Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, πίσω από τη νέα κούρσα εξοπλισμών αναδύεται ένα ερώτημα που είχε απασχολήσει τη Δύση ήδη από τη δεκαετία του 1960 και σήμερα επιστρέφει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση: μπορούν τα όπλα από μόνα τους να διασφαλίσουν την ειρήνη ή η πραγματική σταθερότητα εξακολουθεί να προϋποθέτει ισχυρή διπλωματία;

Η επιστροφή της αποτροπής

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 ανέτρεψε σχεδόν όλες τις παραδοχές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας μετά το 1991. Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, πολλές ευρωπαϊκές χώρες περιόρισαν τις στρατιωτικές τους δαπάνες, θεωρώντας ότι ένας πόλεμος μεγάλης κλίμακας στην ευρωπαϊκή ήπειρο αποτελούσε μάλλον απίθανο σενάριο.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.

Η ανάγκη ενίσχυσης της αποτροπής επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο. Νέα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, drones, πυροβολικό μεγάλου βεληνεκούς, κυβερνοάμυνα, ηλεκτρονικός πόλεμος και τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται πλέον στον πυρήνα του ευρωπαϊκού στρατηγικού σχεδιασμού. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την αμυντική της βιομηχανία, μειώνοντας σταδιακά την εξάρτησή της από εξωτερικούς προμηθευτές και αποκτώντας μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Η στρατιωτική ισχύς θεωρείται πλέον αναγκαία προϋπόθεση. Δεν αποτελεί όμως από μόνη της ολοκληρωμένη στρατηγική.

Το μάθημα που έρχεται από το 1967

Η συζήτηση αυτή δεν είναι καινούργια.

Το 1967 το ΝΑΤΟ υιοθέτησε την περίφημη Έκθεση Harmel, ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά κείμενα της Συμμαχίας. Η βασική της αρχή ήταν ότι η ασφάλεια στηρίζεται σε δύο αλληλένδετους πυλώνες.

Ο πρώτος είναι η αξιόπιστη στρατιωτική αποτροπή.

Ο δεύτερος είναι η διπλωματία, ο πολιτικός διάλογος και η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας ακόμη και με τους αντιπάλους.

Η φιλοσοφία αυτή διαμόρφωσε επί δεκαετίες τη δυτική στρατηγική απέναντι στη Σοβιετική Ένωση. Η ισχυρή άμυνα δεν απέκλειε τη διαπραγμάτευση· αντίθετα, δημιουργούσε τις προϋποθέσεις ώστε αυτή να είναι περισσότερο αξιόπιστη.

Η ιστορία απέδειξε ότι η ισχύς και ο διάλογος δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά, αλλά συμπληρωματικά.

Η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα

Σήμερα η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της στρατηγικής τους προσοχής προς τον Ινδο-Ειρηνικό και τον ανταγωνισμό με την Κίνα. Παρά τη διατήρηση της διατλαντικής σχέσης, στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ενισχύεται η αντίληψη ότι η ήπειρος θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη δική της άμυνα.

Αυτό εξηγεί γιατί οι εξοπλισμοί αυξάνονται σχεδόν παντού.

Όσο όμως ενισχύεται η στρατιωτική διάσταση, τόσο γίνεται εμφανές και ένα διαφορετικό έλλειμμα: η απουσία αποτελεσματικών μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων.

Τα όπλα μπορούν να αποτρέψουν μια επίθεση.

Δεν μπορούν όμως να αποτρέψουν μια παρεξήγηση, έναν λανθασμένο υπολογισμό ή μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Η τεχνολογία αλλάζει τους κανόνες

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω της τεχνολογικής επανάστασης στον πόλεμο.

Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, οι κυβερνοεπιθέσεις, οι επιχειρήσεις ηλεκτρονικού πολέμου, οι δορυφορικές υποδομές και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μεταβάλλουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι συγκρούσεις.

Η γραμμή ανάμεσα στην ειρήνη και σε μια κρίση γίνεται ολοένα πιο λεπτή.

Μια κυβερνοεπίθεση σε ενεργειακό δίκτυο, μια επίθεση σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές ή μια συντονισμένη επιχείρηση παραπληροφόρησης μπορεί να προκαλέσει σοβαρές γεωπολιτικές επιπτώσεις χωρίς να έχει προηγηθεί ούτε μία συμβατική στρατιωτική σύγκρουση.

Η ασφάλεια πλέον δεν αφορά μόνο τα οπλικά συστήματα.

Αφορά τις κρίσιμες υποδομές, την ενεργειακή ανθεκτικότητα, την κυβερνοασφάλεια, αλλά και την προστασία της ίδιας της δημοκρατικής λειτουργίας των κρατών.

Η διπλωματία δεν είναι ένδειξη αδυναμίας

Στη δημόσια συζήτηση, η διπλωματία παρουσιάζεται συχνά ως εναλλακτική της αποτροπής.

Στην πραγματικότητα ισχύει ακριβώς το αντίθετο.

Οι πιο σταθερές περίοδοι της ευρωπαϊκής ιστορίας βασίστηκαν στον συνδυασμό ισχυρής αποτροπής, διαλόγου, συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών και μηχανισμών αποκλιμάκωσης.

Θεσμοί όπως ο ΟΑΣΕ δημιουργήθηκαν ακριβώς για να περιορίζουν τον κίνδυνο στρατιωτικών ατυχημάτων και ανεξέλεγκτων κρίσεων.

Σήμερα αρκετοί από αυτούς τους μηχανισμούς έχουν αποδυναμωθεί.

Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο:

Η Ευρώπη αποκτά περισσότερα όπλα, αλλά διαθέτει λιγότερα εργαλεία πολιτικής διαχείρισης των κρίσεων.

Το πραγματικό δίλημμα της επόμενης δεκαετίας

Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στην άμυνα.

Αυτό έχει ήδη αποφασιστεί.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος θα συνοδευτεί από μια εξίσου φιλόδοξη επένδυση στη διπλωματία, στους μηχανισμούς διαλόγου και στη διαχείριση των κρίσεων.

Γιατί η ιστορία δείχνει ότι η πιο αποτελεσματική αποτροπή δεν είναι εκείνη που οδηγεί σε σύγκρουση.

Είναι εκείνη που την αποτρέπει.

Σε μια εποχή όπου οι αντιπαραθέσεις εκτείνονται από τα πεδία των μαχών έως τον κυβερνοχώρο, τις ενεργειακές υποδομές και το διάστημα, η πραγματική ισχύς δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των όπλων που διαθέτει ένα κράτος. Μετριέται και από την ικανότητά του να αποτρέπει μια κρίση πριν αυτή μετατραπεί σε πόλεμο.

Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο δίδαγμα που επιστρέφει σήμερα από το 1967: η ασφάλεια δεν οικοδομείται μόνο με περισσότερα όπλα. Οικοδομείται όταν η αποτροπή και η διπλωματία λειτουργούν μαζί, ως οι δύο όψεις της ίδιας στρατηγικής. Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της Ευρώπης στη νέα εποχή των εξοπλισμών.

Μόνο το επόμενο έτος, η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς σχεδιάζει να αντλήσει από τις αγορές περισσότερα από 200 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 12,5% σε σχέση με φέτος, σύμφωνα με αξιωματούχους του υπουργείου Οικονομικών. Μεταξύ 2027 και 2030, η Γερμανία αναμένεται να δανειστεί περίπου 838 δισ. ευρώ, σύμφωνα με προβλέψεις που είδαν οι Financial Times.

Ο προϋπολογισμός σηματοδοτεί μια απότομη ρήξη με τη βαθιά ριζωμένη αποστροφή της χώρας προς το χρέος, αλλά και με τη γραμμή του ίδιου του κόμματος του Μερτς υπέρ της δημοσιονομικής σύνεσης, η οποία κυριάρχησε μετά την αύξηση των δαπανών που ακολούθησε τη γερμανική επανένωση τη δεκαετία του 1990.

Το πρόσθετο χρέος θα χρηματοδοτήσει κυρίως τον αμυντικό προϋπολογισμό της Γερμανίας, ο οποίος προβλέπεται να φθάσει τα 109 δισ. ευρώ το επόμενο έτος και τα 183,6 δισ. ευρώ έως το 2030. Το Βερολίνο σχεδιάζει επίσης να παράσχει στρατιωτική βοήθεια ύψους 11,6 δισ. ευρώ στην Ουκρανία το επόμενο έτος.

Η προσπάθεια επανεξοπλισμού αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για τη Ρωσία και για την προθυμία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει τη στρατιωτική δέσμευση της Αμερικής στην Ευρώπη.

Μετά τη νίκη των Χριστιανοδημοκρατών του Μερτς (CDU) στις περσινές εκλογές, το Βερολίνο τροποποίησε το συνταγματικό «φρένο χρέους» της χώρας, ώστε να εξαιρούνται οι αμυντικές δαπάνες, επιτρέποντας ουσιαστικά τον απεριόριστο δανεισμό για στρατιωτικούς σκοπούς.

Στο πλαίσιο αυτών των μεταρρυθμίσεων, ο Μερτς και οι κυβερνητικοί του εταίροι, οι Σοσιαλδημοκράτες, δημιούργησαν επίσης ειδικό ταμείο υποδομών ύψους 500 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των γηρασμένων γεφυρών, δρόμων, σιδηροδρόμων, νοσοκομείων, σχολείων και ενεργειακών δικτύων της Γερμανίας.

Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, της οποίας η αξιολόγηση triple A στηρίζει το κόστος δανεισμού σε ολόκληρη την ευρωζώνη, σχεδιάζει να αντλήσει περίπου 55 δισ. ευρώ το 2027 για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε υποδομές, σύμφωνα με αξιωματούχους του υπουργείου Οικονομικών.

Τα σχέδια δανεισμού έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, ακόμη και εντός του CDU, το οποίο επί μακρόν υποστήριζε τη λεγόμενη «Schwarze Null» — το δόγμα του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού που συνδέθηκε με τον εκλιπόντα υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επί καγκελαρίας Άνγκελα Μέρκελ.

Μιλώντας το βράδυ της Κυριακής, ο υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, ο οποίος είναι επίσης συμπρόεδρος του SPD, υπερασπίστηκε την αλλαγή, λέγοντας: «Δεν μπορούμε να αμυνθούμε απέναντι στον [Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ] Πούτιν με τη Schwarze Null».

Η Γερμανία αναμένεται να φθάσει φέτος στο 2,8% του ΑΕΠ ως προς τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και «στον στόχο του 3,5% από το 2029», σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Αν και το πακέτο τόνωσης έχει συμβάλει στην απορρόφηση των επιπτώσεων από τους υψηλότερους αμερικανικούς εμπορικούς δασμούς και το αυξημένο ενεργειακό κόστος που συνδέεται με τη σύγκρουση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ με το Ιράν, δεν έχει ακόμη καταφέρει να αναζωογονήσει τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η οποία παραμένει καθηλωμένη σε στασιμότητα.

Οι επικριτές έχουν επίσης εστιάσει στο αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του γερμανικού χρέους: οι πληρωμές τόκων προβλέπεται σχεδόν να διπλασιαστούν, από 42 δισ. ευρώ το επόμενο έτος σε 81 δισ. ευρώ το 2030, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Η BDI, η βασική ένωση της γερμανικής βιομηχανίας, χαρακτήρισε τον δανεισμό «ανησυχητικό», σημειώνοντας ότι το κόστος των τόκων συνεχίζει να «εκτοξεύεται».

«Ο ένας προϋπολογισμός-ρεκόρ διαδέχεται τον άλλον και, μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, το δημοσιονομικό πλαίσιο έχει φθάσει στα όριά του εξαιτίας των τεράστιων επιπέδων χρέους», ανέφερε η VDMA, η οποία εκπροσωπεί τους κατασκευαστές μηχανημάτων και εξοπλισμού της Γερμανίας.

Σπύρος Σιδέρης

Την ώρα που οι ηγέτες του πλανήτη δηλώνουν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί, οι ίδιες χώρες επενδύουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε όπλα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια άνευ προηγουμένου παγκόσμια καταστροφή. Το ερώτημα που επιστρέφει πλέον με όλο και μεγαλύτερη ένταση είναι αν ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα, πιο επικίνδυνη πυρηνική εποχή.

Ρεκόρ δαπανών για τα πυρηνικά οπλοστάσια

Σύμφωνα με την έκθεση της ICAN με τίτλο «Προμελετημένα: Οι δαπάνες για πυρηνικά όπλα το 2025», οι εννέα χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα δαπάνησαν συνολικά 118,8 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε έναν χρόνο για τη συντήρηση, αναβάθμιση και επέκταση των πυρηνικών τους δυνατοτήτων.

Το ποσό αυτό αποτελεί το υψηλότερο που έχει καταγραφεί ποτέ και αντιστοιχεί σε περίπου 3.768 δολάρια κάθε δευτερόλεπτο. Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 16,8 δισ. δολάρια, σημειώνοντας άνοδο σχεδόν 19%, γεγονός που αποτυπώνει την επιτάχυνση της παγκόσμιας κούρσας εξοπλισμών.

Οι χώρες που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία, Ινδία, Πακιστάν, Ισραήλ και Βόρεια Κορέα.

Οι ΗΠΑ στην κορυφή, η Κίνα ακολουθεί

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μακράν ο μεγαλύτερος επενδυτής στα πυρηνικά όπλα. Η Ουάσιγκτον δαπάνησε το 2025 περίπου 69,2 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό μεγαλύτερο από το άθροισμα των δαπανών όλων των υπόλοιπων πυρηνικών κρατών.

Μάλιστα, οι ΗΠΑ κατέγραψαν και τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση, προσθέτοντας 12,4 δισ. δολάρια στις σχετικές δαπάνες τους.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Κίνα με 13,5 δισ. δολάρια, επιβεβαιώνοντας ότι το Πεκίνο συνεχίζει την ταχεία στρατιωτική του άνοδο. Εντύπωση προκαλεί η περίπτωση της Βρετανίας, η οποία αύξησε σημαντικά τις επενδύσεις της στον πυρηνικό τομέα, ενώ η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί ένα από τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια στον κόσμο.

Η Γαλλία δαπάνησε 7,7 δισ. δολάρια, η Ινδία 2,8 δισ., το Πακιστάν 1,5 δισ., το Ισραήλ 1,2 δισ. και η Βόρεια Κορέα περίπου 656 εκατ. δολάρια.

Μισό τρισεκατομμύριο δολάρια σε πέντε χρόνια

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η αύξηση δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο. Η έκθεση επισημαίνει ότι τα εννέα πυρηνικά κράτη έχουν δαπανήσει συνολικά 471 δισεκατομμύρια δολάρια τα τελευταία πέντε χρόνια για τα πυρηνικά τους οπλοστάσια.

Παράλληλα, οι κυβερνήσεις των χωρών αυτών έχουν ήδη καταρτίσει πολυετή προγράμματα που προβλέπουν ακόμη μεγαλύτερες επενδύσεις στο μέλλον. Ουσιαστικά, οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του πλανήτη σχεδιάζουν να διατηρήσουν και να εκσυγχρονίσουν τα πυρηνικά τους συστήματα για πολλές δεκαετίες ακόμη.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η κατάρρευση σημαντικών συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών, η επιδείνωση των σχέσεων Δύσης–Ρωσίας και η ολοένα πιο έντονη αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας δημιουργούν ένα περιβάλλον που θυμίζει όλο και περισσότερο τις πιο σκοτεινές στιγμές του Ψυχρού Πολέμου.

Όπλα ή ανθρώπινες ανάγκες;

Η ICAN υποστηρίζει ότι τα ποσά που κατευθύνονται στα πυρηνικά προγράμματα στερούν πόρους από κρίσιμες κοινωνικές και ανθρωπιστικές ανάγκες.

Σύμφωνα με την έκθεση, το ποσό που δαπανάται σε μόλις ένα λεπτό για πυρηνικά όπλα θα μπορούσε να προσφέρει καθαρό νερό και βασικές υποδομές υγιεινής σε χιλιάδες ανθρώπους. Αντίστοιχα, οι δαπάνες μίας μόνο ημέρας θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της επισιτιστικής ανασφάλειας για περίπου δύο εκατομμύρια ανθρώπους.

Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν επίσης ότι τα χρήματα που δαπανώνται σε μία εβδομάδα για πυρηνικά προγράμματα θα αρκούσαν για τεράστια προγράμματα δημόσιας υγείας, ενώ οι ετήσιες δαπάνες θα μπορούσαν να καλύψουν ενεργειακές ανάγκες εκατομμυρίων νοικοκυριών μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η εκτίμηση ότι μόνο οι αμερικανικές δαπάνες για πυρηνικά όπλα το 2025 θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν πολλαπλάσιες φορές τον ετήσιο προϋπολογισμό του ΟΗΕ.

Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε έναν πυρηνικό εφιάλτη;

Η έκθεση συνδέει ευθέως την αύξηση των πυρηνικών δαπανών με την ενίσχυση των γεωπολιτικών εντάσεων και τη διεύρυνση των κινδύνων για τη διεθνή ασφάλεια.

Η διευθύντρια προγραμμάτων της ICAN, Σούζι Σνάιντερ, προειδοποιεί ότι η λογική της πυρηνικής αποτροπής βασίζεται στην υπόθεση πως οι αντίπαλοι θα ενεργούν πάντοτε ορθολογικά, κάτι που η ιστορία έχει επανειλημμένα διαψεύσει.

Όπως τονίζει, τα πυρηνικά όπλα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς να προκαλέσουν καταστροφή τεράστιας κλίμακας, ενώ η αντίληψη ότι προσφέρουν απόλυτη ασφάλεια αποτελεί μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση.

Από την πλευρά της, η επικεφαλής πολιτικής της ICAN, Αλίσια Σάντερς-Ζάκρε, σημειώνει ότι οι πυρηνικές δυνάμεις σχεδιάζουν ήδη τη διατήρηση των οπλοστασίων τους για τις επόμενες δεκαετίες, δεσμεύοντας τεράστιους οικονομικούς πόρους σε μια στρατηγική που συνεχίζει να βασίζεται στην απειλή της αμοιβαίας καταστροφής.

Το γεγονός ότι οι περισσότερες πυρηνικές δυνάμεις δηλώνουν πως ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί, την ίδια στιγμή που επενδύουν ολοένα περισσότερα χρήματα στην αναβάθμιση των πυρηνικών τους συστημάτων, αποκαλύπτει το μεγάλο παράδοξο της εποχής μας. Και ίσως τη πιο ανησυχητική πραγματικότητα: ο κόσμος εξακολουθεί να ξοδεύει δισεκατομμύρια για όπλα που ελπίζει να μη χρησιμοποιηθούν ποτέ, αλλά τα οποία παραμένουν πάντα στο τραπέζι σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς αστάθειας και πολλαπλών κρίσεων.

Όπως σημειώνει το CNN, οι αμερικανικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι η αποκατάσταση της ικανότητας παραγωγής επιθετικών drones μπορεί να επιτευχθεί ακόμη και εντός εξαμήνου. «Οι Ιρανοί έχουν ξεπεράσει όλα τα χρονοδιαγράμματα που είχε θέσει η κοινότητα πληροφοριών για την ανασυγκρότηση», φέρεται να δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

Αμφισβήτηση για το εύρος των ζημιών στο Ιράν

Τα ευρήματα αυτά έρχονται σε αντίθεση με δημόσιες τοποθετήσεις αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι οποίοι υποστήριζαν ότι τα πλήγματα στο Ιράν από τις 28 Φεβρουαρίου και μέχρι την έναρξη της εκεχειρίας είχαν πλήξει καθοριστικά το στρατιωτικό βιομηχανικό οικοσύστημά του.

Ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, είχε δηλώσει σε ακρόαση στο Κογκρέσο ότι η επιχείρηση «επέφερε σημαντική υποβάθμιση» στις δυνατότητες πυραύλων και drones του Ιράν και ότι «κατέστρεψε το 90% της αμυντικής βιομηχανικής του βάσης, εξασφαλίζοντας ότι το Ιράν δεν μπορεί να ανασυγκροτηθεί για χρόνια».

Ωστόσο, σύμφωνα με το CNN, οι νέες εκτιμήσεις της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών υποδεικνύουν ότι η πραγματική ζημιά ίσως περιορίστηκε σε μερικούς μήνες καθυστέρησης, καθώς τμήματα της παραγωγικής βάσης του Ιράν παρέμειναν λειτουργικά.  

Ο ρόλος Ρωσίας και Κίνας

Το ρεπορτάζ αναφέρει επίσης ότι η ταχεία ανασυγκρότηση του Ιράν αποδίδεται εν μέρει σε εξωτερική υποστήριξη, με αναφορές για βοήθεια από τη Ρωσία και την Κίνα.

Πηγές που επικαλείται το CNN υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο συνεχίζει να προμηθεύει την Τεχεράνη με εξαρτήματα για την παραγωγή πυραύλων, αν και σε περιορισμένο βαθμό λόγω των διεθνών κυρώσεων.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου είχε επίσης αναφέρει σε συνέντευξή του ότι η Κίνα παρέχει εξαρτήματα για ιρανικά πυραυλικά προγράμματα, κάτι που το Πεκίνο διαψεύδει.

Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι η επιτάχυνση αυτή διατηρεί το Ιράν ως σημαντική στρατιωτική δύναμη αποτροπής στη Μέση Ανατολή, ικανή να επανέλθει σε επίπεδα επιχειρησιακής ισχύος που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις περιφερειακές ισορροπίες.

Σιγή από το Πεντάγωνο

Το CNN σημειώνει ότι η CENTCOM δεν σχολίασε τις νέες εκτιμήσεις, ενώ εκπρόσωπος του Πενταγώνου τόνισε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις «έχουν όλα τα απαραίτητα μέσα για να επιχειρήσουν στον χρόνο και τόπο που θα επιλέξει ο Πρόεδρος».

Το ρεπορτάζ καταλήγει ότι η εικόνα που διαμορφώνεται από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έρχεται σε αντίθεση με την επίσημη ρητορική περί «μακροχρόνιας αποδυνάμωσης» του ιρανικού στρατιωτικού δυναμικού, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ερώτημα για το πραγματικό εύρος της ζημιάς και την ταχύτητα με την οποία η Τεχεράνη μπορεί να επανέλθει σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Η Μόσχα, από την πλευρά της, απορρίπτει κατηγορηματικά οποιονδήποτε σχεδιασμό επίθεσης κατά ευρωπαϊκών χωρών. Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, το κλίμα ανασφάλειας έχει οδηγήσει σχεδόν κάθε ευρωπαϊκό κράτος στη χάραξη εθνικών στρατηγικών στρατιωτικής ενίσχυσης, με έμφαση είτε στη θητεία είτε στους εφέδρους είτε στην αύξηση των επαγγελματικών δυνάμεων.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Η γερμανική κυβέρνηση συμφώνησε τον Νοέμβριο σε νέο πρόγραμμα στρατιωτικής θητείας με υψηλότερες αποδοχές και καλύτερα κίνητρα. Η θητεία παραμένει εθελοντική, με δυνατότητα υποχρεωτικής επιστράτευσης εάν δεν προσελκύσει αρκετούς νέους. Στόχος είναι η αύξηση των στρατιωτών από 180.000 σε 260.000 και των εφέδρων σε 200.000. Οι αλλαγές, που αναμένεται να εφαρμοστούν αρχές 2026, περιλαμβάνουν υποχρεωτική εγγραφή και ιατρικό έλεγχο, ενώ η επιστράτευση γυναικών θα απαιτήσει τροποποίηση του συντάγματος.

ΓΑΛΛΙΑ

Η Γαλλία θα δημιουργήσει νέα εθελοντική στρατιωτική θητεία διάρκειας 10 μηνών για νέους 18-19 ετών, με μισθό, ξεκινώντας στα μέσα του 2026. Στόχος είναι 3.000 συμμετοχές το 2026, 10.000 έως το 2030 και 50.000 έως το 2035. Οι εφέδροι αναμένεται να φτάσουν τους 100.000 έως το 2030, ενώ οι ένοπλες δυνάμεις περίπου 210.000.

ΒΡΕΤΑΝΙΑ

Η Βρετανία σκοπεύει να αυξήσει τον στρατό σε 76.000 πλήρους απασχόλησης έως την επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο (2029), από 74.000 σήμερα, με 25.000 εφέδρους. Η κυβέρνηση επικεντρώνεται στη διατήρηση του προσωπικού και στον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών, χωρίς σχέδια υποχρεωτικής θητείας.

ΔΑΝΙΑ

Η Δανία προγραμματίζει αύξηση της στρατιωτικής θητείας από τέσσερις σε έντεκα μήνες έως το 2026, αυξάνοντας τους νεοσύλλεκτους από 5.000 σε 7.500 έως το 2033.

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

Η Φινλανδία διατηρεί στρατό 280.000 στρατιωτών σε καιρό πολέμου μέσω υποχρεωτικής θητείας ανδρών, με περίπου 20.000 νέους εφέδρους κάθε χρόνο. Λόγω πτώσης γεννήσεων, εξετάζεται η επέκταση της θητείας και σε γυναίκες, ενώ το όριο ηλικίας στρατιωτικής θητείας αυξάνεται από 60 σε 65 έτη, ανεβάζοντας τους εφέδρους σε περίπου 1 εκατομμύριο έως το 2031.

ΙΤΑΛΙΑ

Η Ιταλία σχεδιάζει νέα στρατιωτική μονάδα για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, αρχικά 1.200-1.500 ατόμων με σταδιακή αύξηση σε 5.000. Παράλληλα, στοχεύει στην πρόσληψη 6.000 εθελοντών το 2026.

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

Η Ολλανδία επιθυμεί να αυξήσει τον στρατό από 74.000 σε 200.000 στρατιώτες, δίνοντας έμφαση στην εφεδρική δύναμη.

ΠΟΛΩΝΙΑ

Η Πολωνία θα ξεκινήσει πρόγραμμα στρατιωτικής εκπαίδευσης για περίπου 400.000 πολίτες το 2026, προσφέροντας βασικά μαθήματα ασφάλειας, εκπαίδευση επιβίωσης και ιατρική εκπαίδευση.

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

Η Ρουμανία εντείνει την πρόσληψη εθελοντών με υψηλότερες αμοιβές και εκπαίδευση, αντιμετωπίζοντας δυσκολίες στη διατήρηση υψηλά ειδικευμένου προσωπικού. Το κοινοβούλιο ενέκρινε εθελοντική θητεία για άνδρες και γυναίκες 18-35 ετών διάρκειας τεσσάρων μηνών με μπόνους τριών μισθών.

ΣΟΥΗΔΙΑ

Η Σουηδία επανέφερε την υποχρεωτική θητεία το 2017. Φέτος κατατάχθηκαν πάνω από 7.000 στρατιώτες, ενώ στόχος είναι 12.000 έως το 2032. Οι επαγγελματίες αξιωματικοί θα αυξηθούν από 9.700 σε 11.800 έως το 2035, ενώ το πολιτικό προσωπικό προβλέπεται να αυξηθεί κατά 30%.

Πιο συγκεκριμένα, ο Τούρκος πρόεδρος σε σχέση με τα οπλικά συστήματα που παραδόθηκαν σήμερα, δήλωσε τα εξής:

«Το κυριότερο από τα όπλα είναι το υποβρύχιο TCG Hızırreis, το οποίο, με τις προηγμένες του δυνατότητες, θα είναι ο εθνικός φύλακας των σιωπηλών βυθών. Σήμερα θέτουμε σε υπηρεσία το υποβρύχιο Hızırreis. Μια άλλη πλατφόρμα που θέτουμε σε υπηρεσία είναι το νέο τύπο αποβατικού σκάφους μας, το Ç-159. Αυτή η πλατφόρμα θα λειτουργεί σε τρικυμιώδη νερά, τόσο σε στρατιωτικές επιχειρήσεις όσο και σε επιχειρήσεις ανθρωπιστικής βοήθειας σε καιρό ειρήνης. Το οπλισμένο μη επανδρωμένο ναυτικό σκάφος ULAQ μας είναι μια άλλη πηγή υπερηφάνειας για εμάς.

Bugün denize uğurladığımız ve bayrak çektiğimiz platformlar alın terinin, aklın, emeğin, cesaretin ve adanmışlığın eseridir. Bunların en başında, havadan bağımsız tahrik sistemi ve gelişmiş sonar yetenekleriyle sessiz derinliklerin millî bekçisi olacak TCG HIZIRREİS vardır.… pic.twitter.com/NRYy5JeWvH

— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) December 20, 2025

Το ULAQ, σύμβολο του ψηφιακού μετασχηματισμού και των αυτόνομων συστημάτων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη στη θάλασσα, είναι πρωτοπόρος του μέλλοντος στον επιχειρησιακό τομέα. Ενα άλλο χαρακτηριστικό του ULAQ SİDA είναι ότι χρησιμοποιεί έναν ναυτικό κινητήρα που αναπτύχθηκε από Τούρκους μηχανικούς, με ποσοστό εγχώριας παραγωγής 90%».

Deniz Platformlarımızın Hizmete Giriş, Bayrak Çekme ve İlk Sac Kesim Töreni https://t.co/Y2MoUWVEUY

— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) December 20, 2025

Συνεχίζοντας, ο Τούρκος ηγέτης δήλωσε τα ακόλουθα με το βλέμμα στραμμένο στην ευρύτερη τουρική γειτονιά: «Δεν έχουμε καμία βλέψη για τα εδάφη ή την κυριαρχία κανενός. Δεν θέλουμε ένταση με καμία χώρα. Δεν θέλουμε κρίσεις, διαμάχες ή συγκρούσεις. Δεν επιθυμούμε τίποτα άλλο παρά ειρήνη και σταθερότητα για τους γείτονές μας. Είμαστε μια χώρα που δεν επιτρέπει και δεν θα επιτρέψει ποτέ να παραβιαστούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της. Ολες οι επενδύσεις που κάνουμε σήμερα δεν προορίζονται για την προετοιμασία για πόλεμο, αλλά για την προστασία της ειρήνης, της ανεξαρτησίας και του μέλλοντος».

Σύμφωνα με την Handelsblatt, η οποία επικαλείται δημοσίευμα του πρακτορείου Bloomberg, η γερμανική κυβέρνηση σκοπεύει να προμηθευτεί στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας άνω των τριών δισεκατομμυρίων ευρώ – συμπεριλαμβανομένων επιθετικών ελικοπτέρων από την Airbus και συστημάτων νυχτερινής όρασης από τις εταιρίες Hensoldt και Theon International.

Όπως αναφέρεται στο σχετικό κυβερνητικό έγγραφο που διαβιβάστηκε στην Bundestag, πρόκειται για 20 επιθετικά ελικόπτερα από την Airbus, αξίας σχεδόν ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, 100.000 συσκευές νυχτερινής όρασης από την γερμανική Hensoldt και την ελληνική Theon International αξίας επίσης ενός δισεκατομμυρίου και επιπλέον πυραύλους εδάφους – αέρος IRIS-T SLM από την εταιρία Diehl Γερμανίας, κόστους 1,2 δισεκατομμυρίων.

Τον περασμένο μήνα το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο ενέκρινε 18 αμυντικά προγράμματα συνολικής αξίας άνω των 14 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ αναμένεται να εγκριθούν και νέες συμβάσεις έως το τέλος του τρέχοντος έτους.

Η Handelsblatt επισημαίνει ακόμη ότι το υπουργείο ‘Αμυνας αρνήθηκε να σχολιάσει το δημοσίευμα πριν από την κοινοβουλευτική συνεδρίαση της Τετάρτης.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Στην  ατζέντα των συνομιλιών αναμένεται να βρεθούν οι εξελίξεις που αφορούν στην ευρωπαϊκή άμυνα, καθώς και η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, με φόντο και τις συζητήσεις για το ενδεχόμενο απόκτησης από την χώρα μας και τέταρτης  φρεγάτας”Belharra“.

Ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε στο ζήτημα αυτό  από το βήμα του Φόρουμ των Δελφών, σημειώνοντας την οικονομική πτυχή της διαπραγμάτευσης με την γαλλική πλευρά. Όπως είπε, “δεν είμαστε πλούσιοι, είμαστε λοιπόν υποχρεωμένοι να μετράμε πάρα πολύ και να διαπραγματευόμαστε πάρα πολύ και  περιμένουμε και από μια φιλική χώρα και από μια φιλική επιχείρηση να μας βοηθήσει σε αυτό”

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας αναφέρθηκε και στην πρόταση των Γάλλων για δημιουργία γραμμής παραγωγής φρεγατών και υποβρυχίων στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, σχολιάζοντας ότι “οποιοσδήποτε προτείνει συμπαραγωγή ή παραγωγή στην Ελλάδα, για εμάς αυτομάτως είναι κάτι το εξαιρετικά ενδιαφέρον”, ενώ τόνισε ότι υπάρχει συγκεκριμένη εντολή του, η οποία δεσμεύει τη Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών, όταν διαπραγματεύεται να επιτυγχάνει συμμετοχή της χώρας σε ένα ύψος 25%.

Στην ατζέντα των δύο χωρών βρίσκεται και το ζήτημα της ενδεχόμενης προμήθειας πυραύλων meteor  στην Τουρκία από την ευρωπαϊκή κοινοπραξία στην οποία συμμετέχει και η Γαλλία, το οποίο είχε θέσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και στον Γάλλο Πρόεδρο, Εμμανουέλ Μακρόν στην συνάντηση που είχαν στις αρχές Φεβρουαρίου, στο Παρίσι.

Η επίσκεψη του κ. Λεκορνύ πραγματοποιείται βέβαια και σε μια συγκυρία όπου προγραμματίζεται, χωρίς πάντως να έχει  συγκεκριμενοποιηθεί χρονικά, η επανεκκίνηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης- Κύπρου, το οποίο προκαλεί αντιδράσεις από τουρκικής πλευράς.

• Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο  Γεραπετρίτη,  η επανεκκίνηση των εργασιών θα γίνει “στον κατάλληλο χρόνο”.

“Η έρευνα και η πόντιση καλωδίου είναι προστατευόμενη από το Διεθνές δίκαιο, και κατά τούτο δεν χωρεί οποιαδήποτε άδεια”, σημείωσε, προσθέτοντας ότι εμείς ” προγραμματίζουμε όλες τις αναγκαίες ενέργειες”. 

“Είναι μια αρκετά σύνθετη τεχνικά άσκηση. Απαιτεί μια σειρά ενεργειών από περισσότερα υπουργεία. Η έρευνα και η πόντιση θα επανεκκινήσει στον κατάλληλο χρόνο. Δεν είχε υπάρξει εξάλλου οποιαδήποτε δεσμευτική ημερομηνία για αυτό. Θα προχωρήσουμε όπως πρέπει και κατά τον χρόνο που προσήκει”, πρόσθεσε ο κ. Γεραπετρίτης, μιλώντας προ ημερών στο Φόρουμ των Δελφών.

•  Σε ότι αφορά το κυβερνητικό έργο, στην τελική ευθεία εισέρχεται μεταξύ άλλων και η προετοιμασία του νομοσχεδίου για τους σιδηροδρόμους που θα συζητηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο που προγραμματίζεται για τις 28 Απριλίου.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη θα ακολουθεί το μοντέλο της ΔΕΗ με στόχο ένα πιο λειτουργικό ΟΣΕ και θα απαντά στις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα θέματα της ασφάλειας των τρένων και το πώς θα λειτουργεί στο εξής ο Οργανισμός.

Σήμερα, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, θα επισκεφθεί στις 10 το πρωί το Εθνικό Ίδρυμα Κωφών, ενώ μεθαύριο, Μεγάλη Τετάρτη αναμένεται να παρουσιαστεί στον κ. Μητσοτάκη από την αρμόδια επιτροπή, η Εθνική Στρατηγική για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Βίας και της Παραβατικότητας Ανηλίκων που, όπως λένε στο Μέγαρο Μαξίμου, είναι ένας οδηγός που θα συμπληρώσει τις πολιτικές που ήδη εφαρμόζονται.

Σύμφωνα με τον υπουργό Επικρατείας, Άκη Σκέρτσο, από το 2019 έως σήμερα υπάρχουν και υλοποιούνται 139 πολιτικές για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας σε 10 διαφορετικά υπουργεία και η Εθνική στρατηγική προτείνει άλλες 29 πολιτικές με 69 μέτρα εκ των οποίων τα πέντε οριζόντια.

«Οποιαδήποτε έκπτωση στο κοινωνικό κράτος και στις δημοκρατικές κατακτήσεις θα είναι μια ακόμα νίκη των αναθεωρητών και αυταρχικών ηγετών – ίσως η πιο ύπουλη και πιο σημαντική», ανέφερε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και συμπλήρωσε: «Για εμάς, δεν υπάρχει δίλημμα ανάμεσα στην άμυνα και την πολιτική συνοχή. Ή ανάμεσα στην αμυντική πολιτική και στο κοινωνικό κράτος. Είναι καταστροφικό αυτό».

Επισημαίνοντας τη διεθνή αβεβαιότητα και τα δεδομένα που προκαλεί η νέα διεθνή πολιτική του Ντόναλντ Τράμπ και των ΗΠΑ, ιδίως στην Ευρώπη, ο κ. Ανδρουλάκης καταδίκασε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και σημείωσε πως η Λευκή Βίβλος για την Ευρωπαϊκή Άμυνα, που πρότεινε η Κομισιόν, αποτελεί δειλά και ανεπαρκή βήματα.

«Πάσχει από ένα έλλειμμα ευρωπαϊκής προοπτικής, καθώς υπερισχύει καταφανώς ο διακυβερνητικός χαρακτήρας χωρίς μάλιστα να προτείνονται νέες μορφές χρηματοδοτήσεων πέραν των νέων δανείων που θα επιβαρύνουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Πάνω από όλα όμως, από τις πρόσφατες ευρωπαϊκές αποφάσεις απουσιάζει εκκωφαντικά η πολιτική βούληση για έκδοση ειδικού ευρώ-ομολόγου για αμυντικούς σκοπούς, όπως έγινε και με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας», παρατήρησε ο Νίκος Ανδρουλάκης και συμπλήρωσε ότι υποτιμάται η ανάγκη ύπαρξης Ευρωστρατού.

Ειδικά για τον ρόλο της Τουρκίας υπογράμμισε ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να κλείσει οριστικά την πόρτα σε τρίτες χώρες που έχουν αναθεωρητικούς προσανατολισμούς όπως η Τουρκία, όσον αφορά τη δυνατότητα συνεργασίας με εταιρείες τους. Δεν επιτρέπεται τα χρήματα του ευρωπαίου φορολογούμενου να χρηματοδοτήσουν την αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας. Αυτή είναι μια πατριωτική στάση, για την οποία οφείλει να αγωνιστεί κάθε ελληνική κυβέρνηση, ώστε να υπάρξει ρητή απαγόρευση στις τελικές ευρωπαϊκές συμφωνίες».

«Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: H πορεία προς την ενιαία άμυνα πρέπει να συνοδευτεί από νέους μόνιμους πόρους, χωρίς να αποψιλωθεί η πολιτική συνοχής ή η κοινωνική πολιτική», πρόσθεσε.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ υποστήριξε ότι δύναμη δεν σημαίνει μόνο ισχυρός στρατός αλλά πειστική αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος, αύξηση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, στήριξη των παραμεθόριων περιοχών και ειδικά της Θράκης και των ακριτικών νησιών.

«Στην περίπτωση της πόντισης καλωδίου στην Κάσο, η ελληνική κυβέρνηση φάνηκε απροετοίμαστη. Πανηγυρίζετε όμως με το πράσινο φως στη Chevron. Κάνετε όμως πως ξεχνάτε ότι ο νόμος Μανιάτη είχε ήδη έτοιμο το πλαίσιο για την προκήρυξη ερευνών στα θαλάσσια οικόπεδα», τόνισε ο Νίκος Ανδρουλάκης.

«Οφείλουμε να πάψουμε να είμαστε απλώς καταναλωτές αμυντικού εξοπλισμού με τα χρήματα του ελληνικού λαού και να μετατραπούμε το γρηγορότερο δυνατό σε παραγωγούς και συμπαραγωγούς, δίνοντας ισχυρή ώθηση στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία», σημείωσε, ενώ υπογράμμισε, επικρίνοντας την κυβέρνηση, ότι δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για βιομηχανικές επιστροφές ούτε στην παραγγελία των F-35, ούτε εγχώρια συμμετοχή στις Belharra και δεν υπάρχει επικαιροποίηση της Εθνικής Αμυντικής Βιομηχανικής Στρατηγικής από το 2017, αν και αυτό αποτελεί υποχρέωση της κυβέρνησης και συνδέεται άμεσα με τις Ελληνικές Αμυντικές Βιομηχανίες.

«Η πατρίδα μας να παραμένει αγοραστής και 100% καταναλωτής, με 0% συμπαραγωγή και καμία συμμετοχή στο ερευνητικό/τεχνολογικό, σχεδιαστικό και κατασκευαστικό στάδιο, με μηδαμινή εγχώρια προστιθέμενη αξία. Η καθυστερημένη εξαγγελία για 25% εθνική συμμετοχή είναι παραπλανητική», παρατήρησε και τόνισε πως: «η Αντζέντα 2030 που διαφημίζετε κ. Μητσοτάκη, είναι θολή, χωρίς τα κόμματα να διαθέτουν ενημέρωση επί του συνολικού πλαισίου στόχων».

Αναπτύσσοντας τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, ο κ. Ανδρουλάκης υπογράμμισε πως απαιτείται σχέδιο και πολιτική βούληση που βασίζεται σε έξι βασικούς άξονες.

«- Να υπάρχει ρητή δέσμευση πως ένα σημαντικό ποσοστό της παραγωγής θα κατασκευάζεται εγχώρια και να οριστεί ένα ποσοστό που θα αντιστοιχεί σε οφέλη που θα αξιοποιηθεί στο πεδίο του σχεδιασμού, της έρευνας και ανάπτυξης.

– Δεύτερος άξονας, η επένδυση στην στρατιωτική έρευνα και ανάπτυξη και ενίσχυση της τεχνολογίας και της καινοτομίας στον αμυντικό τομέα, ελαττώνοντας τις εισαγωγές οπλικών συστημάτων και την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές.

– Τρίτον, απαιτείται αναβάθμιση του ρόλου του ΕΛΚΑΚ ως Κοινού Φορέα Αμυντικής Παραγωγής που εποπτεύει και συντονίζει την Δημόσια και Ιδιωτική Αμυντική Παραγωγή, Έρευνα και Ανάπτυξη.

– Ενόψει της διεκδίκησης και κατανομής των κονδυλίων που προβλέπει η ΕΕ, κρίνεται απολύτως αναγκαία η πρόβλεψη διαδικασιών διαφάνειας, λογοδοσίας και ενισχυμένου κοινοβουλευτικού ελέγχου, ώστε να μην γίνει με τα χρήματα για την άμυνα ό,τι έγινε με το Ταμείο Ανάκαμψης.

Προς αυτή την κατεύθυνση είναι κρίσιμης σημασίας η ενίσχυση του ελεγκτικού ρόλου της Επιτροπής Εξοπλισμών.

– Η Ελλάδα πρέπει επίσης να επανεκκινήσει γραμμές παραγωγής βλημάτων για να αναπληρώσει τα αποθέματά της αλλά και να συμβάλει στην αναπλήρωση των αποθεμάτων άλλων χωρών» τόνισε.

Στο σημείο αυτό ο κ. Ανδρουλάκης θύμισε για τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, ότι ήταν η αείμνηστη Φώφη Γεννηματά εκείνη που με προσωπικό της αγώνα, ως αναπληρώτρια υπουργός Εθνικής Άμυνας το 2013-2014 πέτυχε τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα της επιχείρησης, μετά από μια σκληρή διαπραγμάτευση με την τρόικα που τότε ζητούσε το κλείσιμό τους.

«Δεν δίνουμε καμία λευκή επιταγή. Όπου υπάρχει τεχνική δυνατότητα η χώρα πρέπει να έχει ποσοστό συμμετοχής, ακόμα και μεγαλύτερο από αυτό που εσείς προτείνετε. Καμία εμπλοκή της Τουρκίας στην κοινή Ευρωπαϊκή άμυνα και ενιαίοι κανόνες στην εξαγωγή όπλων. Δεν μπορεί οι εταίροι μας να εξοπλίζουν την Τουρκία του casus belli και του Αττίλα. Επιδοτήσεις σε χώρες που έχουν υψηλό δημόσιο χρέος αλλά και έχουν ήδη δαπανήσει δισεκατομμύρια σε εξοπλισμούς ως χώρες της περιφέρειας. Η ρήτρα διαφυγής είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των μεγάλων χωρών», κατέληξε ο κ. Ανδρουλάκης.

Η συμμετοχή στο υπό συζήτηση χρηματοδοτικό εργαλείο θα είναι οικειοθελής, άρα κράτη μέλη της Ένωσης που είναι παραδοσιακά ουδέτερα, όπως η Αυστρία και η Ιρλανδία, δεν θα έχουν λόγο να εμποδίσουν τη συγκρότησή του, ενώ δεν θα ισχύουν και υφιστάμενες ευρωπαϊκές απαγορεύσεις για τη χρηματοδότηση στρατιωτικών δαπανών με κοινά κονδύλια.

Οι πόροι θα αντληθούν από τις αγορές μέσω έκδοσης ομολόγων, με την παροχή εγγυήσεων από τις χώρες που θα επιλέξουν να λάβουν μέρος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα είναι δυνατό να παρακαμφθεί η αντίθεση ορισμένων βορειοευρωπαϊκών χωρών στην ιδέα του κοινού δανεισμού.

Σύμφωνα με τους FT, τη διαχείριση του ταμείου και των εθνικών εγγυήσεων μπορεί να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Στο υπό συζήτηση χρηματοδοτικό όχημα θα μπορούν να ενταχθούν και χώρες εκτός ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία. Δεν γίνεται αναφορά σε χώρες εκτός Ευρώπης που ωστόσο είναι μέλη του NATO, όπως η Τουρκία.

Το δημοσίευμα παραθέτει δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος ανέφερε στους FT πως ενώ οι πρώτες κρούσεις που έκανε ο ίδιος και άλλοι ηγέτες για συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο έλαβαν αρχικά μία «χλιαρή απάντηση», πλέον αισθάνεται ότι υπάρχει μία «ανανεωμένη αίσθηση επείγοντος». «Υπάρχει μία όλο και ευρύτερη συναντίληψη ότι χρειάζεται να δαπανούμε περισσότερα στην άμυνα, ίσως έχει έρθει η ώρα να ιδρύσουμε έναν κοινό ευρωπαϊκό μηχανισμό για τη χρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος» σημείωσε ακόμα ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Το ταμείο, εφόσον δημιουργηθεί, θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει κοινά έργα και επενδύσεις, όπως η ευρωπαϊκή αεράμυνα, σύμφωνα πάντα με τη βρετανική εφημερίδα. Οι FT υπενθυμίζουν την επιστολή που έστειλαν την άνοιξη ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πολωνός ομόλογός του Ντόναλντ Τουσκ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτείνοντας σαφώς τη διάθεση ευρωπαϊκών πόρων για εμβληματικά αμυντικά εγχειρήματα, όπως ένας αντιπυραυλικός και αντιαεροπορικός «θόλος».

Το δημοσίευμα θέλει την Ολλανδία, τη Φινλανδία και τη Δανία να υποστηρίζουν σε γενικές γραμμές το σχέδιο, όμως επισημαίνεται πως το μεγάλο ερώτημα είναι η στάση που θα τηρήσει η Γερμανία, η οποία θα διαμορφωθεί μετά τις ομοσπονδιακές εκλογές του Φεβρουαρίου.

«Βρισκόμαστε σε ιδιαίτερα προχωρημένες διαβουλεύσεις», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις. «Αλλά δεν είναι ακόμα σαφές πώς ακριβώς βλέπει τα πράγματα το Βερολίνο», συμπλήρωσε.