Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης εμφανίστηκε να διαφοροποιείται από τις αρχικές εκτιμήσεις σχετικά με τις εξελίξεις στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).

Σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ, αναφέρθηκε στην ομαδική παραίτηση του πρώην προέδρου του οργανισμού Χρήστου Χατζηχριστοδούλου και των μελών του Επιστημονικού Συμβουλίου.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η αποχώρηση των 13 μελών του συμβουλίου δεν συνδέεται με το περιστατικό κακοποιητικής συμπεριφοράς που έχει καταγγελθεί από εργαζόμενη του οργανισμού.

«Η παραίτηση έχει να κάνει με προβλήματα τα οποία προσπαθούμε να επιλύσουμε εδώ και έναν μήνα και δεν έχει σχέση με κανένα περιστατικό», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης αναφέρθηκε επίσης στον Χρήστο Χατζηχριστοδούλου με ιδιαίτερα θετικά λόγια, σημειώνοντας ότι η καταγγελία δεν συνάδει με την εικόνα που έχει ο ίδιος για το πρόσωπό του.

«Αυτή η καταγγελία δεν συνάδει με το πρόσωπο του κ. Χατζηχριστοδούλου, το οποίο έχω γνωρίσει», ανέφερε ο υπουργός Υγείας, εκφράζοντας την εκτίμησή του προς τον πρώην πρόεδρο του ΕΟΔΥ. Όπως σημείωσε, πρόκειται για «έναν εξαιρετικό επιστήμονα με σημαντική επιστημονική διαδρομή», ο οποίος στήριξε τη χώρα κατά την πρόσφατη υγειονομική κρίση της πανδημίας COVID-19.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται ενώ η υπόθεση εξακολουθεί να προκαλεί έντονη συζήτηση, μετά τις παραιτήσεις στο επιστημονικό συμβούλιο του ΕΟΔΥ και τις καταγγελίες που έχουν γίνει για το περιστατικό.

Γενικές πληροφορίες για τη μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο

Ο μηνιγγιτιδόκοκκος (Neisseria meningitidis) είναι βακτήριο που αποικίζει τον ρινοφάρυγγα ασυμπτωματικών ατόμων – φορέων. Η επιδημιολογία της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου είναι περίπλοκη και υπάρχουν χρόνιοι φορείς που δεν νοσούν και άτομα που μόλις εκτεθούν θα νοσήσουν.

Ασυμπτωματικοί φορείς μηνιγγιτιδόκοκκου είναι περίπου το 10% του γενικού πληθυσμού, ωστόσο τα ποσοστά αποικισμού ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία, από 2% σε παιδιά που δεν παρακολουθούν παιδικό σταθμό έως 24-37% των εφήβων και νεαρών ενηλίκων ηλικίας 15-24 ετών. Η μετάδοση του μηνιγγιτιδόκοκκου γίνεται με την άμεση στενή επαφή από άτομο σε άτομο με τα σταγονίδια των αναπνευστικών εκκρίσεων.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο μηνιγγιτιδόκοκκος μπορεί να εισχωρήσει στο ρινοφαρυγγικό επιθήλιο του ατόμου, να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος και να προκαλέσει απειλητική για τη ζωή ασθένεια, όπως μικροβιαιμία, μηνιγγιτιδοκοκκική σηψαιμία ή και μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα. Είναι γνωστό διεθνώς ότι υπάρχουν κεραυνοβόλες μορφές μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου.

Παράγοντες κινδύνου

Παράγοντες κινδύνου για νόσηση είναι το κάπνισμα, η πρόσφατη νόσηση από ιώσεις του ανώτερου αναπνευστικού, η πρόσφατη κατανάλωση αντιβιοτικών, ανοσολογικά ελλείμματα, το γενετικό υπόστρωμα του ατόμου, η ηλικία (βρέφη ηλικίας μικρότερης του έτους, έφηβοι και νεαροί ενήλικες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο νόσησης), η πρόσφατη αλλαγή περιβάλλοντος διαβίωσης, κλπ. Να σημειωθεί ότι μετά από έξαρση των αναπνευστικών ιώσεων παρατηρείται έξαρση κρουσμάτων μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου.

Επιδημιολογικά στοιχεία

Στην Ελλάδα, το έτος 2024 δηλώθηκαν στον ΕΟΔΥ 37 κρούσματα μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους καταγράφηκε ένας θάνατος σε άτομο ηλικίας 16 ετών. Από τις αρχές του έτους 2025 μέχρι σήμερα 29/1/2025, έχουν δηλωθεί 8 κρούσματα μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου. Με τα σημερινά δεδομένα, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις συρροής κρουσμάτων μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου στο Δήμο Πατρέων, για το σκοπό αυτό δεν έχει μεταβεί κλιμάκιο του ΕΟΔΥ στην περιοχή.

Μέτρα πρόληψης και διαχείρισης του πρόσφατου περιστατικού

Για το πρόσφατο κρούσμα μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου σε φοιτητή Πανεπιστημιακού Ιδρύματος του Δήμου Πατρέων βρίσκεται σε εξέλιξη ιχνηλάτηση των στενών επικίνδυνων επαφών και χορηγείται χημειοπροφύλαξη σε αυτές. Ο ΕΟΔΥ βρίσκεται σε εγρήγορση και παρακολουθεί στενά τα επιδημιολογικά δεδομένα της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου και είναι σε ετοιμότητα να εφαρμόσει πρόσθετα μέτρα, αν και εφόσον χρειαστεί.

Σημαντικές διευκρινίσεις

• Διευκρινίζεται ότι το μικρόβιο του μηνιγγιτιδόκοκκου δεν επιβιώνει στο περιβάλλον, γι’ αυτό δεν απαιτείται η εφαρμογή ειδικών μέτρων απολύμανσης και το κλείσιμο των εκπαιδευτικών μονάδων για την πρόληψη μετάδοσης της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου.

• Ο ΕΟΔΥ τονίζει ιδιαίτερα τη μεγάλη σημασία που έχει η έγκαιρη ανίχνευση και θεραπεία των κρουσμάτων μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου. Οι πολίτες και κυρίως νεαρά άτομα που έχουν κλινικά συμπτώματα συμβατά με τη νόσο (πυρετό και εξάνθημα) πρέπει άμεσα να απευθύνονται σε Ιατρό. Οι Ιατροί επί υποψίας μηνιγγίτιδας πρέπει άμεσα να χορηγούν θεραπεία και να παραπέμπουν σε νοσοκομείο.

Ο ΕΟΔΥ είχε επισημάνει από τον Απρίλιο ήδη το πρόβλημα εγχώριας μετάδοσης Δάγκειου πυρετού και πυρετού Chikungunya που αντιμετωπίζουν τα τελευταία χρόνια χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία. Η LeMonde, σε άρθρο της τον Ιούνιο για την επέλαση του Δάγκειου πυρετού στη χώρα, κάνει λόγο για τον μεγαλύτερο αριθμό εισαγόμενων κρουσμάτων στην ηπειρωτική Γαλλία, με τουλάχιστον 2.666 ταξιδιώτες να έχουν φέρει τη νόσο από την 1η Ιανουαρίου, στη συντριπτική πλειοψηφία τους (76%) από τη Μαρτινίκα και τη Γουαδελούπη.

Ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων και υπό τον φόβο μιας «έκρηξης» εισαγόμενων κρουσμάτων δάγκειου πυρετού, οι γαλλικές υγειονομικές αρχές προσέλαβαν από τον Ιούνιο ειδικούς στην επιτήρηση της εξάπλωσης του κουνουπιού Aedes albopictus («Ασιατικό κουνούπι τίγρης»). Η περίοδος επιδημιολογικής επιτήρησης για την επικράτεια στη Γαλλία διαρκεί από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο.

Πάνω από 10 εκατ. κρούσματα παγκοσμίως

Ο Δάγκειος πυρετός είναι η πιο σημαντική ιογενής νόσος που μεταδίδεται με κουνούπια, σε παγκόσμιο επίπεδο, με δεκάδες εκατομμύρια κρούσματα και δεκάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως. Eνδημεί σε περισσότερες από 100 τροπικές και υποτροπικές χώρες, σε αστικές και ημι-αστικές περιοχές, στην Αμερικανική ήπειρο, την Καραϊβική, την Ασία, την Αφρική και τον Δυτικό Ειρηνικό.

Από τις αρχές Ιανουάριου 2024, σημειώνει ο ΕΟΔΥ, έχουν αναφερθεί περισσότερα από 10 εκατομμύρια κρούσματα και περισσότεροι από 5.000 σχετιζόμενοι θάνατοι σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα περισσότερα κρούσματα αφορούν στην περιοχή PAHO του ΠΟΥ (Βόρεια/ Νότια/ Λατινική Αμερική, ΗΠΑ, Καναδάς, Καραϊβική), και κάποια έχουν καταγραφεί στην Ασία και την Αφρική.

Στη Βραζιλία έχουν καταγραφεί περισσότερα από 8 εκατομμύρια κρούσματα το 2024, ενώ στη χώρα συνεχίζεται ο εμβολιασμός κατά του Δάγκειου πυρετού.

Μέτρα προστασίας

Ο Δάγκειος πυρετός, όπως και ο πυρετός Chikungunya, ο πυρετός δυτικού Νείλου και ο πυρετός Oropouche, μεταδίδεται μέσω τσιμπήματος από μολυσμένο κουνούπι. Συνεπώς, ο ΕΟΔΥ συστήνει την τήρηση όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία από τα έντομα:

• χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο δέρμα και πάνω από ρούχα
• ένδυση με μακριά ρούχα, ψηλές κάλτσες και κλειστά παπούτσια
• προστασία του περιβάλλοντος χώρου με σήτες και κουνουπιέρες
• ψεκασμός ανεμιστήρων και κλιματιστικών.

«Δεν υπάρχει εμβόλιο για την προφύλαξη και οι ταξιδιώτες που επιστρέφουν από ενδημικές περιοχές συνιστάται να εφαρμόζουν τα παραπάνω προληπτικά μέτρα προστασίας από τα έντομα για 3 εβδομάδες μετά την επιστροφή τους. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στο εμπόριο και στις διεθνείς μετακινήσεις» καταλήγει η ανακοίνωση.

   Οδηγός πριν και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού

   Πριν το ταξίδι ενημερωθείτε αναφορικά με τους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλειά σας στη χώρα, στην οποία θα συμμετέχετε σε μαζική συγκέντρωση.

   Επισκεφτείτε τον προσωπικό σας ιατρό, τουλάχιστον ένα μήνα πριν την αναχώρηση, ο οποίος θα σας ενημερώσει για τα απαιτούμενα εμβόλια ή/και τα φάρμακα που πρέπει να λάβετε ανάλογα με τον προορισμό.

   * Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού αποφεύγετε τη συμμετοχή στη μαζική εκδήλωση, εάν δεν αισθάνεστε καλά.

   * Εάν εγκλωβιστείτε σε πλήθος, τοποθετήστε τα χέρια σας στο στήθος σαν πυγμάχος και πατάτε σταθερά στο έδαφος. Μην αντιστέκεστε στη δύναμη του πλήθους. Όταν η μετακίνηση είναι πιο χαλαρή κινηθείτε διαγώνια προς την άκρη της εκδήλωσης. Προσπαθήστε να μένετε σε όρθια θέση, αλλά αν πέσετε, κουλουριαστείτε σαν μπάλα, μείνετε ήρεμοι και σηκωθείτε το συντομότερο δυνατό.

   * Σε περίπτωση πυρκαγιάς, επειδή η θερμοκρασία και ο καπνός έχουν τάση να ανεβαίνουν, να σκύψετε χαμηλά για να εισπνέετε περισσότερο οξυγόνο.

   * Εντοπίστε τις εξόδους κινδύνου και ορίστε ένα σημείο συνάντησης με τους συνταξιδιώτες ή τα μέλη της οικογένειά σας στην περίπτωση που χωριστείτε.

   * Αποφύγετε την έκθεση στον ήλιο και στα τσιμπήματα εντόμων χρησιμοποιώντας αντίστοιχα αντηλιακό και εντομοαπωθητικό. Εφαρμόζετε το αντηλιακό πριν την εφαρμογή του εντομοαπωθητικού. Χρησιμοποιείτε καπέλο ή ομπρέλα τις θερμότερες ώρες της ημέρας.

   * Εφαρμόζετε συχνά την υγιεινή των χεριών (πλύσιμο με σαπούνι και νερό ή/και αλκοολούχο αντισηπτικό)και καταναλώνετε εμφιαλωμένο νερό σε επαρκή ποσότητα και καλά μαγειρεμένο φαγητό.

   * Ακολουθήστε ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές.

   * Φροντίστε για την προσωπική σας ασφάλεια όλο το διάστημα της παραμονής σας.

   * Εξασφαλίστε τα στοιχεία επικοινωνίας της Ελληνικής Πρεσβείας/Προξενείου, καθώς και των νοσοκομείων/κλινικών.

   * Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης καλέστε το 112 ή εναλλακτικά τις εκάστοτε αστυνομικές αρχές.

   Εμβόλια που συστήνονται πριν το ταξίδι

   Συστήνεται η επικαιροποίηση του εμβολιασμού σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού της Ελλάδας.

   * Εμβόλιο Τετάνου – Διφθερίτιδας – Κοκκύτη – Πολιομυελίτιδας: συστήνεται αναμνηστική δόση σε όσους δεν έχουν εμβολιαστεί τα τελευταία 10 χρόνια

   * Εμβόλιο Ιλαράς – Παρωτίτιδας – Ερυθράς (MMR): συστήνεται σε όσους δεν έχουν λάβει 2 δόσεις ή δεν έχουν νοσήσει. Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με τα διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα υπάρχει έξαρση κρουσμάτων ιλαράς σε χώρες της ΕΕ/Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Από το 2023 έως σήμερα παρατηρείται αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς στις χώρες της Ευρώπης, με την Ρουμανία να σημειώνει τα περισσότερα κρούσματα. Συνίσταται ιδιαίτερη προσοχή καθώς η Γερμανία και η Γαλλία ανήκουν στις πρώτες πέντε Ευρωπαϊκές χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό καταγεγραμμένων κρουσμάτων.

   * Εμβόλιο ηπατίτιδας Α: συστήνεται σε ταξιδιώτες χωρίς ανοσία. Το εμβόλιο συστήνεται να γίνεται 2-4 εβδομάδες ή το αργότερο 7-10 μέρες πριν το ταξίδι. Σε περίπτωση καθυστέρησης μπορεί να γίνει και άμεσα πριν την αναχώρηση. Το εμβόλιο χορηγείται είτε σε μία δόση, οπότε παρέχεται προστασία για ένα έτος, είτε σε 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 6, 12 ή 18 μηνών οπότε παρέχεται προστασία που μπορεί να κυμαίνεται από 10 έως 20 έτη ή περισσότερο

   * Εμβόλιο ηπατίτιδας Β: συστήνεται εάν υπάρχει υψηλός κίνδυνος έκθεσης σε αιματογενώς ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα

   * Εμβολιασμός για COVID-19

   * Εμβόλιο για την εποχική γρίπη

   * Εμβόλιο ανεμευλογιάς

   Μέτρα πρόληψης για τροφιμογενή και υδατογενή νοσήματα

   Ο κίνδυνος μετάδοσης τροφιμογενών ή υδατογενών λοιμώξεων αυξάνεται τους καλοκαιρινούς μήνες. Επιπρόσθετα οι μαζικές συγκεντρώσεις αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο λόγω συνθηκών κακής υγιεινής και ευκαιριακών πωλήσεων τροφίμων και ποτών.

   Για να προστατευθείτε εφαρμόστε τις οδηγίες για την ασφαλή κατανάλωση τροφίμων και ποτών.

   Μέτρα πρόληψης από τσιμπήματα εντόμων

   Δάγκειος πυρετός

   Τις τελευταίες δεκαετίες έχει καταγραφεί δραματική αύξηση του αριθμού των κρουσμάτων Δάγκειου πυρετού σε πολλές χώρες, με δεκαπλάσια αύξηση της επίπτωσης παγκοσμίως τα τελευταία 20 έτη, με ταχεία εξάπλωση της νόσου και μεγάλες επιδημίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, σχεδόν ο μισός πληθυσμός της γης βρίσκεται σε κίνδυνο προσβολής από Δάγκειο πυρετό, με 100-400 εκατομμύρια λοιμώξεις να συμβαίνουν ετησίως. Σε παγκόσμιο επίπεδο, καταγράφεται τα τελευταία δύο χρόνια (2023, 2024), μία πρωτοφανής αύξηση κρουσμάτων Δάγκειου πυρετού, έχοντας σημάνει συναγερμό στην παγκόσμια κοινότητα δημόσιας υγείας.

   Πυρετός Zika, πυρετός Chikungunya

   Η μετακίνηση ανθρώπων από ενδημικές χώρες για τους ιούς Zika και Chikungunya, στις χώρες διεξαγωγής των αθλητικών διοργανώσεων, αυξάνει τον κίνδυνο τοπικής μετάδοσης αυτών των νοσημάτων.

   Επομένως συστήνεται η εφαρμογή όλων των μέτρων προφύλαξης από τα τσιμπήματα εντόμων.

   Κροτωγενής εγκεφαλίτιδα

   Η κροτωγενής εγκεφαλίτιδα είναι νόσος που ενδημεί σε χώρες της Κεντρικής, Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης, με χιλιάδες κρούσματα να καταγράφονται ετησίως.

   Μεταδίδεται κυρίως με τσίμπημα τσιμπουριού και σπανιότερα μέσω κατανάλωσης μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων. Αυξημένο κίνδυνο νόσησης έχουν τα άτομα με δραστηριότητα επαγγελματική ή αναψυχής σε αγροτικές ή ορεινές περιοχές, αλλά και σε αστικές περιοχές με βλάστηση όπως πάρκα και κήποι.

   Συστήνεται η εφαρμογή των προληπτικών μέτρων για τσίμπημα από τσιμπούρι και η αποφυγή κατανάλωσης μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων.

   Μέτρα πρόληψης για νοσήματα που μεταδίδονται με σταγονίδια ή αερογενώς

   SARS-CoV-2, εποχική γρίπη, φυματίωση, ιλαρά, λεγιονέλλωση

   Συστήνεται η εφαρμογή των βασικών κανόνων ατομικής υγιεινής

   * συχνό πλύσιμο των χεριών με νερό και σαπούνι ή εφαρμογή αλκοολούχου αντισηπτικού όταν τα χέρια δεν είναι εμφανών λερωμένα

   * κάλυψη του στόματος και της μύτης σε περίπτωση φτερνίσματος ή βήχα με χαρτομάντιλο και άμεση απόρριψη. Αν δεν υπάρχει διαθέσιμο χαρτομάντιλο συστήνεται κάλυψη του στόματος από τον αγκώνα

   * παραμονή στο σπίτι παρουσία συμπτωμάτων

   * χρήση μάσκας από τα άτομα που ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου

   * αποφυγή επαφής με άτομα που εμφανίζουν συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα

   Λεγιονέλλωση

   Μεταδίδεται αερογενώς, μέσω μολυσμένου νερού που διασκορπίζεται στον αέρα με μορφή σταγονιδίων πχ αεροζόλ, ντους

   Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο

   Οι πιθανές πηγές μόλυνσης είναι

   * συστήματα παροχής κρύου – ζεστού νερού (ντούς)

   * πύργοι ψύξης συστημάτων κλιματισμού

   * δεξαμενές αποθήκευσης νερού

   * θερμές ιαματικές πηγές

   * ιαματικά λουτρά

   * κολυμβητικές δεξαμενές (ιδίως εκείνες όπου το νερό είναι ζεστό και διακινείται)

   * σιντριβάνια

   * υγραντήρες ατμόσφαιρας και αναπνευστικές συσκευές που λειτουργούν με νερό βρύσης

   Ομάδες υψηλού κινδύνου είναι τα άτομα άνω των 50 ετών, οι καπνιστές, όσοι πάσχουν από χρόνιες πνευμονοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη ή ανοσοκαταστολή (νεοπλασματικά νοσήματα, νεφρική ανεπάρκεια, μεταμόσχευση, λήψη κορτικοστεροειδών).

   Στην περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων από το αναπνευστικό σύστημα συστήνεται η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

   Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα

   Η συμμετοχή σε μαζικές συναθροίσεις όπως οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, τα καλοκαιρινά ταξίδια, οι διακοπές και τα φεστιβάλ μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση του κινδύνου για σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα, κυρίως λόγω ριψοκίνδυνης σεξουαλικής συμπεριφοράς, που ενδεχομένως συνοδεύεται από χρήση αλκοόλ ή/και ψυχοτρόπων ουσιών.

   Σε κάθε περίπτωση συστήνεται η εφαρμογή ασφαλών σεξουαλικών πρακτικών

   Μετά την επιστροφή

   Παρακολουθείτε την υγεία σας για 2 εβδομάδες μετά την επιστροφή σας. Εάν αρρωστήσετε, ενημερώστε τον γιατρό σας για το πρόσφατο ταξίδι και τις δραστηριότητές σας. Τα συχνότερα θέματα που απασχολούν τους ταξιδιώτες μετά την επιστροφή είναι ο πυρετός, η διάρροια και δερματολογικά προβλήματα.

Η 24ωρη απεργία πραγματοποιείται σήμερα Πέμπτη 27 Ιουνίου και αφορά όλους τους εργαζόμενους σε προγράμματα του ΕΟΔΥ, Κινητές Ομάδες Υγείας, Philos κλπ, προκειμένου να μπορούν να διεκδικήσουν, μαζί με όλους τους εργαζόμενους στον κλάδο Υγείας, την ικανοποίηση των αιτημάτων τους.

Επιπλέον, ο Οργανισμός σημειώνει ότι το νερό συστήνεται να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για χρήση τουαλέτας και όχι για πλύσιμο τροφίμων, παρασκευή φαγητού ή ατομική καθαριότητα.

Σε περίπτωση που πρέπει να χρησιμοποιηθεί, θα πρέπει να βράζει σε 100 βαθμούς τουλάχιστον για 3 λεπτά, αναφέρει ο ΕΟΔΥ, επισημαίνοντας ότι έχει δρομολογηθεί η διεξαγωγή αναλυτικής επιδημιολογικής μελέτης ώστε να διερευνηθεί πλήρως το φαινόμενο.

Πιο αναλυτικά, ο ΕΟΔΥ ενημερώνει σχετικά με την αυξημένη προσέλευση κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας που έχει παρατηρηθεί από τις 27/5/24, σε κατοίκους των περιοχών Ριζομύλου και Στεφανοβικείου ΠΕ Μαγνησίας τα εξής:Unmute

Το δυσάρεστο περιστατικό κατά το οποίο συνάνθρωπός μας κατέληξε στο Γενικό Νοσοκομείο Βόλου από γαστρεντερίτιδα, με τα μέχρι στιγμής επιδημιολογικά δεδομένα της διερεύνησης δεν συσχετίζεται με την έξαρση κρουσμάτων σε Στεφανοβίκειο και Ριζόμυλο.

Από την καταγραφή των κρουσμάτων και από τις τηλεφωνικές επικοινωνίες που έχουν πραγματοποιηθεί με το ΚΥ Βελεστίνου, το ΓΝ Βόλου και το ΠΓΝ Λάρισας έως σήμερα 3/6/24, συνολικά έχουν προσέλθει στις εν λόγω υγειονομικές δομές, 100 κρούσματα γαστρεντερίτιδας, όλων των ηλικιών και των δύο φύλων, με ημερομηνίες έναρξης συμπτωμάτων μεταξύ του χρονικού διαστήματος 24/5/24 – 2/6/24.

Εννέα παιδιά νοσηλεύτηκαν στην παιδιατρική κλινική, εκ των οποίων 2 έχουν πάρει εξιτήριο ενώ ένας υπερήλικας με υποκείμενα νοσήματα νοσηλεύεται στη ΜΕΘ του ΓΝ Βόλου. Πρόκειται για κατοίκους των εν λόγω περιοχών των οποίων η σύνδεση με το φαινόμενο διερευνάται.

Στις 31/5/2024 το Τμήμα Υγειονομικού Ελέγχου και Περιβαλλοντικής Υγιεινής (ΤΥΕΠΥ) της ΠΕ Μαγνησίας, σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ, μετέβη στις περιοχές για υγειονομική αναγνώριση του δικτύου ύδρευσης, έλαβε δείγματα νερού από σημεία αντιπροσωπευτικά του δικτύου ύδρευσης και τα απέστειλε στο ΠΕΔΥ Θεσσαλίας για εργαστηριακό έλεγχο.

Σήμερα, 3/6/24, ελήφθησαν νέα δείγματα νερού από γεωτρήσεις, τη δεξαμενή και σημεία αντιπροσωπευτικά του δικτύου. Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα του εργαστηριακού ελέγχου των δειγμάτων νερού, υπάρχει μικροβιολογική επιβάρυνση σε δείγματα από το περιφερειακό δίκτυο και τη δεξαμενή.

Συγκεκριμένα εκτός από μικροβιακούς δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης που ανευρέθησαν σε πολλά σημεία δειγματοληψιών ανιχνεύθηκε επιπλέον Salmonella spp. στη δεξαμενή και σε δύο επιπλέον δείγματα του περιφερειακού δικτύου. Ο εργαστηριακός έλεγχος των δειγμάτων νερού και η ταυτοποίηση των παθογόνων θα συνεχιστεί τις επόμενες ημέρες.

Αναφορικά με τον εργαστηριακό έλεγχο των κλινικών δειγμάτων, ένα δείγμα κοπράνων που λήφθηκε από ασθενή που προσήλθε στο ΚΥ Βελεστίνου και στάλθηκε στο ΠΕΔΥ Θεσσαλίας είναι θετικό για Salmonella.

Έξι δείγματα κοπράνων από τα παιδιά που νοσηλεύονται στο ΓΝ Βόλου είναι, επίσης, θετικά για Salmonella και εκκρεμεί η ολοκλήρωση του εργαστηριακού ελέγχου δειγμάτων κοπράνων των υπόλοιπων τριών παιδιών. Έχει ζητηθεί η αποστολή των κλινικών καλλιεργημάτων στο Εθνικό Κέντρο Αναφοράς Σαλμονελλών-Σιγκελλών (ΕΚΑΣΣ) για οροτυποποίηση.

Ο ΕΟΔΥ και το ΠΕΔΥ Θεσσαλίας σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας (ΔΔΥ) και το ΤΥΕΠΥ της ΠΕ Μαγνησίας, ενημέρωσαν στις 31/5/2024 τον Δήμο Ρήγα Φεραίου για το φαινόμενο. Η ΔΕΥΑ Ρήγα Φεραίου εξέδωσε ανακοίνωση στους πολίτες σχετικά με τη μη χρήση νερού δικτύου ύδρευσης για ανθρώπινη χρήση.

Ο ΕΟΔΥ συστήνει τη συνέχιση μη χρήσης πόσιμου νερού για ανθρώπινη κατανάλωση και την αυστηρή τήρηση των μέτρων ατομικής υγιεινής, για την αποφυγή της δευτερογενούς μετάδοσης της νόσου.

Το νερό συστήνεται να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για χρήση τουαλέτας και όχι για πλύσιμο τροφίμων, παρασκευή φαγητού ή ατομική καθαριότητα. Σε περίπτωση που πρέπει να χρησιμοποιηθεί, θα πρέπει να βράζει σε 100 βαθμούς τουλάχιστον για 3 λεπτά.

Ο ΕΟΔΥ, σε συνεργασία με τη ΔΔΥ της ΠΕ Μαγνησίας, έχουν δώσει τις κατάλληλες οδηγίες ώστε να ξεκινήσει άμεσα η εξυγίανση δικτύου ύδρευσης που αφορά τόσο γεωτρήσεις, δεξαμενή (καθαρισμός, απολύμανση, υπερχλωρίωση) καθώς και το ξέπλυμα περιφερειακού δικτύου. Οι έλεγχοι στο δίκτυο ύδρευσης θα είναι καθημερινοί μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η ποιότητα του νερού.

Η διερεύνηση είναι σε εξέλιξη. Κλιμάκιο του ΕΟΔΥ και του ΠΕΔΥ Θεσσαλίας μετέβη στην ΠΕ Μαγνησίας στις 3/6/24 για επιτόπια επιδημιολογική διερεύνηση ενώ έχει δρομολογηθεί η διεξαγωγή αναλυτικής επιδημιολογικής μελέτης ώστε να διερευνηθεί πλήρως το φαινόμενο.

Σύμφωνα με τα τοπικά ΜΜΕ, σε Ριζόμυλο και Στεφανοβικείο, οι κάτοικοι έχουν καταλήξει μαζικά στο ΚΥ Βελεστίνου και στο νοσοκομείο Βόλου, όλοι τους με συμπτώματα γαστρεντερίτιδας, εξαιτίας, όπως όλα δείχνουν, του νερού.

Η κατάσταση κρίνεται ιδιαιτέρως σοβαρή καθώς έχει εντοπιστεί και ένα κρούσμα σαλμονέλας, ενώ ένας ηλικιωμένος βρίσκεται σε ΜΕΘ. Παράλληλα, 9 παιδιά παραμένουν νοσηλευόμενα με τα συμπτώματα. 

Αύριο θα γίνουν οι έλεγχοι στο δίκτυο ύδρευσης, με την περιφέρεια και τον Δήμο να έχουν ενημερώσει τους πολίτες να μην πίνουν νερό από τη βρύση. Σύμφωνα με το taxydromos.gr, η δημοτική επιχείρηση ύδρευσης και αποχέτευσης του Δήμου Ρήγα Φεραίου, ενημέρωσε τους κατοίκους της περιοχής πως υπάρχει πρόβλημα με το νερό την Παρασκευή το βράδυ, λίγο μετά της 11, μέσω μίας ανάρτησης στα social media, όταν ήδη είχαν εντοπιστεί τα πρώτα 30 κρούσματα, ενώ η Περιφερειακή Ενότητα Μαγνησίας μέσω της Διεύθυνσης Υγιεινής ήταν εκείνη που έσπευσε να κινητοποιήσει άπαντες και να «ταρακουνήσει» τον δήμο.

Επιπλέον, όπως μεταδίδει το magnesianews, ηλικιωμένος με υποκείμενο νοσήματα νοσηλεύεται στη ΜΕΘ του νοσοκομείου Βόλου, ενώ μεταξύ των ασθενών βρίσκονται και επτά παιδιά, που νοσηλεύονται στην παιδιατρική κλινική.

Αναφορικά με τον εργαστηριακό έλεγχο των κλινικών δειγμάτων, ένα δείγμα κοπράνων που λήφθηκε από ασθενή που προσήλθε στο ΚΥ Βελεστίνου και στάλθηκε στο ΠΕΔΥ Θεσσαλίας είναι θετικό για Salmonella. Σε εξέλιξη είναι και ο εργαστηριακός έλεγχος κλινικών δειγμάτων στο ΓΝ Βόλου.

Η ανακοίνωση του ΕΟΔΥ για τα συμπτώματα γαστρεντερίτιδας

“Στις 30/5/24, το Τμήμα Τροφιμογενών και Υδατογενών Νοσημάτων της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης για τα Λοιμώδη Νοσήματα του ΕΟΔΥ ενημερώθηκε από το Κέντρο Υγείας (ΚΥ) Βελεστίνου για αυξημένη προσέλευση κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας σε κατοίκους των περιοχών Ριζομύλου και Στεφανοβικείου ΠΕ Μαγνησίας.

Από την αρχική καταγραφή των κρουσμάτων και από τις τηλεφωνικές επικοινωνίες που έχουν πραγματοποιηθεί με το ΚΥ Βελεστίνου και το ΓΝ Βόλου, έως σήμερα 1/6/24, έχουν καταγραφεί περισσότερα από 40 κρούσματα γαστρεντερίτιδας, όλων των ηλικιών και των δύο φύλων με ημερομηνία εμφάνισης του φαινομένου να τοποθετείται στις 27/5/24. Επτά (7) παιδιά νοσηλεύονται στην παιδιατρική κλινική, ενώ ένας υπερήλικας με υποκείμενα νοσήματα νοσηλεύεται στη ΜΕΘ του ΓΝ Βόλου. Πρόκειται για κατοίκους των εν λόγω περιοχών των οποίων η σύνδεση με το φαινόμενο διερευνάται.

Στις 31/05/2024 το Τμήμα Υγειονομικού Ελέγχου και Περιβαλλοντικής Υγιεινής (ΤΥΕΠΥ) της ΠΕ Μαγνησίας μετέβη στις περιοχές για υγειονομική αναγνώριση του δικτύου ύδρευσης, έλαβε δείγματα νερού από σημεία αντιπροσωπευτικά του δικτύου ύδρευσης και τα απέστειλε στο ΠΕΔΥ Θεσσαλίας για εργαστηριακό έλεγχο.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του εργαστηριακού ελέγχου των δειγμάτων νερού, υπάρχουν ενδείξεις μικροβιολογικής επιβάρυνσης, με πιθανή αιτιολογία να σχετίζεται με έργα στο δίκτυο ύδρευσης, η οποία διερευνάται περαιτέρω. Ωστόσο ο εργαστηριακός έλεγχος των δειγμάτων νερού θα ολοκληρωθεί για κάθε επίσημο πόρισμα τις προσεχείς ημέρες.

Αναφορικά με τον εργαστηριακό έλεγχο των κλινικών δειγμάτων, ένα (1) δείγμα κοπράνων που λήφθηκε από ασθενή που προσήλθε στο ΚΥ Βελεστίνου και στάλθηκε στο ΠΕΔΥ Θεσσαλίας είναι θετικό για Salmonella.

Σε εξέλιξη είναι και ο εργαστηριακός έλεγχος κλινικών δειγμάτων στο ΓΝ Βόλου.

Ο ΕΟΔΥ με το ΠΕΔΥ Θεσσαλίας διερευνούν την έξαρση κρουσμάτων και σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας και το ΤΥΕΠΥ της ΠΕ Μαγνησίας, ενημέρωσαν στις 31/05/2024 τον Δήμο Ρήγα Φεραίου για το φαινόμενο. Η ΔΕΥΑ Ρήγα Φεραίου εξέδωσε ανακοίνωση στους πολίτες σχετικά με τη μη χρήση νερού δικτύου ύδρευσης για ανθρώπινη κατανάλωση. Τη Δευτέρα 3/6/2024 μεταβαίνει στην περιοχή επιπλέον κλιμάκιο του ΕΟΔΥ προκειμένου να ενισχύσει την περαιτέρω εργαστηριακή και επιδημιολογική διερεύνηση.

Ο ΕΟΔΥ συστήνει την αυστηρή τήρηση των μέτρων ατομικής υγιεινής για την αποφυγή της δευτερογενούς μετάδοσης της νόσου. Από τη ΔΕΥΑ έχουν δρομολογηθεί μέτρα εξυγίανσης του δικτύου ύδρευσης. Η διερεύνηση είναι σε εξέλιξη.

Να σημειωθεί ότι η έξαρση κρουσμάτων δεν έχει καμία σχέση με την κακοκαιρία Daniel”.

Όπως τονίζει ο ΕΟΔΥ, η αφρικανική σκόνη ενδέχεται να επιβαρύνει την υγεία των πολιτών και ειδικότερα των ευάλωτων ομάδων, συστήνοντας ιδιαίτερη προσοχή και λήψη συγκεκριμένων μέτρων προστασίας. 

Α. Γενικές Πληροφορίες

Τι είναι τα νέφη αφρικανικής σκόνης και από τι αποτελούνται

Η μεγάλης εμβέλειας (χιλιάδες χιλιόμετρα) αερομεταφορά σκόνης της ερήμου γύρω από τον πλανήτη είναι ένα φυσικό φαινόμενο, το οποίο παίζει κεντρικό ρόλο στη σύνθεση της ατμόσφαιρας και στο περιβάλλον καθώς και στη διαμόρφωση των καιρικών συνθηκών και του κλίματος. Τα επεισόδια μεταφοράς σκόνης είναι κατά κανόνα εποχικά. Στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, ειδικότερα, τα επεισόδια σκόνης είναι συχνότερα την άνοιξη.

Η αφρικανική σκόνη που μπορεί κατά περιόδους να επηρεάζει τη χώρα μας προέρχεται κατά κύριο λόγο από την έρημο Σαχάρα της Βόρειας Αφρικής και αποτελείται από σωματίδια άμμου και σκόνης διαφόρων μεγεθών. Η σύσταση των σωματιδίων εξαρτάται τόσο από την πηγή τους όσο και από τη διαδρομή/τροχιά που θα ακολουθήσουν και μπορεί να περιλαμβάνει χημικές ουσίες (ανόργανες και οργανικές) και μικροοργανισμούς (ιούς, βακτήρια, μύκητες).  Η ενσωμάτωση μικροοργανισμών δεν θα πρέπει να προξενεί ανησυχία γιατί οι αερομεταφερόμενοι μικροοργανισμοί αποτελούν σύνηθες συστατικό της ατμόσφαιρας και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Επιπλέον, δεν υπάρχουν ως σήμερα επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η πιθανή διασπορά παθογόνων μέσω της μεταφοράς σκόνης προκαλεί και μετάδοση λοιμωδών νοσημάτων.

Ποιος ενδέχεται να κινδυνεύει από την αφρικανική σκόνη;

Η αφρικανική σκόνη δύναται να επηρεάσει οποιονδήποτε αλλά ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, όπως:

Παιδιά και μωρά
Άτομα >65 ετών
Άτομα με χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού, κυρίως βρογχικό άσθμα και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
Άτομα με χρόνιες καρδιαγγειακές παθήσεις
Πιθανά συμπτώματα από έκθεση στην αφρικανική σκόνη

Η έκθεση στην αφρικανική σκόνη έχει συσχετιστεί με:

Ερεθισμό των ματιών (φαγούρα, υγρά μάτια, δακρύρροια)
Ερεθισμό του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, όπως της μύτης και της στοματικής κοιλότητας (ρινική καταρροή, φτέρνισμα, πονόλαιμος, βραχνάδα)
Ερεθισμό του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος (δυσκολία στην αναπνοή ή δύσπνοια, επίμονος βήχας με ή χωρίς απόχρεμψη, θωρακικό άλγος)
Επιδείνωση αλλεργικών αντιδράσεων (ερυθρότητα δέρματος, φαγούρα)
Επίσης, η αφρικανική σκόνη έχει συνδεθεί με αυξημένες επισκέψεις στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών των νοσοκομείων  για:

Παρόξυνση Βρογχικού Άσθματος
Παρόξυνση Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ)
Οξέα Καρδιαγγειακά νοσήματα

Β. Οδηγίες για το κοινό

Άσθμα & λοιπές αναπνευστικές παθήσεις

Εάν πάσχετε από βρογχικό άσθμα, η αφρικανική σκόνη μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματά σας. Ενδέχεται να χρειαστεί να αυξήσετε τη δοσολογία ή τη συχνότητα λήψης των εισπνεόμενων φαρμάκων τις ημέρες κατά τις οποίες η συγκέντρωση της σκόνης είναι υψηλή. Ακολουθήστε προσεκτικά το εξατομικευμένο σχέδιο θεραπείας σας για το άσθμα, σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού σας.
Σε περίπτωση που χρησιμοποιείτε κάποια φαρμακευτική αγωγή για αναπνευστικό νόσημα, η οποία συμπεριλαμβάνει αναπνευστική συσκευή, φροντίστε να την έχετε μαζί σας συνέχεια. Χρησιμοποιείστε τη σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού σας.
Για ήπιας βαρύτητας κλινικά συμπτώματα, που οφείλονται κυρίως σε αλλεργική ρινίτιδα, κοινά σκευάσματα για την ανακούφιση των αλλεργικών αντιδράσεων, όπως αντισταμινικά και στεροειδή ρινικά σπρέι, μπορούν να ελαφρύνουν τα συμπτώματά σας. Συμβουλευτείτε τον ιατρό σας.

Καρδιαγγειακά νοσήματα

Εάν πάσχετε από καρδιαγγειακές παθήσεις, η εισπνοή αφρικανικής σκόνης μπορεί να προκαλέσει:

Πόνο ή σφίξιμο στο στήθος
Γρήγορο ή άρρυθμο καρδιακό παλμό
Αίσθημα δύσπνοιας, ασφυξίας ή πνιγμονής
Περισσότερη κούραση/καταβολή από το συνηθισμένο
Εάν παρουσιάσετε οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα, επικοινωνήστε άμεσα με τον ιατρό σας ώστε να λάβετε την απαραίτητη φροντίδα και συμβουλή. Φροντίστε να ενημερώσετε τον ιατρό σας εάν τα συμπτώματα επιδεινωθούν ή διαρκέσουν περισσότερο από το συνηθισμένο.

Τι μπορείτε να κάνετε για να προστατεύσετε τον εαυτό σας και την οικογένειά σας

Μείνετε ενημερωμένοι.

Παρακολουθήστε τις αναφορές για την ποιότητα του αέρα και τις μετεωρολογικές προβλέψεις για να γνωρίζετε πότε τα επίπεδα αφρικανικής σκόνης αναμένεται να είναι υψηλά.

Όταν τα επίπεδα της σκόνης είναι υψηλά, λάβετε μέτρα:

Περιορίστε τις δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους

Περιορίστε στο ελάχιστο δυνατό τις δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους ή τις άσκοπες μετακινήσεις.

Παραμείνετε σε εσωτερικούς χώρους, όπως το σπίτι ή το γραφείο.

Εάν κρίνεται απαραίτητο να βγείτε έξω, ελαχιστοποιήστε το χρόνο για μετακινήσεις και την παραμονή σε υπαίθριο χώρο.

Προτιμήστε το αυτοκίνητο για τις μετακινήσεις σας.

Συστήνεται να διατηρείτε τα παράθυρα κλειστά και να έχετε ενεργοποιημένο το σύστημα εξαερισμού σε λειτουργία εσωτερικής ανακύκλωσης.

Αποφύγετε την έντονη σωματική εργασία ή αθλητική δραστηριότητα, όπως ποδηλασία, τρέξιμο ή περπάτημα σε υπαίθριους χώρους, αθλητικές προπονήσεις ή και αγώνες σε ανοικτούς χώρους (κολυμβητήρια, γήπεδα, στάδια).

Μεταφέρετε τέτοιες δραστηριότητες σε κατάλληλες κλειστές αθλητικές αίθουσες ή αναβάλετέ τις για άλλες ημέρες, εφόσον είναι εφικτό.

Χρησιμοποιήστε μάσκες υψηλής αναπνευστικής προστασίας.

Όταν βγαίνετε έξω, ειδικά σε συνθήκες υψηλών συγκεντρώσεων σκόνης, συστήνεται να φοράτε μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας (FFP2/ KN95/N95) για να μειώσετε την εισπνοή σωματιδίων.

Πάρετε μέτρα για να βελτιώσετε την ποιότητα του αέρα στους εσωτερικούς χώρουςΔιατηρήστε σε καλό επίπεδο την ποιότητα αέρα στο σπίτι, στο γραφείο, κ.α.

Ελαχιστοποιήστε τη διείσδυση εξωτερικού αέρα, διατηρώντας κλειστά – όσο γίνεται – τα παράθυρα και τις πόρτες.

Βελτιώστε τη μόνωση των εσωτερικών χώρων (χαραμάδες θυρών και παραθύρων) για να εμποδίσετε την είσοδο της σκόνης στον εσωτερικό χώρο.

Ενεργοποιήστε έγκαιρα τη συσκευή καθαρισμού αέρα– εφόσον υπάρχει – και βεβαιωθείτε ότι έχει τα κατάλληλα φίλτρα και λειτουργεί κανονικά.

Καθαρίστε με υγρό πανί επιφάνειες επαφής, όπως τραπέζια και πάγκους, και σφουγγαρίστε το δάπεδο.

Αποφύγετε δραστηριότητες που επιδεινώνουν την ποιότητα αέρα στους εσωτερικούς χώρους, όπως κάπνισμα, χρήση ηλεκτρικής σκούπας, μαγείρεμα με γκάζι, άναμμα κεριών και τζακιών.

Μείνετε ενυδατωμένοι. Πίνετε άφθονο νερό.

Γ. Οδηγίες για την προφύλαξη των μαθητών στα σχολεία

Αποφύγετε και περιορίστε τις εξωτερικές δραστηριότητες.

Μεταφέρετε τη διεξαγωγή του μαθήματος της γυμναστικής από εξωτερικούς χώρους σε κατάλληλη κλειστή αθλητική αίθουσα.

Εφόσον δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, το μάθημα για τον αθλητισμό μπορεί να γίνει στην κανονική τάξη των παιδιών ή σε ασφαλείς εσωτερικούς σχολικούς χώρους.
Αναβάλετε τυχόν εκπαιδευτικές επισκέψεις (πχ. σε θέατρα, μουσεία) ή σχολικές εκδρομές.

Συμβουλεύστε τους μαθητές να αποφύγουν δραστηριότητες με έντονη σωματική άσκηση, όπως για παράδειγμα ποδοσφαιρικούς αγώνες ή άλλα ανταγωνιστικά αθλήματα στη διάρκεια των διαλειμμάτων, και ενθαρρύνετε εναλλακτικές δραστηριότητες.

Μεριμνήστε για την καλή ποιότητα του αέρα στις τάξειςΕλαχιστοποιείστε τη διείσδυση εξωτερικού αέρα στους εσωτερικούς χώρους διατηρώντας όσο το δυνατόν κλειστά τα παράθυρα και τις πόρτες στις αίθουσες διδασκαλίας καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής περιόδου.

Φροντίστε να καθαριστούν, πριν από την έναρξη των μαθημάτων, με υγρό πανί, όλες οι επιφάνειες επαφής και εργασίας (π.χ. τραπέζια, πάγκοι).

Δώστε οδηγίες στο προσωπικό καθαριότητας ώστε μετά το τέλος της ημέρας να σφουγγαριστούν οι αίθουσες διδασκαλίας και να καθαριστούν με υγρό πανί όλες οι επιφάνειες επαφής και εργασίας (π.χ. τραπέζια, πάγκοι).

Ο Δάγκειος είναι η πιο σημαντική ιογενής νόσος που μεταδίδεται με κουνούπια, σε παγκόσμιο επίπεδο, με δεκάδες εκατομμύρια κρούσματα και δεκάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως. Ενδημεί σε περισσότερες από 100 τροπικές και υποτροπικές χώρες, σε αστικές και ημι-αστικές περιοχές, στην Αμερικανική ήπειρο, την Καραϊβική, την Ασία, την Αφρική και τον Δυτικό Ειρηνικό.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, καταγράφεται τα τελευταία δύο έτη μία δραματική αύξηση κρουσμάτων Δάγκειου πυρετού, με > 5 εκατομμύρια κρούσματα να έχουν καταγραφεί ήδη μέσα στο 2024, έχοντας σημάνει συναγερμό στην παγκόσμια κοινότητα δημόσιας υγείας.

Στην Ευρώπη, ο Δάγκειος αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία εμπύρετου (μετά την ελονοσία) σε ταξιδιώτες που επιστρέφουν από τροπικές-υποτροπικές χώρες. Επιπλέον, τα τελευταία έτη, σε άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης (κυρίως Γαλλία και Ιταλία) καταγράφηκαν κατ’ εξακολούθηση συμβάντα εγχώριας μετάδοσης Δάγκειου πυρετού και Chikungunya, με κουνούπια Aedes albopictus, τα οποία μολύνθηκαν από μεταδοτικούς ταξιδιώτες. Μάλιστα, τα δύο τελευταία έτη, καταγράφηκε ιδιαίτερα αυξημένος αριθμός εγχώριων κρουσμάτων Δάγκειου σε Γαλλία και Ιταλία.

Υπαρκτός ο κίνδυνος εισαγωγής των ιών μέσω ταξιδιωτών

Στη χώρα μας, τα τελευταία έτη έχουν καταγραφεί μόνο εισαγόμενα περιστατικά αυτών των νοσημάτων, σε περιορισμένο αριθμό, σε ταξιδιώτες που είχαν έρθει από ενδημικές χώρες του εξωτερικού. Το κουνούπι Aedes aegypti, που είναι ο βασικός διαβιβαστής αυτών των ιών παγκοσμίως, δεν είναι εγκατεστημένο στην Ελλάδα. Καθώς όμως έχει εγκατασταθεί και στη χώρα μας το «Ασιατικό κουνούπι τίγρης» (Aedes albopictus) που είναι δευτερεύων διαβιβαστής, είναι υπαρκτός ο κίνδυνος εισαγωγής αυτών των ιών μέσω ταξιδιωτών (εισαγόμενων κρουσμάτων) και στη συνέχεια της τοπικής εγχώριας μετάδοσής τους.

Πρόληψη της τοπικής μετάδοσης

Με στόχο την πρόληψη της τοπικής μετάδοσης αυτών των ιών στη χώρα μας, μετά από την καταγραφή κάθε εισαγόμενου περιστατικού, εφαρμόζονται -βάσει σχετικής Εγκυκλίου του Υπουργείου Υγείας- έκτακτες δράσεις απόκρισης από τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές δημόσιας υγείας. Οι δράσεις αυτές περιλαμβάνουν άμεση και ενδελεχή διερεύνηση του κρούσματος, εντομολογική και περιβαλλοντική διερεύνηση, εκτίμηση κινδύνου για τοπική μετάδοση, και -αναλόγως- έκτακτους ψεκασμούς ή και δράσεις ενημέρωσης από τις αρμόδιες τοπικές αρχές σε περιοχές όπου διέμεινε ή / και επισκέφθηκε ο ασθενής, όσο ήταν μεταδοτικός. 

Συμπτώματα

Όσον αφορά τον Δάγκειο Πυρετό, το κλινικό φάσμα της νόσου ποικίλλει από ήπιο, μη ειδικό εμπύρετο σύνδρομο (με πιθανά συνοδά συμπτώματα: κεφαλαλγία, μυαλγίες, αρθραλγίες, εξάνθημα, ναυτία, εμέτους) έως σοβαρή νόσο σε ποσοστό περίπου 5% των ασθενών (με αιμορραγικές εκδηλώσεις ή και κυκλοφορική καταπληξία), η οποία  μπορεί να έχει έως και θανατηφόρο κατάληξη.

Επισημαίνεται ότι, σε μεγάλο ποσοστό, η λοίμωξη από τους ιούς αυτούς είναι ασυμπτωματική, δηλαδή οι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί μπορεί να μην εμφανίσουν καθόλου συμπτώματα ασθένειας (στον Δάγκειο έως και 75 – 80% των λοιμώξεων μπορεί να είναι ασυμπτωματικές). Ωστόσο, οι μολυνθέντες -ακόμη και ασυμπτωματικοί- μπορεί να μεταδώσουν τους ιούς σε κουνούπια που θα τους τσιμπήσουν κατά την «περίοδο μετάδοσης» (διάρκειας περίπου 10 ημερών).

Ως εκ τούτου, με βάση τα παραπάνω και με στόχο τόσο την προστασία της υγείας των ταξιδιωτών όσο και την προστασία της δημόσιας υγείας, ο ΕΟΔΥ συστήνει:

Άτομα που ταξιδεύουν (ή διαμένουν) σε χώρες του εξωτερικού, όπου ενδημεί ο Δάγκειος πυρετός ή/και οι νόσοι Chikungunya ή Zika θα πρέπει να λαμβάνουν σχολαστικά μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια:

– καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού τους στην ενδημική χώρα/ περιοχή, και

– τουλάχιστον για τρεις (3) εβδομάδες μετά από την επιστροφή/ άφιξή τους στην Ελλάδα (ανεξάρτητα από την παρουσία ή μη συμπτωμάτων, δηλαδή ακόμη και εάν δεν έχουν αρρωστήσει, γιατί μπορεί να έχουν ασυμπτωματική λοίμωξη αλλά όμως να είναι «μεταδοτικά» και να μολύνουν τα κουνούπια που θα τα τσιμπήσουν).

Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:

·         τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος (στο δέρμα και πάνω από τα ρούχα) και περιβάλλοντος, πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης. Αυτά μπορεί να είναι οι σήτες, οι κουνουπιέρες, τα κλιματιστικά και οι ανεμιστήρες.

·         τη χρήση μακριών ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα.

Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, καθώς τα συγκεκριμένα κουνούπια τσιμπούν κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας, με μεγαλύτερη δραστηριότητα το πρωί και αργά το μεσημέρι/απόγευμα έως το σούρουπο.

Σε περίπτωση που τα άτομα αυτά παρουσιάσουν ύποπτα συμπτώματα (π.χ. πυρετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες, αρθραλγίες, εξάνθημα) κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ή μετά από την επιστροφή τους, πρέπει άμεσα να αναζητήσουν ιατρική εκτίμηση.

Επισημαίνεται ότι οι ταξιδιώτες πρέπει να ενημερώνονται εγκαίρως για όλα τα νοσήματα που ενδημούν στις χώρες ταξιδιού τους και να λαμβάνουν όλα τα συνιστώμενα μέτρα, ανάλογα με τα νοσήματα που ενδημούν (πχ. προληπτική αγωγή -«χημειοπροφύλαξη»- για ελονοσία, εμβολιασμούς, ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές κατά το ταξίδι αλλά και μετά από την επιστροφή τους -για ένα χρονικό διάστημα- από χώρες με μετάδοση/ κυκλοφορία του ιού Zika κτλ).

Μπορείτε να βρείτε τη γεωγραφική κατανομή Δάγκειου, Chikungunya και Zika στις ιστοσελίδες του CDC, του ECDC και του ΠΟΥ:

–       Για τον Δάγκειο: Χώρες σε κίνδυνο https://www.cdc.gov/dengue/areaswithrisk/around-the-world.html (λίστα χωρών και χάρτης) και https://www.ecdc.europa.eu/en/dengue-monthly (τρέχουσα κυκλοφορία- χάρτης).

–       Για τον Chikungunya: Χώρες σε κίνδυνο https://www.cdc.gov/chikungunya/geo/index.html (λίστα χωρών και χάρτης) και https://www.ecdc.europa.eu/en/chikungunya-monthly (τρέχουσα κυκλοφορία- χάρτης).

–       Για τον Zika: Χώρες με τρέχουσα ή παρελθούσα κυκλοφορία Zika: https://wwwnc.cdc.gov/travel/page/zika-travel-information (λίστα χωρών και χάρτης) και Zika epidemiology update – February 2022 (λίστα χωρών και χάρτης).

Αυτό που εξετάζεται και αναμένεται να σταλεί σε σχολικές μονάδες και διευθύνσεις εκπαίδευσης είναι το επικαιροποιημένο έγγραφο με τις οδηγίες για Covid, γρίπη και ιώσεις, αλλά και η υπενθύμιση για τους εμβολιασμούς.

Παράλληλα, θα σταλεί εγκύκλιος για τις απουσίες των μαθητών ενώ το υπουργείο Παιδείας προτρέπει τους γονείς να μη στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο εάν εμφανίζουν συμπτώματα γρίπης ή άλλων ιώσεων και να παραμένουν σπίτι έως ότου βελτιωθεί η κατάσταση της υγείας τους.

Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη μιλώντας στον Ant1 έκανε λόγο για αυξημένη πίεση στα νοσοκομεία καθώς, όπως είπε, «φέτος έχουμε πολύ έντονη κυκλοφορία και της γρίπης εκτός από τον κορωνοϊό». Ωστόσο τάχθηκε κατά της υποχρεωτικής χρήσης της μάσκας «που σημαίνει πρόστιμο» λέγοντας ότι «στις δομές υγείας θα μπορούσαμε να εποπτεύουμε τη χρήση του μέτρου της μάσκας».

Για το ΕΣΥ, τέλος, είπε ότι θα υπάρξουν προσλήψεις γιατρών στο πρώτο εξάμηνο του 2024, καθώς και ότι προχωρά η επιλογή νέων διοικήσεων στα νοσοκομεία όλης της χώρας.