Ειδικότερα, από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις εμπορευματικές συναλλαγές προκύπτουν τα εξής:

Η συνολική αξία των εισαγωγών τον Μάρτιο 2026 ανήλθε στο ποσό των 7.150,4 εκατ. ευρώ έναντι 7.134,1 εκατ. ευρώ τον ίδιο μήνα του 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 0,2% (χωρίς τα πετρελαιοειδή σημειώθηκε αύξηση κατά 345,2 εκατ. ευρώ ή 6,2%, ενώ χωρίς τα πετρελαιοειδή και τα πλοία υπήρξε αύξηση κατά 305,8 εκατ. ευρώ ή 5,5%).

Η συνολική αξία των εξαγωγών ανήλθε στο ποσό των 4.939,8 εκατ. ευρώ έναντι 3.953,3 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 25% (χωρίς τα πετρελαιοειδή σημειώθηκε αύξηση κατά 342,2 εκατ. ευρώ ή 10,6%, ενώ χωρίς τα πετρελαιοειδή και τα πλοία σημειώθηκε αύξηση κατά 346,4 εκατ. ευρώ ή 10,7%).

Το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου ανήλθε σε 2.210,6 εκατ. ευρώ έναντι 3.180,8 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο 2025, παρουσιάζοντας μείωση 30,5% (χωρίς τα πετρελαιοειδή υπήρξε αύξηση κατά 3 εκατ. ευρώ ή 0,1%, ενώ χωρίς τα πετρελαιοειδή και τα πλοία σημειώθηκε μείωση κατά 40,6 εκατ. ευρώ ή 1,8%).

Το α’ τρίμηνο, η συνολική αξία των εισαγωγών ανήλθε στο ποσό των 20.370,6 εκατ. ευρώ έναντι 20.602,1 εκατ. ευρώ το ίδιο διάστημα του 2025, παρουσιάζοντας μείωση 1,1% (χωρίς τα πετρελαιοειδή σημειώθηκε αύξηση κατά 384,1 εκατ. ευρώ ή 2,4%, ενώ χωρίς τα πετρελαιοειδή και τα πλοία σημειώθηκε αύξηση κατά 323,8 εκατ. ευρώ ή 2,1%).

Η συνολική αξία των εξαγωγών ανήλθε στο ποσό των 12.517,9 εκατ. ευρώ έναντι 12.141,9 εκατ. ευρώ το α’ τρίμηνο του 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 3,1% (χωρίς τα πετρελαιοειδή καταγράφηκε αύξηση κατά 230,1 εκατ. ευρώ ή 2,5%, ενώ χωρίς τα πετρελαιοειδή και τα πλοία σημειώθηκε αύξηση κατά 212,5 εκατ. ευρώ ή 2,3%).

Το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου ανήλθε σε 7.852,7 εκατ. ευρώ έναντι 8.460,2 εκατ. ευρώ το α’ τρίμηνο του 2025, παρουσιάζοντας μείωση 7,2% (χωρίς τα πετρελαιοειδή σημειώθηκε αύξηση κατά 154,0 εκατ. ευρώ ή 2,4%, ενώ χωρίς τα πετρελαιοειδή και τα πλοία υπήρξε αύξηση κατά 111,3 εκατ. ευρώ ή 1,7%).

Οι εξαγωγές αργού, συμπυκνωμένων και διυλισμένων καυσίμων από οκτώ χώρες της Μέσης Ανατολής – Σαουδική Αραβία, Κουβέιτ, Ιράν, Ιράκ, Ομάν, Κατάρ, Μπαχρέιν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – την εβδομάδα έως τις 15 Μαρτίου ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 9,71 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, μειωμένες κατά 61% από 25,13 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Φεβρουάριο.

Στοιχεία από την Vortexa δείχνουν μια ακόμη πιο δραματική πτώση, με τις εξαγωγές από τις οκτώ χώρες την περασμένη εβδομάδα να φτάνουν τα 7,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, μειωμένες κατά 71% από τα 26,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο.

Πριν από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, αυτές οι οκτώ χώρες αντιπροσώπευαν το 36% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου μέσω θαλάσσης, ύψους 70,43 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, σύμφωνα με την Kpler.

Οι πραγματικές εξαγωγές ενδέχεται να είναι ακόμη χαμηλότερες, καθώς ορισμένοι όγκοι πηγαίνουν σε πλωτές μονάδες αποθήκευσης, αλλά δεν εξέρχονται από τον Κόλπο.

Οι συνολικές περικοπές στην παραγωγή πετρελαίου από τους παραγωγούς της Μέσης Ανατολής έχουν αυξηθεί, καθώς οι χώρες εξαντλούν τα αποθέματά τους και η κυκλοφορία μέσω του Στενού του Χρμούζ παραμένει ένα κλάσμα των κανονικών επιπέδων.

Η παραγωγή πετρελαίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία πριν από τον πόλεμο αντλούσαν περίπου 3,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, έχει μειωθεί κατά περισσότερο από το μισό, σύμφωνα με το Reuters.

Η Σαουδική Αραβία έχει μειώσει την παραγωγή κατά 20% και το Ιράκ κατά περίπου 70%. Οι συνολικές περικοπές στην παραγωγή αργού πετρελαίου στη Μέση Ανατολή ανέρχονται τώρα σε 7-10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας, τους πρώτους 11 μήνες του 2025 οι εξαγωγές προϊόντων Made in Germany προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 9,4% στα 135,8 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 2,2% στα 86,9 δισεκατομμύρια. Συνολικά, το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας με τις ΗΠΑ μειώθηκε στα 48,9 δισ. ευρώ τους πρώτους 11 μήνες, στο χαμηλότερο επίπεδό του από το έτος της πανδημίας COVID-19 του 2021.

Το ιστορικό υψηλό των 64,8 δισ. ευρώ επιτεύχθηκε κατά την αντίστοιχη περίοδο του 2024 και, ως αποτέλεσμα, έθεσε την Γερμανία στο στόχαστρο του Αμερικανού προέδρου, επισημαίνει στο ρεπορτάζ της η γερμανική δημόσια τηλεόραση ARD, υπενθυμίζοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει τα υψηλά εμπορικά πλεονάσματα της Γερμανίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως επιζήμια για την οικονομία της χώρας του και έχει δηλώσει ότι βασικό κίνητρο πίσω από την προστατευτική δασμολογική του πολιτική είναι η προσπάθεια αντιστάθμισης τέτοιων «άδικων» εμπορικών ανισορροπιών. Στην περίπτωση της Γερμανίας, έχει επικεντρωθεί ιδιαίτερα στις εξαγωγές αυτοκινήτων προς τις ΗΠΑ.

Ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας πλήττεται όπως φαίνεται ιδιαίτερα από τους νέους δασμούς. Οι εξαγωγές αυτοκινήτων και ανταλλακτικών αυτοκινήτων μειώθηκαν κατακόρυφα κατά 17,5% από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο – σε αξία 26,9 δισ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές μηχανολογικού εξοπλισμού μειώθηκαν κατά 9% στα 24,1 δισ. ευρώ.

Η φαρμακευτική βιομηχανία, από την άλλη πλευρά, κατάφερε να διατηρήσει τον όγκο των εξαγωγών της, ο οποίος αυξήθηκε κατά 0,7% σε αξία 26,2 δισ. ευρώ. «Η αγορά των ΗΠΑ είναι απίθανο να αποτελέσει αγορά ανάπτυξης για τους Γερμανούς εξαγωγείς στο άμεσο μέλλον. Έχει μεταλλαχθεί σε μια επικίνδυνη επιχείρηση», τονίζει ο Σεμπάστιαν Ντούλιεν, επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου IMK, το οποίο συνδέεται με τα συνδικάτα. «Λόγω της ζιγκ-ζαγκ εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ, οι εταιρείες δεν μπορούν πλέον να κάνουν αξιόπιστο σχεδιασμό», αναφέρει από την πλευρά του ο επικεφαλής οικονομολόγος της ιδιωτικής τράπεζας Hauck Aufhäuser Lampe Αλεξάντερ Κρούγκερ και προσθέτει ότι η περίπτωση της Γροιλανδίας δείχνει ότι «η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για γεωπολιτικούς στόχους».

Ο Φόλκερ Τράιερ, επικεφαλής εξωτερικού εμπορίου στο Γερμανικό Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήριο (DIHK), περιγράφει το 2025 ως έτος με ρεκόρ επιβαρύνσεων στο εξωτερικό εμπόριο – ειδικά λόγω της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ. Την ίδια ώρα, υπογραμμίζει, αυξάνεται ο ανταγωνισμός από την Κίνα, η οποία επανήλθε ως ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Γερμανίας, με τη συνολική αξία των διμερών εμπορικών συναλλαγών στα 230,8 δισ. ευρώ για τους έντεκα πρώτους μήνες του 2025. Κατά την ίδια περίοδο, το εμπόριο με τις ΗΠΑ έφθασε τα 222,8 δισ. ευρώ.

«Το ορόσημο των 50 ετών του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος είναι μια αφορμή για να αποτιμήσουμε όσα έγιναν, αλλά και για να στοχαστούμε για όλα όσα μπορούν να γίνουν προχωρώντας προς το αύριο. Γιατί η σωστή ανάγνωση του παρελθόντος είναι το υλικό με το οποίο συνθέτουμε τη μνήμη του μέλλοντος», είπε ο κ. Τασούλας και συνέχισε: «Η δύναμη των εξαγωγών δεν είναι μόνο τα κέρδη των επιχειρήσεων που επικρατούν στον διακρατικό και το διεθνή ανταγωνισμό. Είναι κυρίως το γόητρο, η ταυτότητα και η εμβέλεια μιας χώρας. Πάνω στις φόρμες παραγγελιών, στους προϋπολογισμούς και στα τραπεζικά εμβάσματα εγγράφεται η ευρωστία ενός πολιτισμού, ο δυναμισμός της παιδείας και η αυτοπεποίθηση μιας εθνικής οντότητας. Κάθε αγαθό, κάθε υπηρεσία και προϊόν είναι η αντανάκλαση της στάθμης ενός πολιτισμού. Ο πολιτισμός δεν είναι μόνο τα καλλιτεχνικά έργα. Τα αγαθά συμπυκνώνουν την επιστημονική εξέλιξη, την αισθητική, τις αξίες και τον τρόπο σκέψης κάθε εποχής. Και όπως είπε πρόσφατα ο κ. Γεροβασιλείου στην αναγόρευση του σε διδάκτορα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας «εύχομαι να συνεχίσουμε όλοι να καλλιεργούμε – ο καθένας στο δικό του οικοσύστημα- τη γνώση, την ευθύνη και την χαρά της δημιουργίας, που είναι και η ουσία του πολιτισμού». Κατ’ επέκταση, ο πατριωτισμός, ο καλώς εννοούμενος πατριωτισμός εμπλουτίζεται και ενισχύεται μέσα από την ευγενή άμιλλα με άλλες χώρες στο πεδίο της δημιουργικότητας, της επιχειρηματικής αριστείας και της καινοτομίας. Όπως είμαστε υπερήφανοι για τα μετάλλια των πρωταθλητών μας έτσι είμαστε υπερήφανοι – και κάθε λαός είναι υπερήφανος – για την εμβέλεια των αγαθών που έχουν εθνική προέλευση, ιστορία και σφραγίδα. Η εξαγωγική δράση είναι μια πατριωτική πράξη. Η Ελλάδα μεγαλώνει μέσα από τις εξαγωγές».

Αναφέρθηκε στην πορεία των ελληνικών εξαγωγών τα τελευταία χρόνια και σημείωσε πως «η πραγματική έξαρση που γνωρίζουν, είναι μια απόδειξη του τι μπορεί να πετύχει η χώρα όταν πιστεύει στις δυνάμεις της. Τα ελληνικά διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα ανοίγουν δρόμους, δημιουργούν ευκαιρίες, καλλιεργούν εμπιστοσύνη».

Η προσφορά του ΣΕΒΕ

Μίλησε για τη διαδρομή και την προσφορά του ΣΕΒΕ και υπογράμμισε: «Γιορτάζουμε τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την ίδρυση του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος. Μισό αιώνα συνεχούς παρουσίας, σε μια διαδρομή που ξεκίνησε ως πρωτοβουλία λίγων οραματιστών και εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους θεσμικούς φορείς της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Εκτιμώ ιδιαίτερα την προσφορά του ΣΕΒΕ, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στην προώθηση των αγαθών, αλλά παρέχει εκπαίδευση, κατάρτιση, αξιόπιστα δεδομένα και εξειδικευμένες μελέτες. Διαμορφώνει επιχειρηματικά δίκτυα και οργανώνει αποστολές. Δηλαδή μετατρέπει την παραδοσιακή ελληνική εμπορική εξωστρέφεια σε οργανωμένη στρατηγική ανάπτυξης.

Ο Σύνδεσμος έχει αναλάβει πρωτοβουλίες που βοηθούν σημαντικά τους Έλληνες εξαγωγείς. Οι «Επαγγελματικές Ακαδημίες», μια καινοτόμος ιδέα που παρουσίασε πρόσφατα ο κ. Διαμαντίδης (σ.σ. ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ), διασυνδέουν παραγωγή, εκπαίδευση και επιχειρηματικότητα. Είναι μια επένδυση ουσίας στο ανθρώπινο δυναμικό. Ταυτόχρονα, τα προγράμματα ενημέρωσης των μαθητών Λυκείου για τα επαγγέλματα του μέλλοντος ανοίγουν δρόμους για την επόμενη γενιά, δίνοντάς της καθαρή εικόνα για τις δεξιότητες και τις ευκαιρίες του αύριο. Οι πρωτοβουλίες αυτές δείχνουν μια Ελλάδα που δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά προσπαθεί να τις προλάβει».

Ο ρόλος-κλειδί της Θεσσαλονίκης στις εξαγωγές και την εξωστρέφεια

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε στον ρόλο των εξαγωγών και της Θεσσαλονίκης και τόνισε: «Σήμερα, η Ελλάδα εξάγει προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, υπηρεσίες τεχνολογίας, τρόφιμα διεθνούς φήμης, φαρμακευτικά προϊόντα, βιομηχανικό εξοπλισμό και καινοτόμες λύσεις που απαντούν σε πραγματικές ανάγκες. Αυτή η πρόοδος δεν είναι αφηρημένη. Έχει γεωγραφικό αποτύπωμα· έχει περιοχές που λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές αυτής της εξωστρέφειας.

Μία από αυτές είναι και η Θεσσαλονίκη. Η πόλη, η οποία έχει ρόλο-κλειδί στην περιοχή.

Συχνά ακούγοντας ομιλίες επισήμων για τις εξαγωγές μπορεί να βγάλουμε το λανθασμένο συμπέρασμα ότι οι εξαγωγές είναι μια εύκολη υπόθεση. Φυσικά δεν είναι έτσι. Οι Έλληνες εξαγωγείς δραστηριοποιούνται σε μια υφήλιο που αλλάζει ταχύτατα. Αυτό που έλεγε ο Τσώρτσιλ για τις νίκες και τις ήττες ταιριάζει και στην οικονομία και ιδιαίτερα στην οικονομία με εξαγωγική στόχευση: «Οι νίκες δεν είναι οριστικές, αλλά και οι ήττες δεν είναι θανάσιμες. Είναι το κουράγιο να συνεχίσεις αυτό που έχει σημασία.»

Δεν μπορούν όμως όλα να επαφίονται στο κουράγιο, δεν μπορούν όλα να στηρίζονται στη γενναιότητα, αν και οι Έλληνες επιχειρηματίες παραδοσιακά χρειάζονται και διαθέτουν πολλή γενναιότητα και αρκετό κουράγιο για να επιπλεύσουν και να προχωρήσουν. Χρειάζεται βεβαίως και η κινητοποίηση του κράτους. Χρειάζεται επίσης ισχυρή οικονομική διπλωματία, που θα ανοίγει δρόμους για τις επιχειρήσεις μας».

Ο κ. Τασούλας επισήμανε ότι «ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, η επιστήμη, η φιλοσοφία και η ελληνική γλώσσα απλώθηκε σε ολόκληρη τη Μεσόγειο και τη σημερινή Μέση Ανατολή μέσα από την εξαγωγική και εμπορική δραστηριότητα» και πρόσθεσε: «Η επιρροή αυτή συμπυκνώνει το πιο ισχυρό και πιο επιδραστικό εξαγωγικό μας αγαθό, αφού ο ελληνικός πολιτισμός – δηλαδή η αισθητική, η μηχανική, η στρατηγική, το εμπόριο, η πολιτική, η ηθική, η λογική – αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία αναπτύχθηκαν νεότεροι πολιτισμοί και νεότερες εθνικές γλώσσες που αποτέλεσαν την αφετηρία για την οικοδόμηση της Ευρώπης όπως αυτή εξελίχθηκε στη Ρωμαϊκή Εποχή και αργότερα στον Μεσαίωνα, στην Αναγέννηση, στον Διαφωτισμό και στο σήμερα.

Η Ελλάδα, κατά συνέπεια, μπορεί να βρίσκεται στην περιφέρεια της ηπείρου με όρους γεωγραφίας, αλλά κατέχει κεντρική θέση στην Ευρώπη με όρους σκέψης και πολιτισμού. Στη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση η Ελλάδα μπορεί να συνεχίζει να αναβαθμίζει τη θέση της, όχι μόνο ως κράτος, αλλά και ως έθνος δημιουργών και παραγωγών. Για να το πω απλά, δεν είμαστε οι μουσαφίρηδες στο κοινό τραπέζι. Είμαστε οι θεμελιωτές της Ευρώπης. Αυτό βεβαίως δεν είναι παράσημο, δεν είναι δάφνες πάνω στο οποίες μπορούμε να εφησυχάσουμε. Είναι κυρίως ευθύνη για να κάνουμε πραγματικότητα τη μνήμη του μέλλοντος. Είναι ευθύνη για να είμαστε πάντοτε καλύτεροι ακόμα κι απ’ όσο κι εμείς οι ίδιοι θα θέλαμε ιδανικά να είμαστε. Είναι κάλεσμα και πρόκληση να υπερβαίνουμε κάθε φορά τις προσδοκίες, τα όρια και το κοινό μέτρο σε ό,τι προσπαθούμε και σε ό,τι τολμούμε. Κατά συνέπεια, με εμπιστοσύνη, με αυτοπεποίθηση και με πίστη στον δημιουργικό μας χαρακτήρα, ας συνεχίσουμε με ακόμα περισσότερους στόχους και φιλοδοξίες αυτό το ταξίδι που ξεκινά από τα βάθη της ιστορίας μας και συνεχίζεται στο μέλλον που όλοι μαζί διαμορφώνουμε».

Με γνώμονα ότι οι εξαγωγές αποτελούν βασική συνιστώσα της ανάπτυξης της οικονομίας και της κατάστασης του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας, το ερευνητικό δοκίμιο επιδιώκει να εντοπίσει τις ευπάθειες αλλά και την ικανότητα προσαρμογής των εξαγωγών της χώρας μας, αντλώντας χρήσιμα συμπεράσματα από το αντίστοιχο προηγούμενο της αλλαγής της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής κατά την πρώτη θητεία του Προέδρου Trump.

Το 2018 οι ΗΠΑ επέβαλαν επιπρόσθετο δασμό 25% σε προϊόντα χάλυβα και 10% σε προϊόντα αργιλίου που εισάγονταν στις ΗΠΑ, ενώ το 2019 προστέθηκαν δασμοί 25% σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξάγονταν στις ΗΠΑ και τα οποία περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, αγροδιατροφικά προϊόντα, συσκευασμένα φρούτα και λαχανικά, τσιμέντο, κρασιά, μηχανήματα και μηχανές, ηλεκτρικές συσκευές, φάρμακα, ορυκτά καύσιμα. Από τη λίστα των ελληνικών προϊόντων που ήταν αντικείμενο δασμών εξαιρέθηκαν τρία βασικά εξαγώγιμα είδη: οι ελιές, το ελαιόλαδο και η φέτα. Αυτά τα τρία προϊόντα αποτελούν το «γκρουπ ελέγχου» (control group) στο οικονομετρικό υπόδειγμα της μελέτης. Το control group χρησιμοποιείται για να εκτιμηθεί και να γίνει κατανοητό τι θα είχε συμβεί στους κλάδους που υπέστησαν τους δασμούς εάν οι τελευταίοι δεν είχαν επιβληθεί.

Οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και τον κόσμο

Ακολουθώντας ανοδική τάση – η οποία επιταχύνθηκε από το 2020 –, οι συνολικές εξαγωγές της Ελλάδας διαμορφώθηκαν το 2024 στα 53,3 δισ. ευρώ (από 10,85 δισ. ευρώ το 2000), ενώ οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έφθασαν τα 2,6 δισ. ευρώ (έναντι 0,63 δισ. ευρώ το 2000). Μολονότι οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν περίπου το 4,9% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών αγαθών και συνεισφέρουν περίπου το 1% του ελληνικού ΑΕΠ, αποτελούν τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της χώρας μας εκτός ΕΕ και έναν από τους πέντε σημαντικότερους εξαγωγικούς προορισμούς της.

Κατά τα έτη επιβολής πρόσθετων δασμών, τόσο οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ όσο και συνολικά προς τον κόσμο μειώθηκαν, ανερχόμενες το 2020 σε 1,3 δισ. ευρώ (εξαγωγές προς τις ΗΠΑ) και 35,1 δισ. ευρώ (εξαγωγές προς τον κόσμο), από 1,6 δισ. ευρώ και 39,5 δισ. ευρώ αντίστοιχα το 2018. Εντούτοις, αυτό μπορεί να οφείλεται και σε άλλους παράγοντες, όπως η εμπορική διαταραχή εξαιτίας της πανδημίας COVID-19 και η συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου και άλλων νομισμάτων σε συνδυασμό με τη διαφορά του πληθωρισμού.

Το κείμενο εργασίας επικεντρώνεται σε 20 κλάδους με εξαγωγές προς τις ΗΠΑ για το διάστημα 2000-2024. Για το 2024, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αυτών των κλάδων ανερχόταν στο ποσό των 1,98 δισ. ευρώ, καλύπτοντας περίπου το 76% της συνολικής αξίας των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ για το συγκεκριμένο έτος.

Πίνακας 1

Μέση ετήσια αξία των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ ανά κατηγορία προϊόντων την περίοδο 2000-2024 (σε εκατ. ευρώ)

1. Αλιεύματα (Ψάρια)                                                                   18,4
2. Λαχανικά                                                                                     1
3. Φρούτα                                                                                     14
4. Ροφήματα                                                                                   1
5. Ελαιώδεις καρποί                                                                       2
6. Παρασκευασμένα λαχανικά, φρούτα εκτός από ελιές            60
7. Κρασιά                                                                                       10
8. Τσιμέντα υδραυλικά                                                                 65
9. Ορυκτά καύσιμα                                                                      320
10. Φαρμακευτικά                                                                            2
11. Υλικά                                                                                          23
12. Χάλυβας                                                                                      7
13. Τεχνουργήματα από χάλυβα                                                    74
14. Αργίλιο                                                                                      80
15. Μηχανήματα                                                                             28,3
16. Ηλεκτρικές συσκευές                                                                71,8
17. Αεροπλοΐα                                                                                 57,5
18. Ελιές                                                                                         100
19. Ελαιόλαδο                                                                                 30
20. Τυρί φέτα                                                                                  27

Τα βασικά συμπεράσματα της ανάλυσης

Από την ανάλυση των στοιχείων που επεξεργάστηκε το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, προέκυψαν τα ακόλουθα κύρια συμπεράσματα:

1. Στο σύνολο των κλάδων που εξετάστηκαν οι δασμοί οι οποίοι επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ την περίοδο 2018-2019 προκάλεσαν μικρή συνολική μείωση της αξίας των εξαγωγών ελληνικών προϊόντων.
2. Οι επιμέρους επιπτώσεις των δασμών ανά κλάδο παρουσιάζουν μεγάλη ανομοιογένεια:
3. 8 κλάδοι υπέστησαν στατιστικά σημαντική μείωση των εξαγωγών [«Αλιεύματα (Ψάρια)», «Τσιμέντα υδραυλικά», «Παρασκευασμένα λαχανικά, φρούτα εκτός από ελιές», «Ορυκτά καύσιμα», «Τεχνουργήματα από χάλυβα», «Κρασιά», «Ελαιώδεις καρποί», «Ηλεκτρικές συσκευές»). Η μείωση των εξαγωγών σε σύγκριση με την ομάδα προϊόντων τα οποία εξαιρέθηκαν από τους δασμούς κυμάνθηκε από 15% («Παρασκευασμένα λαχανικά, φρούτα εκτός από ελιές») έως 85% («Τεχνουργήματα από χάλυβα»].
4. 5 κλάδοι γνώρισαν στατιστικά σημαντική αύξηση των εξαγωγών («Αργίλιο», «Μηχανήματα», «Φρούτα», «Λαχανικά», «Φαρμακευτικά»). Η αύξηση κυμάνθηκε από 10% («Φαρμακευτικά») έως 37% («Αργίλιο»). Μια ενδεχόμενη ερμηνεία αυτού του ευρήματος είναι ότι οι εξαγωγείς των προϊόντων αυτών κατάφεραν να εφαρμόσουν στρατηγικές αποφυγής (αντιμετώπισης) των δασμών ήείχαν την ευελιξία να απορροφήσουν τις συνέπειές τους στις τιμές.
5. 4 κλάδοι («Ροφήματα», «Αεροπλοΐα», «Χάλυβας», «Υλικά») δεν εμφάνισαν στατιστικά αξιόλογη μεταβολή.

Η ανομοιογενής αυτή εικόνα επιβεβαιώθηκε και από την ανάλυση σε επίπεδο επιχείρησης. Αξιοσημείωτη περίπτωση αποτελεί ο κλάδος του αργιλίου, στον οποίο οι επιχειρήσεις σημείωσαν σημαντικές αυξήσεις στις εξαγωγές, γεγονός που υποδεικνύει πιθανά πλεονεκτήματα ειδικά για τον συγκεκριμένο κλάδο.

Συστάσεις για τις πολιτικές χρηματοδότησης του εξαγωγικού εμπορίου και των εξαγωγικών πιστώσεων

Μολονότι η συνολική επίδραση των αμερικανικών δασμών της περιόδου 2018-2019 στις ελληνικές εξαγωγές προκύπτει πως ήταν περιορισμένη, το γεγονός ότι υπήρξαν αρκετοί κλάδοι που επηρεάστηκαν αρνητικά αναδεικνύει την ανάγκη να εντοπιστούν και να στηριχθούν στοχευμένα οι εξαγωγικοί κλάδοι που είναι πιο ευάλωτοι σε δυσμενείς εμπορικές διαταραχές.

Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη παροτρύνει για ανακατεύθυνση των εξαγωγών προς νέες διεθνείς αγορές, αλλά τονίζει ότι αυτή συνεπάγεται κόστος. Συνεπώς, «ένα κομβικό εργαλείο πολιτικής θα πρέπει να είναι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή συστημάτων χρηματοδότησης των εξαγωγών με βάση τις ταμειακές ροές για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν εσωτερική ρευστότητα ή λειτουργική ευελιξία ώστε να αντεπεξέλθουν γρήγορα σε εμπορικές διαταραχές».

Κρίσιμο ρόλο προς την κατεύθυνση αυτή καλείται να διαδραματίσει ο τραπεζικός τομέας, όπως τονίζουν οι ερευνητές του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, «παρέχοντας τα κατάλληλα χρηματοδοτικά μέσα που βοηθούν τις επιχειρήσεις να διατηρήσουν τη ρευστότητα και τη σταθερότητα κατά τη φάση προσαρμογής. Παράλληλα, οι επιχορηγήσεις εξαγωγών και οι δημόσιες εγγυήσεις εξαγωγικών πιστώσεων μπορούν να ελαφρύνουν περαιτέρω το βάρος». Γι’ αυτό, υπογραμμίζεται η ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου της Ελληνικής Εταιρείας Εξαγωγικών Πιστώσεων Α.Ε. (πρώην Οργανισμού Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων) ως προς την παροχή χρηματοδοτικής συνδρομής, πιστωτικής ασφάλισης και εγγυήσεων για την προώθηση της διεθνοποίησης της ελληνικής οικονομίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εξαγωγέων σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.

Τέλος, προτείνεται να εξεταστούν επίσης προσωρινά μέτρα ανακούφισης των πληττόμενων εξαγωγέων, όπως μειώσεις μη μισθολογικού κόστους ή ενέργειας, με στόχο την άμεση ελάφρυνσή τους, τη διατήρηση της απασχόλησης και της επιχειρησιακής συνέχειας, καθώς και να υλοποιηθούν πρωτοβουλίες κατάρτισης για την ενίσχυση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού. «Στοχευμένα κίνητρα, συμπεριλαμβανομένων επιδοτήσεων ή φοροαπαλλαγών, μπορούν επιπροσθέτως να συμβάλουν στην αντιστάθμιση του αυξημένου κόστους που συνδέεται με τους δασμούς και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των τιμών χωρίς να επιβαρύνονται οι καταναλωτές», σημειώνει το κείμενο εργασίας του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή.

Το πλήρες περιεχόμενο του κειμένου εργασίας είναι διαθέσιμο στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση: https://www.pbo.gr/en-gb/reports/working-paper-series

Τη μελέτη, με τίτλο “US Tariffs and Greek Exports” («Οι αμερικανικοί δασμοί και οι ελληνικές εξαγωγές»), εκπόνησαν ο ερευνητής στο Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή και διδάσκων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στέλιος Γιαννουλάκης, ο Καθηγητής Χρηματοοικονομικής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή Άγγελος Κανάς, η Καθηγήτρια Οικονομικών στην Adam Smith Business School του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή Μαρίνα-Ελίζα Σπαλιάρα και ο Συντονιστής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή και Καθηγητής Οικονομικών στην Adam Smith Business School του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης Γιάννης Τσουκαλάς.