Σε ό,τι αφορά στις τιμές του φυσικού αερίου, ο Ευ. Μυτιληναίος είπε ότι μέχρι στιγμής έχουν αυξηθεί κατά 40 – 50 %, «όμως η ιστορία δεν έχει τελειώσει».

«Οι υπόγειες αποθήκες στην Ευρώπη είναι γεμάτες κατά 30 % ενώ πέρυσι ήταν στο 50 %. Αν οι καιρικές συνθήκες και η κατάσταση στην Άπω Ανατολή αλλάξουν την ισορροπία και περισσότερα φορτία αρχίσουν να εκτρέπονται προς την περιοχή αυτή, τότε η Ευρώπη θα αναγκαστεί να πληρώσει πολύ υψηλότερες τιμές. Οι αγορές στοιχηματίζουν ότι η κρίση στον Κόλπο θα τελειώσει γρήγορα, γι αυτό δεν έχουμε δει τις αυξήσεις στο φυσικό αέριο που είδαμε το 2022. Όμως το να διαρκέσει έξι μήνες είναι ένα πιθανό σενάριο».

«Πώς θα επιστρέψουμε στη Ρωσία και θα ζητήσουμε φυσικό αέριο;»

Για την απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη σημείωσε:

«Δεν συμφωνώ απόλυτα με τις Βρυξέλλες όσον αφορά αυτές τις αποφάσεις. Αποφασίσαμε να απαλλαγούμε εντελώς από το ρωσικό φυσικό αέριο. Σήμερα δεν έχουμε φυσικό αέριο ούτε από το Κατάρ και έχουμε χαμηλά αποθέματα. Ποιος κερδίζει από όλα αυτά; Τι κερδίζει η Ευρώπη, στην πραγματικότητα; Η Ρωσία έχει σκιώδη στόλο που μεταφέρει πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε όλο τον κόσμο, σε όσους είναι πρόθυμοι να αγοράσουν με εκπτώσεις.

Αν ο πόλεμος στον Κόλπο διαρκέσει, όπως είπα, ίσως έξι μήνες, τότε δεν ξέρω αν έχουμε κάποια άλλη πιθανή πηγή φυσικού αερίου εκτός από τη Ρωσία. Οι μονάδες υγροποίησης στην Αμερική, την Αυστραλία δουλεύουν ήδη στο μάξιμουμ. Αν φτάσουμε σε έξι μήνες από τώρα με χαμηλά αποθέματα, τι θα κάνουμε; Και πώς θα επιστρέψουμε στη Ρωσία και θα ζητήσουμε φυσικό αέριο; Δεν ξέρω».

Για τον κίνδυνο εξάρτησης από το αμερικανικό φυσικό αέριο σημείωσε:

«Λέτε ότι η Ευρώπη κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια για να απαλλαγεί από έναν κυρίαρχο προμηθευτή φυσικού αερίου, αλλά τώρα βρίσκεται στα χέρια ενός άλλου κυρίαρχου προμηθευτή. Ο οποίος επίσης χρεώνει πολύ περισσότερα. Αν φτάσουμε στο σημείο οι ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν το φυσικό αέριο ως μέσο πίεσης εναντίον της Ευρώπης, θα υπάρχουν άλλα ζητήματα πολύ πιο σοβαρά από το φυσικό αέριο. Θα σημαίνει ότι η κατάσταση για τις δύο πλευρές του Ατλαντικού θα έχει καταρρεύσει».

Για την ενεργειακή μετάβαση

Ο Ευ. Μυτιληναίος είπε ακόμη ότι ενεργειακή μετάβαση λαμβάνει νέα ώθηση, η οποία αυτή τη φορά βασίζεται σε διαφορετικές αιτίες, δηλαδή όχι στην απανθρακοποίηση αλλά στην ασφάλεια εφοδιασμού.

Ειδικότερα, ο κ. Μυτιληναίος έκανε λόγο για «μοναδική ευκαιρία» για την ενεργειακή μετάβαση, για λόγους ασφάλειας εφοδιασμού.

«Οι φτωχές χώρες στη Νοτιοανατολική Ασία, και άλλες περιοχές, έχουν σταματήσει να αγοράζουν φυσικό αέριο επειδή απλά δεν έχουν τα χρήματα και έχουν διακοπές ρεύματος 12 ωρών. Αυτές οι χώρες καταλαβαίνουν τώρα ότι πρέπει να δράσουν για να μην εξαρτώνται από κανέναν. Αυτό σημαίνει ανανεώσιμες πηγές, δίκτυα και ό,τι άλλο χρειάζεται», ανέφερε. «Το ίδιο ισχύει για την Ευρώπη. Γιατί είναι αλήθεια ότι για μια ακόμη φορά η Ευρώπη πληρώνει το υψηλότερο τίμημα εξαιτίας του πολέμου στον Κόλπο».

Πρόσθεσε ωστόσο ότι έως ότου αναπτυχθεί η τεχνολογία και υπάρξουν μπαταρίες μεγάλης διάρκειας θα υπάρχει εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

«Όταν εκλείπουν τα φωτοβολταϊκά, οι τιμές εκτοξεύονται από το μηδέν στα 220 ευρώ. Μέχρι η τεχνολογία να μας δώσει τη δυνατότητα να διαθέτουμε μπαταρίες με αυτονομία 6, 8 ή 10 ωρών που να είναι προσιτές θα εξαρτώμαστε από τα ορυκτά καύσιμα για περίπου το μισό της ημέρας.

»Εμείς τον επόμενο μήνα, ξεκινάμε τη λειτουργία της μεγαλύτερης μπαταρίας στην Ελλάδα. Και μιας από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, 330 μεγαβάτ. Αλλά είναι μόνο για δύο ώρες. Ελπίζω ότι το επόμενο βήμα θα είναι έξι ώρες. Και αυτό θα δώσει μεγάλη βοήθεια. Δεν βλέπω κανέναν άλλο τρόπο να λύσουμε το πρόβλημα της απανθρακοποίησης, αν δεν καταφέρουμε να χρησιμοποιήσουμε προσιτές μπαταρίες.

»Όλοι πιστεύουμε στην πράσινη ενέργεια, στην απανθρακοποίηση και στην ασφάλεια εφοδιασμού που μπορούν να προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αλλά αυτό δεν μπορεί να συμβεί την επόμενη ημέρα. Χρειάζεται χρόνος, να υπολογίσουμε πολύ προσεκτικά το κόστος και μετά να αποφασίσουμε πώς θα προχωρήσουμε».

«Η τεχνολογία των μικρών πυρηνικών μονάδων δεν είναι ακόμη ούτε οικονομικά βιώσιμη ούτε ασφαλής»

Για τους μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες ανέφερε: «Τα πυρηνικά είναι η ιδανική τεχνολογία για την κάλυψη των ωρών κατά τις οποίες δεν είναι δυνατή η χρήση ανανεώσιμων πηγών.

Όμως η τεχνολογία των μικρών πυρηνικών μονάδων δεν είναι ακόμη ούτε οικονομικά βιώσιμη ούτε ασφαλής. Επί της αρχής δεν έχω αντίρρηση και θα με ενδιέφερε, να συμμετάσχω σε ένα τέτοιο έργο. Αλλά ίσως είναι ακόμα λίγο νωρίς. Και πρέπει να δούμε στην Ελλάδα και το θέμα των σεισμών».

Η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ ωφελεί ολόκληρη την αγορά

Ανέφερε επίσης ότι η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ ωφελεί ολόκληρη την αγορά και δήλωσε ενδιαφέρον για τους μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, σημειώνοντας ωστόσο ότι η τεχνολογία δεν είναι ακόμα ώριμη και ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε μια σεισμογενή χώρα όπως η Ελλάδα.

-Για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ: Πριν από την ανακοίνωση της αύξησης, η ΔΕΗ είχε κεφαλαιοποίηση περίπου 6 δισεκατομμυρίων. Έτσι η αύξηση κεφαλαίου ύψους 4 δισ. αντιστοιχεί στο 70% της κεφαλαιοποίησης. Είναι μια πολύ καλή συμφωνία αν μπορείτε να το κάνετε. Οι τελευταίες ειδήσεις από την αγορά αναφέρουν ότι η ΔΕΗ θα πετύχει. Έχουν πολλά σχέδια για το μέλλον, για επέκταση, ειδικά εκτός Ελλάδας. Αυτό θα δώσει ώθηση σε ολόκληρη την αγορά”.

Ίσως αυτή τη στιγμή ακούγεται αιρετικό, ειδικά μπροστά στον μεγάλο αριθμό ανθρώπινων θυμάτων του πολέμου, όμως είναι μια πιθανότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η παγκόσμια οικονομία είναι βέβαιο ότι θα υποστεί κάποιες θεμελιώδεις και απαραίτητες αλλαγές ως αποτέλεσμα της καταστροφής του πολέμου. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι όταν τελειώσουν οι εχθροπραξίες ο κόσμος θα θωρακίσει και θα διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας, εμποδίζοντας έναν στενό πορθμό να γίνεται σημείο στραγγαλισμού για την παγκόσμια οικονομία και να επιτρέπει στο Ιράν να επηρεάζει καθοριστικά την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Θετικά σημεία

Επίσης, ο ΟΠΕΚ μπορεί να συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο ή ακόμη και να διαλυθεί, μειώνοντας ενδεχομένως τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η αλυσίδα εφοδιασμού ενέργειας θα μπορούσε να γίνει πιο ισχυρή, με αγωγούς που παρακάμπτουν εντελώς τα Στενά του Ορμούζ. Και ο κόσμος θα μπορούσε να επιταχύνει τη στροφή του σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μειώνοντας την εξάρτηση του κόσμου από τα ορυκτά καύσιμα.

Δεν είναι καθόλου σαφές τι είδους συμφωνία -αν υπάρξει- μπορεί να επιτευχθεί για τον τερματισμό του πολέμου. Το Ιράν μπορεί να μην αποδυναμωθεί τόσο πολύ όσο ελπίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ. Μπορεί να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τρομοκρατικές οργανώσεις και να απειλεί τις ζωές και τα μέσα διαβίωσης των εχθρών του.

Ωστόσο, οικονομολόγοι και στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες συμφωνούν ότι κάποιο μακροπρόθεσμο καλό θα μπορούσε να προέλθει από αυτόν τον ιδιαίτερα αντιδημοφιλή πόλεμο.

Ενίσχυση της αλυσίδας εφοδιασμού ενέργειας

Ο πόλεμος αποκάλυψε σημαντικά δομικά ελαττώματα στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού ενέργειας – ένα πολύπλοκο, αλληλένδετο σύστημα που εξισορροπεί την πλεονάζουσα παραγωγή με την αποτελεσματικότητα. Το γεγονός ότι το Ιράν μπορεί τόσο εύκολα να διακόψει την πρόσβαση ολόκληρου του κόσμου στο ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου με μερικές νάρκες, drones και ταχύπλοα απαιτεί βαθύ προβληματισμό και μόνιμες αλλαγές.

Το πιθανότερο είναι ότι στη Μέση Ανατολή θα κατασκευαστούν αγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα διασχίζουν τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παρακάμπτοντας τελείως το Ορμούζ.

«Οι χώρες δεν είναι ανόητες: θα αναπτύξουν αγωγούς και θα αυξήσουν μαζικά τη χωρητικότητά τους», τονίζει ο Τζέι Χάτφιλντ, της Infrastructure Capital Advisors.

Αυτό θα σήμαινε ότι ο ενεργειακός εφοδιασμός θα μπορούσε να είναι πιο ασφαλής – και φθηνότερος – μακροπρόθεσμα. Εκτός των άλλων, ο κόσμος πληρώνει το υψηλά ασφάλιστρα που είναι ενσωματωμένα στα μεταφορικά κόστη μέσω αμφιλεγόμενων υδάτων.

«Αυτό μπορεί να μην είχε συμβεί χωρίς τον πόλεμο», δήλωσε ο Ρος Μέιφιλντ, επενδυτικός στρατηγικός αναλυτής στην Baird, που εξηγεί ότι «συχνά χρειάζονται κραδασμοί ή απροσδόκητα εξωγενή γεγονότα για να ενισχύσουν την άποψη ότι τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν».

Τέτοιες αλλαγές έχουν γίνει αρκετές φορές, ακόμη και αυτή τη δεκαετία. Κατά την πανδημία, οι αλυσίδες εφοδιασμού της παγκόσμιας βιομηχανίας έσπασαν, όμως στη συνέχεια ενισχύθηκαν σημαντικά. Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη προμηθεύεται το φυσικό αέριο. Οι δασμοί του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ οδήγησαν σε μαζικές αλλαγές στην προμήθεια πρώτων υλών.

Αν ο κόσμος απομακρυνθεί από την ενέργεια της Μέσης Ανατολής, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ήδη σε καλή θέση για να επωφεληθούν: το φυσικό αέριο παραμένει η μεγαλύτερη πηγή ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και οι ΗΠΑ κολυμπάνε σ’ αυτό, με αυξημένες εξαγωγικές δυνατότητες.

Την ίδια ώρα, η μετάβαση στην ηλιακή ενέργεια βρίσκεται επίσης σε πλήρη εξέλιξη σε πολλά μέρη του κόσμου λόγω του σοκ των τιμών του πετρελαίου. Οι κινεζικές εξαγωγές ηλιακής τεχνολογίας, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων έφτασαν σε ιστορικά υψηλά τον Μάρτιο.

Οι σκιές

Εντούτοις, αυτά τα αισιόδοξα ενδεχόμενα δεν είναι σίγουρα. Το νέο ιρανικό καθεστώς που θα αναλάβει την εξουσία θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο ριζοσπαστικοποιημένο και αποφασισμένο από το προηγούμενο να βλάψει τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν δημιούργησε ένα σχέδιο για παγκόσμια οικονομική μόχλευση και, εάν τα Στενά του Ορμούζ γίνουν λιγότερο κρίσιμα, το Ιράν και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να απειλήσουν άλλα κανάλια και αγωγούς στο μέλλον, σημειώνουν πολλοί αναλυτές.  

«Η απόφαση της αδελφής χώρας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποσυρθεί από την ΟΡΕΚ και την ΟΡΕΚ+ δεν θα είναι μια παροδική πετρελαϊκή απόφαση, αλλά ένα βήμα που μπορεί να φέρει μεγάλο οικονομικό και στρατηγικό κόστος» δηλώνει σε μήνυμά του στο X o Μανσούρ Αλμαλίκ ένας από τους πιο επιδραστικούς Σαουδάραβες αναλυτές στον τομέα της ενέργειας. 

Αυτό (το κόστος) περιλαμβάνει:

1. Απώλεια του συντονισμού με τους μεγάλους παραγωγούς
2. Μεγαλύτερη αστάθεια στις τιμές 
3. Μείωση της επιρροής εντός της αγοράς ενέργειας
4. Πιθανότητα κλιμάκωσης του ανταγωνισμού για τα μερίδια παραγωγής. 
5. Απώλεια ευκαιριών συνεργασίας με σημαντικά μέλη της οργάνωσης σε ζητήματα ενέργειας. 

»Η ισχύς δεν βρίσκεται μόνο στην (πετρελαιοπαραγωγική) ικανότητα… αλλά επίσης και στις συμμαχίες» τονίζει ο Αλμαλίκ, ο οποίος έχει βαθιές διασυνδέσεις με την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας καθώς έχει υπηρετήσει ως Σύμβουλος στο Υπουργείο Πετρελαίου (νυν Υπουργείο Ενέργειας) της χώρας.

Χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ως «ιστορική», η αμερικανίδα πρέσβειρα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ σημείωσε σε ανάρτηση στο Χ:

«Ήταν τιμή μου να ταξιδέψω στα Τίρανα για να προωθήσω την ενεργειακή ατζέντα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και να συμμετάσχω μαζί με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα στην τελετή υπογραφής μιας ιστορικής συμφωνίας μεταξύ Αλβανίας, Venture Global και Aktor LNG USA για μια 20ετή συμφωνία αμερικανικού LNG.

Αυτή η δέσμευση 6 δισ. δολαρίων ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια -και την εθνική ασφάλεια- σε ολόκληρη την περιοχή.

Είμαστε περήφανοι που βασιζόμαστε στο εξαιρετικό έργο του υπουργού Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ, του υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ και του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Υπεροχής».

«Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αλβανία και η Ελλάδα συνεργάζονται, αυτή η περιοχή είναι πιο συνδεδεμένη, πιο ασφαλής και πιο ευημερούσα», κατέληξε στην ανάρτηση.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο δείπνο που διοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Πειραιά και το Πάντειο Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του 3rd Maritime Security Conference, παρουσίασε την Ελλάδα ως παράδειγμα για το πώς η Ευρώπη μπορεί να απαντήσει ταυτόχρονα σε παλιές εκκρεμότητες και σε νέες κρίσεις.

Στο κέντρο της ομιλίας του βρέθηκαν τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία χαρακτήρισε «σημείο ασφυξίας» για την παγκόσμια οικονομία. Επικαλούμενος τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Fatih Birol, ανέφερε ότι αν τα Στενά δεν ανοίξουν γρήγορα, η σημερινή κρίση μπορεί να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, στις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979 η απώλεια έφτανε συνολικά τα 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ σήμερα η απώλεια υπολογίζεται σε 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Αντίστοιχα, στο φυσικό αέριο, η μείωση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ήταν 75 δισ. κυβικά μέτρα σε ετήσια βάση, ενώ τώρα, με βάση την αναγωγή των τρεχουσών απωλειών, φτάνει τα 110 δισ. κυβικά μέτρα.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η επίπτωση δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο. Από τα Στενά επηρεάζονται επίσης τα λιπάσματα, τα πετροχημικά προϊόντα και άλλες κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ η πίεση είναι ήδη ορατή στις τιμές των καυσίμων σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

Για την ευρωπαϊκή απάντηση, ο κ. Πιερρακάκης παρέπεμψε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα μέτρα στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων. O υπουργός τόνισε πως η Ευρώπη έχει πλέον τα μαθήματα του 2022 και γνωρίζει ότι η δημοσιονομική πολιτική δεν πρέπει να συγκρούεται με τη νομισματική, στέλνοντας το μήνυμα ότι η στήριξη παραμένει στο τραπέζι, αλλά όχι με οριζόντιες παρεμβάσεις χωρίς όρια. Η διάρκεια της κρίσης, το βάθος των επιπτώσεων και η κατάσταση που θα διαμορφωθεί μετά το άνοιγμα των Στενών θα κρίνουν τον χώρο και το είδος των παρεμβάσεων.

Στο δεύτερο σκέλος της ομιλίας του, ο κ. Πιερρακάκης έβαλε στο τραπέζι την ανάγκη ευρωπαϊκής βιομηχανικής και τεχνολογικής στρατηγικής. Ανέφερε ως παράδειγμα το 5G, λέγοντας ότι η Ευρώπη είχε μπροστά της τη δυνατότητα να χτίσει ισχυρούς ευρωπαϊκούς πρωταθλητές γύρω από εταιρείες όπως η Ericsson και η Nokia, αλλά εγκλωβίστηκε σε 27 διαφορετικές στρατηγικές, 27 δημοπρασίες φάσματος και 27 ρυθμιστικές αρχές.

Σε αντιδιαστολή, αναφέρθηκε στο ελληνικό μοντέλο με το Ταμείο «Φαιστός», όπου το 25% των εσόδων από τη δημοπρασία του 5G χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση εφαρμογών, ενώ δόθηκε δωρεάν πρόσβαση στο φάσμα σε startups και πανεπιστήμια. Κατά τον υπουργό, ένα αντίστοιχο πανευρωπαϊκό μοντέλο θα μπορούσε να αποτελέσει πραγματική ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική.

Από εκεί πέρασε στα πέντε διδάγματα που, όπως είπε, μπορεί να αντλήσει η Ευρώπη από την Ελλάδα.

Το πρώτο αφορά τη δημοσιονομική διαχείριση και τη δυνατότητα μιας χώρας να περάσει από την κρίση σε πρωτογενή πλεονάσματα, με αποκλιμάκωση χρέους και υψηλότερη ανάπτυξη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Το δεύτερο αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα, την οποία περιέγραψε ως μία από τις πιο γραφειοκρατικές χώρες της Ευρώπης, παρέχει πλέον πάνω από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης θα επιτρέψουν την ψηφιοποίηση και άλλων κρίσιμων λειτουργιών του Δημοσίου.

Το τρίτο αφορά την ενέργεια. Ο υπουργός στάθηκε στη μεταμόρφωση της ΔΕΗ, η οποία, όπως είπε, βρισκόταν σχεδόν σε κατάσταση χρεοκοπίας το 2019, ενώ σήμερα εξελίσσεται σε ευρωπαϊκό πρωταθλητή. Παράλληλα, συνέδεσε την απεξάρτηση από τον λιγνίτη, την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών και τον κάθετο διάδρομο LNG με την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Το τέταρτο δίδαγμα αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης και τον τρόπο με τον οποίο η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μπορεί να συνδεθεί με μεταρρυθμίσεις και συγκεκριμένες επενδυτικές προτεραιότητες. Το πέμπτο αφορά τη νοοτροπία της δημοσιονομικής πειθαρχίας, την οποία ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε πλέον «καθεστώς» στην Ελλάδα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην εκλογή του στην προεδρία του Eurogroup, την οποία παρουσίασε ως σύμβολο της αλλαγής που έχει συντελεστεί στη χώρα. Όπως είπε, η Ελλάδα του υψηλού χρέους και των ελλειμμάτων είναι πλέον η χώρα με πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ, ταχεία αποκλιμάκωση χρέους και ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Κλείνοντας, ο υπουργός επανέφερε τη συζήτηση στα «προφανή» που πρέπει να κάνει η Ευρώπη. Έβαλε στην ίδια εξίσωση την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ, την τραπεζική ένωση και την ένωση κεφαλαιαγορών, λέγοντας ότι, σύμφωνα με το ΔΝΤ, τέτοιες κινήσεις μπορούν να προσθέσουν 5 έως 7 μονάδες ανάπτυξης ετησίως για κάθε κράτος-μέλος.

Οι αντιδράσεις του Σταύρου Παπασταύρου, όσο και του υφυπουργού Νίκου Τσάφου ήταν έντονες, μετά τις κατηγορίες του κ. Πολάκη ότι «μία από τις μεγαλύτερες μεταφορές πλούτου που γίνεται τα τελευταία χρόνια στη χώρα από την κυβέρνηση της Ν.Δ., είναι η “ληστεία” του λαϊκού εισοδήματος μέσα από τα σκαμπανεβάσματα των τιμών της ενέργειας».

Παράλληλα, ο κ. Πολάκης επιτέθηκε προσωπικά στον κ. Τσάφο, ζητώντας την παραίτησή του, κατηγορώντας τον «για υπονόμευση της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας και συνειδητή υποβάθμιση δημόσιων υποδομών».

«Νομίζω ότι πρέπει να φύγετε από την κυβέρνηση, γιατί ουσιαστικά υλοποιείτε ένα σχέδιο παράδοσης του δημόσιου πλούτου της χώρας σε πέντε τρωκτικά εταιρειών που κερδοσκοπούν, με τη ΔΕΗ να κρατά το φανάρι.

Επιπλέον, καταστρέφετε δημόσιες υποδομές, οι οποίες αύριο, μεθαύριο, σε έναν πόλεμο, σε μια γενικότερη κρίση, δεν θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν», ανέφερε ο κ. Πολάκης.

Άμεση ήταν η απάντηση του κ. Παπασταύρου, που έκανε λόγο για «αντιφατικές και υποκριτικές τοποθετήσεις του ΣΥΡΙΖΑ για την προστασία της δημόσιας περιουσίας».

«Το 2011 υπήρχε ένα βασικό αίτημα των δανειστών: να μεταφερθεί το σύνολο της δημόσιας περιουσίας σε ένα ταμείο, υπό τον έλεγχό τους. Ο Γιώργος Παπανδρέου είπε “όχι”. Ο Αντώνης Σαμαράς και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, επίσης είπαν “όχι”. Ο Αλέξης Τσίπρας τι έκανε; Είπε “ναι”. Και σήμερα εσείς μιλάτε για προστασία της δημόσιας περιουσίας. Συμφωνήσατε στο Υπερταμείο, στην υπερφορολόγηση, στο κλείσιμο των τραπεζών. Και τώρα ο κ. Τσίπρας δηλώνει ότι θα επαναλάμβανε τέτοιες επιλογές», ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Παπασταύρου.

Από την πλευρά του, ο κ. Τσάφος απέρριψε τις αιτιάσεις ότι η Ελλάδα έχει την ακριβότερη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με την Ε.Ε. Οπως υποστήριξε, «η κυβέρνηση της Ν.Δ. παρέλαβε τιμή χονδρικής που ήταν στο κόκκινο, όταν σε όλη την Ευρώπη ήταν πράσινο».

«Ηταν η πιο υψηλή τιμή της χονδρικής σε όλη την Ευρώπη. Ελλάδα 64, Γερμανία 38. 70% πάνω. Αυτό δεν είναι καρτέλ», επεσήμανε ο κ. Τσάφος, προκαλώντας νέα αντίδραση του κ. Πολάκη.

«Δεν μπορεί να τα λέει αυτά ο κ. Τσάφος, σαν να απευθύνεται σε ηλίθιους, όταν την παρέλαβε με 9 λεπτά να πληρώνει ο καταναλωτής και σήμερα να πληρώνει 20 και 30 λεπτά. Τέρμα το μασκαραλίκι», αντέτεινε ο κ. Πολάκης.

Η κόντρα συνεχίστηκε με τον κ. Πολάκη να κατηγορεί τον υφυπουργό Ενέργειας ότι «εκτελεί συμβόλαια κανονικά».

Της Γαρυφαλλιάς (Φαίης) Σελίμη*

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους για την ενεργειακή μετάβαση, με κεντρικό ορίζοντα την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Η πορεία προς αυτόν το στόχο απαιτεί βαθιές μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο παράγεται και καταναλώνεται η ενέργεια. Ως αποτέλεσμα, κάθε νέο ενεργειακό έργο, είτε πρόκειται για υποδομές φυσικού αερίου είτε για εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών είτε για αγωγούς μεταφοράς ενέργειας ή αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, αξιολογείται πλέον και με βάση τη συμβολή του στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ανάπτυξη κρίσιμων ενεργειακών υποδομών ενισχύει τόσο την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής όσο και τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας αλλά και το ρόλο της ως εν εξελίξει πράσινου ενεργειακού κόμβου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι νέες υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου, όπως ο πλωτός σταθμός επαναεριοποίησης FSRU στην Αλεξανδρούπολη, καθώς και ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB) – και η επέκτασή του – που θα χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά LNG/CNG από τις ΗΠΑ στο πλαίσιο κάθετου ενεργειακού άξονα που θα εξυπηρετεί και την Ουκρανία και που συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας ενέργειας για την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. 

Παράλληλα, προχωρούν μεγάλα έργα ενεργειακών διασυνδέσεων και αποθήκευσης ενέργειας, που ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ χωρών της Ανατολικής Μεσογείου. Το έργο GREGY, που προβλέπει τη μεταφορά πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας γενιάς ενεργειακών υποδομών που συνδέουν την ενεργειακή ασφάλεια με την κλιματική μετάβαση. Αντίστοιχα, ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία έχει και η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας (Great Sea Interconnector), η οποία θα δημιουργήσει έναν νέο ενεργειακό διάδρομο ηλεκτρικής ενέργειας – πράσινης σε μεγάλο βαθμό – στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας τη σταθερότητα και την ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή.

Ωστόσο, η γεωπολιτική σημασία των ενεργειακών έργων συνδέεται πλέον άμεσα με την κλιματική τους διάσταση. Το φυσικό αέριο, θεωρείται  «καύσιμο μετάβασης», καθώς η χρήση του παράγει χαμηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε σύγκριση με τον άνθρακα ή τον λιγνίτη. Για το λόγο αυτόν, πολλές ευρωπαϊκές χώρες το αξιοποίησαν ως ενδιάμεση λύση κατά τη διαδικασία απεξάρτησης από πιο ρυπογόνα καύσιμα.

Ωστόσο, το φυσικό αέριο παραμένει ορυκτό καύσιμο και η μακροχρόνια εξάρτηση από αυτό μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες λόγω εκπομπών μεθανίου κατά την εξόρυξη και τη μεταφορά του, που μειώνουν σημαντικά τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα που έχει το καύσιμο αυτό. Συνεπώς, η ανάπτυξη νέων υποδομών φυσικού αερίου θα πρέπει να εντάσσεται σε μια στρατηγική που δεν θα υπονομεύει την πορεία προς την απανθρακοποίηση των ενεργειακών συστημάτων. Το ίδιο ισχύει και για τα σημαντικά έργα έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες ζώνες της χώρας, που στο πλαίσιο της νέας υπό διαμόρφωση τάξης πραγμάτων δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην ενεργειακή αυτάρκεια σε σχέση με το περιβαλλοντικό και ενεργειακό τους αποτύπωμα. Ωστόσο,  είναι σημαντικό και τα έργα αυτά να γίνουν με τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες που θα μειώσουν το περιβαλλοντικό και κλιματικό τους αποτύπωμα και θα τα καταστήσουν ανθεκτικά στην κλιματική κρίση. 

Σε κάθε πάντως περίπτωση, προτεραιότητα θα πρέπει να δίνεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία και που η συμμετοχή τους στο ενεργειακό μείγμα της χώρας αυξάνεται συνεχώς, ακόμη και με υπεράκτια έργα ή έργα σε βραχονησίδες που τις θωρακίζουν και γεωπολιτικά. Παράλληλα, η αξιοποίηση των ΑΠΕ μειώνει την εξάρτηση από εισαγόμενους ενεργειακούς πόρους και ενισχύει την ενεργειακή αυτονομία της Χώρας. 

Η Ελλάδα διαθέτει ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες για την περαιτέρω ανάπτυξη ΑΠΕ, κυρίως λόγω του υψηλού ηλιακού και αιολικού δυναμικού της και της δυνατότητας παραγωγής πράσινου υδρογόνου. Σημαντική είναι επίσης και η αξιοποίηση της βιομάζας της Χώρας και η προώθηση της παραγωγής εναλλακτικών καυσίμων για τη ναυτιλία και την αεροπλοΐα.

Η αξιοποίηση όλων αυτών των πόρων μπορεί να μετατρέψει τη χώρα σε σημαντικό παραγωγό και εξαγωγέα πράσινης ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή. Οι νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις με τα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο δημιουργούν προοπτικές για τη μεταφορά καθαρής ενέργειας πέρα από τα εθνικά σύνορα. Σημαντική στο πλαίσιο αυτό είναι και η αναβάθμιση και επέκταση του δικτύου καθώς και οι υποδομές αποθήκευσης ενέργειας που πρέπει κατά προτεραιότητα να δρομολογηθούν.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (Carbon Capture and Storage – CCS), οι οποίες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών σε τομείς όπου η πλήρης απανθρακοποίηση είναι πιο δύσκολη, όπως η βαριά βιομηχανία. Στην Ελλάδα, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έργο αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στον Πρίνο. Το έργο αυτό φιλοδοξεί να αποτελέσει την πρώτη μεγάλη υποδομή αποθήκευσης CO₂ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τα εξαντλημένα κοιτάσματα φυσικού αερίου της περιοχής. Η υλοποίησή του αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στη μείωση των βιομηχανικών εκπομπών και ταυτόχρονα τοποθετεί την Ελλάδα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες που επενδύουν σε καινοτόμες τεχνολογίες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Στο νέο ενεργειακό περιβάλλον που διαμορφώνεται διεθνώς, η αξιολόγηση των ενεργειακών έργων δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε οικονομικά ή γεωπολιτικά κριτήρια. Το κλιματικό αποτύπωμα των επενδύσεων καθώς και η κλιματική τους ανθεκτικότητα αποτελούν πλέον βασικό δείκτη βιωσιμότητας και στρατηγικής ορθότητας. Με άλλα λόγια, η ενεργειακή ισχύς μιας χώρας δεν θα μετριέται μόνο από την πρόσβασή της σε ενεργειακούς πόρους, αλλά και από την ικανότητά της να παράγει ενέργεια με τρόπο συμβατό με τους στόχους της κλιματικής μετάβασης μέσω έργων που είναι ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή, προϋπόθεση για τη χρηματοδότησή τους σύμφωνα με τον Κανονισμό της ΕΕ για την Ταξινομία (EU Taxonomy).

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι χώρες που θα καταφέρουν να συνδυάσουν την ενεργειακή ασφάλεια με τη μείωση των εκπομπών και την κλιματική ανθεκτικότητα θα αποκτήσουν σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα. Για την Ελλάδα, η πρόκληση αλλά και η ευκαιρία είναι σαφής: να αξιοποιήσει περαιτέρω τη γεωγραφική της θέση και το ενεργειακό της δυναμικό ώστε να εμπεδώσει το ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος, αλλά και κόμβος πράσινης ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή.

*Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Ινστιτούτου Κυκλικής Οικονομίας, Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλίματος του EPLO

Εκπρόσωπος του EPLO στην Σύμβαση Espoo και το πρωτόκολλο SEA της UNECE και στη UNEP-MAP/Barcelona Convention

Expert του Euro-Mediterranean Economist Association (EMEA)

Co-Founder του Circular Gaia Symbosium

«Οι υπουργοί Οικονομικών και οι διοικητές Κεντρικών Τραπεζών της G7 συναντήθηκαν για να αξιολογήσουν το οικονομικό τοπίο που διαμορφώνεται.

Οι πρόσφατες εξελίξεις μας υπενθυμίζουν ότι η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό στόχο. Είναι επιχειρησιακή αναγκαιότητα. Η ενεργειακή ασφάλεια, οι διαφοροποιημένες εφοδιαστικές αλυσίδες και η στρατηγική αυτονομία σε κρίσιμες υποδομές βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της μακροοικονομικής σταθερότητας.

Ταυτόχρονα, ένας ακόμη μετασχηματισμός βρίσκεται σε εξέλιξη, πιο αθόρυβος, αλλά εξίσου καθοριστικός. Η ταχεία πρόοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης αρχίζει να επηρεάζει την παραγωγικότητα, την κατανομή κεφαλαίων, ακόμη και τη νομισματική πολιτική.

Αν η ενέργεια αποτελεί τον σημερινό περιορισμό, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ο πολλαπλασιαστής του αύριο, αλλά χωρίς την κατάλληλη διακυβέρνηση, μπορεί να καταστεί και πηγή κατακερματισμού και κινδύνων.

Οφείλουμε να δράσουμε συντονισμένα, όχι μόνο για να ανταποκριθούμε στις τρέχουσες προκλήσεις, αλλά και για να διαμορφώσουμε τα πλαίσια που θα καθορίσουν την παγκόσμια οικονομία τα επόμενα χρόνια.

Από την Ουκρανία έως τη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης, η πρόκληση είναι κοινή: να ευθυγραμμίσουμε την ταχύτητα με τη στρατηγική και την εθνική δράση με τη διεθνή συνοχή».

Όπως τόνισε, η διεθνής οικονομία ενδέχεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες ενεργειακές κρίσεις στη σύγχρονη ιστορία, με χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να υπερβούν τόσο τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 όσο και τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.

Ο υπουργός σημείωσε ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν ήδη αρχίσει να αναθεωρούν προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι πληθωριστικές πιέσεις – μία εξέλιξη αναμενόμενη σε συνθήκες ενεργειακού σοκ. Αν και το σενάριο στασιμοπληθωρισμού δεν αποτελεί ακόμη τη βασική πρόβλεψη, παραμένει υπαρκτός κίνδυνος, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. «Το κρίσιμο ερώτημα είναι ο χρόνος και το βάθος της κρίσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Υπό την ιδιότητά του ως προέδρου του Eurogroup, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε τη σημασία του συντονισμού των ευρωπαϊκών πολιτικών, επισημαίνοντας ότι η εμπειρία του 2022 προσφέρει πολύτιμα διδάγματα. Τα μέτρα στήριξης, όπως είπε, θα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα, ώστε να στηρίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να δημιουργούν μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές ανισορροπίες. «Ξέρουμε πλέον τι λειτούργησε και τι όχι», σημείωσε, προσθέτοντας ότι βασικός στόχος είναι η προστασία των πιο ευάλωτων με διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Πέρα από τη διαχείριση της κρίσης, ο υπουργός ανέδειξε την ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών αλλαγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως σε ό,τι αφορά την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και την ενίσχυση της χρηματοοικονομικής ολοκλήρωσης. Όπως επισήμανε, η Ευρώπη εξακολουθεί να μην αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες της, κυρίως λόγω εσωτερικών εμποδίων.

Αναφορικά με τις σχέσεις Ευρώπης-Ηνωμένων Πολιτειών, ο κ. Πιερρακάκης επανέλαβε τον στρατηγικό χαρακτήρα τους, παρά τις κατά καιρούς εντάσεις. «Μπορεί να υπάρχουν διαφωνίες, αλλά τα κοινά συμφέροντα παραμένουν», υπογράμμισε, επισημαίνοντας τη σημασία της συνεργασίας σε τομείς όπως η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη.

Κάνοντας αναφορά στην πορεία της ελληνικής οικονομίας την τελευταία δεκαετία, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ανάκαμψη στηρίχθηκε στη δημοσιονομική σταθερότητα, την πολιτική συνέπεια και την επιμονή στις μεταρρυθμίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πλατφόρμα Gov.gr, η οποία συνέβαλε τόσο στη βελτίωση των υπηρεσιών όσο και στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στις πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία, εκφράζοντας ικανοποίηση για την εκλογή μιας πιο φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης, την οποία χαρακτήρισε θετική εξέλιξη για τον ευρωπαϊκό συντονισμό.

Στη συζήτηση, που είχε ως θέμα τους ενεργειακούς διαδρόμους και τον ρόλο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, συμμετείχαν ο Έλληνας Υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας, κ. Σταύρου Παπασταύρου, ο Υπουργός Ενέργειας της Ρουμανίας κ. Bogdan-Gruia Ivan, η Υφυπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, κυρία Teodora Georgieva-Mileva και ο κ. Εξάρχου, υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου του Economist, κ. Alasdair Ross. 

«Το πρόβλημα της Ε.Ε. είναι ότι ξέρουμε να μιλάμε θεωρητικά και να περιγράφουμε λύσεις, αλλά πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της νέας πραγματικότητας, που είναι η Ουκρανία και το Ιράν. Εάν η Ε.Ε. δεν ξεκινήσει να συμπεριφέρεται ως ισχυρός εταίρος θα είναι πάντα πίσω στις εξελίξεις. Σήμερα, αντιμετωπίζουμε κάτι που μας βρίσκει παντελώς απροετοίμαστους και απροστάτευτους» επισήμανε ο κ. Εξάρχου. 

Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR σημείωσε ότι η ενέργεια είναι το πιο σημαντικό πράγμα για το μέλλον της Ε.Ε. και της οικονομίας της και υπογράμμισε η αδυναμία της Ε.Ε. να λάβει γρήγορα μέτρα, έχει ως αποτέλεσμα να βρίσκεται διαρκώς προ τετελεσμένων και αρνητικών εκπλήξεων. Και πρόσθεσε ότι η Ευρώπη έχει την τάση να χάνει χρόνο σε ατέρμονες συζητήσεις για προβλήματα, όπως οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν, οι οποίοι αποτελούν ωστόσο μία πραγματικότητα, τονίζοντας ότι οφείλουμε πλέον να αποδεχθούμε ότι συμβαίνουν και ότι θα έχουν επίπτωση στις ζωές μας. 

Ο κ. Εξάρχου εξέφρασε την ανησυχία του ότι τον επόμενο χειμώνα, η Ευρώπη θα βρεθεί ενώπιον μίας ιδιαίτερα σκληρής πραγματικότητας, καθώς εκτίμησε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στο Ολλανδικό Χρηματιστήριο Ενέργειας (TTF) θα είναι ιδιαίτερα αυξημένες, προβλέποντας ότι στην καλύτερη περίπτωση θα κυμαίνονται σε περίπου €85 ευρώ ανά MWh από περίπου €53 σήμερα, την ώρα που στην Αμερική (Henry Hub) η ισοδύναμη συγκρίσιμη τιμή ανέρχεται σήμερα σε λιγότερο από €8,5. 

«Αυτό θα έχει τρομερή επίπτωση και θα πρέπει οι “27” της Ε.Ε. ή έστω η Ευρωζώνη να καθίσουν στο τραπέζι και να δουν πως θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα σήμερα» σημείωσε ο κ. Εξάρχου, υπογραμμίζοντας την αμφιθυμία της Ευρώπης στο ενεργειακό. «Στην Ευρώπη, όταν νομοθετούμε την απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου, το εννοούμε; Εάν το εννοούμε, έχουμε εξασφαλίσει ικανές ποσότητες από τις ΗΠΑ ώστε να περάσουμε τον επόμενο χειμώνα με κανονικές τιμές;» διερωτήθηκε. 

«Βλέπω ορισμένα κράτη – μέλη να είναι διστακτικά στην εφαρμογή της απόφασης απαγόρευσης του ρωσικού φυσικού αερίου και κάποια μάλιστα, όχι μόνο να μην επιτρέπουν την πρόοδο του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά και να προσπαθούν να εξασφαλίσουν ότι άλλα κράτη – μέλη δεν θα υπογράψουν μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας LNG με τις ΗΠΑ» σημείωσε. 

Ο κ. Εξάρχου έκανε και μία εκτίμηση της προόδου του Κάθετου Διαδρόμου. «Ο Κάθετος Διάδρομος εξαρτάται από τη λήψη αποφάσεων από πολλά κράτη και την Ε.Ε. Χρειάζεται ένα δεύτερο FSRU στην Ελλάδα, πολύ γρήγορα, ούτως να είναι έτοιμο έως το 2030 όταν θα ξεκινήσουν να υλοποιούνται οι μακροχρόνιες συμβάσεις LNG, αλλά και να βελτιωθεί ο υφιστάμενος αγωγός προς την Ουκρανία. Χρειάζονται γρήγορες αποφάσεις και αυτές είναι που θα προστατεύσουν την ισορροπία. Το κλειδί της άσκησης είναι οι μακροχρόνιες συμφωνίες» συμπλήρωσε. Επιπλέον, προειδοποίησε ότι τα πλήγματα που έχει υποστεί το Κατάρ από τον πόλεμο στον Περσικό, πιθανότατα θα το διαγράψουν ως πιθανό προμηθευτή LNG της Ευρώπης, ειδικά εάν ληφθούν υπόψη οι τεράστιες ενεργειακές ανάγκες της Κίνας. 

Και επισήμανε ότι το ενεργειακό περιβάλλον είναι πια εντελώς διαφορετικό σε σχέση με την εξασφάλιση σωστών τιμών και κατάλληλων ποσοτήτων LNG. «Τρεις μήνες πριν, η διαπραγμάτευση θα ήταν διαφορετική σε σχέση με μία διαπραγμάτευση που θα γινόταν σήμερα ή θα γίνει τα Χριστούγεννα. Κάποια έχασαν μία μεγάλη ευκαιρία να εξασφαλίσουν LNG σε προσιτές τιμές. Είναι σημαντικό να οριστικοποιηθούν οι μακροχρόνιες συμφωνίες, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να είναι χρηματοδοτήσιμος. Τα απαραίτητα κεφάλαια πρέπει να εξασφαλιστούν και ο χρόνος έχει κρίσιμη σημασία. Αυτή είναι η πρόκληση» κατέληξε. 

Νωρίτερα, την θεματική του συνεδρίου άνοιξε ο Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, κυρία Κίμπερλι Γκιλφόιλ, η οποία υπογράμμισε τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου και της διατλαντικής ενεργειακής συνεργασίας, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της πρωτοβουλίας αυτής στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.