Σύμφωνα με το BBC, ελληνικές αρχές φέρονται να έχουν στρατολογήσει μετανάστες, προκειμένου να συμμετέχουν σε επιχειρήσεις επαναπροώθησης άλλων μεταναστών προς την Τουρκία. Σε εσωτερικά έγγραφα που επικαλείται το μέσο, συνοριοφύλακες περιγράφουν ότι η πρακτική αυτή οργανωνόταν και επιβλεπόταν από ανώτερους αξιωματικούς.

Από την πλευρά τους πηγές της ΕΛΑΣ αναφέρουν ότι οι καταγγελίες συνδέονται με ισχυρισμούς για περιστατικά που έλαβαν χώρα επί υπηρεσιακής κυβέρνησης το 2023.

Οι σοβαρές καταγγελίες του BBC

Το BBC συγκέντρωσε μαρτυρίες που κάνουν λόγο για ακραία βία. Μετανάστες καταγγέλλουν ότι γδύθηκαν, ληστεύτηκαν, ξυλοκοπήθηκαν και σε ορισμένες περιπτώσεις υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση. Σε εσωτερική κατάθεση, συνοριοφύλακας φέρεται να ανέφερε ότι υπήρχαν πληροφορίες για βιασμούς γυναικών από τους λεγόμενους «μισθοφόρους».

Η περιοχή του Έβρου, που αποτελεί εξωτερικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι έντονα στρατιωτικοποιημένη και παρακολουθείται στενά. Σύμφωνα με πηγή της αστυνομίας που επικαλείται το BBC, «δεν υπάρχει αξιωματικός που να υπηρετεί στον Έβρο και να μην γνωρίζει ότι πραγματοποιούνται επαναπροωθήσεις».

Οι «μισθοφόροι», σύμφωνα με τα στοιχεία, είναι οι ίδιοι μετανάστες – κυρίως από χώρες όπως η Συρία, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν – οι οποίοι φέρονται να ανταμείβονται με χρήματα, κινητά τηλέφωνα ή ακόμη και έγγραφα που τους επιτρέπουν να συνεχίσουν το ταξίδι τους εντός Ελλάδας.

Σε περιστατικό που εξετάστηκε από το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex, τον Ιούνιο του 2023, ομάδα 10 έως 20 ατόμων φέρεται να ενεργούσε υπό την καθοδήγηση Ελλήνων αξιωματικών. Σύμφωνα με την έκθεση, οι μετανάστες υπέστησαν σωματική και λεκτική κακοποίηση, απειλές βιασμού και θανάτου, καθώς και εξαναγκαστική επιστροφή στην Τουρκία.

Οι ελληνικές αρχές αρνούνται τις κατηγορίες, ενώ δεν απάντησαν αναλυτικά στα ερωτήματα του BBC. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε στο μέσο ότι δεν γνώριζε τις συγκεκριμένες καταγγελίες, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της και ότι η Ευρώπη δεν θα επαναλάβει τα «λάθη» του παρελθόντος σε σχέση με τη μαζική είσοδο μεταναστών.

Η Frontex, από την πλευρά της, απορρίπτει ότι αγνοεί πιθανές παραβιάσεις δικαιωμάτων, τονίζοντας ότι συμβάλλει στη νόμιμη διαχείριση των συνόρων.

Μαρτυρίες μεταναστών που συγκέντρωσε το BBC περιγράφουν ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες. Σύρια γυναίκα ανέφερε ότι συνελήφθη με την οικογένειά της και παραδόθηκε σε μασκοφόρους άνδρες, οι οποίοι αφαίρεσαν προσωπικά αντικείμενα και τους μετέφεραν στον ποταμό Έβρο. Εκεί, όπως κατήγγειλε, εξαναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Τουρκία, ενώ η κόρη της υπέστη ταπεινωτική μεταχείριση.

Άλλος μετανάστης δήλωσε ότι ξυλοκοπήθηκε μέχρι λιποθυμίας και μεταφέρθηκε μαζί με δεκάδες άλλους υπό ασφυκτικές συνθήκες, πριν οδηγηθούν στο ποτάμι και εξαναγκαστούν να επιβιβαστούν σε βάρκες.

Πρώην εμπλεκόμενος, που μίλησε στο BBC, υποστήριξε ότι στρατολογήθηκε υπό πίεση και εξαναγκάστηκε να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις επαναπροώθησης. Όπως ανέφερε, οι αρμοδιότητές του περιλάμβαναν τη μεταφορά μεταναστών και την καταστροφή αντικειμένων για την εξαφάνιση αποδεικτικών στοιχείων.

Σε πειθαρχική διαδικασία το 2024, συνοριοφύλακες φέρονται να παραδέχθηκαν τη χρήση τέτοιων ομάδων, κάνοντας λόγο για «boatmen» και περιγράφοντας ακόμη και χρήση κωδικοποιημένων μηνυμάτων για τον συντονισμό επιχειρήσεων.

Η Ελληνική Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου κάνει λόγο για περισσότερα από 100 περιστατικά φερόμενων επαναπροωθήσεων στην περιοχή του Έβρου από το 2020, ενώ νομικές προσφυγές για σοβαρές παραβιάσεις, συμπεριλαμβανομένων καταγγελιών για βιασμό, εξετάζονται σε ευρωπαϊκά δικαστήρια.

Η απάντηση από την ΕΛΑΣ

Πηγές της ΕΛΑΣ τονίζουν ότι «οι καταγγελίες που δημοσιεύονται σε διεθνές μέσο ενημέρωσης και αφορούν τα χερσαία σύνορα της χώρας, συνδέονται με ισχυρισμούς για περιστατικά που έλαβαν χώρα επί υπηρεσιακής κυβέρνησης το 2023».

Σημειώνουν παράλληλα «ότι οι ελληνικές Αρχές έχουν τοποθετηθεί κατ’ επανάληψη τα τελευταία χρόνια επί αντίστοιχων ισχυρισμών, με σαφήνεια και τεκμηρίωση.

Η πάγια θέση της Ελληνικής Αστυνομίας είναι ξεκάθαρη: η προστασία των συνόρων της χώρας πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς, ενωσιακού και εθνικού δικαίου, με πλήρη σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχες εκθέσεις και δημοσιεύματα βασίζονται κατά κύριο λόγο σε μαρτυρίες και δευτερογενή στοιχεία, τα οποία δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθούν, ενώ η αξιολόγησή τους στηρίζεται συχνά στη σύγκλιση καταγγελιών και όχι σε αποδεικτικά δεδομένα.

Σε κάθε περίπτωση, οι εν λόγω καταγγελίες λαμβάνονται σοβαρά υπόψιν, αξιολογούνται και διερευνώνται άμεσα και θεσμικά, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τους μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας που λειτουργούν τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Υπενθυμίζεται ότι, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών αποτελεί σύνθετη πρόκληση, ιδίως σε περιοχές αυξημένης πίεσης, όπως τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα ανταποκρίνεται σε αυτή την ευθύνη με συνέπεια, διασφαλίζοντας παράλληλα την τήρηση της νομιμότητας και των διεθνών υποχρεώσεών της. Παράλληλα, οι αρμόδιες Αρχές παραμένουν στη διάθεση κάθε θεσμικού φορέα για την παροχή στοιχείων και τη συνδρομή σε κάθε διαδικασία που αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαφάνειας και της αντικειμενικής αποτύπωσης των πραγματικών δεδομένων» καταλήγουν από την ΕΛΑΣ.

Το νέο πιλοτικό πρόγραμμα επεξεργάζεται η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Μεταναστών και Προσφύγων (BAMF) και έρχεται ως συνέχεια του προγράμματος «Helios», που έληξε το περασμένο φθινόπωρο. Το νέο πρόγραμμα φαίνεται ότι ξεκίνησε τις διαδικασίες του από τον Ιανουάριο του 2025.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα θα είναι σε πρώτη φάση εθελοντική, αλλά θα επιδιωχθούν και υποχρεωτικές επιστροφές, όπως αναφέρει το γερμανικό περιοδικό.

Στο δημοσίευμα του Spiegel σημειώνεται ότι όσοι επιστρέφουν, θα λαμβάνουν υποστήριξη από τις ελληνικές Αρχές μέσω ειδικού προγράμματος παροχής ενίσχυσης για στέγαση, σίτιση και κοινωνική συμβουλευτική.

Σε μεταγενέστερο στάδιο, κατά το γερμανικό περιοδικό, θα εντάσσονται σε ειδικό πρόγραμμα ένταξης προς εκμάθηση της γλώσσας και αναζήτησης εργασίας.

Στόχος είναι να επιστρέψουν άτομα που έχουν λάβει ήδη καθεστώς προστασίας στην Ελλάδα τα τελευταία δύο έτη, η ηλικία κυμαίνεται μεταξύ 19-49 ετών και είναι ικανά προς εργασία.

Η οργάνωση και χρηματοδότηση της αναχώρησης θα πραγματοποιηθεί από τα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας. Τα έξοδα του προγράμματος στην Ελλάδα θα καλυφθούν αρχικά από κονδύλια της ΕΕ και στην συνέχεια από την ελληνική κυβέρνηση.

Για τις γερμανικές αρχές είναι σημαντικό να δημιουργηθούν μέσω το προγράμματος οι κατάλληλες συνθήκες από νομική άποψη για την επαναπροώθηση προσφύγων, καθώς δικαστικές αποφάσεις στο παρελθόν έχουν ακυρώσει την επιστροφή λόγω «κακών συνθηκών διαβίωσης» στη χώρα.

Ειδικότερα, μιλώντας στην εκπομπή της Κάτιας Μακρή και του Μάνου Νιφλή στον «Real FM» και αναφερόμενος στα push backs μεταναστών, για τα οποία κατηγορείται το ελληνικό λιμενικό από τα διεθνή ΜΜΕ ο Νίκος Παναγιωτόπουλος υποστήριξε μεταξύ άλλων ότι τώρα το Λιμενικό Σώμα δεν κάνει επαναπροωθήσεις αλλά «ενδεχομένως να έχουν υπάρξει στο παρελθόν»

«Είναι γεγονός και τώρα τελευταία βλέπω μια έξαρση δημοσιευμάτων και ρεπορτάζ και στο Εξωτερικό αλλά και στο εσωτερικό από κάποια κανάλια που πλέον «ανακάλυψαν» και κάνουν ρεπορτάζ μεγάλης διάρκειας για το μεταναστευτικό, που δεν είχαμε προσφάτως. Εγώ καταλαβαίνω ότι αυτό το πρόβλημα, από τη στιγμή που έχει αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες που υφίστατο το πρόβλημα, έχει κάποια δημοσιότητα. Από εκεί και πέρα δεν πρέπει να φτάνουμε στο σημείο να δημιουργούμε όρους δυσφήμισης της χώρας. Για το BBC, ειδικότερα, είχα πει ότι στο πλαίσιο μιας αντικειμενικής διερεύνησης όλης αυτής της υπόθεσης, η οποία δεν είναι πρόσφατη, καλό θα ήταν να λαμβάνεται υπόψη και η θέση των ελληνικών Αρχών, όχι μόνο των τουρκικών ή οι απόψεις κάποιων εκπροσώπων ΜΚΟ. Αν θέλουμε να είμαστε αντικειμενικοί και πλήρεις στην υπόθεση που καλύπτουμε», είπε αρχικά ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου.

Και πρόσθεσε: «Επαναπροωθήσεις ενδεχομένως να έχουν υπάρξει στο παρελθόν. Θεωρώ η στάση αυτή του λιμενικού ότι το τελευταίο διάστημα αυτό έχει αλλάξει, δεν υπάρχουν δηλαδή επαναπροωθήσεις»!

«Πάντα το λιμενικό και οι Αρχές φύλαξης των συνόρων έχουν υποχρέωση να φυλάξουν τα σύνορα της χώρας σε στεριά και θάλασσα και παράλληλα έχουν υποχρέωση να μην αφήνουν κανένα να κινδυνεύσει στη θάλασσα. Σε αυτό το πλαίσιο έχουν σώσει χιλιάδες κόσμο. Έχουν συμβεί βέβαια και δυσάρεστα όπως το ναυάγιο της Πύλου για το οποίο επίσης έχουν στοχοποιηθεί οι ελληνικές Αρχές. Για όλα αυτά έχουν γίνει έρευνες και έχουν καταλήξει σε πορίσματα. Οφείλουμε να λάβουμε υπόψη τα πορίσματα και όπου υπάρχει καταγγελία οφείλουμε να την διερευνούμε», κατέληξε.

Στις πάνω από 120 σελίδες, που περιέχουν 20 καταθέσεις μαρτύρων και τα πορίσματα μιας πολύμηνης έρευνας, καταγράφονται πιέσεις των ελληνικών αρχών σε αξιωματικούς της FRONTEX για να συγκαλύψουν επαναπροωθήσεις, η προς τούτο απόσυρση του αεροσκάφους επιτήρησης από το Αιγαίο, και προσπάθεια στο εσωτερικό της FRONTEX να αποκλειστεί από την εσωτερική πληροφόρηση το τμήμα προστασίας δικαιωμάτων (FRO). Το πλήρες κείμενο της έκθεσης εδώ, 

Συγκεκριμένα, το Αρχηγείο διαψεύδει κατηγορηματικά την ανακοίνωση της Τουρκικής Ακτοφυλακής που αναφέρεται σε φερόμενη εμπλοκή της Ελληνικής Ακτοφυλακής σε περιστατικό υποτιθέμενης επαναπροώθησης που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο έξι αλλοδαπών στην θαλάσσια περιοχή της Μαρμαρίδας, εντός Τουρκικών Χωρικών Υδάτων.

Τι ισχυρίζεται η Τουρκία

Οι αναφορές από τα τουρκικά ΜΜΕ και την ακτοφυλακή της γειτονικής χώρας, που κυκλοφόρησαν το απόγευμα της Τρίτης, έκαναν λόγο για «επαναπροωθώσεις μεταναστών από την Ελλάδα», οι οποίες είχαν σαν συνέπεια τον θάνατο «έξι ανθρώπων, μεταξύ των οποίων δυο βρέφη, τρία παιδιά και μια γυναίκα».

Στο θέμα που αναπαράγουν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, αναφέρεται πως «παράτυποι μετανάστες απωθήθηκαν στα τουρκικά χωρικά ύδατα στα ανοικτά των ακτών του Αιγαίου από ελληνικά στοιχεία».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Διοίκησης του Λιμενικού Σώματος της Τουρκίας, «στις 00.10 της Τρίτης, δυο σκάφη του Λιμενικού αναπτύχθηκαν μετά από πληροφορία ότι υπήρχε ομάδα παράτυπων μεταναστών σε σωσίβιες λέμβους στα ανοικτά της Μαρμαρίδας. Τα πληρώματα διέσωσαν 66 παράτυπους μετανάστες σε 3 σωσίβιες λέμβους».

«Σύμφωνα με τις πληροφορίες που ελήφθησαν από τους παράτυπους μετανάστες, ένα ελικόπτερο του λιμενικού, ένα αεροπλάνο και ένα σκάφος κατευθύνθηκαν στην περιοχή αφού έγινε γνωστό ότι οι μετανάστες απωθήθηκαν στα τουρκικά χωρικά ύδατα μέσα σε σωσίβιες λέμβους από τα ελληνικά στοιχεία. Ως αποτέλεσμα των προσπαθειών έρευνας και διάσωσης, διασώθηκαν άλλοι 7 παράτυποι μετανάστες που βρίσκονταν σε μια ημιβυθισμένη σωσίβια σχεδία και εντοπίστηκαν οι σοροί 6 μεταναστών, μεταξύ των οποίων 2 μωρά, 3 παιδιά και μια γυναίκα» ανέφερε η ενημέρωση του τουρκικού Λιμενικού.

Αγνοούνται ακόμα 5 πρόσφυγες

Παράλληλα, έγινε γνωστό πως βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνες για άλλους πέντε μετανάστες, μεταξύ των οποίων και δυο βρέφη.

Κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας με τους παράτυπους μετανάστες, δηλώθηκε ότι οι άνθρωποι αυτοί ξεκίνησαν από τον Λίβανο στις 10 Σεπτεμβρίου με ξύλινη βάρκα μήκους 15 μέτρων για να πάνε στην Ιταλία, ζήτησαν βοήθεια από τις ελληνικές δυνάμεις ασφαλείας αφού ξέμειναν από καύσιμα στα ανοιχτά της Ρόδου χθες, και επιβιβάστηκαν στο σκάφος του ελληνικού λιμενικού σώματος, που έφτασε στην περιοχή. Όπως αναφέρει η ενημέρωση των Τούρκων, μετά την παραλαβή τους «τοποθετήθηκαν σε συνολικά 4 σωσίβιες λέμβους σε σημείο κοντά στα τουρκικά χωρικά ύδατα και αφέθηκαν στην τύχη τους».

Τα θέματα που θα βρεθούν στην κορυφή των επαφών παραμένουν ωστόσο λίγο-πολύ τα ίδια. Ίσως το μόνο που έχει αλλάξει έκτοτε είναι ότι η Τουρκία έχει άρει την απειλή βέτο για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ – εκκρεμεί βέβαια η κύρωση της συμφωνίας από το τουρκικό κοινοβούλιο. Κατά τα λοιπά η πολιτική και διπλωματική ατζέντα παραμένει βαριά: πόλεμος στην Ουκρανία, παροχή στρατιωτικής βοήθειας, επισιτιστική κρίση αλλά και οι τεταμένες ελληνοτουρκικές σχέσεις, με την ασφάλεια στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου να διατρέχει κινδύνους και τη νέα τουρκική επιθετικότητα να αμφισβητεί πλέον ευθέως την ελληνική εδαφική ακεραιότητα μέχρι την Κρήτη και να προκαλεί έντονη ανησυχία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα όμως δίνει η Αναλένα Μπέρμποκ και στο κεφάλαιο του προσφυγικού, τόσο κατά την επίσκεψή της στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία. Η συνεργασία στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης και η αλληλεγγύη είναι πάντα στην πρώτη γραμμή των επαφών. Στο μεταξύ όμως και η διερεύνηση πολιτικών και ενδεχομένως ποινικών ευθυνών για πρακτικές παράνομων επαναπροωθήσεων αλλά και εκμετάλλευσης προσφύγων στα εξωτερικά σύνορα, θέματα στα οποία η Γερμανίδα υπ. Εξωτερικών δίνει έμφαση όπως μας προϊδέασε πρόσφατα μέσω ενός tweet για την κατάσταση στην περιοχή του Έβρου και του ισπανικού θύλακα Μελίγια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η κ. Μπέρμποκ έχει προγραμματίσει να συναντηθεί με κλιμάκο της Frontex στον Πειραιά, αποφεύγει, ωστόσο, να συναντηθεί με την ηγεσία του Λιμενικού λόγω της εκκρεμότητας σχετικά με τις καταγγελίες για τις επαναπροωθήσεις.

Μπέρμποκ: Η Ελλάδα θα έχει την αλληλεγγύη της Γερμανίας

Με πονάει να ακούω πόσο βαθιά είναι μέχρι σήμερα τα τραύματα, τα οποία προκάλεσαν όχι μόνον κάποιες αποφάσεις χρηματοοικονομικής πολιτικής, αλλά και ενέργειες ορισμένων πολιτικών στις σχέσεις μεταξύ Βερολίνου και Αθήνας, αλλά και στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων» λέει, σε άρθρο της στα “Νέα”, η Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ, εν όψει της άφιξής της στην Ελλάδα.

Η κ. Μπέρμποκ θα έχει την Παρασκευή συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και με τον υπουργό Εξωτερικών, Νίκο Δένδια.
Η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, μιλώντας στην εφημερίδα «Τα Νέα», αναφέρεται και στην Τουρκία: «Δεν επιτρέπονται στρατιωτικές απειλές μεταξύ εταίρων του ΝΑΤΟ» λέει και καλεί την Τουρκία να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο, ενώ υπόσχεται αλληλεγγύη της Γερμανίας προς την Ελλάδα.

Σημειώνει ότι παρά τα τραύματα που άφησαν οι χειρισμοί κατά την περίοδο της ελληνικής κρίσης, θέλει να γίνει στροφή στο μέλλον, σε κοινές πρωτοβουλίες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που γίνεται ακόμη πιο επιτακτική με την επίκαιρη ενεργειακή κρίση.

Συνάντηση και με τον Κυριάκο Μητσοτάκη

Πρώτη στάση της Αναλένα Μπέρμποκ είναι λοιπόν η Αθήνα και πρώτο της μέλημα να αποτίσει φόρο τιμής στα θύματα της ναζιστικής κατοχής, με επισκέψεις σε ιστορικά σημεία της ελληνικής πρωτεύουσας. Μάλιστα είναι η δεύτερη Πράσινη πολιτικός και μέλος της συγκυβέρνησης που μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα επισκέπτεται ιστορικά μνημεία του Β‘ Παγκοσμίου Πολέμου στην Αθήνα, υπενθυμίζοντας τις ναζιστικές θηριωδίες στην Ελλάδα. Η κουλτούρα μνήμης και συγκεκριμένα η ανάδειξη αυτού του ακανθώδους κεφαλαίου των ελληνογερμανικών σχέσεων αποτελούν στόχους της γερμανικής κυβέρνησης, που είχαν συμπεριληφθεί και στην κυβερνητική συμφωνία μεταξύ Σοσιαλδημοκρατών, Πρασίνων και Φιλελευθέρων.

Η πρώτη ημέρα του ταξιδιού περιλαμβάνει επίσης επίσκεψη σε προσφυγικό κέντρο έξω από την Αθήνα, επαφές με εκπροσώπους ανεξάρτητων ΜΚΟ και ακτιβιστών αλλά και των αρμόδιων για τη φύλαξη των συνόρων αρχών. Για την Αναλένα Μπέρμποκ η διαχείριση της προσφυγικής κρίσης είναι ζήτημα εξωτερικής πολιτικής αλλά και μιας λελογισμένης πολιτικής ασφάλειας που θέτει στο επίκεντρο την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι πολιτικές επαφές σε ανώτατο επίπεδο, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον ομόλογό της Νίκο Δένδια αναμένονται το πρωί της Παρασκευής, με την ενεργειακή κρίση αλλά και τα ελληνοτουρκικά στο επίκεντρο. Είναι γενονός ότι η Γερμανία τελευταία, παρά τις ατυχείς δηλώσεις εκπροσώπων τύπου, κατέστησε σαφές από το Βερολίνο ότι δεν πρόκειται να ανεχτεί αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών της ΕΕ. Αυτό που ενδεχομένως μπορεί να αναμένει κανείς στην κοινή συνέντευξή τύπου με τον Νίκο Δένδια την Παρασκευή είναι μια επανάληψη των διατυπώσεων αυτών με ξεκάθαρα λόγια. Ανοιχτό παραμένει βέβαια το ζήτημα της πώλησης τουρκικών υποβρυχίων προς την Τουρκία, ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα που κατά τη γερμανική κυβέρνηση έχει συνομολογηθεί στο παρελθόν και συνεχίζει να βρίσκεται σε ισχύ. Ενδιαφέρον έχουν επίσης ενδεχόμενες διευκρινίσεις της Αν. Μπέρμποκ για πιθανή γερμανική διαμεσολάβηση της Γερμανίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας: υπό ποια μορφή και με ποιες κόκκινες γραμμές.

Η «συνολική εικόνα» στο επίκεντρο των επαφών στην Τουρκία

Στην Τουρκία η Αναλένα Μπέρμποκ θα έχει αντίστοιχες επαφές με τον ομόλογό της Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Κωνσταντινούπολη, αργά το απόγευμα της Παρασκευής, όπου θα δώσουν επίσης κοινή συνέντευξη τύπου. Η επιλογή της Κωνσταντινούπολης την τελευταία στιγμή ίσως να μην είναι τυχαία, δεδομένου ότι μόλις την Τετάρτη εγκαινιάστηκε το νέο κέντρo παρακολούθησης των εξαγωγών ουκρανικών σιτηρών, βάσει της συμφωνίας που επιτεύχθηκε μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και του ΟΗΕ, στην οποία φαίνεται ότι έχει συμβάλει και η Τουρκία. Για την Τουρκία η κίνηση αυτή θεωρείται σημαντική επιτυχία για την υπέρβαση της επισιτιστικής κρίσης.

Εκτός των ελληνοτουρκικών ζητημάτων και του «θερμού» καλοκαιριού που ήδη διανύουν οι δύο χώρες,με την Τουρκία μάλιστα να εξαγγέλλει την αποστολή νέου ερευνητικού πλοίου στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου μετά τους πρόσφατους «κόκκινους» χάρτες του αν. Αιγαίου, στο επίκεντρο της επίσκεψης Μπέρμποκ αναμένεται να βρεθεί και η κατάσταση στη βόρεια Συρία και συγκεκριμένα οι τουρκικές επιθέσεις σε αυτόνομες κουρδικές περιοχές. Μάλιστα λίγο πριν από το ταξίδι της στην Τουρκία, η Αναλένα Μπέρμποκ δέχεται πίεση από τη νεολαία των Πρασίνων, με την αντιπρόεδρο της κομματικής νεολαίας Σάρα Λι Χάινριχ να ζητά από τη Γερμανίδα υπ. Εξωτερικών μέσω της εφημερίδας ΤΑΖ μια ξεκάθαρη καταδίκη της τουρκικής επιθετικότητας στην περιοχή.

Το ταξίδι της Γερμανίδας υπΕξ ολοκληρώνεται το Σάββατο 30 Ιουλίου στην Άγκυρα, όπου θα έχει επαφές με εκπροσώπους της τουρκικής αντιπολίτευσης αλλά και εκπροσώπους οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ώστε να σχηματίσει από κοντά συνολική εικόνα για την κατάσταση στη χώρα, ενόψει των προεδρικών εκλογών την επόμενη χρονιά. Το ταξίδι θα κλείσει με επίσκεψη σε τουρκικό προσφυγικό κέντρο κοντά στην Άγκυρα.

Πηγή: DW

Σύμφωνα με αναφορές από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και συνεντεύξεις που διεξήγαγε το Al Jazeera με τέσσερις επιζώντες παράνομης απέλασης, η πρακτική είναι συστηματικό μέρος των επιχειρήσεων απώθησης της Ελλάδας για πολύ περισσότερο από ένα χρόνο.

Οι άνδρες, που αναφέρονται ως «πληρεξούσιοι» και «βοηθητική αστυνομία» σε πρόσφατη έκθεση του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, φαίνεται να είναι υπεύθυνοι για την κωπηλασία με βάρκες στον ποταμό Έβρο, που χωρίζει την Ελλάδα από την Τουρκία, καθώς και για την έρευνα και μερικές φορές τον ξυλοδαρμό προσφύγων και μετανάστες κατά τις απελάσεις.

Εκατοντάδες αναφορές που συλλέχθηκαν από οργανώσεις έχουν τεκμηριώσει την πρακτική, ωστόσο, τα στοιχεία καθώς και η πρόσβαση στους «πληρεξούσιους» είναι περιορισμένη.

Ως εκ τούτου, έχουν προσκομιστεί στοιχεία από μετανάστες που μίλησαν με τους άνδρες αυτούς κατά τη διάρκεια των απελάσεων τους, και από εκείνους που ισχυρίζονται ότι τους προσφέρθηκε αυτή η εργασία από την αστυνομία, αλλά την απέρριψαν.

Ενώ οι ακριβείς διευθετήσεις που έγιναν μεταξύ της αστυνομίας και των υπηκόων τρίτων χωρών παραμένουν ασαφείς, αναφορές καταγγέλλουν ότι οι «πληρεξούσιοι» κάνουν τη δουλειά με αντάλλαγμα ταξιδιωτικά έγγραφα, καθώς και αντικείμενα όπως τηλέφωνα και ρούχα που κλάπηκαν από αυτούς που απωθήθηκαν.

Εργασία για άσυλο

Ο Αλί [το όνομα άλλαξε για να προστατεύσει την ταυτότητά του] είπε στο Al Jazeera ότι του προσφέρθηκε αυτή η αποστολή από Έλληνα αστυνομικό τον Δεκέμβριο του 2020.

Ο 27χρονος Αλγερινός εργαζόταν ως οδηγός λαθρέμπορου στα σύνορα Τουρκίας-Ελλάδας και συνελήφθη από την αστυνομία στην Ελλάδα προτού συλληφθεί και μεταφερθεί στον ποταμό Έβρο.
Όπως αφηγείται, στην όχθη του ποταμού, ένας αστυνομικός τον πήρε στην άκρη και μίλησε μαζί του στα τούρκικα.

«Με ρώτησε αν ήθελα να δουλέψω μαζί τους για ένα μήνα, το πολύ δύο μήνες, όχι για χρήματα, αλλά θα έπαιρνα άσυλο», είπε ο Αλί. «Μου είπε επίσης ότι μπορούσα να πάρω ο,τιδήποτε αφαιρέθηκε από τους ανθρώπους που απωθήθηκαν».

Όταν ο Αλί αρνήθηκε την προσφορά, είπε ότι ο αξιωματικός χτύπησε τα πόδια του με ένα κλαδί δέντρου. «Με χτύπησε τόσο πολύ που δεν μπορούσα να περπατήσω», είπε ο Αλί, προσθέτοντας ότι αρνήθηκε επειδή δεν ήθελε να ζητήσει άσυλο εκτός κανονικών διαδικασιών.

«Γνωστό μυστικό»

Οργανώσεις δικαιωμάτων στην Ελλάδα και την Τουρκία λένε ότι άρχισαν να ακούν αναφορές για εμπλοκή υπηκόων τρίτων χωρών σε παράνομες απωθήσεις τον Αύγουστο του 2020 περίπου.

Η Hope Barker, επικεφαλής αναλύτρια πολιτικής για το Border Violence Monitoring Network (BVMN), ένα ανεξάρτητο δίκτυο που παρακολουθεί τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είπε ότι αυτό φαίνεται να έχει γίνει το «μοναδικό μέσο» στο πέρασμα του ποταμού Έβρου από την Ελλάδα στην Τουρκία, και συχνά οι υπήκοοι τρίτων χωρών είναι μέλη των ομάδων διέλευσης και οι ίδιοι αιτούντες άσυλο.

Επισημαίνει παράλληλα ότι το BVMN δεν μπόρεσε να επαληθεύσει τις πληροφορίες μέσω μαρτυριών από πρώτο χέρι, ωστόσο, «φαίνεται ότι είναι γνωστό μυστικό στην περιοχή του Έβρου αυτή η πρακτική».

Ο Aziz Amari, ένας 22χρονος Τυνήσιος, είπε στο Al Jazeera ότι έχει δει Αφγανούς, Σύρους και Πακιστανούς άνδρες να βοηθούν την ελληνική αστυνομία να απωθήσει ανθρώπους πίσω στην Τουρκία. Ο ίδιος, όπως είπε, έχει απωθηθεί από την Ελλάδα 14 φορές από τον Οκτώβριο του 2020 και έχει δει αυτούς τους άνδρες να συνεργάζονται με την αστυνομία σχεδόν κάθε φορά.

Σύμφωνα με την περιγραφή του, οι μετανάστες εργάζονταν στο χώρο κράτησης όπου και ο ίδιος κρατήθηκε στην περιοχή του Έβρου της Ελλάδας. Πρόσθεσε ότι οι ίδιοι άνδρες τον χτύπησαν όταν βρίσκονταν στην όχθη του ποταμού.

«Οι Αφγανοί τους βοηθούσαν [την ελληνική αστυνομία] να φέρουν ανθρώπους στις βάρκες και να τους οδηγήσουν πίσω», είπε. «Πολλές φορές έπρεπε να μας χτυπήσουν». Τον ίδιο, όπως περιγράφει, τον ανάγκασαν, ημίγυμνο, να μπει σε μια βάρκα και τον πήγαν στα μισά του δρόμου πέρα από το ποτάμι. Από εκεί αναγκάστηκε να κολυμπήσει. Πρόσθεσε ότι πολλοί στην ομάδα δεν ήξεραν κολύμπι: «Έπρεπε να τους βοηθήσουμε να περάσουν… Θα πέθαιναν. Είδα ανθρώπους που πέθαναν σε ένα προηγούμενο ταξίδι».

Ο Faisal Daqouri, 50 ετών, καθηγητής αγγλικής φιλολογίας από τη Χασάκε στη Συρία, είπε ότι είδε τέσσερις άνδρες που «μιλούσαν αραβικά» να χειρίζονται τις βάρκες που χρησιμοποιούσαν για να εξαναγκάσουν τους ανθρώπους να διασχίσουν τον ποταμό Έβρο κατά τη διάρκεια μιας βίαιης απώθησης στις 25 Μαΐου φέτος.

«Ήταν από τη Συρία και λάμβαναν εντολές από τους Έλληνες αξιωματικούς…», είπε, προσθέτοντας ότι μπορούσε εύκολα να αναγνωρίσει τις προφορές τους, αφού και ο ίδιος είναι από τη Συρία.
Τον ίδιο δεν τον χτύπησαν επειδή ήταν Σύριος. Ωστόσο, δήλωσε ότι ξυλοκοπήθηκε άγρια από την αστυνομία.

Ο Daqouri ανέφερε ότι περίπου 200 άτομα από τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ απωθήθηκαν δίπλα του, όλοι φορούσαν μόνο εσώρουχα και πουκάμισα, και ότι γυναίκες και μικρά παιδιά ήταν μεταξύ της ομάδας.

Ο Reyner Enseñat Sanchez, 38 ετών, γιατρός από την Αβάνα της Κούβας, δεν είχε πάει ποτέ στην Τουρκία πριν απελαθεί τον Οκτώβριο του 2021.

Είπε ότι είδε άνδρες που «έμοιαζαν με Άραβες» να φορούν καμουφλάζ και μπαλακλάβες κατά την απέλασή του στην Τουρκία και ότι οι άντρες αυτοί ήταν υπεύθυνοι για τη φόρτωση ανθρώπων και την κωπηλασία στις βάρκες.

Έλλειψη πρόσβασης στο άσυλο

Σύμφωνα με την Mobile Info Team, μια ΜΚΟ που υποστηρίζει τους αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα, η πρακτική συνδέεται με την περιορισμένη πρόσβαση στο άσυλο και την αυξανόμενη εκμετάλλευση προσφύγων και μεταναστών.

Η Manon Louis, υπεύθυνη υπεράσπισης της Mobile Info Team, είπε ότι η προφανής υπόσχεση ταξιδιωτικών εγγράφων σε αντάλλαγμα για την εργασία καταδεικνύει την «εκμετάλλευση ευάλωτων ατόμων που δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στην προστασία μέσω ενός ασφαλούς συστήματος ασύλου».

Πρόσθεσε μάλιστα ότι υπάρχουν πλέον τρεις δρόμοι για άσυλο στην ηπειρωτική Ελλάδα, ένας από αυτούς είναι η εγγραφή στο Φυλάκιο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στην περιοχή του Έβρου.

Μια πρόσφατη έκθεση που δημοσιεύθηκε από την ομάδα πληροφοριών Mobile δείχνει ότι το 71 τοις εκατό των ατόμων που απωθήθηκαν συνελήφθησαν σε αυτήν την περιοχή, «καθιστώντας την ανασφαλή και μη βιώσιμη επιλογή» να ταξιδέψουν εκεί για να δηλώσουν αξίωση.

Η Natalie Gruber, ιδρύτρια της Josoor, μιας ΜΚΟ που υποστηρίζει τους επιζώντες από τις επαναπροωθήσεις στην Τουρκία, χαρακτήρισε τη συμμετοχή υπηκόων τρίτων χωρών σε απωθήσεις «αηδιαστική».

Πρόσθεσε ότι η πρακτική εκμεταλλεύεται την απελπισία των ανθρώπων και έρχεται σε τεράστια αντίθεση με την υποδοχή των Ουκρανών προσφύγων: «Αυτό το δικαίωμα έχει αφαιρεθεί εντελώς από όλους όσοι εισέρχονται στη χώρα που δεν είναι Ουκρανοί, αλλά… εκείνοι που συνεργάζονται για την παραβίαση αυτού του δικαιώματος για όλους τους άλλους, απονέμονται με άσυλο».

Το Al Jazeera επικοινώνησε με τον επικεφαλής του γραφείου Τύπου του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου στην Ελλάδα σχετικά με τους ισχυρισμούς, το οποίο αναφέρθηκε στην επίσημη απάντηση του υπουργείου στην έκθεση του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του.

Η απάντηση διαψεύδει τους ισχυρισμούς και εκφράζει «σοβαρή ανησυχία και θλίψη για την ποιότητα της έκθεσης [της HRW]».

Αναφέρει επίσης ότι η αναφερόμενη εμπλοκή υπηκόων τρίτων χωρών «μοιάζει μάλλον με συγκρούσεις και επίλυση διαφορών μεταξύ δικτύων λαθρεμπορίας» και ότι οι πρακτικές «δεν ανταποκρίνονται στις τυπικές διαδικασίες λειτουργίας των ελληνικών αρχών και του Frontex».

Η επιστολή από το αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας, ως απάντηση στην έκθεση της Human Rights Watch τον Απρίλιο, ανέφερε επίσης ότι ακολουθούνται «τυποποιημένες διαδικασίες» και ότι η Ελληνική Αστυνομία διατηρεί «ήθος και σεβασμό» για τα θεμελιώδη δικαιώματα των υπηκόων τρίτων χωρών.

Καλεί για έρευνα

Η Μάρθα Ρούσσου, από τη Διεθνή Επιτροπή Διάσωσης (IRS) είπε ότι η οργάνωσή της, μαζί με άλλες ομάδες, ζητά εδώ και καιρό μια ανεξάρτητη έρευνα για τις επαναπροώθησεις στην Ελλάδα.

«Πιστεύουμε ότι η Επιτροπή [ΕΕ] θα πρέπει να ασκήσει πίεση στην Ελλάδα για να δημιουργήσει έναν πραγματικά ανεξάρτητο μηχανισμό παρακολούθησης των συνόρων», επισημαίνει.

Ο Ειδικός Εισηγητής για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών παρουσίασε μια έκθεση στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών τον Ιούνιο του 2021, αναφέροντας πολυάριθμες αναφορές για απωθήσεις από τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας.

Αυτό περιλάμβανε τη «συλλογική απέλαση δεκάδων χιλιάδων μεταναστών και αιτούντων άσυλο» από την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των αστικών περιοχών, των κέντρων κράτησης και των κέντρων υποδοχής. Μεταξύ των συστάσεων της έκθεσης, είναι η «διεξοδική διερεύνηση» των ισχυρισμών για απωθήσεις και η «δημιουργία αποτελεσματικών ανεξάρτητων μηχανισμών παρακολούθησης».

Πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου απαντούν μέσω του ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η συγκεκριμένη έκθεση «δεν στηρίζεται σε πρωτογενή έρευνα, αλλά αναπαράγει παλαιότερα ευρήματα έκθεσης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, δημοσιεύματα ξένων μέσων ενημέρωσης, καθώς και υποδείξεις λοιπών ΜΚΟ, που ήδη εξετάζονται ενδελεχώς ως προς την εγκυρότητά τους από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας». Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν ότι «σε έλεγχο αντίστοιχων καταγγελιών, μέχρι στιγμής, δεν έχουν ουδέποτε διαπιστωθεί έκνομες ενέργειες της χώρας κατά τη φύλαξη των συνόρων της».

Επίσης, σημειώνουν ότι «η χώρα μας έχει πλήρη επίγνωση του ανθρωπιστικού της καθήκοντος. Παρέχει, σήμερα ασφαλές καταφύγιο σε δεκάδες χιλιάδες αιτούντες άσυλο, στους εκτοπισμένους από την Ουκρανία, αλλά και εθελοντικά σε Αφγανούς ευάλωτους. Το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή και η Ελληνική Αστυνομία διασώζουν καθημερινά ανθρώπους, των οποίων η ζωή βρίσκεται σε κίνδυνο στα θαλάσσια και χερσαία σύνορα». Όπως καταλήγουν, η Ελλάδα «θα συνεχίσει να φυλάει τα σύνορά της με αποτελεσματικότητα και με απόλυτη προσήλωση στα ανθρώπινα δικαιώματα και το Διεθνές Δίκαιο».

Στην έκθεσή του ο Ειδικός Εισηγητής, την οποία θα παρουσιάσει στις 23 Ιουνίου στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, αναφέρει για την Ελλάδα ότι «οι παράνομες επαναπροωθήσεις στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα έχουν γίνει μια de facto γενική πολιτική» και ότι αυτή την πολιτική τη διαπιστώνει «σε πολλά κράτη» σε όλο τον κόσμο. Επίσης, εκφράζει ανησυχία για «αξιοσημείωτη αύξηση στον αριθμό των ανθρώπων που αποτρέπονται από το να εισέλθουν σε ελληνικό έδαφος, ως μέρος της δηλωμένης στρατηγικής των αρχών».

Με σκληρή κριτική στην Ελλάδα η Έκθεση του ειδικού εισηγητή του ΟΗΕ

Επιβαρυντική για την Ελλάδα είναι η έκθεση του Ειδικού Εισηγητή του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών.
Ο Φελίπε Γκονθάλεθ Μοράλες συμπεραίνει ότι στη χώρα υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα με τις επαναπροωθήσεις το οποίο χαρακτηρίζει ως μία ντε φάκτο πολιτική.

Στην παράγραφο 32 της έκθεσης (δείτε ολόκληρο το έγγραφο) σχετικά με τις παραβιάσεις δικαιωμάτων στα διεθνή σύνορα ο κ. Μοράλες γράφει ότι “στην Ελλάδα οι επανοπροωηθήσεις είναι μία ντε φάκτο γενική πολιτική. Η Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες έχει καταγράψει 540 ξεχωριστά περιστατικά κατά την περίοδο 2020-2021 κατά τα οποία φέρεται να απωθήθηκαν βίαια 17000 άτομα που επιστράφηκαν στην Τουρκία.

ΑΓΓΛΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:

In Greece, pushbacks at land and sea borders have become de facto general policy.
UNHCR has recorded almost 540 separate incidents during the period 2020–2021,
involving at least 17,000 people who were reportedly returned by force, informally, to Turkey.
The Special Rapporteur is concerned about the significant increase in the number of people
prevented from entering Greek territory, as part of the declared strategy of the authorities.

Greece reportedly deterred over 140,000 people from entering the country between April andNovember 2021, and has announced an extension to a fence in the Evros region.42 In the
Aegean Sea, NGOs have documented at least 147 incidents of the forcible return of 7,000
migrants, including children, to Turkey by the Hellenic Coast Guard, without due process

Ο ειδικός εισηγητής ανησυχεί για τη σημαντική αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που εμποδίζονται να εισέλθουν στο ελληνικό έδαφος. Η Ελλάδα φέρεται να απέτρεψε πάνω από 140000 άτομα από είσοδο στη χώρα μεταξύ του Απριλίου και του Νοεμβρίου του 2021.

Στο Αιγαίο οι ΜΚΟ έχουν τεκμηριώσει τουλάχιστον 147 περιστατικά push backs στα οποία εμπλέκονται 7000 άτομα, συμπεριλαμβανωμένων και παιδιών. Το Λιμενικό Σώμα δεν ακολούθησε την πρέπουσα διαδικασία.

Η έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για τις επαναπροωθήσεις

Ειδικός χώρος αφιερώνεται και στις καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις, οι
οποίες εξετάζονται από τον Συνήγορο με την ειδική αρμοδιότητα του Εθνικού
Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί
το γεγονός, ότι η ΕΛΑΣ ήδη από το 2019 άρχισε να διερευνά με προκαταρκτική
πειθαρχική έρευνα περιστατικά φερόμενης επαναπροώθησης μέσω Έβρου, τα οποία
προβλήθηκαν ιδιαίτερα από τον Τύπο. Το 2021 να υποβάλλονται στον Εθνικό
Μηχανισμό και νεότερες αναφορές για περιστατικά που αφορούν σε φερόμενες
επαναπροωθήσεις από νησιά του Αιγαίου, στις οποίες εμπλέκεται όχι μόνον η ΕΛΑΣ
αλλά και το Λιμενικό Σώμα. Σε δύο (2) υποθέσεις, ο Συνήγορος επελήφθη κατόπιν
διαβίβασής τους από το Μηχανισμό Αναφορών της FRONTEX, βάσει του άρ.111
παρ.4 του Κανονισμού ΕΕ/2019/1896.
Οι εκτιμήσεις του Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α. αναφορικά με τις διαπιστωθείσες δυσλειτουργίες
επί της πειθαρχικής διαδικασίες κατά το 2021 δεν παρεκκλίνουν ουσιαστικά από
αυτές που έχουν εντοπιστεί και διατυπωθεί κατά τα προηγούμενα χρόνια. Αντίθετα, η
συγκριτική ομοιομορφία που καταγράφεται, προκαλεί τον προβληματισμό του
Μηχανισμού, ως προς τη διάσταση μεταξύ του νόμου και του τρόπου ή του βαθμού
εφαρμογής του. Στα πιο πάνω έρχεται να προστεθεί η παρατηρούμενη στοχοποίηση
νεαρών ή/και ανήλικων πολιτών καθώς και άλλων ευάλωτων ομάδων, λόγω εθνικής,
εθνοτικής, ή φυλετικής καταγωγής.

Τέλος, η επιλογή της προκαταρκτικής διοικητικής εξέτασης (Π.Δ.Ε.), σχεδόν
αποκλειστικά για τη διερεύνηση καταγγελιών, με την ένορκη διοικητική εξέταση
(Ε.Δ.Ε.) να αποτελεί εξαίρεση, αφενός θέτει ένα ζήτημα ασυμβατότητας ως προς τη
νομολογία του ΕΔΔΑ, το οποίο απαιτεί πλήρη, τεκμηριωμένο και αποτελεσματικό
έλεγχο, αφετέρου δεν συνάδει με τη βαρύτητα των καταγγελιών και τη συναφή
αξίωση διερεύνησης τους από εμπειρότερους αστυνομικούς, ιδιαίτερα σε πολύ
σοβαρές περιπτώσεις. Επιλογή που συντείνει στο περιορισμένο βαθμό αναγνώρισης
πειθαρχικής ευθύνης και, κατ’ επέκταση, επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων.
Ακόμη, όμως, και στις περιπτώσεις απόδοσης πειθαρχικών ευθυνών, η προτίμηση της
προκαταρκτικής διερεύνησης έναντι της πειθαρχικής δίωξης συνεπάγεται την επιβολή
κατώτερων πειθαρχικών ποινών, δεδομένου, ότι το είδος της πειθαρχικής διαδικασίας
προκαταβάλλει και ως προς το πλαίσιο των προβλεπόμενων ποινών.
Ο πλημμελής πειθαρχικός έλεγχος δεν εξυπηρετεί την αρχή της νομιμότητας, της
αναγκαιότητας και της αναλογικότητας που επιτάσσει η αστυνομική δράση και ως εκ
τούτου δεν εγγυάται την αρχή διαφάνειας και την υποχρέωση λογοδοσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεχιζόμενη καταγραφή αστυνομικής βίας δεν λειτουργεί απλά
ως πρόσθετο επιχείρημα της ανωτέρω παραδοχής, αλλά και ως υπενθύμιση του
εγγυητικού ρόλου που έχει ανατεθεί στον Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α

Ο Φελίπε Γκονθάλεθ Μοράλες συμπεραίνει ότι στη χώρα υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα με τις επαναπροωθήσεις το οποίο χαρακτηρίζει ως μία ντε φάκτο πολιτική.

Η έκθεση

Στην παράγραφο 32 της έκθεσης (δείτε ολόκληρο το έγγραφο) σχετικά με τις παραβιάσεις δικαιωμάτων στα διεθνή σύνορα ο κ. Μοράλες γράφει ότι “στην Ελλάδα οι επανοπροωηθήσεις είναι μία ντε φάκτο γενική πολιτική. Η Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες έχει καταγράψει 540 ξεχωριστά περιστατικά κατά την περίοδο 2020-2021 κατά τα οποία φέρεται να απωθήθηκαν βίαια 17000 άτομα που επιστράφηκαν στην Τουρκία.

ΑΓΓΛΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:

In Greece, pushbacks at land and sea borders have become de facto general policy.
UNHCR has recorded almost 540 separate incidents during the period 2020–2021,
involving at least 17,000 people who were reportedly returned by force, informally, to Turkey.
The Special Rapporteur is concerned about the significant increase in the number of people
prevented from entering Greek territory, as part of the declared strategy of the authorities.

Greece reportedly deterred over 140,000 people from entering the country between April andNovember 2021, and has announced an extension to a fence in the Evros region.42 In the
Aegean Sea, NGOs have documented at least 147 incidents of the forcible return of 7,000
migrants, including children, to Turkey by the Hellenic Coast Guard, without due process

Ο ειδικός εισηγητής ανησυχεί για τη σημαντική αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που εμποδίζονται να εισέλθουν στο ελληνικό έδαφος. Η Ελλάδα φέρεται να απέτρεψε πάνω από 140000 άτομα από είσοδο στη χώρα μεταξύ του Απριλίου και του Νοεμβρίου του 2021.

Στο Αιγαίο οι ΜΚΟ έχουν τεκμηριώσει τουλάχιστον 147 περιστατικά push backs στα οποία εμπλέκονται 7000 άτομα, συμπεριλαμβανωμένων και παιδιών. Το Λιμενικό Σώμα δεν ακολούθησε την πρέπουσα διαδικασία.

Παράλληλα το ίδιο δημοσίευμα αποκαλύπτει ότι οι αρχές μίλησαν με ιερείς και μητροπολίτες ενώ από τους από τους 65 ερωτηθέντες, μόνο ένας ήταν εκπρόσωπος ΜΚΟ και τέσσερις μετανάστες.

Το διπλό φιάσκο έγκειται στο γεγονός ότι κατά τη δημοσίευση της έκθεσης την Τρίτη, βγήκαν στη φόρα και τα προσωπικά στοιχεία των ερωτηθέντων. Συγκεκριμένα, όπως επιβεβαίωσε και ο ιστότοπος avgi.gr ανατρέχοντας στην αρχική έκθεση, η αρμόδια αρχή επέλεξε να «μαυρίσει» απλώς τα ονόματα όσων ρωτήθηκαν, με αποτέλεσμα με ένα απλό copy-paste ο οποιοσδήποτε να μπορεί να τα βρει.

Παράλληλα, το Politico αναφέρει ότι με την ίδια έκθεση δημοσιοποιήθηκε ακόμη και ο αριθμός τηλεφώνου του Διευθυντή της «Lighthouse Reports», Κλάας βαν Ντίκεν, καθώς «περιλαμβανόταν στο κάτω μέρος της εμπιστευτικής αλληλογραφίας».

«Χαιρετίζουμε τη δημοσίευση της πλήρους έκθεσης, όπως χαιρετίσαμε την έρευνα», δήλωσε ο Κλάας βαν Ντίκεν στο Politico και πρόσθεσε: «Η αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων και η αποτυχημένη προσπάθεια διόρθωσης μας έχει αφήσει με ανησυχίες σχετικά με τη διεξαγωγή της έρευνας».

Υπενθυμίζεται ότι στις 29 Μαρτίου, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας εξέδωσε δελτίο Τύπου ανακοινώνοντας την ολοκλήρωση της τρίμηνης έρευνας, μετά τα δημοσιεύματα που αφορούσαν σε οκτάμηνη δημοσιογραφική έρευνας από την Lighthouse Reports και εννέα άλλες ευρωπαϊκές πλατφόρμες μέσων ενημέρωσης.

Η έκθεση 190 σελίδων ανέφερε ότι δεν βρήκε τίποτα που να τεκμηριώνει τις αναφορές για επαναπροωθήσεις. «Δεν κατέστη δυνατό να επαληθευτούν τα περιστατικά που αναφέρονται στο παρόν δημοσίευμα/αναφορά, καθώς δεν προέκυψαν αποδεικτικά στοιχεία ή σχετική τεκμηρίωση».