Νίκος Γιαννόπουλος

Στη θεωρία, δηλαδή, αυτού του είδους η πρόοδος “κουμπώνει” απόλυτα με τις ανάγκες της τρίτης ηλικίας και ειδικά των ανθρώπων που λόγω του γήρατος δυσκολεύονται να μετακινηθούν. Στην πραγματικότητα όμως υπάρχει ένα μεγάλο, σχεδόν ανυπέρβλητο πρόβλημα. Η ψηφιακή “επιμόρφωση” των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας.

Είναι κοινό μυστικό και σίγουρα όλοι έχουμε τουλάχιστον ένα παράδειγμα να επικαλεστούμε από το στενό οικογενειακό μας ή φιλικό μας κύκλο ηλικιωμένου ο οποίος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το διαδίκτυο, δεν μπορεί να στείλει ή να λάβει e-mail και να χειριστεί σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία.

Ανθρώπινο είναι βέβαια. Ουδείς οφείλει να είναι εξοικειωμένος σ’ αυτή την ηλικία. Υπάρχουν, έτσι και αλλιώς, πολλοί ανασταλτικοί παράγοντες, εκτός από την ηλικία. Η κούραση είναι μία από αυτές.

Ωστόσο, το πρόβλημα της έλλειψης ψηφιακών δεξιοτήτων, που πολλές φορές αφορά και ανθρώπους μικρότερους από 60 ετών υπάρχει. Και εκ των πραγμάτων, πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Το κράτος έχει όλα τα σχετικά στοιχεία που αποκαλύπτουν το μέγεθος του προβλήματος στα χέρια του. Σύμφωνα με την έκθεση Digital Decade Strategic Roadmap του ελληνικού Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σε όλη την Ελλάδα το 2023 περίπου 52,4 % του πληθυσμού 16-74 ετών έχει τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες — ποσοστό κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (55,6 %).

Η χώρα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές με χαμηλότερη πρόοδο στην ψηφιακή κατάρτιση γενικά — και ειδικά μεταξύ των μεγαλύτερων ηλικιών, σύμφωνα με τα ευρήματα. 

Άλλη έρευνα, που διεξήχθη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, έδειξε ότι στην Ελλάδα σχεδόν το 50 % των ατόμων 55 ετών και άνω δεν διαθέτουν ούτε βασικές ψηφιακές δεξιότητες, με ένα έντονο χάσμα συγκριτικά με τους νέους κάτω των 35 ετών (περίπου 90 % ψηφιακά ικανοί).

Σε μέτριο επίπεδο ψηφιακές γνώσεις έχει μόλις το 2% των ατόμων άνω το 60 ετών. Όλα αυτά καταδεικνύουν ότι το ψηφιακό χάσμα στη χώρα μεταξύ νεότερων και μεγαλύτερων είναι, θα έλεγε κανείς, χαώδες.

Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι το χάσμα δεν είναι μόνο ηλικιακό αλλά και μορφωτικό. Στην Ελλάδα η διαφορά μεταξύ όσων έχουν υψηλό και χαμηλό μορφωτικό επίπεδο σε βασικές ψηφιακές δεξιότητες είναι μία από τις μεγαλύτερες στην ΕΕ.

Η αλλαγή και τα εμπόδια 

Στο επίκεντρο της λύσης βρίσκεται το πρόγραμμα «Ψηφιακή Μέριμνα για την Τρίτη Ηλικία», που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, με στόχο την εκπαίδευση πολιτών άνω των 65 ετών σε βασικές ψηφιακές δεξιότητες.

Τα σεμινάρια περιλαμβάνουν χρήση έξυπνου κινητού, πλοήγηση στο διαδίκτυο, ηλεκτρονικές πληρωμές και πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες. Παράλληλα, αρκετοί δήμοι υλοποιούν δωρεάν μαθήματα ψηφιακής μεταμόρφωσης σε ΚΑΠΗ και δημοτικά κέντρα δια βίου μάθησης, δίνοντας έμφαση στην πρακτική εξάσκηση.

Την ίδια στιγμή, τράπεζες και πάροχοι υπηρεσιών επιχειρούν να διατηρήσουν υβριδικά μοντέλα εξυπηρέτησης, συνδυάζοντας ψηφιακά εργαλεία με φυσική παρουσία, ώστε να μη χαθεί η πρόσβαση για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία. 

Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρέχονται ειδικές τηλεφωνικές γραμμές υποστήριξης αποκλειστικά για ηλικιωμένους. Ακόμα όμως και αυτά τα εργαλεία δεν είναι αρκετά για να καλύψουν τη ζήτηση. Στην Ελλάδα οι ηλικιωμένοι είναι πολλοί και η απόσυρση των παραδοσιακών τρόπων εξυπηρέτησης έγιναν μάλλον απότομα και χωρίς διαβούλευση.

Παρά τα βήματα προόδου, ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιτυχία αυτών των δράσεων εξαρτάται από τη συνέπεια, τη γεωγραφική κάλυψη και την εξατομικευμένη προσέγγιση. Η ψηφιακή ένταξη δεν αφορά μόνο την εκμάθηση μιας εφαρμογής, αλλά την ενίσχυση της αυτονομίας και της ασφάλειας των πολιτών σε ένα περιβάλλον που αλλάζει διαρκώς.

Σε τελική ανάλυση το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν η Ελλάδα θα ψηφιοποιηθεί πλήρως, αλλά αν αυτή η μετάβαση θα είναι συμπεριληπτική για όλους. Όμως, ως προς αυτό, υπάρχει ακόμα σημαντική απόσταση να διανυθεί. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι περίπου 1,3 εκατ. άνθρωποι στην Ελλάδα δεν χρησιμοποιούν καθόλου το internet (δηλαδή το 13 % του πληθυσμού).  Εκκινούμε την προσπάθεια από πολύ πίσω. 

Για «σκοταδιστική εισαγωγική επιμόρφωση και καταπάτηση των εργασιακών δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών» – όπως χαρακτηριστικά αναφέρει – μιλά η ΟΛΜΕ ενώ ανακοίνωση εξέδωσε και ο ΣΥΡΙΖΑ.

Ο τομεάρχης Παιδείας ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Νίκος Φίλης, έκανε λόγο για «κατεδάφιση του δημόσιου σχολείου και της επιστροφής σε σκοτεινές εποχές».

Ο Νίκος Φίλης στη δήλωσή του τονίζει ότι «αυτό το ανήκουστο για δημοκρατική χώρα ερώτημα, που μόνο σε χρυσαυγίτικες συνάξεις ταιριάζει, ζητείται από το υπουργείο Παιδείας να απαντηθεί από τους νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς, σε υποτιθέμενα σεμινάρια «επιμόρφωσης».

Ακόμα ο τομεάρχης Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναφέρει ότι «πρόκειται για έσχατη κατάντια. Να πέσει πιο χαμηλά το υπουργείο Παιδείας και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, πιστεύω είναι αδύνατο. Και δεν είναι το μόνο άθλιο ερώτημα «επιμόρφωσης» προς τους νεοδιόριστους σε ιστοσελίδες κυκλοφορούν πολλά ακόμα με πολιτικούς και ρατσιστικούς χαρακτηρισμούς για τους μαθητές».

Ανακοίνωση για την «σκοταδιστική εισαγωγική επιμόρφωση και την καταπάτηση των εργασιακών δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών» – όπως χαρακτηριστικά αναφέρει – εξέδωσε και η ΟΛΜΕ.

Η Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης τονίζει, μεταξύ άλλων, ότι οι «χιλιάδες νεοδιόριστοι/ες εκπαιδευτικοί (…) υποχρεώνονται να γίνουν ξανά «μπαλάκι» στα χέρια του ΙΕΠ και του Υπουργείου».

Ακόμα αναφέρει για το υλικό της επιμόρφωσης ότι «είναι παρωχημένο, αντιπαιδαγωγικό και  σε κάποιες περιπτώσεις επικίνδυνο!». Προσθέτει δε πως «χαρακτηρισμοί μαθητών ως «προβληματικοί», «αναρχικοί», «πνεύματα αντιλογίας», χαρακτηρισμοί σχολείων ως «καταυλισμοί στιγματισμένων», ασκήσεις που προωθούν επικίνδυνα στερεότυπα και καλούν εκπαιδευτικούς να χαρακτηρίσουν μαθητές/τριες με μόνο κριτήριο την εμφάνιση τους σε μία εικόνα έρχονται σε πλήρη αντίθεση με κάθε σύγχρονη θεωρία της παιδαγωγικής επιστήμης».

Στην ανακοίνωσή της η ΟΛΜΕ κατακεραυνώνει την κυβέρνηση σημειώντας ότι «δεν φτάνει που έχει καταστήσει τους/τις νεοδιόριστους/ες κυριολεκτικά «ομήρους» και αρνείται να προχωρήσει στη μονιμοποίησή τους! Δεν φτάνει που επιχειρεί να τους χρησιμοποιήσει με εκβιαστικό τρόπο για να περάσει τα αντιπαιδαγωγικά και αντιεκπαιδευτικά σχέδιά της, μέσω της λεγόμενης «ατομικής αξιολόγησης», θεωρεί ότι θα τους μετατρέψει και σε άβουλους/ες πειθήνιους/ες εργαζόμενους/ες χωρίς δικαιώματα. Ότι θα είναι διαθέσιμοι/ες όποτε και όπως θέλουν».

Ακόμα αναφέρει ότι το ΔΣ «θα διερευνήσει κάθε νομική δυνατότητα για την υπεράσπιση των νεοδιόριστων συναδέλφων και της δημόσιας εκπαίδευσης».

Αναλυτικά η δήλωση του Νίκου Φίλη 

Εξαιρετικά αφιερωμένο στον αποψινό εορτασμό από το δίδυμο Κεραμέως-Μητσοτάκη, της κατεδάφισης του δημόσιου σχολείου και της επιστροφής σε σκοτεινές εποχές: Αυτό το ανήκουστο για δημοκρατική χώρα ερώτημα, που μόνο σε χρυσαυγίτικες συνάξεις ταιριάζει, ζητείται από το υπουργείο Παιδείας να απαντηθεί από τους νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς, σε υποτιθέμενα σεμινάρια «επιμόρφωσης»!

Πρόκειται για έσχατη κατάντια. Να πέσει πιο χαμηλά το υπουργείο Παιδείας και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, πιστεύω είναι αδύνατο. Και δεν είναι το μόνο άθλιο ερώτημα «επιμόρφωσης» προς τους νεοδιόριστους σε ιστοσελίδες κυκλοφορούν πολλά ακόμα με πολιτικούς και ρατσιστικούς χαρακτηρισμούς για τους μαθητές. Με βάση αυτή την επιμόρφωση θα αξιολογήσουν στη συνέχεια τους εκπαιδευτικούς;

Να τα ανακαλέσουν αμέσως. Να εξηγήσουν πώς βρήκαν βήμα χρυσαυγίτες να επιμορφώνουν εκπαιδευτικούς και ποιοι ενέκριναν τη «δουλειά» τους. Πόσο πληρώθηκαν και πώς θα ανακτηθούν τα χρήματα που δαπανήθηκαν. Κι αν νιώθει κανείς στο ΙΕΠ της κας Κεραμέως, επιτέλους, την ανάγκη να παραιτηθεί…

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΟΛΜΕ 

Μεγάλη είναι η αναστάτωση και η αγανάκτηση χιλιάδων νεοδιόριστων συναδέλφων που αυτές τις ημέρες λαμβάνουν email οποιαδήποτε ώρα της ημέρας….και της νύχτας(!) από τους επιμορφωτές του ΙΕΠ για τον προγραμματισμό του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών και ΕΕΠ-ΕΒΠ που διοργανώνει το ΙΕΠ στο πλαίσιο προγράμματος του ΕΣΠΑ. Η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί με τη διαδικασία οργάνωσης και ενημέρωσης των εκπαιδευτικών, αλλά και το περιεχόμενό της θα μπορούσε να χαρακτηριστεί γελοία αν δεν ήταν εξοργιστική!

 Απίστευτη προχειρότητα στον προγραμματισμό, τροποποιήσεις-παρατάσεις στα ΦΕΚ λόγω αργοπορίας… απλά για να «ολοκληρωθεί» η επιμόρφωση στα χρονικά όρια του ΕΣΠΑ, μέχρι το τέλος του έτους και να θεωρηθεί ότι πραγματοποιήθηκε. Μηνύματα στα viber, στα email και αποστολή προγραμμάτων που «υποχρεώνουν» τους/τις επιμορφούμενους/ες  να παρακολουθήσουν τις συνεδρίες εκτός εργασιακού ωραρίου, Σαββατοκύριακα, σε ημέρες αργίας, τη Μεγάλη Εβδομάδα κ.ο.κ. Μάλιστα ορισμένοι επιμορφωτές έχουν ξεπεράσει εντελώς τα όρια, φτιάχνουν ομάδες viber με τους/τις επιμορφούμενους/ες  χωρίς καμία συγκατάθεση, στέλνουν μηνύματα οποιαδήποτε ώρα, λες και απευθύνονται σε φίλους/ες τους!

Οι χιλιάδες νεοδιόριστοι/ες εκπαιδευτικοί, έχουν δώσει έναν τεράστιο αγώνα όλα τα προηγούμενα χρόνια για να δουλέψουν και να στηρίξουν το δημόσιο σχολείο, με προσωπικό και οικονομικό κόστος, υπηρετώντας την δημόσια εκπαίδευση σε κάθε γωνιά της χώρας.

Τώρα υποχρεώνονται να γίνουν ξανά «μπαλάκι» στα χέρια του ΙΕΠ και του Υπουργείου. Να προσαρμόσουν τις ζωές και τις υποχρεώσεις τους στη μέση της χρονιάς. Και όλα αυτά για να παρακολουθήσουν, αν και εκπαιδευτικοί της τάξης και της καθημερινής προσπάθειας για χρόνια στα σχολεία, τηλε-ενημερώσεις και τηλε-διαλέξεις αμφιβόλου χρησιμότητας και ποιότητας πολλές από τις οποίες δεν έχουν να συμβάλουν σε τίποτα στην καθημερινή μαθησιακή διαδικασία και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στις τάξεις.

 Ακόμα και το υλικό της επιμόρφωσης είναι παρωχημένο, αντιπαιδαγωγικό και  σε κάποιες περιπτώσεις επικίνδυνο! Χαρακτηρισμοί μαθητών ως «προβληματικοί», «αναρχικοί», «πνεύματα αντιλογίας», χαρακτηρισμοί σχολείων ως «καταυλισμοί στιγματισμένων», ασκήσεις που προωθούν επικίνδυνα στερεότυπα και καλούν εκπαιδευτικούς να χαρακτηρίσουν μαθητές/τριες με μόνο κριτήριο την εμφάνιση τους σε μία εικόνα έρχονται σε πλήρη αντίθεση με κάθε σύγχρονη θεωρία της παιδαγωγικής επιστήμης. Δεν είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύεται η σκοταδιστική κατεύθυνση που προωθεί το ΙΕΠ στην εκπαίδευση. Η «αριστεία» και η «καινοτομία» του υπουργείου Παιδείας είναι η επιστροφή στο Μεσαίωνα!

Αυτή η κατάσταση δεν πάει άλλο!

Στα σχολεία μας δεν υπάρχουν εργαζόμενοι/ες β΄κατηγορίας, χωρίς δικαιώματα. Δεν αντέχουμε άλλη «αναβάθμιση και βελτίωση». Δεν φτάνει που η Κυβέρνηση έχει καταστήσει τους/τις νεοδιόριστους/ες κυριολεκτικά «ομήρους» και αρνείται να προχωρήσει στη μονιμοποίησή τους! Δεν φτάνει που επιχειρεί να τους χρησιμοποιήσει με εκβιαστικό τρόπο για να περάσει τα αντιπαιδαγωγικά και αντιεκπαιδευτικά σχέδιά της, μέσω της λεγόμενης «ατομικής αξιολόγησης», θεωρεί ότι θα τους μετατρέψει και σε άβουλους/ες πειθήνιους/ες εργαζόμενους/ες χωρίς δικαιώματα. Ότι θα είναι διαθέσιμοι/ες όποτε και όπως θέλουν. Τους δηλώνουμε καθαρά, τα σχέδιά τους δεν θα περάσουν!

 Διευκρινίζουμε ότι σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία και συγκεκριμένα την παρ. 2 του άρθρου 47 του ν. 3528/2007, «2. Η εισαγωγική εκπαίδευση είναι υποχρεωτική, τόσο για την υπηρεσία όσο και για τον υπάλληλο. Γίνεται κατά την πρώτη διετία από το διορισμό του υπαλλήλου και έχει ως σκοπό την εξοικείωση του υπαλλήλου με τα αντικείμενα της υπηρεσίας του και τα καθήκοντα του ως δημοσίου υπαλλήλου γενικότερα. Οι αρμόδιες υπηρεσίες υποχρεούνται να φροντίζουν για την πρόβλεψη των αναγκαίων πιστώσεων στον οικείο προϋπολογισμό. Δεν γίνεται προαγωγή υπαλλήλου στον επόμενο του εισαγωγικού βαθμό εάν δεν έχει ολοκληρώσει επιτυχώς την εισαγωγική εκπαίδευση. Ευθύς ως ο υπάλληλος ολοκληρώσει την εισαγωγική εκπαίδευση, η προαγωγή διενεργείται αναδρομικώς με όλες τις συνέπειες.».

Με βάση τα παραπάνω, είναι σαφές ότι η διαδικασία αυτή, δεν έχει, με το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο, καμία σχέση με τη μονιμοποίηση των νεοδιόριστων, ούτε με την «ατομική αξιολόγηση», όπως κάποιοι «πρόθυμοι» διαδίδουν… Ούτε βέβαια με την απόδοση Μ.Κ. και τον μισθό. Αφορά την υποχρεωτική παρακολούθηση, προκειμένου ο εκπαιδευτικός να έχει στον υπηρεσιακό του βίο τη δυνατότητα εξέλιξης, πέρα από τον εισαγωγικό βαθμό, κάτι το οποίο μετά και την παροχή δυνατότητας διεκδίκησης θέσης στελέχους της εκπαίδευσης σε εκπαιδευτικούς πέραν αυτών που κατέχουν τον βαθμό «Α» ελάχιστη πρακτική σημασία φαίνεται να έχει. Η περίπτωση, επομένως, κάποιος να μην συμμετέχει δεν επιφέρει, με το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο, κάποια ποινή.

 Το ΔΣ της ΟΛΜΕ θα διερευνήσει κάθε νομική δυνατότητα για την υπεράσπιση των νεοδιόριστων συναδέλφων και της δημόσιας εκπαίδευσης.

 Απαιτούμε:

 Οι επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών να γίνονται εντός ωραρίου, είτε με απαλλαγή από τα διδακτικά καθήκοντα είτε στα χρονικά διαστήματα, που δεν πραγματοποιούνται μαθήματα (αρχές Σεπτεμβρίου ή μεταξύ της λήξης των μαθημάτων και των εξεταστικών περιόδων) .

Η ύλη των επιμορφώσεων πρέπει να στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα της παιδαγωγικής θεωρίας και να λαμβάνει υπόψη τα σύγχρονα προβλήματα και τις ανάγκες της εκπαιδευτικής πράξης.

 Να απαλλαγούν από τη συγκεκριμένη επιμόρφωση όσοι/ες έχουν παρακολουθήσει παλαιότερα αντίστοιχη με την ίδια θεματική.

 Η ενημέρωση των εκπαιδευτικών να γίνεται έγκαιρα μέσω της υπηρεσιακής οδού. Να σταματήσει η βάναυση παραβίαση του εργασιακού ωραρίου, οι συνεχείς οχλήσεις και πιέσεις, η παραπληροφόρηση και οι ηθικοί εκβιασμοί προς τους συναδέλφους και τις συναδέλφισσες.