Νίκος Γιαννόπουλος

Το αποτέλεσμα ήταν κάτι παραπάνω από ενθαρρυντικό. Πολίτες σχεδόν απ’ όλες της περιοχές της Θεσσαλονίκης προσήλθαν έτσι ώστε να μοιραστούν το σκληρό, είναι η αλήθεια, βίωμά τους, να ζουν στο ενοίκιο σε μία χρονική περίοδο κατά την οποία αφενός οι τιμές έχουν εκτοξευτεί στα ύψη και αφετέρου οι ενοικιαστές παραμένουν πρακτικά απροστάτευτοι θεσμικά και νομικά.

• Οι άνθρωποι που έλαβαν το λόγο και μίλησαν για τα προσωπικά τους βιώματα ένωσαν ουσιαστικά τις φωνές τους με αυτές χιλιάδων ανθρώπων που βρίσκονταν στην ίδια θέση.

“Ηταν πραγματικά συγκλονιστικό να ακούς ανθρώπους να μας εκμυστηρεύονται ότι βιώνουν ένα αίσθημα υποτέλειας και έντονης ανασφάλειας απέναντι στους εκμισθωτές των σπιτιών τους” τονίζει στο Libre το μέλος της Ενωσης Ελλη Μέλιου. “Οι άνθρωποι αυτοί νιώθουν ότι όσο τυπικοί και αν παρουσιαστούν στις υποχρεώσεις τους απέναντι στους εκμισθωτές (έγκαιρη καταβολή του ενοικίου και αναφορά βλαβών) θα βρίσκονται πάντα στο ελέος τους” συμπληρώνει χαρακτηριστικά.

Κατά συνέπεια, ήταν αδύνατον να μην θιχθεί κατά τη διάρκεια της συνάντησης και το κομβικό ζήτημα της συσχέτισης της ανασφάλειας με την ψυχική υγεία. “Ο κόσμος, θα το πω πολύ απλά, φοβάται. Τι φοβάται; Μία ξαφνική απόφαση του εκμισθωτή να προτιμήσει τη βραχυχρόνια μίσθωση για το ακίνητό του ή μία το ίδιο ξαφνική απόφαση για μία υπέρογκη αύξηση. Το στρες έτσι κλιμακώνεται και γίνεται δύσκολα διαχειρίσιμο” τονίζει η συνομιλήτριά μας επικαλούμενη και σχετική έρευνα του UN Habitat. 

Ο τρόμος αρχίζει μετά την τριετία

Το ελληνικό νομικό πλαίσιο ουσιαστικά δεν προσφέρει καμία ιδιαίτερη προστασία στους ενοικιαστές. Αντίθετα, με τη θέσπιση της τριετίας ως χρονικής περιόδου κατά την οποία ο εκμισθωτής δεν μπορεί να ζητήσει αύξηση του αντιτίμου, αφήνει τους ενοικιαστές εντελώς απροστάτευτους στην όποια κίνηση κάνει ο εκμισθωτής μετά το πέρας των τριών πρώτων χρόνων της συμφωνίας.

“Πρακτικά, μετά τα τρία χρόνια, ο εκμισθωτής μπορεί να ζητήσει ότι θέλει, δεν υπάρχει πλαφόν στις απαιτήσεις” τονίζει η κα Μέλιου. “Μπορεί ένας ενοικιαστής να είναι απολύτως σωστός στις υποχρεώσεις του, ωστόσο δεν απολαμβάνει καμία προστασία μετά τα τρία χρόνια.Εχουμε καταγράψει την τάση που αναφέρει ότι το τελευταίο δωδεκάμηνο ιδιοκτήτες ζήτησαν ως αύξηση ακόμα και δύο φορές πάνω το προηγούμενο ενοίκιο! Οι μικρότερες αυξήσεις είναι της τάξης του 15 με 20% αλλά και αυτές θα πρέπει να θεωρούνται υπέρογκες καθώς είναι πολλαπλάσιες του πληθωρισμού” σχολιάζει. 

• Και όλα αυτά ενώ στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης υπάρχουν μέτρα και κανόνες οι οποίοι προστατεύουν στοιχειωδώς τους ενοικιαστές από κρούσματα αισχροκέρδειας εις βάρος τους. Τουλάχιστον η περίοδος κατά την οποία ο ιδιοκτήτης δεν δικαιούται να ζητήσει αύξηση είναι σαφώς μεγαλύτερη της τριετίας. 

Η λογική πίσω από αυτήν την απόφαση έχει να κάνει με τον προγραμματισμό που κάθε άνθρωπος θέλει να κάνει για τη ζωή του. Κανένας, φυσικά, δεν επιθυμεί να αλλάζει κατοικία κάθε τρία χρόνια και ιδιαίτερα νέοι άνθρωποι ή νεαρά ζευγάρια που προσπαθούν να βάλουν σε μία τάξη τη ζωή τους. Ειρήσθω εν παρόδω, σ’ αυτό το στάτους βρίσκονται τα περισσότερα μέλη της Ενωσης της Θεσσαλονίκης με τις ηλικίες να “παίζουν” από τα 25 μέχρι τα 40 έτη.

Ακραία αλλά…καθημερινά παραδείγματα 

Από την κατάσταση-ζούγκλα που περιγράφηκε πιο πάνω προκύπτουν καθημερινά ειδήσεις “τερατώδεις” που δύσκολα μπορεί να πιστέψει κανείς, αλλά είναι 100% αληθινές.

• Νεαρή γυναίκα, δύο μήνες μετά τη μετακόμισή της στη νέα της κατοικία στη Θεσσαλονίκη, είδε το χάρο με τα μάτια της όταν κατέρρευσε το ταβάνι της κρεβοτοκάμαράς της. Της είχαν εγγυηθεί ότι το σπίτι ήταν προσφάτως ανακαινισμένο αλλά η εγγυήση αυτή γρήγορα αποδείχθηκε φενάκη. Η γυναίκα αναγκάστηκε να μετακομίσει εκ νέου χωρίς καν να της δοθεί αποζημίωση.

“Καταλαβαίνετε ότι κάτω από τέτοιες συνθήκες, η προσωπική και η επαγγελματική ζωή μας μπαίνει σε τεράστιο κίνδυνο. Η κατοικία είναι το στοιχείο πάνω στο οποίο βασίζεται κανείς για να “χτίσει” όλα τα υπόλοιπα. Τη δουλειά του, τις σχέσεις του, την οικογένειά του, αν έχει ή αν επιθυμεί να κάνει. Οταν όμως κάθε εκμισθωτής έχει στα χέρια του μία βόμβα που μπορεί να ενεργοποιήσει όποτε θέλει μετά την πρώτη τριετία, δεν μπορεί να γίνει λόγος για σοβαρό προγραμματισμό” σχολιάζει η κα Μέλιου.

Αλλά ακόμα και αν ο ενοικιαστής γλιτώσει τελικά από τη “βόμβα” της τριετίας, έχει να αντιμετωπίσει την καθημερινή αγωνία για την επιβίωση μετρώντας τις αποδοχές του ευρώ-ευρώ. “Τις προάλλες κοιτούσα αγγελίες και διαπίστωσα ότι για ένα υπόγειο με δύο κρεβατοκάμαρες στην Καλαμαριά ζητούσαν 550 ευρώ. Φανταστείτε δηλαδή τι απαιτήσεις υπάρχουν για άλλα διαμερίσματα σε όροφο κτλ. Τα χρήματα είναι πάρα πολλά για ένα μέσο μισθωτό και οι περισσότεροι από μας έχουμε αυτό το στάτους, του μέσου μισθωτού” συνεχίζει, ελαφρώς θυμωμένη, η συνομιλήτριά μας.

Η επιεικώς αρρύθμιστη αγορά “παράγει” επίσης ιστορίες στο άκουσμά τους δοκιμάζονται και τα πιο σκληρά νεύρα. Μέλος της Ενωσης αποκάλυψε ότι παρά το γεγονός ότι του προέκυψε έκτακτο θέμα υγείας, τρέναρε τη θεραπεία έτσι ώστε να βρίσκεται σε θέση να πληρώνει το ενοίκιό του. Κάποιοι, εκ των πραγμάτων, βάζουν σε κίνδυνο ακόμη και τη σωματική τους ακεραιότητα για να μην βρεθούν στη δύσκολη θέση να υποχρεωθούν να αλλάξουν κατοικία.

Η κατάσταση μοιάζει αδιέξοδη και αβίωτη. Γι’ αυτό, όπως μάς τονίζει η κα Μέλιου “σκεφτόμαστε να πάρουμε συγκεκριμένες θεσμικές πρωτοβουλίες για να πιέσουμε έτσι ώστε το νομικό πλαίσιο, που το χαρακτηρίζει η αδικία, να αλλάξει. Μάς ζητούν για γκαρσονιέρες 400 ευρώ, για μεγαλύτερα σπίτια πάνω από 600 και η δαμόκλειος σπάθη της αύξησης κρέμεται πάντα πάνω από τα κεφάλια μας. Πρόκειται για μία κατάσταση η οποία δεν μπορεί να συνεχιστεί”.

“Η κατοικία” καταλήγει “δεν μπορεί να λογίζεται ως εμπόρευμα η αξία του οποίου ρυθμίζεται από τους νόμους της αγοράς και μόνο. Αυτό αντίκεται ακόμα και στο Σύνταγμά μας. Είμαστε πολλοί.Στα αστικά κέντρα φτάνουμε περίπου στο 1/3 του πληθυσμού, οι εκμισθωτές δεν αντιπροσωπεύουν περισσότερο από 15%. Και όμως επιχειρούν να μας κάνουν κουμάντο στο πως θα ζήσουμε”.

Γεωργία Κριεμπάρδη

Σε πρόσφατο ρεπορτάζ του libre είχαμε παρουσιάσει το ράλι στις τιμές των ενοικίων. Με βάση τα στοιχεία ολοκληρωμένων συναλλαγών που έχουν πραγματοποιηθεί από τα γραφεία του δικτύου της  RE/MAX Ελλάς, στα μισθώματα κατοικιών στη Θεσσαλονίκη παρατηρείται άνοδος των ενοικίων κατά 6,2%.

Συγκεκριμένα, η μέση τιμή διαμορφώνεται ως εξής:

O αγώνας εύρεσης σπιτιού

Η διαδικασία εύρεσης σπιτιού έχει καταλήξει ένα κακοστημένο κάστινγκ. Εκμισθωτές που στην καλύτερη των περιπτώσεων ρωτάνε αν έχεις κατοικίδιο και σύντροφο, στη χειρότερη ζητάνε να δουν πρώτα εκκαθαριστικό, τραπεζικές κινήσεις λογαριασμών κ.ά.

• Ως προς τα κατοικίδια να ξεκαθαρίσουμε πως νομικά, εάν η απαγόρευση δεν προβλέπεται ρητά στο μισθωτήριο, ο εκμισθωτής δεν μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση και να αποβάλει τον ενοικιαστή από το μίσθιο, ακόμα κι αν επικαλεστεί τον Κανονισμό της πολυκατοικίας.

Συγκεκριμένα, με τον Κανονισμό μπορεί μόνο να περιορίζεται ο μέγιστος αριθμός των κατοικιδίων που επιτρέπονται (δηλαδή στα τρία ζώα ανά διαμέρισμα) και όχι η συλλήβδην απαγόρευσή τους. Φυσικά, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να πληρούνται οι προϋποθέσεις του Ν. 4830/2021, δηλαδή τήρηση των κανόνων ευζωίας, να μην παραμένουν μόνιμα σε βεράντες ή ανοιχτούς χώρους, να έχουν ηλεκτρονικό βιβλιάριο υγείας. Συνεπώς, ο Νόμος 4830/2021 για τα ζώα συντροφιάς υπερισχύει έναντι του Κανονισμού της πολυκατοικίας αλλά δεν υπερισχύει έναντι αντίθετου όρου σε σύμβαση μίσθωσης που απαγορεύει τα ζώα συντροφιάς.

Ως προς τα έγγραφα που ζητά ο εκμισθωτής για να είναι… σίγουρος πως θα λάβει τα ενοίκια, να σημειωθεί πως δεν προβλέπεται από τον νόμο καμία λίστα δικαιολογητικών που πρέπει να εγκριθούν από τον εκμισθωτή. Δεν είναι υποχρεωμένος φυσικά ο ενοικιαστής να κοινοποιήσει τα προσωπικά του δεδομένα.

Χρυσή Βίζα: Tι είναι και πόσο επηρεάζει την αγορά κατοικίας

Πρόκειται για το δικαίωμα που δίνεται σε πολίτες από τρίτες χώρες να προχωρήσουν στην απόκτηση ακινήτων αξίας άνω των 250.000 ευρώ, προκειμένου να αποκτήσουν άδεια διαμονής στην Ελλάδα. Ουσιαστικά η Χρυσή Βίζα είναι ένα προνόμιο διαμονής και όχι υποχρέωση διαμονής του ξένου αγοραστή. Τα πάνω κάτω έφεραν στην αγορά/ενοικίαση ακινήτων -μετά την επέλαση των airbnb, για την οποία έχουμε δημοσιεύσει αναλυτικό ρεπορτάζ– και οι αλλαγές στη «Χρυσή Βίζα», μετά το καλοκαίρι του 2023. Χιλιάδες αγοραπωλησίες στις πιο δημοφιλείς περιοχές της χώρας στο πλαίσιο του προγράμματος «Χρυσή Βίζα» θα πρέπει να ολοκληρωθούν το αργότερο ως τις 30 Απριλίου του 2024.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, σταθερή εξακολουθεί να είναι η πρωτιά των Κινέζων στο πρόγραμμα, ενώ τη δεύτερη θέση κατέχουν οι επενδυτές από την Τουρκία. Το τελευταίο διάστημα έντονο είναι επίσης το ενδιαφέρον των Βρετανών, που σπεύδουν να αγοράσουν δεύτερη κατοικία στην Ελλάδα με το όριο των 250.000 για το αποκτήσουν το πολυπόθητη «χρυσή» άδεια παραμονής. Σημαντική παρουσία έχουν και οι Αμερικάνοι, οι οποίοι μετά την πανδημία, στράφηκαν στην Ευρώπη και ειδικότερα στην Ελλάδα. Μια ειδική περίπτωση είναι και οι Ισραηλινοί επενδυτές, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα κυρίως μέσω εταιρειών. Μέχρι και τον Νοέμβριο του 2023, ο αριθμός των αιτήσεων για χρυσή βίζα είχε εκτιναχτεί στις 7.752 από 4.362 ολόκληρο το 2022.

Θεσσαλονικείς εν δράσει

Επενδυτές περιοδεύουν όλο και πιο πολύ και στη Θεσσαλονίκη, αναγκάζοντας τους πολίτες να συσπειρώνονται για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.

Κάτοικοι της πόλης, που συστρατεύονται με τον Σύλλογο που δημιουργείται, περιγράφουν στο libre τη ζοφερή πραγματικότητα στην πόλη:

• Τα ενοίκια έχουν ανέβει κατά 40% τα τελευταία χρόνια. Μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο των βραχυχρόνιων μισθώσεων κάνουν παιχνίδι. Υπάρχουν περίπου 3.000 airbnb στην πόλη, κυρίως στο κέντρο. Φοιτητές δεν μπορούν να παρακολουθήσουν τις σπουδές τους γιατί δε βρίσκουν σπίτι.

Όπως τονίζουν, το ιστορικό κέντρο είναι πλέον απαγορευτικό για τους μόνιμους κατοίκους, κι αυτό αρχίζει να επηρεάζει και τις γύρω περιοχές. Οι τιμές έχουν ξεφύγει από την ικανότητα του μέσου νοικοκυριού να πληρώσει το ενοίκιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που μας αναφέρουν είναι πως “για ένα σπίτι για μια οικογένεια στην πόλη το ενοίκιο ανέρχεται στα 1000 ευρώ. Με δύο μέσους μισθούς, η οικογένεια θα πρέπει να δίνει παραπάνω από το μισό εισόδημα για να ανταπεξέλθει στα στεγαστικά κόστη συνολικά”.

Αυτό που υπογραμμίζουν όσοι μας μίλησαν που θα ακολουθήσουν τις ενέργειες του συλλόγου είναι πως η ζωή πλέον έχει γίνει αβίωτη. Μεγάλες επενδυτικές εταιρείες, από Ισραήλ, Κίνα, Ρωσία έχουν πάρει σε πολύ φθηνές για εκείνες τιμές ολόκληρες πολυκατοικίες, αλλάζοντας πλήρως τον χαρακτήρα των γειτονιών. Αυτό, μας εξηγούν, επηρεάζει και τα υπόλοιπα σπίτια, καθώς δίνεται η αίσθηση στον κάθε μισθωτή ότι κάπου υπάρχουν μεγαλύτερες αποδόσεις για το ακίνητό του.

Η Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με έρευνα του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας του ΑΠΘ, έχει 60.000 κενά διαμερίσματα. Σπίτια υπάρχουν. Αυτό που χρειάζεται είναι ουσιαστικές παρεμβάσεις υπέρ των ενοικιαστών. Κι αυτό έρχεται να κάνει το Σωματείο που δημιουργείται, να αντικρούσει τα επιχειρήματα του κλάδου της κτηματαγοράς και να βάλει στον διάλογο το ζήτημα της αξιοπρεπούς στέγασης.

Και αυτό γιατί θα ληφθεί υπόψη μόνον το όνομα που έχει δηλωθεί στο Ε1 ως «χρήστης» της οικίας. Με άλλα λόγια το στοιχείο που θα «μετρήσει» για τη χορήγηση της ενίσχυσης των 600 ευρώ, θα είναι από ποιον το ακίνητο είναι καταγεγραμμένο στη φορολογική δήλωση ως πρώτη κατοικία.

Με αυτόν τον τρόπο θα φανεί ποιος είναι ο ενοικιαστής και άρα πληρώνει και τους λογαριασμούς ρεύματος. Επιπλέον, θα «καλυφθούν» και όσοι έχουν κληρονομήσει ένα ακίνητο το χρησιμοποιούν ως πρώτη κατοικία, αλλά το «ρολόι» έχει παραμείνει στο όνομα του ιδιοκτήτη –γονέα συνήθως- που απεβίωσε.

Αντίστοιχα και οι φοιτητές θα λάβουν τα 600 ευρώ στην περίπτωση που έχουν δηλώσει στο Ε1 το ακίνητο που διαμένουν ως πρώτη κατοικία.

Οι δικαιούχοι θα μπαίνουν στην πλατφόρμα με τους κωδικούς του TAXISnet σε μια ειδικά διαμορφωμένη σελίδα στην οποία θα υπάρχουν προσυμπληρωμένα όλα τα στοιχεία τους.

Η πλατφόρμα που θα δημιουργηθεί σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής αλλά και την ΑΑΔΕ, θα αντλεί τα στοιχεία από τις φορολογικές δηλώσεις των δικαιούχων με βάση το τι έχουν συμπληρώσει στο έντυπο Ε1 ως κύρια κατοικία τους, τον αριθμό παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και το ποσοστό συνιδιοκτησίας.

Οι δικαιούχοι θα καλούνται να επιβεβαιώσουν ότι τα στοιχεία που έχει αντλήσει αυτόματα το σύστημα είναι τα σωστά. Η συνέχεια ανήκει στις υπηρεσίες οι οποίες με βάση τους λογαριασμούς που θα αντλήσουν από τους παρόχους ηλεκτρικού ρεύματος θα υπολογίσουν το ποσό της ρήτρας αναπροσαρμογής που χρεώθηκε στον καταναλωτή, η επιδότηση που του δόθηκε και το ποσό που του αναλογεί με βάση τις νέες εξαγγελίες.

Πηγή: enikonomia.gr