβάρυνση και κινδυνεύουν με αδυναμία εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων τους. Η όποια λύση εξευρεθεί θα πρέπει να δομηθεί σε μια δίκαιη προσέγγιση λαμβάνοντας υπόψη, ότι τα δάνεια ελήφθησαν με βάση συγκεκριμένα οικονομικά δεδομένα των δανειοληπτών, τα οποία ανατράπηκαν αιφνιδίως και  βιαίως  από παρατεταμένους απρόβλεπτους παράγοντες (μνημονιακή εποχή, υγειονομική, ενεργειακή κρίση)  αλλά και τους συνεπείς δανειολήπτες που χρήζουν κάποιου είδους επιβράβευσης στοχεύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην περιφρούρηση  της  κοινωνικής συνοχής».

Η εταιρεία ανέφερε σε μια δήλωση στο Twitter την Παρασκευή ότι η FTX, το συνδεδεμένο με αυτήν ταμείο συναλλαγών κρύπτο Alameda Research και περίπου 130 άλλες εταιρείες έχουν κινήσει εθελοντική διαδικασία πτώχευσης του κεφαλαίου 11 στο Ντέλαγουερ.

• Ο John J Ray III ορίστηκε να αναλάβει τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου από τον Bankman-Fried, ανέφερε η δήλωση.

Ο Bankman-Fried ανέφερε ότι η κατάθεση αίτησης πτώχευσης «δεν είναι απαραίτητο να σημαίνει το τέλος για τις εταιρείες» και ότι ήταν «αισιόδοξος» ότι ο νέος διευθύνων σύμβουλος του ομίλου «θα βοηθήσει να παράσχει ό,τι καλύτερο».

• Στην αίτηση πτώχευσής της, η FTX Trading ανέφερε ότι έχει ενεργητικό ύψους 10 έως 50 δισ. δολαρίων, υποχρεώσεις ύψους 10 έως 50 δισ. δολαρίων και περισσότερους από 100.000 πιστωτές.

Η αναταραχή της εβδομάδας έπληξε τις ήδη προβληματικές αγορές κρυπτονομισμάτων, στέλνοντας το bitcoin σε χαμηλά δύο ετών.

• Το Βitcoin κινείται στο όριο των 16.500 δολαρίων ενώ έφτασε και στο σημείο να καταγράφει πτώση ακόμα και 7%, στα χαμηλότερα επίπεδα από το φθινόπωρο του 2020.
• Χαρακτηριστικά είναι όσα λέει το Bloomberg που εκτιμά πως το bitcoin θα πέσει ακόμη περισσότερο πριν καταφέρει να ανακάμψει.
• Το συγκεκριμένο κρυπτονόμισμα έχει υποχωρήσει σχεδόν 75% από τα υψηλά που είχε καταγράψει το 2021 και φαίνεται πως υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω μείωση. Οι εκτιμήσεις των αναλυτών της JP Morgan κάνουν λόγο ακόμα και για πτώση κάτω από τα 13.000 δολάρια.
• Το Ethereum δεν έμεινε αλώβητο αφού βρέθηκε στα επίπεδα των 1.240 δολαρίων, υποχωρώντας ως και 6,2%.

Πώς η FTX έφθασε στη χρεοκοπία

Το FTX προσπαθούσε να συγκεντρώσει περίπου 9,4 δισεκατομμύρια δολάρια από επενδυτές και αντιπάλους, ανέφερε το Reuters επικαλούμενο πηγές, καθώς το ανταλλακτήριο προσπαθούσε να σωθεί μετά τις αποσύρσεις πελατών.

• Ορισμένοι επενδυτές, μεταξύ των οποίων η Sequoia και η SoftBank, είχαν ήδη μηδενίσει τις επενδύσεις της FTX. Η SkyBridge Capital εργάζεται για την επαναγορά της συμμετοχής της στην FTX, δήλωσε ο ιδρυτής της εταιρείας εναλλακτικών επενδύσεων Anthony Scaramucci σε συνέντευξή του στο CNBC την Παρασκευή.

Οι μετοχές των εταιρειών που σχετίζονται με κρυπτονομίσματα και blockchain έπεσαν επίσης με το που έγινε γνωστή η είδηση.

Καθώς τα προβλήματα της FTX αυξάνονταν, οι ρυθμιστικές αρχές σε όλο τον κόσμο επενέβησαν.

Η FTX βρίσκεται υπό έρευνα από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ, το υπουργείο Δικαιοσύνης και την Επιτροπή Εμπορευματικών Συμβολαίων Μελλοντικής Διαπραγμάτευσης, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις έρευνες.

Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς της Κύπρου ζήτησε από την FTX EU να αναστείλει τις δραστηριότητές της στις 9 Νοεμβρίου, ανέφερε η ρυθμιστική αρχή την Παρασκευή.

«Μόλις η Binance αποχώρησε από την αγορά της FTX μετά από μόλις 24 ώρες», δήλωσε ο Antoni Trenchev, συνιδρυτής του κρυπτοδανειστή Nexo.

«Τώρα εισερχόμαστε στην επόμενη φάση της πτώσης, όπου θα γίνουμε μάρτυρες των επιπτώσεων δεύτερης τάξης και θα ανακαλύψουμε ποιες οντότητες ήταν εκτεθειμένες στην FTX και την Alameda».

Το πρωί της Τρίτης, ο Sam Bankman-Fried, ιδιοκτήτης του ανταλλακτηρίου κρυπτονομισμάτων FTX, αιφνιδίασε τους υπαλλήλους του με ένα ζοφερό μήνυμα.

«Λυπάμαι», τους είπε. «Τα σκάτωσα».

Ο λόγος για το mea culpa:

• Η ανακοίνωσή του μισή ώρα νωρίτερα ότι ο αρχικός αντίπαλος του FTX, η Binance, σχεδίαζε να προβεί σε εξαγορά-σοκ της κύριας πλατφόρμας συναλλαγών του για να το σώσει από μια «κρίση ρευστότητας». Ο ιδρυτής της Binance Changpeng “CZ” Zhao, τον οποίο ο δισεκατομμυριούχος είχε κατηγορήσει για σαμποτάζ, θα ήταν τώρα ο Λευκός Ιππότης του.

Οι σπόροι της πτώσης της FTX είχαν σπαρθεί μήνες νωρίτερα, προερχόμενοι από τα λάθη που έκανε ο Bankman-Fried αφού παρενέβη για να σώσει άλλες εταιρείες κρύπτο καθώς η αγορά κρύπτο κατέρρεε εν μέσω της αύξησης των επιτοκίων, σύμφωνα με συνεντεύξεις αρκετών ανθρώπων που βρίσκονται κοντά στον Bankman-Fried και επικοινωνίες από τις δύο εταιρείες που δεν έχουν αναφερθεί προηγουμένως.

Ορισμένες από αυτές τις συμφωνίες που αφορούσαν την εταιρεία συναλλαγών του Bankman-Fried, την Alameda Research, οδήγησαν σε μια σειρά από απώλειες που τελικά έγιναν η καταστροφή του, σύμφωνα με τρία άτομα που γνωρίζουν τις δραστηριότητες της εταιρείας.

• Οι συνεντεύξεις και τα μηνύματα ρίχνουν επίσης νέο φως στην πικρή αντιπαλότητα μεταξύ των δύο δισεκατομμυριούχων, οι οποίοι τους τελευταίους μήνες ανταγωνίζονταν για μερίδιο αγοράς και κατηγορούσαν δημοσίως ο ένας τον άλλον ότι προσπαθούσε να βλάψει τις επιχειρήσεις του άλλου. Η κατάσταση κορυφώθηκε την Τετάρτη, με την Binance να αποσύρεται από τη συμφωνία της και να ρίχνει το μέλλον της FTX στην αβεβαιότητα.

Κολλημένος χωρίς αγοραστή, ο Bankman-Fried έψαχνε τώρα για εναλλακτικούς χρηματοδότες, δήλωσαν δύο άτομα που βρίσκονται κοντά του. Αφού η Binance αποχώρησε, είπε στο προσωπικό της FTX σε ένα μήνυμα ότι η Binance δεν τους είχε προηγουμένως ενημερώσει για τυχόν επιφυλάξεις σχετικά με τη συμφωνία και ότι ο ίδιος «διερευνούσε όλες τις επιλογές».

Ο Bankman-Fried δήλωσε στο Reuters την Τρίτη ότι «πιθανότατα θα είμαι πολύ πνιγμένος» για να δώσω συνεντεύξεις. Και στη συνέχεια δεν απάντησε σε νέα μηνύματα.

Η αποκάλυψη της σχεδιαζόμενης εξαγοράς από τον Zhao επισφράγισε μια εντυπωσιακή ανατροπή για τον Bankman-Fried. Ο 30χρονος είχε ιδρύσει την FTX με έδρα τις Μπαχάμες το 2019 και την οδήγησε να γίνει ένα από τα μεγαλύτερα χρηματιστήρια, συσσωρεύοντας μια περιουσία σχεδόν 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

• Οι χρηματοπιστωτικές ρυθμιστικές αρχές σε όλο τον κόσμο έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις για την Binance για λειτουργία χωρίς άδεια ή για παραβίαση των νόμων περί νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ διεξάγει έρευνα κατά της Binance για πιθανή νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και παραβιάσεις κυρώσεων.

Το Reuters ανέφερε τον περασμένο μήνα ότι η Binance βοήθησε ιρανικές επιχειρήσεις να διαπραγματευτούν 8 δισεκατομμύρια δολάρια από το 2018 παρά τις κυρώσεις των ΗΠΑ, μέρος μιας σειράς άρθρων του ειδησεογραφικού πρακτορείου φέτος σχετικά με την υποταγή του ανταλλακτηρίου με το οικονομικό έγκλημα.

Η σχέση του Zhao και του Bankman-Fried ξεκίνησε το 2019. Έξι μήνες μετά την έναρξη της FTX, ο Zhao αγόρασε το 20% για περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια, δήλωσε άτομο με άμεση γνώση της συμφωνίας. Εκείνη την εποχή, η Binance δήλωσε ότι η επένδυση «αποσκοπούσε στην ανάπτυξη της οικονομίας των κρύπτο από κοινού».

Μέσα σε 18 μήνες, ωστόσο, η σχέση τους είχε χαλάσει.

Η FTX είχε αναπτυχθεί ραγδαία και ο Zhao την έβλεπε πλέον ως έναν πραγματικό ανταγωνιστή με παγκόσμιες φιλοδοξίες, δήλωσαν πρώην υπάλληλοι της Binance.

• Όταν η FTX τον Μάιο του 2021 υπέβαλε αίτηση για άδεια στο Γιβραλτάρ για μια θυγατρική της, έπρεπε να υποβάλει πληροφορίες σχετικά με τους βασικούς της μετόχους, αλλά η Binance απέκρουσε τα αιτήματα της FTX για βοήθεια, σύμφωνα με μηνύματα και μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μεταξύ των ανταλλαγών που είδε το Reuters.

Μεταξύ Μαΐου και Ιουλίου, οι δικηγόροι και οι σύμβουλοι της FTX έγραψαν στην Binance τουλάχιστον 20 φορές για λεπτομέρειες σχετικά με τις πηγές πλούτου του Zhao, τις τραπεζικές σχέσεις και την ιδιοκτησία της Binance, δείχνουν τα μηνύματα.
Τον Ιούνιο του 2021, ωστόσο, ένας δικηγόρος της FTX είπε στον οικονομικό διευθυντή της Binance ότι η Binance «δεν συνεργαζόταν σωστά μαζί μας» και ότι κινδύνευαν να «διαταράξουν σοβαρά ένα σημαντικό έργο για εμάς».

Μέχρι τον Ιούλιο του ίδιου έτους, ο Bankman-Fried είχε κουραστεί να περιμένει. Αγόρασε πίσω το μερίδιο του Zhao στην FTX για περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια, δήλωσε άτομο με άμεση γνώση της συμφωνίας. Δύο μήνες αργότερα, με την Binance να μην εμπλέκεται πλέον, η ρυθμιστική αρχή του Γιβραλτάρ χορήγησε άδεια στην FTX.

• Το ποσό αυτό καταβλήθηκε στην Binance, εν μέρει, σε νόμισμα της FTX, το FTT, δήλωσε ο Zhao την περασμένη Κυριακή – μια συμμετοχή που αργότερα θα διέταζε την Binance να πουλήσει, προκαλώντας την κρίση στην FTX.

Αυτόν τον Μάιο και τον Ιούνιο, η εταιρεία συναλλαγών του Bankman-Fried, η Alameda Research, υπέστη μια σειρά από απώλειες από συμφωνίες, σύμφωνα με τρία άτομα που γνωρίζουν τις δραστηριότητές της.

• Επιδιώκοντας να στηρίξει την Alameda, η οποία κατείχε σχεδόν 15 δισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία, ο Bankman-Fried μεταβίβασε τουλάχιστον 4 δισεκατομμύρια δολάρια σε κεφάλαια FTX, εξασφαλισμένα από περιουσιακά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων της FTT και μετοχών της πλατφόρμας συναλλαγών Robinhood Markets Inc, ανέφεραν. Η Alameda είχε γνωστοποιήσει ένα μερίδιο 7,6% στην Robinhood εκείνον τον Μάιο.

Στις 2 Νοεμβρίου, ωστόσο, μια έκθεση του ειδησεογραφικού πρακτορείου CoinDesk περιέγραψε λεπτομερώς έναν ισολογισμό που διέρρευσε και ο οποίος φέρεται να έδειχνε ότι μεγάλο μέρος των 14,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων του ενεργητικού της Alameda βρισκόταν σε FTT. Η διευθύνουσα σύμβουλος της Alameda Caroline Ellison έγραψε στο Twitter ότι ο ισολογισμός αφορούσε απλώς ένα «υποσύνολο των εταιρικών μας οντοτήτων», με πάνω από 10 δισεκατομμύρια δολάρια περιουσιακών στοιχείων να μην αντικατοπτρίζονται.

Αυτό δεν κατάφερε να σβήσει τις αυξανόμενες εικασίες σχετικά με το τι μπορεί να σημαίνει η οικονομική υγεία της Alameda για την FTX.

• Στη συνέχεια, ο Zhao δήλωσε ότι η Binance θα πουλήσει ολόκληρο το μερίδιό της στο νόμισμα, FTT, αξίας τουλάχιστον 580 εκατομμυρίων δολαρίων, «λόγω των πρόσφατων αποκαλύψεων που ήρθαν στο φως». Η τιμή του κατέρρευσε κατά 80% τις επόμενες δύο ημέρες και ένας χείμαρρος εκροών από το χρηματιστήριο επιταχύνθηκε, όπως δείχνουν τα δεδομένα blockchain.

Στο μήνυμά του προς το προσωπικό αυτή την εβδομάδα, ο Bankman-Fried δήλωσε ότι η εταιρεία είδε ένα «γιγαντιαίο κύμα απόσυρσης», καθώς οι χρήστες έσπευσαν να αποσύρουν 6 δισεκατομμύρια δολάρια σε crypto tokens από το FTX μέσα σε μόλις 72 ώρες. Οι καθημερινές αναλήψεις ανέρχονταν κανονικά σε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, είπε ο Bankman-Fried στους υπαλλήλους του.
Μετά το tweet του Zhao ότι η Binance θα πουλήσει τη συμμετοχή της στο FTT, ο Bankman-Fried εξέφρασε την πεποίθηση ότι το FTX θα ξεπεράσει τις επιθέσεις του αντιπάλου του. Είπε στο προσωπικό ότι οι αναλήψεις ήταν «όχι συγκλονιστικά, πολύ αυξημένες», αλλά ήταν σε θέση να επεξεργαστούν τα αιτήματα.

«Συνεχίζουμε να τρέχουμε», έγραψε. «Προφανώς, η Binance προσπαθεί να μας κυνηγήσει. Ας είναι έτσι».

• Αλλά από τη Δευτέρα η κατάσταση έγινε τρομερή. Αδυνατώντας να βρει γρήγορα έναν χρηματοδότη ή να πουλήσει άλλα μη ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Bankman-Fried επικοινώνησε με τον Zhao, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει την κατάσταση. Ο Zhao επιβεβαίωσε αργότερα ότι ο Bankman-Fried του τηλεφώνησε.

Ο Bankman-Fried υπέγραψε μια μη δεσμευτική επιστολή προθέσεων για την Binance να αγοράσει τα μη αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία της FTX. Αυτό αποτίμησε την FTX σε αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια, δήλωσαν δύο άτομα που γνωρίζουν την επιστολή – αρκετά για να καλύψει το ανταλλακτήριο όλα τα αιτήματα ανάληψης, αλλά ένα κλάσμα της αποτίμησης του Ιανουαρίου.

• Ο Zhao ανακοίνωσε την πιθανή συμφωνία αρκετές ώρες αργότερα, με τον Bankman-Fried να γράφει στο tweet «ένα τεράστιο ευχαριστώ στον «CZ»».

«Ας ζήσουμε για να πολεμήσουμε άλλη μια μέρα», δήλωσε ο Bankman-Fried στο προσωπικό στο Slack.

Οι υπάλληλοί του σοκαρίστηκαν. Ακόμη και τα στελέχη ήταν στο σκοτάδι σχετικά με το έλλειμμα της Alameda και το σχέδιο εξαγοράς μέχρι που ο Bankman-Fried τους ενημέρωσε εκείνο το πρωί, είπαν δύο άτομα που εργάζονταν μαζί του. Και οι δύο άνθρωποι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν ότι η κατάσταση με την απόσυρση ήταν τόσο σοβαρή.

Στη συνέχεια, ήρθε η ανακοίνωση της Binance την Τετάρτη για την κατάργηση της εξαγοράς. «Τα ζητήματα είναι πέρα από τον έλεγχο ή την ικανότητά μας να βοηθήσουμε», δήλωσε η Binance. Ο Zhao έγραψε στο Twitter: «Θλιβερή μέρα. Προσπάθησα», με ένα emoji που κλαίει.

Με πληροφοριες από ieidiseis.gr

Όπως τόνισε χθες ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, «η εισβολή θα έχει κόστος, σημαντικότατο για τη Ρωσία και βλέπουμε ήδη τις συνέπειες, θα έχει κόστος όμως και για τις ευρωπαϊκές οικονομίες και την ελληνική. Συγκεκριμένα, στον αριθμό της οικονομικής μεγέθυνσης, προφανώς με απώλεια πλούτου, στον πληθωρισμό, κυρίως μέσα από τα ενεργειακά προϊόντα, τα οποία κάθε μέρα αυξάνονται».

Παράλληλα, σύμφωνα με τον εναρμονισμένο δείκτη καταναλωτή που χρησιμοποιεί για τις σταθμίσεις της η Ευρωπαϊκή Στατιστική Αρχή, ο πληθωρισμός «σκαρφάλωσε» στο 6,3%, από το 5,5% που ήταν τον Ιανουάριο, με βάση τις χθεσινές ανακοινώσεις της Eurostat.

Πρόκειται για εντυπωσιακή νέα άνοδο των πληθωριστικών τάσεων στην Ελλάδα, που αναμένεται να επιβεβαιωθούν και από την Ελληνική Στατιστική Αρχή στα μέσα του τρέχοντος Μαρτίου. Βάσει του εθνικού δείκτη τιμών καταναλωτή που χρησιμοποιεί η ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός τον Ιανουάριο έφτασε το 6,2%, σημειώνοντας ρεκόρ 25 ετών. Ως εκ τούτου, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι τα τελικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ θα δείξουν ακόμη και 7%, προκαλώντας μεγάλη ανησυχία.

Αυτό, βεβαίως, σημαίνει πρακτικά, ότι οι ανατιμήσεις σε βασικά και αγαθά και προϊόντα θα συνεχίσουν να σαρώνουν την ελληνική αγορά και τις τσέπες των πολιτών για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κόστος σε τουρισμό και δανεισμό

Από εκεί και πέρα, ο υπουργός Οικονομικών παραδέχτηκε ότι «θα έχουμε πιθανό κόστος στον τουρισμό, άμεσο και έμμεσο, και ηπιότερα θα είναι τα χαρακτηριστικά όσον αφορά το ισοζύγιο, δηλαδή τις εισαγωγές, εξαγωγές ή άμεσες ξένες επενδύσεις», για να συμπληρώσει πως «θα υπάρχουν και πρόσθετες δυσμενείς συνέπειες, όπως θα είναι η αύξηση του κόστους δανεισμού της χώρας».

Μεγάλο ζήτημα αποτελεί το τι θα αποφασίσει η Κομισιόν και για τα δημοσιονομικά του 2023, αν και μέχρι τότε θα…κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Ο κ. Σταϊκούρας ξεκαθάρισε πως «η ελληνική οικονομία έχει ένα βιώσιμο χρέος αλλά το υψηλότερο στην Ευρώπη και επιδιώκουμε να το μειώσουμε», για να προσθέσει πως η Ελλάδα εμφάνισε σημαντικό έλλειμμα το 2021, λόγω δαπανών για την πανδημία , σημειώνοντας ότι θα πρέπει σιγά σιγά να οδηγηθούμε στη σταθερότητα, κάτι που «όμως θα εξαρτηθεί από ευρωπαϊκές αποφάσεις».

Χθες, η Κομισιόν εξέδωσε τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής το 2023, όπου μεταξύ άλλων αναφέρει ότι «η βιωσιμότητα του χρέους θα πρέπει να διασφαλιστεί μέσω σταδιακής και υψηλής ποιότητας δημοσιονομικής προσαρμογής και μέσω της οικονομικής ανάπτυξης», αφήνοντας, ωστόσο, ανοιχτό το ενδεχόμενο να ισχύει η ρήτρα διαφυγής και το 2023, αν και θα υπάρξει επικαιροποίηση τον Μάιο.

Αν και οι οικονομικές συνέπειες ενός πολέμου που απειλεί τις ζωές και τα μέσα διαβίωσης πολλών Ουκρανών θα είναι πάντα δευτερεύουσες σε σχέση με την επικείμενη ανθρωπιστική κρίση, ακολουθούν πέντε τομείς που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα στο μέλλον:

1. Ενέργεια

Πολλές ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη ρωσική ενέργεια, ιδιαίτερα το φυσικό αέριο μέσω πολλών ζωτικών αγωγών, και αυτό μπορεί να έχει χρωματίσει την προσέγγισή τους στην κρίση. Η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει προταθεί ως ο λόγος που η Ευρώπη ήταν απρόθυμη να αφαιρέσει τη Ρωσία από το διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT, για παράδειγμα, αν και αξίζει να σημειωθεί ότι οι Γερμανοί έχουν αναστείλει επ’ αόριστον τον νέο αγωγό φυσικού αερίου στη Βαλτική, Nord Stream 2.

Αν και η πλήρης αναστολή των ροών ρωσικού φυσικού αερίου είναι απίθανη αυτή τη στιγμή, ακόμη και μικρές διακοπές θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο . Τα παγκόσμια αποθέματα φυσικού αερίου είναι χαμηλά λόγω της πανδημίας και οι τιμές της ενέργειας ήδη αυξάνονται απότομα, επηρεάζοντας τους καταναλωτές και τη βιομηχανία.

Τιμή φυσικού αερίου (σποτ στο Ηνωμένο Βασίλειο, πένες ανά θερμική μονάδα θερμικής ενέργειας)

Καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί ουσιαστική εισροή σε πολλές αλυσίδες εφοδιασμού, οι διακοπές σε έναν τόσο θεμελιώδη εφοδιασμό θα έχουν εκτεταμένες οικονομικές συνέπειες. Όταν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν για πρώτη φορά το φθινόπωρο του 2021, για παράδειγμα, τα εργοστάσια λιπασμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο έκλεισαν καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος έκανε την παραγωγή αβάσιμη. Αυτό οδήγησε σε ελλείψεις διοξειδίου του άνθρακα, το οποίο είναι απαραίτητο για τα πάντα, από ιατρικές διαδικασίες μέχρι τη διατήρηση φρέσκων τροφίμων. Τέτοιες συνέπειες είναι πιθανό να μεγεθύνονται με την αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

2. Φαγητό

Οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ήδη απότομα κατά τη διάρκεια του 2021 λόγω των πάντων, από τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας έως την κλιματική αλλαγή. Οι παραγωγοί τροφίμων είναι πιθανό να υποστούν περαιτέρω πίεση καθώς οι τιμές των βασικών εισροών αυξάνονται τώρα.

Η Ρωσία και η Ουκρανία μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού , ενώ η Ουκρανία από μόνη της αποτελεί σχεδόν το ήμισυ των εξαγωγών ηλιελαίου . Και τα δύο είναι βασικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε πολλά προϊόντα διατροφής. Εάν η συγκομιδή και η επεξεργασία παρεμποδιστεί σε μια κατεστραμμένη από τον πόλεμο Ουκρανία ή αν μπλοκαριστούν οι εξαγωγές, οι εισαγωγείς θα δυσκολευτούν να αντικαταστήσουν τις προμήθειες.

Ορισμένες χώρες εξαρτώνται ιδιαίτερα από τα σιτηρά από τη Ρωσία και την Ουκρανία. Για παράδειγμα, η Τουρκία και η Αίγυπτος βασίζονται σε αυτές για σχεδόν το 70% των εισαγωγών σιταριού τους. Η Ουκρανία είναι επίσης ο κορυφαίος προμηθευτής καλαμποκιού στην Κίνα.

Τιμές σιταριού (US$/μπουσέλ)

Η αύξηση της παραγωγής σε άλλα μέρη του κόσμου θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των επιπτώσεων των διακοπών στην προμήθεια τροφίμων. Ωστόσο, η Ρωσία είναι επίσης κύριος προμηθευτής βασικών συστατικών για λιπάσματα , επομένως οι εμπορικές κυρώσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν την παραγωγή αλλού. Εν τω μεταξύ, μπορούμε επίσης να περιμένουμε εκτροπές στις εμπορικές ροές: η Κίνα έχει ήδη δηλώσει ότι θα αρχίσει να εισάγει ρωσικό σιτάρι, για παράδειγμα.

3. Μεταφορές

Με τις παγκόσμιες μεταφορές να έχουν ήδη διαταραχθεί σοβαρά στον απόηχο της πανδημίας, ένας πόλεμος θα μπορούσε να δημιουργήσει περαιτέρω προβλήματα. Οι τρόποι μεταφοράς που ενδέχεται να επηρεαστούν είναι οι θαλάσσιες μεταφορές και οι σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές.

Από το 2011, έχουν δημιουργηθεί τακτικές σιδηροδρομικές εμπορευματικές συνδέσεις μεταξύ Κίνας και Ευρώπης. Πρόσφατα, το 50.000ο τρένο έκανε το ταξίδι. Ενώ οι σιδηροδρομικές μεταφορές μεταφέρουν μόνο ένα μικρό ποσοστό των συνολικών εμπορευματικών μεταφορών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, έχουν διαδραματίσει ζωτικό ρόλο κατά τις πρόσφατες διακοπές των μεταφορών και αυξάνεται σταθερά.

Τα τρένα απομακρύνονται τώρα από την Ουκρανία και οι ειδικοί των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών είναι επί του παρόντος αισιόδοξοι ότι οι διακοπές θα περιοριστούν στο ελάχιστο. Ωστόσο, χώρες όπως η Λιθουανία αναμένουν να δουν τη σιδηροδρομική τους κυκλοφορία να επηρεάζεται σοβαρά από τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Ακόμη και πριν από την εισβολή, οι πλοιοκτήτες άρχισαν να αποφεύγουν τις ναυτιλιακές διαδρομές στη Μαύρη Θάλασσα και οι ασφαλιστικοί πάροχοι ζήτησαν να ειδοποιούνται για οποιαδήποτε τέτοια ταξίδια. Αν και η ναυτιλία εμπορευματοκιβωτίων στη Μαύρη Θάλασσα είναι μια σχετικά εξειδικευμένη αγορά σε παγκόσμια κλίμακα, ένας από τους μεγαλύτερους τερματικούς σταθμούς εμπορευματοκιβωτίων είναι η Οδησσός . Εάν αυτό αποκοπεί από τις ρωσικές δυνάμεις, οι επιπτώσεις στις ουκρανικές εισαγωγές και εξαγωγές θα μπορούσαν να είναι σημαντικές, με δυνητικά δραστικές ανθρωπιστικές συνέπειες.

Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου λόγω του πολέμου είναι μια ανησυχία για τη ναυτιλία γενικότερα. Οι ναύλοι είναι ήδη εξαιρετικά υψηλοί και θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

Υπάρχει επίσης μια ανησυχία ότι οι επιθέσεις στον κυβερνοχώρο θα μπορούσαν να στοχεύουν παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Καθώς το εμπόριο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών, αυτό θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες συνέπειες εάν στοχευθούν βασικές ναυτιλιακές γραμμές ή υποδομές. Τα κυματιστικά αποτελέσματα από μια επίθεση στον κυβερνοχώρο εφοδιαστικής αλυσίδας μπορεί να είναι τεράστια.

4. Μέταλλα

Η Ρωσία και η Ουκρανία πρωτοστατούν στην παγκόσμια παραγωγή μετάλλων όπως το νικέλιο, ο χαλκός και ο σίδηρος. Συμμετέχουν επίσης σε μεγάλο βαθμό στην εξαγωγή και την κατασκευή άλλων βασικών πρώτων υλών όπως το νέον, το παλλάδιο και η πλατίνα.

Οι φόβοι για κυρώσεις στη Ρωσία έχουν αυξήσει την τιμή αυτών των μετάλλων. Με το παλλάδιο, για παράδειγμα, η τρέχουσα τιμή συναλλαγών είναι σχεδόν 2.700 $ ανά ουγγιά , πάνω από 80% από τα μέσα Δεκεμβρίου. Το παλλάδιο χρησιμοποιείται για τα πάντα, από συστήματα εξάτμισης αυτοκινήτων και κινητά τηλέφωνα μέχρι οδοντικά σφραγίσματα. Οι τιμές του νικελίου και του χαλκού , που χρησιμοποιούνται στη μεταποίηση και τις οικοδομές αντίστοιχα, έχουν επίσης αυξηθεί στα ύψη.

Οι αεροδιαστημικές βιομηχανίες των ΗΠΑ, της Ευρώπης και της Βρετανίας εξαρτώνται επίσης από τις προμήθειες τιτανίου από τη Ρωσία. Η Boeing και η Airbus έχουν ήδη προσεγγίσει εναλλακτικούς προμηθευτές. Ωστόσο, το μερίδιο αγοράς και η βάση προϊόντων του κορυφαίου Ρώσου προμηθευτή VSMPO-AVISMA καθιστούν αδύνατη την πλήρη διαφοροποίηση από αυτήν, με ορισμένους από τους κατασκευαστές αεροδιαστημικής να έχουν υπογράψει μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας έως το 2028.

Για όλα αυτά τα υλικά, μπορούμε να περιμένουμε διακοπές και πιθανές ελλείψεις, που απειλούν να οδηγήσουν σε αυξημένες τιμές για πολλά προϊόντα και υπηρεσίες.

5. Μικροτσίπ

Οι ελλείψεις μικροτσίπ ήταν ένα σημαντικό πρόβλημα καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021. Μερικοί αναλυτές προέβλεπαν ότι αυτό το πρόβλημα θα υποχωρούσε το 2022 , αλλά οι πρόσφατες εξελίξεις μπορεί να μειώσουν αυτή την αισιοδοξία.

Στο πλαίσιο των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι ΗΠΑ απειλούν να διακόψουν την προμήθεια μικροτσίπ από τη Ρωσία. Αλλά αυτό είναι κούφιο όταν η Ρωσία και η Ουκρανία είναι τόσο βασικοί εξαγωγείς νέον, παλλαδίου και πλατίνας, τα οποία είναι όλα κρίσιμα για την παραγωγή μικροτσίπ.

Περίπου το 90% του νέον , που χρησιμοποιείται για λιθογραφία με τσιπ, προέρχεται από τη Ρωσία και το 60% αυτού καθαρίζεται από μια εταιρεία στην Οδησσό. Οι εναλλακτικές πηγές θα απαιτήσουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις προτού μπορέσουν να προμηθεύσουν την παγκόσμια αγορά.

Οι κατασκευαστές τσιπ διατηρούν επί του παρόντος επιπλέον απόθεμα δύο έως τεσσάρων εβδομάδων, αλλά οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή του εφοδιασμού που προκαλείται από στρατιωτική δράση στην Ουκρανία θα επηρεάσει σοβαρά την παραγωγή ημιαγωγών και προϊόντων που εξαρτώνται από αυτούς, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων.

Πηγή: Theconversation