Τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή και με την ουκρανική ηγεσία να επιδιώκει ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2027, χρονοδιάγραμμα που το Κίεβο επιθυμεί να συμπεριληφθεί ως όρος σε μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία με το Κρεμλίνο, η ιδέα αυτή σηματοδοτεί ουσιαστική μεταβολή στη μέχρι σήμερα διαδικασία διεύρυνσης. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση «στο τραπέζι της ΕΕ» πριν ολοκληρώσει τις θεσμικές, δικαστικές και πολιτικές αλλαγές που απαιτούνται για πλήρη συμμετοχή.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αλλά και η ουκρανική κυβέρνηση χαρακτηρίζουν την ένταξη ζήτημα επείγον. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε την Παρασκευή στο Κίεβο ότι η Ρωσία ενδέχεται να επιχειρήσει να «ανακόψει την πορεία μας προς την ΕΕ». «Γι’ αυτό ζητάμε να οριστεί ημερομηνία. Μια συγκεκριμένη ημερομηνία θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία», ανέφερε, τονίζοντας τη σημασία θεσμικής κατοχύρωσης της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας.

Σχέδιο ένταξης “αντίστροφη διεύρυνση”

Η ιδέα της μερικής ένταξης θυμίζει το όραμα της «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων» που έχει παρουσιάσει επανειλημμένα από το 2017 ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν. Στις Βρυξέλλες, το σχέδιο έχει λάβει ανεπίσημα την ονομασία «αντίστροφη διεύρυνση», καθώς προβλέπει την ένταξη μιας χώρας στην αρχή – και όχι στο τέλος – της διαδικασίας εκπλήρωσης των κριτηρίων.

Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, το μοντέλο αυτό θα έδινε στο Κίεβο πολιτικό και θεσμικό «οξυγόνο», επιτρέποντάς του να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις χωρίς να καλλιεργείται η αίσθηση ότι η ένταξη είναι ένας ανέφικτος στόχος. Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένουν ισχυρές αντιδράσεις, με κυριότερη εκείνη του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος αντιτίθεται ανοιχτά στην ένταξη της Ουκρανίας.

Τα πέντε βήματα για την ήπια ένταξη

Με βάση συνομιλίες με Ευρωπαίους και Ουκρανούς αξιωματούχους, το Politico περιγράφει πέντε διακριτά στάδια, που μπορούν να φέρουν το Κίεβο υπό τη σκέπη της Ένωσης.

Η Προετοιμασία της Ουκρανίας

Η ΕΕ έχει αρχίσει να «επισπεύδει» τη διαδικασία, παρέχοντας στο Κίεβο άτυπες κατευθύνσεις για τα διαπραγματευτικά «clusters», τα νομικά βήματα για την ένταξη. Ήδη έχουν δοθεί λεπτομέρειες για τρία από τα έξι. Στόχος είναι, σε άτυπη συνάντηση υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στην Κύπρο τον Μάρτιο, να παρουσιαστούν περισσότερα, ώστε να ξεκινήσει η σχετική δουλειά.

«Δεν θα υπάρξουν συντομεύσεις στις μεταρρυθμίσεις», τονίζουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, επισημαίνοντας ότι η ταχύτητα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη θεσμική αλλαγή.

«Η ένταξη στην ΕΕ αποφέρει οφέλη μόνο αν προχωρήσει η μεταμόρφωση μέσω της διαδικασίας διεύρυνσης – αυτή είναι η πραγματική δύναμη της ένταξης στην ΕΕ», δήλωσε ένας αξιωματούχος. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να συμβιβάσει αυτά τα δύο πράγματα: την ανάγκη να κινηθεί γρήγορα, αλλά και να πραγματοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις στην Ουκρανία».

Από την πλευρά του, το Κίεβο δηλώνει ότι είναι έτοιμο να κάνει όσα απαιτούνται. «Θα είμαστε τεχνικά έτοιμοι μέχρι το 2027», δήλωσε ο Ζελένσκι την Παρασκευή. «Μιλάτε για το τέλος του πολέμου και ταυτόχρονες εγγυήσεις ασφάλειας. Και η ΕΕ για εμάς είναι εγγυήσεις ασφάλειας».

Δημιουργία «light ένταξης»

Σε πρόσφατη συνάντηση στις Βρυξέλλες, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε εναλλακτικά μοντέλα, μεταξύ των οποίων και την «αντίστροφη διεύρυνση». Το σκεπτικό δεν είναι η χαλάρωση των κριτηρίων, αλλά η αποστολή ενός ισχυρού πολιτικού μηνύματος όχι μόνο προς την Ουκρανία, αλλά και προς χώρες όπως η Μολδαβία και η Αλβανία.

Παρά τις επιφυλάξεις, αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Κίεβο θα μπορούσε να αποδεχθεί μια λύση που κατοχυρώνει θεσμικά την πορεία ένταξης, χωρίς να συνιστά μόνιμο καθεστώς δεύτερης κατηγορίας. «Είναι σημαντικό να στείλουμε ένα πολιτικό μήνυμα», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. «Ο πόλεμος της επιθετικότητας συνεχίζεται εδώ και τέσσερα χρόνια. Οι Ουκρανοί χρειάζονται υποστήριξη. Η ΕΕ πρέπει να παρέχει αυτή την υποστήριξη, πολιτικά και ψυχολογικά».

Από την πλευρά του, ένας αξιωματούχος της Μολδαβίας δήλωσε στο Politico ότι η χώρα «θέλει να ενταχθεί σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που λειτουργεί αποτελεσματικά πέραν των 27 κρατών μελών, και χαιρετίζουμε τις συζητήσεις σχετικά με τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να καταστεί αυτό δυνατό».

Ταυτόχρονα, «η πλήρης ένταξη – με ίσα δικαιώματα και πλήρη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ – πρέπει να παραμείνει ο σαφής και τελικός προορισμός».

Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα δήλωσε, από την πλευρά του, στο Politico τον περασμένο μήνα ότι μια δημιουργική προσέγγιση της ένταξης στην ΕΕ ήταν «καλή ιδέα» και ότι η χώρα του θα δεχόταν ακόμη και προσωρινά να μην έχει δικό της επίτροπο.

Αναμονή για την στάση της Ουγγαρίας

Η ένταξη απαιτεί ομοφωνία και η στάση της Βουδαπέστης αποτελεί κρίσιμο εμπόδιο. Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες παρακολουθούν στενά τις διαδικασίες ως τις εκλογές στην Ουγγαρία τον Απρίλιο, ελπίζοντας σε πολιτική αλλαγή. Ο Όρμπαν έχει χαρακτηρίσει την Ουκρανία «εχθρό» και έχει συγκρουστεί επανειλημμένα με τον Ζελένσκι, ανταλλάσσοντας σκληρές δηλώσεις.

Αρκετοί αξιωματούχοι της ΕΕ δήλωσαν πως ελπίζουν ότι, αν ο Όρμπαν χάσει τις εκλογές, ο αντίπαλός του, Πέτερ Μάγιαρ, ο συντηρητικός ηγέτης της αντιπολίτευσης, θα μπορούσε να αλλάξει στάση απέναντι στην Ουκρανία, δεδομένου ότι υποσχέθηκε πέρυσι να θέσει το ζήτημα σε δημοψήφισμα. Αν όμως ο Όρμπαν επανεκλεγεί, τότε η διαδικασία πάει αυτόματα στο τέταρτο βήμα.

Το “χαρτί” Τραμπ

Εάν ο Όρμπαν παραμείνει στην εξουσία, ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν ότι ο μόνος που θα μπορούσε να τον πιέσει είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίο διατηρεί στενές σχέσεις. Με δεδομένο ότι η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ περιλαμβάνεται σε προσχέδιο ειρηνευτικής πρότασης, υπάρχει η ελπίδα ότι η Ουάσιγκτον θα παρέμβει πολιτικά.

Με την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ έως το 2027 να περιλαμβάνεται στο σχέδιο πρότασης 20 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου, η ελπίδα είναι ότι ο Τραμπ θα καλέσει τη Βουδαπέστη για να κλείσει μια συμφωνία.

Σύμφωνα με την ειρηνευτική πρόταση, οι ΗΠΑ «αναλαμβάνουν την υποχρέωση να εγγυηθούν ότι κανείς δεν θα εμποδίσει» στοιχεία της συμφωνίας, είπε τις προηγούμενες μέρες ο Ζελένσκι. «Συζητάμε για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα συνεργαστούν πολιτικά με ορισμένους ευρωπαϊκούς φορείς, ώστε να μην εμποδίσουν τη συμφωνία».

Το άρθρο 7

Εάν όλες οι άλλες επιλογές αποτύχουν, η ΕΕ θα μπορούσε να επαναφέρει στο τραπέζι το Άρθρο 7 της Συνθήκης, που προβλέπει την αναστολή δικαιωμάτων κράτους-μέλους. Αν και μια τέτοια κίνηση θεωρείται ακραία και πολιτικά επικίνδυνη, διπλωμάτες αναγνωρίζουν ότι παραμένει ένα «έσχατο μέσο» σε περίπτωση παρατεταμένου αδιεξόδου.

Το άρθρο 7, το οποίο εφαρμόζεται όταν μια χώρα θεωρείται ότι μπορεί να παραβιάσει τις βασικές αξίες της Ένωσης, είναι η πιο σοβαρή πολιτική κύρωση που μπορεί να επιβάλει η ΕΕ, καθώς αναστέλλει τα δικαιώματα ενός κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την ένταξη νέων χωρών.

Η ΕΕ, πάντως, δεν έχει ακόμη την πρόθεση να προχωρήσει σε αυτή την κίνηση, καθώς θεωρεί ότι κάτι τέτοιο θα ευνοούσε τον Όρμπαν ενόψει των εκλογών του Απριλίου. Ωστόσο, οι πρωτεύουσες αξιολογούν τη χρήση αυτού του μέσου σε περίπτωση που ο Όρμπαν επανεκλεγεί και συνεχίσει να παρεμποδίζει τη λήψη αποφάσεων από την ΕΕ. Μια τέτοια κίνηση είναι «απολύτως πιθανή», δήλωσε ένας τρίτος διπλωμάτης.

Σύμφωνα με τις προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι, η Ουκρανία θα μπορούσε να καταστεί μέλος της ΕΕ, χωρίς όμως να διαθέτει δικαίωμα ψήφου στις συνόδους κορυφής των ηγετών ή στις συνεδριάσεις των υπουργών κατά την πρώτη φάση.

Παράλληλα, θα αποκτούσε σταδιακή πρόσβαση σε τμήματα της ενιαίας αγοράς, ενώ, εφόσον πληροί συγκεκριμένα κριτήρια μετά την ένταξη, θα μπορούσε να καταστεί επιλέξιμη για αγροτικές ενισχύσεις και χρηματοδότηση εσωτερικής ανάπτυξης.

Το εν λόγω σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις και προβληματισμό σε ορισμένα κράτη-μέλη, αλλά και σε άλλες υποψήφιες χώρες, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι θα δημιουργήσει ένα σύστημα «δύο ταχυτήτων».

Όπως επισημαίνεται στο δημοσίευμα, αρκετοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι μια τέτοια φόρμουλα αποδυναμώνει την έννοια της πλήρους συμμετοχής και ενδέχεται να περιπλέξει μελλοντικές διευρύνσεις, αλλοιώνοντας τις προσδοκίες χωρών που βρίσκονται ήδη σε ενταξιακή πορεία.

Διπλωματικές πηγές προειδοποιούν ότι μια ειδική προσαρμογή του πλαισίου ένταξης αποκλειστικά για την Ουκρανία θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές συνέπειες για άλλους υποψηφίους, ιδίως από τα Δυτικά Βαλκάνια, όπως το Μαυροβούνιο και η Αλβανία.

Πηγές που επικαλείται η Ukrainska Pravda υπογραμμίζουν ότι η ιδέα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο επεξεργασίας και ότι δεν έχει ληφθεί καμία οριστική απόφαση.

Το σενάριο αντιμετωπίζεται ως εργαλείο πολιτικής ευελιξίας, με στόχο να διατηρηθεί η ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας χωρίς να διαταραχθούν οι θεσμικές ισορροπίες της Ένωσης.

«Συζητήσαμε τα τρέχοντα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατων εξελίξεων στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πλήρης ένταξη στην Ένωση παραμένει στρατηγική προτεραιότητά μας, παρά τα εμπόδια που εμφανίζονται μπροστά μας», δήλωσε ο Ερντογάν μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στην Άγκυρα.

«Ανησυχία» για την κλιμάκωση στη Μαύρη Θάλασσα

Ο Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε με ανησυχία στη διαρκή κλιμάκωση της κατάστασης ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, λόγω του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, επισημαίνοντας την πρόσφατη επίθεση σε δεξαμενόπλοιο εντός της τουρκικής αποκλειστικής οικονομικής ζώνης.

Ο πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε πως η Τουρκία θα συνεχίσει να εργάζεται με στόχο τον τερματισμό των συγκρούσεων στη Μαύρη Θάλασσα και την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.

«Η στοχοποίηση εμπορικών πλοίων στην αποκλειστική οικονομική ζώνη μας την Παρασκευή σηματοδοτεί μια ανησυχητική κλιμάκωση. Δεν μπορούμε σε καμία περίπτωση να δικαιολογήσουμε αυτές τις επιθέσεις που απειλούν τη ζωή και την ασφάλεια του περιβάλλοντος, ιδίως στην αποκλειστική ζώνη μας. Προβαίνουμε στις απαραίτητες προειδοποιήσεις προς όλα τα μέρη σχετικά με τέτοιου είδους καταστάσεις», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος.

Για το Κουρδικό

Αναφερόμενος στο Κουρδικό και τη διαδικασία επίλυσης που προωθεί η τουρκική κυβέρνηση δήλωσε: «Ελπίζω και πιστεύω ότι η διαδικασία για μια Τουρκία χωρίς τρομοκρατία και η αδελφότητα που θα δημιουργήσουμε στην περιοχή μας θα ανατρέψει όλα τα βρώμικα σχέδια και θα χαλάσει τα αιώνια παιχνίδια, ανοίγοντας τις πόρτες μιας νέας εποχής».

«Χωρίς να υποκύψουμε σε προκλήσεις, χωρίς να παρασυρθούμε από προκλήσεις, χωρίς να παραδοθούμε στη γλώσσα της οργής, θα εργαστούμε με ειλικρίνεια. […] Κανείς δεν πρέπει να έχει αμφιβολία ή ανησυχία: 86 εκατομμύρια άνθρωποι θα ενωθούν, θα συνεργαστούν και, Θεού θέλοντος, θα κάνουν τον 21ο αιώνα “Αιώνα της Τουρκίας”», κατέληξε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

«Οι δύο ημέρες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στο Κίεβο παρήγαγαν ισχυρά αποτελέσματα. Τέτοια είναι η θετική αξιολόγηση της εφαρμογής από την Ουκρανία των επτά συστάσεων, η έγκριση του σχεδίου δράσης για την περαιτέρω ενσωμάτωση των τομέων της ουκρανικής οικονομίας στην κοινή αγορά της ΕΕ, η απόφαση για τη διάθεση 1 δισεκατομμυρίου ευρώ σε έργα στο πλαίσιο της ταχείας ανάκαμψης, η πρόσθετη χρηματοδότηση για την άμυνα του κράτους μας, η απόφαση για την επιτάχυνση της προετοιμασίας του δέκατου πακέτου κυρώσεων της ΕΕ κατά του επιτιθέμενου, η απόφαση για την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ το συντομότερο δυνατό, η οποία καταγράφηκε στην κοινή δήλωση», δήλωσε ο Ζελένσκι.

Επιπλέον, ο Ουκρανός πρόεδρος σημείωσε την υποστήριξη της ΕΕ για την ουκρανική ειρηνευτική φόρμουλα και την ανάγκη διεξαγωγής μιας σχετικής συνόδου κορυφής.

«Η Ρωσία προσπαθεί να αλλάξει την κατάσταση στο μέτωπο προς όφελός της. Για να το αποτρέψουμε αυτό, το κλειδί είναι η επέκταση των προμηθειών όπλων από τους εταίρους μας. Αυτές είναι οι συνθήκες όπου όσο περισσότερα όπλα μεγάλου βεληνεκούς έχουμε, όσο καλύτερα εξοπλισμένο είναι το πυροβολικό μας, όσο πιο γρήγορα τα σύγχρονα δυτικά άρματα μάχης θα αρχίσουν να επιχειρούν στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία, όσο ισχυρότερη θα είναι η αεράμυνα μας, τόσο πιο γρήγορα θα σταματήσει η επιθετικότητα της Ρωσίας και τόσο πιο εγγυημένη θα είναι η ασφάλεια της ευρωπαϊκής ασφάλειας και της ελευθερίας της Ουκρανίας, της Ευρώπης και του κόσμου», πρόσθεσε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Ευχαρίστησε επίσης για την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαθέσει άλλη μια δόση 500 εκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ειρήνης.

«Η στρατιωτική αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εκπαίδευση των Ουκρανών στρατιωτών μας είναι σημαντική και εκτεταμένη. Χάρη στη συνεργασία με τους κρατικούς συμμετέχοντες στην αποστολή, θα είμαστε σε θέση να εκπαιδεύσουμε άλλους 30.000 στρατιώτες φέτος», ενημέρωσε ο Ζελένσκι.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, ένα ξεχωριστό θέμα των διαπραγματεύσεων ήταν η περαιτέρω ενσωμάτωση της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Θέλω να σημειώσω ότι παρά τον πόλεμο πλήρους κλίμακας, η πρόοδος στην εφαρμογή των απαιτούμενων για τη σύνδεση με την ΕΕ είναι εμφανής. Μέχρι σήμερα, το 72% των υποχρεώσεών μας βάσει της συμφωνίας έχει εκπληρωθεί. Επίσης, σήμερα στη σύνοδο κορυφής, παρουσιάσαμε την πρόοδο στην εφαρμογή της σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για πρώτη φορά, το διμερές μας έγγραφο, η Κοινή Δήλωση της Συνόδου Κορυφής, καθορίζει τις προθέσεις μας για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων, και μάλιστα το συντομότερο δυνατό. Έχουμε ήδη ξεκινήσει τις εργασίες για την προετοιμασία αυτών των διαπραγματεύσεων και αναμένουμε τις σχετικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στόχος είναι να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις ήδη φέτος» πρόσθεσε ο Ζελένσκι.

Η Ρωσία προσπαθεί να κάνει τις Ηνωμένες Πολιτείες να καταλάβουν πως η αυξανόμενη ανάμιξη της Ουάσινγκτον στη σύγκρουση στην Ουκρανία εγκυμονεί αυξανόμενους κινδύνους, δήλωσε σήμερα ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ, σύμφωνα με ρωσικά πρακτορεία ειδήσεων.

Η Μόσχα έχει πει κατ΄επανάληψη πως η δυτική στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία παρατείνει τη σύγκρουση, η οποία βρίσκεται τώρα στον δέκατο μήνα, ενώ δημιουργεί τον κίνδυνο για μια ενδεχόμενη απευθείας αντιπαράθεση ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση.

«Στέλνουμε σήματα στους Αμερικανούς πως η γραμμή κλιμάκωσή τους και ακόμη βαθύτερη ανάμιξη στη σύγκρουση αυτή είναι γεμάτη τρομερές συνέπειες. Οι κίνδυνοι αυξάνονται», είπε ο Ριαμπκόφ σύμφωνα με το πρακτορείο Interfax.

Το Κίεβο και η Δύση λένε πως η Ρωσία φέρει την ευθύνη για οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση μετά την απρόκλητη όπως τη χαρακτηρίζουν εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου, τη συνεχιζόμενη κατοχή ουκρανικού εδάφους και τις πυρηνικές απειλές.

Ο Ριαμπκόφ φέρεται να δήλωσε ότι δεν υπάρχει διάλογος ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και τη Μόσχα, όμως οι δύο πλευρές «κατά περιόδους ανταλλάσσουν σήματα».

Δεν γνωρίζει για οποιαδήποτε επαφή μέσω μιας ειδικής στρατιωτικής κόκκινης γραμμής ΗΠΑ-Ρωσίας που δημιουργήθηκε κατά την έναρξη αυτού που η Μόσχα αποκαλεί “ειδική στρατιωτική επιχείρηση”, είπε.

Αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε νωρίτερα στο Reuters πως μια ειδική γραμμή “απεμπλοκής” ανάμεσα σε Ρώσους και Αμερικανούς στρατιωτικούς έχει χρησιμοποιηθεί μία φορά αφότου ξεκίνησε ο πόλεμος.

«Δεν γνωρίζω για οποιονδήποτε δίαυλο απεμπλοκής σε σχέση με το τι συμβαίνει στην Ουκρανία… Δεν έχουμε οποιονδήποτε διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το ουκρανικό θέμα επειδή οι θέσεις μας είναι ριζικά διαφορετικές», φέρεται να δήλωσε ο Ριαμπκόφ.

Σε πολιτικό επίπεδο η απόφαση για τη διακοπή των συνομιλιών με τις ΗΠΑ

Ο ίδιος φέρεται να δήλωσε επίσης πως η Μόσχα δεν είχε «καμία άλλη επιλογή» από το να ακυρώσει τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ για τις επιθεωρήσεις στο πλαίσιο της συνθήκης ελέγχου των πυρηνικών όπλων “New START”.

Ο Ριαμπκόφ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον ήθελε να συζητήσει μόνο την επανάληψη των επιθεωρήσεων ενώ η Μόσχα έχει άλλες προτεραιότητες.

Η κατάσταση στην Ουκρανία έπαιξε επίσης ρόλο στην απόφαση που έλαβε την τελευταία στιγμή η Ρωσία να ακυρώσει τη συνάντηση της διμερούς επιτροπής, που επρόκειτο να ξεκινήσει στο Κάιρο σήμερα.

«Γενικά, η κατάσταση ήταν τέτοια που δεν είχαμε καμία άλλη επιλογή. Η απόφαση ελήφθη στο πολιτικό επίπεδο», είπε ο Ριαμπκόφ, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti.

«Οι Αμερικανοί εστίασαν αποκλειστικά στο θέμα της επανάληψης των επιθεωρήσεων… την ίδια ώρα η επίλυση άλλων θεμάτων ήταν και παραμένει προτεραιότητα για εμάς», είπε ο Ριαμπκόφ, σύμφωνα με το TASS.

«Εξηγήσαμε κατ΄επανάληψη τη θέση μας… αλλά δεν είδαμε την ελάχιστη επιθυμία στην αμερικανική πλευρά να κινηθεί σε αυτή την κατεύθυνση.»

Ο Ριαμπκόφ είπε πως η Μόσχα θέλει να συζητήσει το ευρύτερο θέμα της “στρατηγικής σταθερότητας” — ένας τομέας που καλύπτει ένα πλήθος θεμάτων που συνδέονται με τα πυρηνικά μεταξύ των δύο χωρών.

Η συνθήκη τέθηκε σε ισχύ το 2011 και θέτει ανώτατα όρια στον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών που μπορούν να αναπτύξουν οι δύο χώρες. Επρόκειτο να διεξαγάγουν συνομιλίες μίας εβδομάδας για την επανάληψη των επιθεωρήσεων που προβλέπει η συνθήκη, οι οποίες ανεστάλησαν τον Μάρτιο του 2020 λόγω της πανδημίας της COVID-19.

Σύμφωνα με το RIA, ο Ριαμπκόφ είπε πως η Μόσχα δεν θέτει προϋποθέσεις για μια νέα συνάντηση της επιτροπής, αλλά θα ήθελε να δει ένα «ισορροπημένο πρόγραμμα». Είπε ότι είναι δεν είναι πιθανό να υπάρξει κάποια συνάντηση μεταξύ των δύο πλευρών φέτος.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Δύση κατηγορούν τη Ρωσία ότι ασκεί «πυρηνικό εκβιασμό» στη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να έχει υπαινιχθεί σε αρκετές περιπτώσεις πως η Ρωσία θα ήταν έτοιμη να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα.

Ο διευθυντής της CIA Γουίλιαμ Μπερνς συναντήθηκε με τον Σεργκέι Ναρίσκιν, τον επικεφαλής των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, στην Άγκυρα, στην Τουρκία, πριν από δύο εβδομάδες και τον προειδοποίησε για τις συνέπειες ενδεχόμενης χρήσης από τη Ρωσία πυρηνικών όπλων, δήλωσε ο Λευκός Οίκος.

Η Ρωσία λέει ότι τα θέματα που συζητήθηκαν ήταν ευαίσθητα και αρνήθηκε να κάνει κάποιο σχόλιο γι΄αυτά.

Η Μόσχα αρνείται ότι έχει απειλήσει με πυρηνική επίθεση πάνω από την Ουκρανία και λέει πως η Δύση φέρει την ευθύνη για την αύξηση της πυρηνικής ρητορικής γύρω από τη σύγκρουση.

ΝΑΤΟ: Μεγαλύτερη στήριξη στην Ουκρανία

Οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών μελών του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν σήμερα ότι θα αυξήσουν την υποστήριξή τους προς την Ουκρανία και θα την βοηθήσουν να επισκευάσει τις ενεργειακές υποδομές της, μετά τις ρωσικές επιθέσεις που έθεσαν εκτός λειτουργίας το δίκτυο του ηλεκτρικού ρεύματος και της θέρμανσης για εκατομμύρια Ουκρανούς.

«Η επιθετικότητα της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων και των επίμονων και ασυνείδητων επιθέσεων σε πολιτικές και ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, στερεί από εκατομμύρια Ουκρανούς τις βασικές ανθρωπιστικές υπηρεσίες» αναφέρουν οι υπουργοί στην ανακοίνωσή τους, με την ολοκλήρωση της πρώτης ημέρας των συνομιλιών τους στο Βουκουρέστι.

Οι υπουργοί καταδίκασαν τη σκληρότητα, όπως την αποκάλεσαν, της Ρωσίας απέναντι στους πολίτες της Ουκρανίας και υποσχέθηκαν ότι θα βοηθήσουν τη χώρα να επισκευάσει τις ενεργειακές υποδομές.

«Θα συνεχίσουμε και θα εντείνουμε περαιτέρω την πολιτική και πρακτική υποστήριξή μας στην Ουκρανία όσο συνεχίζει να υπερασπίζεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητά της (…) και θα διατηρήσουμε την υποστήριξή μας για όσο χρειαστεί», προστίθεται στην ανακοίνωση.

Οι υπουργοί επανέλαβαν επίσης την απόφαση που έλαβε το ΝΑΤΟ στη σύνοδο κορυφής του 2008 ότι η Ουκρανία –και η Γεωργία– θα γίνει τελικά μέλος της συμμαχίας. Από το 2008 πάντως οι ηγέτες των χωρών του ΝΑΤΟ δεν έχουν κάνει συγκεκριμένα βήματα, όπως να χορηγήσουν στο Κίεβο ένα σχέδιο δράσης που θα καθόριζε ένα χρονοδιάγραμμα για την ένταξη της χώρας.

Η Ουκρανία από την πλευρά της κάλεσε τους Δυτικούς εταίρους της να την εφοδιάσουν με αντιαεροπορικά συστήματα και μετασχηματιστές, για να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις της Ρωσίας στο ενεργειακό δίκτυό της.

«Χρειαζόμαστε αντιαεροπορικά (συστήματα), IRIS, Hawks Patriots, χρειαζόμαστε μετασχηματιστές», είπε ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Ντμίτρο Κουλέμπα μιλώντας σε δημοσιογράφους στον περιθώριο της συνόδου. «Εάν έχουμε μετασχηματιστές και γεννήτριες, μπορούμε να αποκαταστήσουμε τις ενεργειακές ανάγκες μας. Αν έχουμε αντιαεροπορικά συστήματα, μπορούμε να προστατεύσουμε (τις υποδομές) από τα επόμενα ρωσικά πυραυλικά πλήγματα. Εν ολίγοις: Patriots και μετασχηματιστές είναι αυτό που χρειάζεται περισσότερο η Ουκρανία», τόνισε.

Στη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Ερσίν Τατάρ, ο Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ικανοποιημένος για το καθεστώς παρατηρητή που χορηγήθηκε στην «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου».

«Η οικογενειακή φωτογραφία ολοκληρώθηκε με την Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ) να γίνεται μέλος παρατηρητής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Ο Ερντογάν είπε στον Τατάρ ότι «θα συνεχίσουν τον αγώνα μαζί σύμφωνα με το ιστορικό κάλεσμα που έκανε στη διεθνή κοινότητα για την αναγνώριση της ΤΔΒΚ στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών».

Ο Ερντογάν μετέφερε για άλλη μια φορά τα συγχαρητήριά του για την «39η επέτειο από την ίδρυση της ΤΔΒΚ».

Ο Οργανισμός Τουρκικών Κρατών είναι ένα διακρατικό μπλοκ, που ιδρύθηκε με στόχο την επέκταση της συνεργασίας μεταξύ τουρκόφωνων χωρών στους τομείς της πολιτικής, της οικονομίας, της επιστήμης, της εκπαίδευσης, των μεταφορών και του τουρισμού.

Τα μέλη του είναι το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, η Τουρκία και το Ουζμπεκιστάν.

«Άκυρο» από τις ΗΠΑ και την ΕΕ

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει εκφράσει την αντίθεση των ΗΠΑ στην απόφαση του Οργανισμού των Τουρκογενών Κρατών για την παραχώρηση καθεστώς παρατηρητή στο τουρκοκυπριακό ψευδοκράτος.

Απαντώντας σε ερώτηση των Ελλήνων ανταποκριτών, την Τρίτη 15 Νοεμβρίου, ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών σημείωσε ότι η απόφαση αυτή δεν συνάδει με την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας ή τον Χάρτη του ΟΗΕ.

Όπως ανέφερε, «οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν δηλώσεις που ζητούν την αναγνώριση της λεγόμενης “Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου”. Λυπούμαστε για την απόφαση του Οργανισμού των Τουρκογενών Κρατών να δεχθεί ως παρατηρητή μια οντότητα χωρίς διεθνή αναγνώριση. Η απόφαση αυτή δεν συνάδει με την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας ή τον Χάρτη του ΟΗΕ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως τη μοναδική νόμιμη κυβέρνηση του νησιού».

Τέλος, ο εκπρόσωπος επανέλαβε τη πάγια αμερικανική θέση για το Κυπριακό, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να στηρίζουν τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών υπό την ηγεσία της Κύπρου για επανένωση του νησιού στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα προς όφελος όλων των Κύπριων.

Λίγα 24ωρα νωρίτερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε απορρίψει τις δηλώσεις που έγιναν από την Τουρκία «σχετικά με την αποδοχή της τουρκοκυπριακής αποσχιστικής οντότητας, της λεγόμενης, διεθνώς μη αναγνωρισμένης, “Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου”, ως παρατηρητή στον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών».

Όπως ανέφερε σε γραπτή δήλωσή του ο εκπρόσωπος της Κομισιόν για τις Εξωτερικές Υποθέσεις, Πίτερ Στάνο, «η απόφαση αυτή, η οποία εκκρεμεί προς επικύρωση από τα μέλη του Οργανισμού, είναι λυπηρή και έρχεται σε αντίθεση με το γεγονός ότι αρκετά μέλη του Οργανισμού εξέφρασαν ισχυρή υποστήριξη στην αρχή της εδαφικής ακεραιότητας και στη Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Παράλληλα σημείωσε ότι η ΕΕ «έχει καταστήσει σαφές κατ’ επανάληψη, μεταξύ άλλων και σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, ότι η ΕΕ αναγνωρίζει μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία ως υποκείμενο του διεθνούς δικαίου, με τα αντίστοιχα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».

«Οποιαδήποτε ενέργεια για τη διευκόλυνση ή την υποβοήθηση με όποιον τρόπο της διεθνούς αναγνώρισης της τουρκοκυπριακής αποσχιστικής οντότητας βλάπτει σοβαρά τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα ευνοήσει τη συνέχιση των συνομιλιών για τη διευθέτηση του Κυπριακού υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών», υπογράμμισε ο Εκπρόσωπος της Κομισιόν.

«Η ΕΕ είναι πλήρως προσηλωμένη σε μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού προβλήματος στη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και σύμφωνα με το κεκτημένο της ΕΕ και τις αρχές στις αρχές της ΕΕ. Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση» κατέληξε.

Η αντίδραση Ελλάδας, Κύπρου

Το υπουργείο Εξωτερικών έχει καταδικάσει την προσπάθεια εισδοχής του ψευδοκράτους με το καθεστώς παρατηρητή στον Οργανισμό Τουρκοφώνων Κρατών, ήδη από την περασμένη εβδομάδα, όταν ο Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε για πρώτη φορά στο σχέδιο αυτό.

Σε σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών τονίζεται ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αναβάθμισης του ψευδοκράτους αποτελεί κατάφορη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και των Αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας 541 και 550.

«Η θέση της Ελλάδας είναι σταθερή και αταλάντευτη. Στηρίζουμε τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού που θα βασίζεται στα σχετικά Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και θα είναι συμβατή με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο, μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία» υπογραμμίζει το υπουργείο Εξωτερικών.

Παράλληλα, η κυπριακή διπλωματία είχε αναφέρει σε ανακοίνωσή της ότι «η αδιέξοδη πολιτική της Τουρκίας για απόδοση καθεστώτος κυριαρχικής ισότητας στο ψευδοκράτος και η επιμονή της για ισότιμο διεθνές καθεστώς ήταν και παραμένει ατελέσφορη.

Όπως σημειώνεται σε ανακοίνωση του κυπριακού υπουργείου Εξωτερικών, κατά τις εργασίες της Συνόδου του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν, η Τουρκία εισηγήθηκε την αλλαγή του Καταστατικού του Οργανισμού, με τρόπο που να επιτρέπει και τη συμμετοχή «οντοτήτων» υπό καθεστώς παρατηρητή.

Υπενθυμίζει ότι βάσει του Καταστατικού του Οργανισμού, σε αυτόν συμμετέχουν, είτε ως πλήρη μέλη, είτε με καθεστώς παρατηρητή, μόνο διεθνώς αναγνωρισμένα και κυρίαρχα κράτη.

Το υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου αναφέρει ότι δεδομένης της άρνησης των υπολοίπων κρατών-μελών να αποδεχτούν την ένταξη της αποσχιστικής οντότητας του ψευδοκράτους υπό καθεστώς παρατηρητή, η Τουρκία εισηγήθηκε την αλλαγή του καταστατικού, έτσι ώστε να προβλέπεται και η συμμετοχή μη αναγνωρισμένων «οντοτήτων».

«Το γεγονός ότι η ίδια η Τουρκία προώθησε και επέλεξε να αποδεχτεί την υποβάθμιση της συμμετοχής του ψευδοκράτους υπό την ιδιότητα της ‘οντότητας’ και όχι του ‘κράτους’, αποδεικνύει το προφανές. Ότι δηλαδή κανένα κράτος στη Διεθνή Κοινότητα, ούτε τα Τουρκογενή κράτη, δεν αποδέχονται και δεν αναγνωρίζουν καμιά νομική ή διεθνή υπόσταση για την αποσχιστική οντότητα της ούτω καλούμενης “τουρκικής δημοκρατίας της βόρειας Κύπρου» τονίζει το κυπριακό ΥΠΕΞ.

Ως εκ τούτου, προσθέτει, «οποιαδήποτε προσπάθεια της Τουρκίας να παρουσιάσει το εν λόγω γεγονός ως νίκη, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια άνευ ουσίας και περιεχομένου εξέλιξη. Με τις ενέργειές της κατάφερε να εξασφαλίσει καθεστώς παρατηρητή για το ψευδοκράτος υπό την κατηγορία των ‘οντοτήτων’ και αυτό βέβαια υπό την αίρεση της επικύρωσης του νέου Καταστατικού από τα κράτη-μέλη του Οργανισμού».

Επισημαίνει ακόμη με ενδιαφέρον και τις σχετικές δημόσιες δηλώσεις του προέδρου του Καζακστάν και του υπουργού Εξωτερικών του Ουζμπεκιστάν, όπου αμφότεροι εξέφρασαν την υποστήριξή των χωρών τους στο Διεθνές Δίκαιο και στην ανάγκη σεβασμού της Κυριαρχίας, της Ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών.

«Είναι προφανές ότι η αδιέξοδη πολιτική της Τουρκίας για απόδοση καθεστώτος κυριαρχικής ισότητας στο ψευδοκράτος και η επιμονή της για ισότιμο διεθνές καθεστώς ήταν και παραμένει ατελέσφορη», καταλήγει η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Κύπρου.

Πρόκειται, προφανώς, για μεγάλη έκπληξη, καθώς η Άγκυρα έχει μέχρι στιγμής αντιταχθεί στην επέκταση της αμυντικής συμμαχίας, κατηγορώντας τους δύο αιτούντες ότι είναι πολύ ήπιοι με τους Κούρδους ακτιβιστές που θεωρεί τρομοκράτες.

Ο Πρόεδρος της Εσθονίας Αλάρ Καρις είπε σε συνέντευξη στο Νταβός ότι οι αντιρρήσεις της Τουρκίας πιθανότατα θα ξεπεραστούν, αλλά η διαδικασία επέκτασης μπορεί να διαρκέσει έως και ένα χρόνο.

Το ερώτημα, φυσικά, που προκύπτει είναι πως το ίδιο το ΝΑΤΟ συναινεί να φιλοξενηθούν στην Τουρκία διπλωματικές επαφές ανωτέρου επιπέδου για την διεύρυνση του ΝΑΤΟ με την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, όταν η φιλεξενούσα χώρα προβάλει την απειλή βέτο σε μία τέτοια εξέλιξη. Διπλωματικοί παρατηρητές έλεγαν πως ίσως η εξέλιξη αυτή υποκρύπτει κάποια συμφωνία παρασκηνίου ώστε να αρθούν οι τουρκικές ενστάσεις, άνωστο, ωστόσο, είναι εάν έχουν προσφερθεί ανταλλάγματα ή εγγυήσεις στον Ταγίπ Ερντογάν. Κι όλα αυτά την ώρα που η Τουρκία κλιμακώνει την επιθετικότητά της προς την Ελλάδα.

Ρώσος αξιωματούχος προειδοποίησε την Τρίτη ότι η χώρα του θα θεωρήσει την προσθήκη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ ως άμεση απειλή και θα πρέπει να απαντήσει.

Η Άγκυρα έχει εγείρει αντιρρήσεις για τις προσπάθειες των δύο σκανδιναβικών χωρών να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, εμποδίζοντας τον οργανισμό να προχωρήσει στη διαδικασία ένταξης. Τούρκοι αξιωματούχοι κατηγόρησαν τόσο τη Φινλανδία όσο και τη Σουηδία ότι υποστηρίζουν Κούρδους «τρομοκράτες» – ένα θέμα που σχετίζεται με μια μαχητική ομάδα (PKK, YPG) στην Τουρκία – ενώ εξέφρασαν επίσης ανησυχίες για τους περιορισμούς στις εξαγωγές όπλων.

«Το ΝΑΤΟ είναι μια συμμαχία ασφάλειας και η Τουρκία δεν θα συμφωνήσει να θέσει σε κίνδυνο αυτή την ασφάλεια», δήλωσε ο Τούρκος ηγέτης νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.

Ωστόσο, νυν και πρώην αξιωματούχοι και διπλωμάτες λένε ότι τα κίνητρα της Τουρκίας πιθανότατα υπερβαίνουν το να θέλει απλώς η Στοκχόλμη και το Ελσίνκι να αλλάξουν τις πολιτικές τους. Ο Ερντογάν βρίσκεται εν μέσω παρατεταμένων διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ για την αγορά μαχητικών αεροσκαφών. Πιθανότατα βλέπει επίσης την ευκαιρία να κερδίσει πολιτικούς πόντους στο εσωτερικό με τη διεθνή ταραχή του για την «τρομοκρατία».

Τώρα, σε μια αναταραχή δραστηριότητας, οι διπλωμάτες αγωνίζονται να βρουν τι θα κάνει τον Ερντογάν να υποχωρήσει, μη θέλοντας να καθυστερήσουν οι προσπάθειες της Φινλανδίας και της Σουηδίας, κάτι που θα έδινε στη Ρωσία περισσότερο χρόνο για να παρέμβει πριν οι χώρες ενταχθούν πλήρως στη συμμαχία.

«Η τιμή είναι άγνωστη αυτή τη στιγμή, αλλά ότι θα υπάρξει τιμή είναι ξεκάθαρο», δήλωσε ο Jaap de Hoop Scheffer, πρώην επικεφαλής του ΝΑΤΟ.

Είναι ένα μοτίβο

Ενώ η Τουρκία έχει ιστορικό υποστήριξης της επέκτασης του ΝΑΤΟ, ο Ερντογάν έχει εμπειρία να χρησιμοποιεί μεγάλες αποφάσεις συμμαχίας για να αποσπάσει παραχωρήσεις.

Το 2009, η Τουρκία αντιτάχθηκε στον διορισμό του Άντερς Φογκ Ράσμουσεν ως ανώτατου αξιωματούχου του ΝΑΤΟ, μόνο που υποχώρησε μετά από συνομιλίες υψηλού επιπέδου. Ο Ντε Χουπ Σέφερ, ο οποίος ήταν ο απερχόμενος γενικός γραμματέας εκείνη την εποχή, θυμήθηκε τις ολονύχτιες διαπραγματεύσεις στις οποίες συμμετείχε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα.

Τελικά, είπε ο πρώην επικεφαλής της συμμαχίας στο POLITICO, ότι η Τουρκία υποχώρησε με τον διορισμό του Ράσμουσεν και «πήρε ως έπαθλο έναν βοηθό γενικό γραμματέα στο ΝΑΤΟ».

Οι αιτήσεις της Φινλανδίας και της Σουηδίας δίνουν τώρα στον Ερντογάν άλλη μια ευκαιρία να αξιοποιήσει το μοντέλο του ΝΑΤΟ που βασίζεται στη συναίνεση, καθώς και να συγκεντρώσει τη βάση του πριν από τις εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για το επόμενο έτος.

Τα F16

Ένα άλλο κρίσιμο στοιχείο είναι οι παρατεταμένες εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ σχετικά με τις αγορές μαχητικών αεροσκαφών.

Για χρόνια, η Άγκυρα ήταν ένας αξιόπιστος πελάτης για τις αμερικανικές αμυντικές εταιρείες, αγοράζοντας δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη F-16. Η Τουρκία στράφηκε αργότερα στα πιο προηγμένα F-35 καθώς άρχισαν να κυκλοφορούν.

Αλλά η σχέση έσπασε το 2019 όταν η Τουρκία αγόρασε το ρωσικής κατασκευής πυραυλικό σύστημα S-400 – μια κίνηση που οι ΗΠΑ είπαν ότι θα έθετε σε κίνδυνο τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ που πετούν πάνω από την Τουρκία. Σε απάντηση, οι ΗΠΑ έδιωξαν την Άγκυρα από το πρόγραμμα των F-35 και επέβαλαν κυρώσεις στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Μετά από αυτή τη διαμάχη, η Τουρκία άρχισε να παίζει με την ιδέα να αγοράσει ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη και ακόμη και να αναπτύξει το δικό της πρόγραμμα. Ωστόσο, επιδιώκει επίσης να αναβαθμίσει τον στόλο της F-16 και να αγοράσει νέα αεροπλάνα F-16. Το αίτημα εκκρεμεί εδώ και μήνες από την κυβέρνηση Μπάιντεν και το Κογκρέσο των ΗΠΑ.

«Αυτό το τίμημα μπορεί κάλλιστα να είναι ότι οι Αμερικανοί άρουν το μπλοκ τους στα F-16», είπε ο De Hoop Scheffer.

Οι ΗΠΑ φαίνονται διατεθειμένες να πληρώσουν αυτό το τίμημα. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ υποστήριξε δοκιμαστικά το αίτημα της Τουρκίας, το οποίο εξετάζεται τώρα από τον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο.

Το θέμα ήταν ένα από τα ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με τη συνάντηση στη Νέα Υόρκη την Τετάρτη μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν και του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου.

Ο Τσαβούσογλου άφησε να εννοηθεί ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να είναι μέρος της λύσης στο αδιέξοδο. Μιλώντας μαζί με τον Μπλίνκεν, ο Τσαβούσογλου τόνισε ότι κατανοεί τις ανησυχίες της Φινλανδίας και της Σουηδίας για την ασφάλεια, «αλλά και οι ανησυχίες της Τουρκίας για την ασφάλεια θα πρέπει να ικανοποιηθούν. Και αυτό είναι επίσης ένα από – ένα θέμα που πρέπει να συνεχίσουμε να συζητάμε με φίλους και συμμάχους, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών».

Αυτό το ζήτημα μπορεί να περιλαμβάνει τα F-16. Σε ξεχωριστά σχόλια που δημοσιεύθηκαν στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης εκείνη την ημέρα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι οι συνομιλίες για την πιθανή πώληση «συνεχίζονται θετικά».

Στο Ελσίνκι, υπάρχει επίσης η αίσθηση ότι το κράτημα της Τουρκίας μπορεί να συνδέεται με την τρέχουσα διαμάχη της με τις ΗΠΑ

«Η Φινλανδία έχει καλές σχέσεις με την Τουρκία και μοιραζόμαστε τον στόχο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας», δήλωσε ένας ανώτερος Φινλανδός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Δεν νομίζω ότι οι διμερείς μας σχέσεις αποτελούν πρόβλημα. Αυτό είναι πιθανόν για τα ζητήματα της Τουρκίας με τις ΗΠΑ».

Πηγή: Politico

«Η Φινλανδία και η Σουηδία θα αποφασίσουν αν θα υποβάλουν αίτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Αν το αποφασίσουν, το ΝΑΤΟ θα τις καλωσορίσει με ανοιχτές αγκάλες», δήλωσε ο Στόλτενμπεργκ, σημειώνοντας ότι οι δύο χώρες-μέλη της ΕΕ είναι πολύ στενοί εταίροι του ΝΑΤΟ και υπάρχει μαζί τους συνεργασία εδώ και πολλά χρόνια, τόσο σε ασκήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα, όσο και σε διάφορες αποστολές και επιχειρήσεις. «Αν υποβάλουν αίτημα προσχώρησης, θα είναι ευπρόσδεκτες και αναμένω η διαδικασία να είναι γρήγορη και να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ αμέσως μετά την ολοκλήρωση της τυπικής διαδικασίας», ανέφερε ο Στόλτενμπεργκ.

Ερωτηθείς σχετικά με τις εγγυήσεις που θα μπορούσε το ΝΑΤΟ να παράσχει στις δύο χώρες κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ο Στόλτενμπεργκ απάντησε ότι μόλις οι δύο χώρες λάβουν την πρόσκληση για ένταξη, θα σταλεί ένα «ισχυρό πολιτικό μήνυμα» ότι η ασφάλεια των δύο χωρών είναι σημαντική για τους Συμμάχους του ΝΑΤΟ. «Είμαι βέβαιος ότι θα βρούμε μια συμφωνία για την ενδιάμεση περίοδο, μεταξύ της ημερομηνίας αίτησης και την επίσημη επικύρωση ολοκλήρωσης της διαδικασίας ένταξης από όλα τα Κοινοβούλια. Υπάρχουν τρόποι να γεφυρωθεί αυτή η ενδιάμεση περίοδος, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για τη Φινλανδία και τη Σουηδία», δήλωσε ο Στόλτενμπεργκ, σημειώνοντας ότι μίλησε σήμερα με τον Πρόεδρο της Σουηδίας γι’ αυτό το θέμα.

Από την πλευρά της, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπογράμμισε την ανάγκη στρατιωτικής στήριξης και πιο αποτελεσματικής στήριξης προς την Ουκρανία και πρόσθεσε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει να ζητά περαιτέρω κυρώσεις κατά της Μόσχας και ενίσχυση των κυρώσεων που έχουν ήδη αποφασιστεί για την καλύτερη και πιο αποτελεσματική εφαρμογή τους. «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει να χτίζει στη συγκυρία αυτού του άνευ προηγουμένου συντονισμού μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ», δήλωσε η Πρόεδρος της Ευρωβουλής.

Του Σπύρου Σιδέρη

Ωστόσο, παρά τις υπογραφές που έπεσαν, αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία αλλά και οι άλλες υποψήφιες χώρες πρόκειται να γίνουν δεκτές στην ΕΕ. Επιπλέον, η ίδια η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν έχει άμεσες νομικές συνέπειες.

Όλα φυσικά θα εξαρτηθούν από τη στρατιωτική κατάσταση στην Ουκρανία, κάτι που ρητά είπε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χτες.  

• «Πράγματι, ο Ζελένσκι έστειλε επιστολή με την οποία ζητά επίσημα την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Με αυτόν τον τρόπο έθεσε σε κίνηση τη διαδικασία. Αυτό θα συζητηθεί με τα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά αυτή τη στιγμή το πρώτο μας καθήκον θα πρέπει να είναι να τερματίσουμε αυτόν τον τρομερό πόλεμο», δήλωσε.

Η ομιλία του Ζελένσκι μέσω τηλεδιάσκεψης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έγινε δεκτή με χειροκροτήματα και στην ψηφοφορία για την έκκληση προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να εργαστούν για την παραχώρηση στην Ουκρανία καθεστώτος υποψήφιας χώρας στην ΕΕ, 637 βουλευτές, ενώ άλλοι 13 καταψήφισαν και 26 απείχαν. Όμως δεν έχει καμιά νομική δέσμευση αυτό το ψήφισμα.

Ασχέτως αν οι επικεφαλής των οκτώ κρατών μελών της ΕΕ – Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία – εξέδωσαν δήλωση με την οποία ζητούν να αναγνωριστεί στην Ουκρανία το καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην ΕΕ. Λίγο αργότερα προστέθηκαν η Ρουμανία και η Ουγγαρία.

Πόσο εύκολο όμως είναι να γίνει αποδεκτή στην ΕΕ Ουκρανία άμεσα, όταν υπάρχουν χώρες που περιμένουν χρόνια στον προθάλαμο της Ένωσης.

Μπορεί μέχρι στιγμής να μην τίθεται θέμα πραγματικής ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ. Αλλά είναι σίγουρα ένα πολιτικό μήνυμα για τις πιθανές προοπτικές της Ουκρανίας.

• Τις προοπτικές της ένταξης μιας χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το καθορίζουν τρία έγγραφα. Πρόκειται για τη Συνθήκη του Μάαστριχτ για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κριτήρια της Κοπεγχάγης (δήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία περιγράφει τις γενικές πολιτικές, οικονομικές και νομοθετικές απαιτήσεις για ένα κράτος μέλος) και τη δομή των διαπραγματεύσεων με το υποψήφιο κράτος.

Η Ουκρανία, όπως η Μολδαβία και η Γεωργία, δεν πληρούν σε καμιά των περιπτώσεων τις προϋποθέσεις για ένταξη στην ΕΕ.

Το άρθρο 2 της Συνθήκης του Μάαστριχτ, δηλαδή ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες, ενώ το άρθρο 49 της Συνθήκης του Μάαστριχτ, αναφέρει ότι κάθε ευρωπαϊκό κράτος που σέβεται τις αξίες που αναφέρονται στο άρθρο 2 και δεσμεύεται να τις εφαρμόσει μπορεί να ζητήσει να γίνει μέλος της Ένωσης.

Δεν θα αναφερθώ σε περαιτέρω άρθρα και όροι που θέτονται για την ένταξη στην ΕΕ στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, θα χρειάζονταν τόμοι.

Όμως αν ξεπεραστούν όλα αυτά η Ουκρανία θα πρέπει να εξεταστεί με βάση αυτά τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Και στη συνέχεια θα πρέπει να εξαχθεί ένα συμπέρασμα σχετικά με το αν και πότε είναι δυνατή η προσχώρηση ή ποια άλλα βήματα πρέπει να κάνει το κράτος πριν από την προσχώρηση.

Το επόμενο βήμα είναι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να εγκρίνει τη συμφωνία μεταξύ της Ουκρανίας και των 27 σημερινών κρατών μελών της, τα οποία πρέπει να την επικυρώσουν. Όμως, για να γίνει η Ουκρανία όπως και οι άλλες χώρες μέλοι της ΕΕ, δεν αρκεί να πληρούν όλες τις απαιτήσεις που τίθενται. Επιπλέον, η ίδια η ΕΕ πρέπει να έχει την “ικανότητα απορρόφησης” για να το πράξει.

Το πιο δύσκολο ερώτημα σχετικά με τις προοπτικές ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ είναι ο χρόνος.

• Είναι γεγονός ότι πολλά κράτη είναι υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ εδώ και δεκαετίες. Για παράδειγμα, η Τουρκία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 1987, αλλά έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας μόλις 12 χρόνια αργότερα, το 1999. Και ακόμη δεν έχει ενταχθεί στην ΕΕ. Η Βόρεια Μακεδονία υπέβαλε αίτηση το 2004, το Μαυροβούνιο το 2008 και η Αλβανία και η Σερβία το 2009, αλλά και οι δύο δεν έχουν ακόμη αρχίσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη υπέβαλε αίτηση το 2016, αλλά δεν έχει λάβει ακόμη καθεστώς υποψήφιας χώρας. Και τρία κράτη – Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία – έχουν υποβάλει αίτηση αλλά έχουν ακυρώσει τις αιτήσεις τους.

Με άλλα λόγια, ακόμη και από αυτά τα παραδείγματα είναι σαφές ότι η ίδια η ένταξη μπορεί να διαρκέσει χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες. Επιπλέον, έχει σημασία πώς θα εξεταστεί η αίτηση της Ουκρανίας ή και των άλλων χωρών ξεχωριστά ή μαζί με την αίτηση οποιασδήποτε άλλης χώρας.

Όπως γίνεται σαφές, η διαδικασία θα ακολουθήσει τα εξής βήματα.

• Πρώτα πρέπει να τελειώσει ο πόλεμος. Μετά από αυτό (ή ταυτόχρονα), η Ουκρανία ή όποια άλλη χώρα που γειτνιάζει με την Ρωσία, αποκτά το καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην ΕΕ. Στη συνέχεια αρχίζει μια λιγότερο ή περισσότερο χρονοβόρα διαδικασία για την εκπλήρωση των απαραίτητων προϋποθέσεων για την προσχώρηση. Κανείς δεν μπορεί να πει ακριβώς πόσο καιρό θα πάρει αυτή η διαδικασία και φυσικά θα φάνταζε ουτοπικό να παρακαμφθούν όλες οι προϋποθέσεις από την ΕΕ για να γίνει δεκτή η Ουκρανία.

Φρούδες ελπίδες σ’ ένα παιχνίδι επικοινωνίας με μόνα θύματα τους Ουκρανούς άμαχους πολίτες, αλλά και τους στρατιώτες και των δυο μερών.