Καθώς η πολύμηνη διακοπή του διαδικτύου χαλαρώνει, οι εικόνες που έρχονται στο φως σοκάρουν. Ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβεβαιώνουν πάνω από 6.500 νεκρούς στις διαδηλώσεις, ενώ άλλες 17.000 περιπτώσεις βρίσκονται υπό διερεύνηση. Αντιπολιτευόμενα μέσα ανεβάζουν τον αριθμό πολύ ψηλότερα, κάνοντας λόγο για δεκάδες χιλιάδες θύματα. Οικογένειες αναζητούν τους νεκρούς τους σε πρόχειρα νεκροτομεία, πληρώνοντας ακόμη και για τις σφαίρες που τους σκότωσαν, προκειμένου να παραλάβουν τα σώματα, σημειώνεται στο δημοσίευμα.

«Είναι ήδη εμφύλιος πόλεμος»

Μαρτυρίες από μεγάλες πόλεις, όπως η Τεχεράνη και το Μασχάντ, περιγράφουν σκηνές που θυμίζουν εμπόλεμη ζώνη. Καμένες τράπεζες και τζαμιά, αναποδογυρισμένα οχήματα ασφαλείας, κατεστραμμένες κάμερες, φωτιές και οδοφράγματα. Για ώρες, στις 8 Ιανουαρίου, διαδηλωτές φέρονται να είχαν τον έλεγχο ολόκληρων συνοικιών. «Ήταν όλα καταστροφή, αλλά και μια παράξενη αίσθηση ελευθερίας», λέει ένας διαδηλωτής. Σύμφωνα με πολλές πηγές, ένοπλοι πολίτες επιτέθηκαν σε μέλη των Μπασίτζ, των παραστρατιωτικών δυνάμεων του καθεστώτος. «Είναι ήδη εμφύλιος πόλεμος», λέει μια νεαρή γυναίκα στο Μασχάντ. «Απλώς δεν το παραδεχόμαστε».

Η ελπίδα ότι ο φόβος ενός γενικευμένου χάους θα συγκρατούσε τη βία δεν επιβεβαιώνεται. Αντιθέτως, οι διαιρέσεις βαθαίνουν σε μια χώρα πολυεθνική και πολυθρησκευτική. Το καθεστώς κατηγορεί τους διαδηλωτές για συνεργασία με ξένους πράκτορες, ενώ οι αντίπαλοί του μιλούν για εισαγόμενους μισθοφόρους, αναφερόμενοι στις ένοπλες ομάδες που συνέδραμαν στην καταστολή. Οι απειλές κλιμακώνονται. Ο Ρεζά Παχλάβι, γιος του τελευταίου σάχη, έχει υπερασπιστεί το δικαίωμα των Ιρανών στην ένοπλη αυτοάμυνα και έχει καλέσει τις ΗΠΑ να επέμβουν.

Το ίδιο το καθεστώς δείχνει αποφασισμένο να μη συμβιβαστεί. Drones επιτηρούν τις πόλεις, κινητά τηλέφωνα ελέγχονται επιτόπου και η ψηφιακή οικονομία έχει παραλύσει. Η τριών εβδομάδων διακοπή του διαδικτύου επιδείνωσε την οικονομική απομόνωση, ενώ το ιρανικό νόμισμα κατέρρευσε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Η μεταρρυθμιστική αντιπολίτευση έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί από το πολιτικό πεδίο. Πρώην πρόεδροι και στελέχη βρίσκονται υπό κατ’ οίκον περιορισμό ή σιωπηρή απομόνωση. Οι πιο ριζοσπαστικές φωνές κυριαρχούν πλέον, τόσο στο εσωτερικό όσο και στην εξορία. Σε περιοχές όπως το Λορεστάν και το Ιλάμ, τοπικοί ηγέτες εμφανίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οπλισμένοι, μιλώντας ανοιχτά για εκδίκηση. «Την επόμενη φορά δεν θα έχουμε μολότοφ», λέει ένας φοιτητής. «Θα έχουμε όπλα».

Το Ιράν στο χείλος της κατάρρευσης;

Το ενδεχόμενο οι διαδηλώσεις να μετατραπούν σε οργανωμένο ένοπλο αγώνα δεν είναι πια θεωρητικό. Συζητήσεις για λαθραία εισαγωγή όπλων και εξωτερική βοήθεια πολλαπλασιάζονται, αγνοώντας συχνά το τραγικό προηγούμενο της Συρίας και της Λιβύης. Η εμπειρία της Αραβικής Άνοιξης δείχνει ότι η μετάβαση από τη διαμαρτυρία στα όπλα συχνά οδηγεί σε μακροχρόνιο εμφύλιο και κρατική κατάρρευση.

Αξιοσημείωτο είναι ότι οι σημερινοί διαδηλωτές δεν προέρχονται πλέον κυρίως από την χτυπημένη από την οικονομική πολιτική της Τεχεράνης, μεσαία τάξη. Πολλοί ανήκουν σε φτωχότερες κοινωνικές ομάδες που παλαιότερα στήριζαν το καθεστώς.

Στο διεθνές επίπεδο, η συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων στα ανοικτά του Ιράν εντείνει την αβεβαιότητα. Η ιστορία των ξένων παρεμβάσεων στη χώρα βαραίνει ακόμη τη συλλογική μνήμη, ενώ τα παραδείγματα του Ιράκ και της Λιβύης λειτουργούν ως προειδοποίηση. Ακόμη και η πτώση του ανώτατου ηγέτη δεν εγγυάται σταθερότητα. Αντίθετα, πολλοί φοβούνται ότι θα άνοιγε τον δρόμο σε ένα κενό εξουσίας γεμάτο βία.

Το Ιράν βρίσκεται πλέον σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, εξηγεί το Politico καθώς η χώρα- περιφερειακή δύναμη της Μ. Ανατολής φαίνεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές πολιτικές εξελίξεις, το επόμενο διάστημα.

Σπύρος Σιδέρης

Και πίσω από τις προειδοποιήσεις του, πολλοί διαβάζουν ένα πιο βαθύ, σχεδόν υπόγειο μήνυμα: ότι ο πόλεμος, όπως εξελίσσεται, δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον χωρίς σοβαρό εσωτερικό κόστος.

Ο Ζαλούζνι μίλησε με τη γλώσσα του στρατιωτικού που γνωρίζει όχι μόνο το πεδίο της μάχης, αλλά και τις κοινωνικές συνέπειες της. Περιέγραψε ένα εφιαλτικό σενάριο στο οποίο αποστρατευμένοι στρατιώτες, επιστρέφοντας από το μέτωπο σε μια χώρα με οικονομική κατάρρευση, ανεργία, έλλειψη στέγης και κοινωνικής αποκατάστασης, βρίσκονται εκτεθειμένοι σε προκλήσεις, εγκληματικότητα και «εύκολο χρήμα». Άνθρωποι με πολεμική εμπειρία και όπλα, όπως τόνισε, είναι εξαιρετικά ευάλωτοι σε τέτοιες συνθήκες.

Δεν πρόκειται για θεωρητική ανάλυση. Ο Ζαλούζνι επικαλέστηκε ιστορικά προηγούμενα, από τη μεταπολεμική Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έως το σοβιετικό τραύμα του Αφγανιστάν και τα «άγρια 90s». Το μήνυμα ήταν σαφές: χωρίς σχέδιο επανένταξης, οι βετεράνοι μπορούν να μετατραπούν από πυλώνας εθνικής άμυνας σε παράγοντα αποσταθεροποίησης. Και τότε, όπως προειδοποίησε ανοιχτά, ο κίνδυνος δεν θα είναι μόνο κοινωνικός, αλλά πολιτικός και υπαρξιακός για το κράτος, ακόμη και με τη μορφή εμφυλίου πολέμου.

• Η παρέμβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν ιδωθεί στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο. Ο Ζαλούζνι δεν είναι πλέον απλώς ένας απόστρατος στρατηγός. Είναι εν δυνάμει πολιτικός παίκτης. Δημοσκοπήσεις του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου δείχνουν ότι μια υποθετική πολιτική δύναμη υπό την ηγεσία του θα ερχόταν πρώτη, με ποσοστά κοντά στο 20%, ξεπερνώντας τόσο την «Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη» του Πέτρο Ποροσένκο όσο και τον κυβερνητικό μπλοκ του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος εμφανίζεται να υποχωρεί επικίνδυνα σε επίπεδα πολιτικής επιρροής.

Την ίδια στιγμή, δυτικά μέσα ενημέρωσης και διπλωματικές πηγές μιλούν για σενάρια «χρυσής εξορίας» του Ζελένσκι στο Λονδίνο μετά από μια ενδεχόμενη κατάπαυση πυρός. Σύμφωνα με αυτά, η αποχώρηση του σημερινού προέδρου θα συνοδευόταν από ευρωπαϊκές εγγυήσεις, οικονομική βοήθεια και ειρηνευτική παρουσία. Είτε πρόκειται για διαρροές είτε για δοκιμή αντιδράσεων, το γεγονός ότι τέτοια σενάρια κυκλοφορούν δείχνει πως η μεταπολεμική πολιτική τάξη πραγμάτων στην Ουκρανία βρίσκεται ήδη υπό διαμόρφωση.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, τα λόγια του Ζαλούζνι αποκτούν διπλή ανάγνωση. Επισήμως, είναι μια προειδοποίηση για την ανάγκη κρατικής μέριμνας προς τους βετεράνους. Ανεπισήμως, μοιάζουν με έμμεση κριτική στη στρατηγική της διαρκούς πολεμικής συνέχισης, χωρίς σαφή ορίζοντα λήξης. Όταν μιλά για το ότι «ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, αλλά κάποιοι μας έκαναν ήδη εχθρούς», αφήνει να εννοηθεί πως η κοινωνική συνοχή διαβρώνεται πριν καν πέσουν τα όπλα.

• Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Ζαλούζνι ζητά ανοιχτά τον τερματισμό του πολέμου. Δεν το κάνει. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν προετοιμάζει το έδαφος για μια πολιτική μετάβαση, στην οποία ο τερματισμός της σύγκρουσης θα παρουσιαστεί όχι ως ήττα, αλλά ως αναγκαία επιλογή εθνικής επιβίωσης. Σε αυτό το αφήγημα, οι βετεράνοι δεν είναι απλώς κοινωνική ομάδα· είναι πολιτικός καταλύτης.

Η Ουκρανία, όπως φαίνεται, δεν βαδίζει μόνο προς το τέλος ενός πολέμου, όποτε κι αν αυτό έρθει. Βαδίζει προς μια εσωτερική αναμέτρηση για το ποιος θα καθορίσει τη μεταπολεμική της ταυτότητα. Και σε αυτή τη μάχη, ο Βαλέρι Ζαλούζνι δεν μιλά πια μόνο ως στρατιωτικός. Μιλά σαν κάποιος που γνωρίζει ότι η επόμενη σύγκρουση μπορεί να μην δοθεί στα χαρακώματα, αλλά στο εσωτερικό της ίδιας της χώρας.

Το πρακτορείο Ρόιτερ υποστηρίζει πως κατά τη διάρκεια της διετίας 2019 έως το 2021, η κυβέρνηση του Άσαντ προσπάθησε να μεταφέρει χιλιάδες πτώματα από έναν γνωστό ομαδικό τάφο κοντά στη Δαμασκό σε μια νέα, απόκρυφη τοποθεσία στην έρημο της Συρίας, εξαφανίζοντας έτσι οποιοδήποτε ίχνος θα τη συνέδεε με μαζικό έγκλημα πολέμου. Τα δημοσιεύματα κατά του Άσαντ πυκνώνουν το τελευταίο διάστημα, μετά το άσυλό του στη Ρωσία.

Κι αυτό, διότι σύμφωνα με το ξένο πρακτορείο, ο Άσαντ προσπαθούσε να αποκαταστήσει τη διεθνή εικόνα του μετά από χρόνια πολέμου, καταστολής και διεθνών κυρώσεων. Για την έρευνα του ειδησεογραφικού πρακτορείου ενημερώθηκε η τωρινή κυβέρνηση του Προέδρου Άχμεντ αλ Σάρα χωρίς να λάβει κάποια απάντηση ή σχόλιο. Το Ρόιτερ δεν αποκάλυψε την τοποθεσία του χώρου, προκειμένου να μειώσει κατά την άποψή του, την πιθανότητα να επέμβουν εισβολείς στον μαζικό τάφο.

Η μυστική μεταφορά των πτωμάτων από τον ομαδικό τάφο της Qutayfah προς την έρημο Dhumair, τόνισε το πρακτορείο, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας επιχείρησης με την κωδική ονομασία «Μετακίνηση της Γης».

Ήταν μια προσπάθεια να καθαριστεί ο χώρος που είχε αποκαλυφθεί δημοσίως ως τόπος μαζικών εκτελέσεων και ταφών, και να εξαφανιστούν τα στοιχεία των εγκλημάτων πολέμου που διέπραξε, σύμφωνα με το πρακτορείο, η συριακή κυβέρνηση εναντίον κρατουμένων, πολιτών και στρατιωτών της ίδιας της χώρας.

Το Ρόιτερ υποστηρίζει πως μετά από πολύμηνη έρευνα, κατάφερε να χαρτογραφήσει τη διαδρομή της επιχείρησης. Συνομίλησε με 13 άτομα που είχαν άμεση γνώση της μεταφοράς των πτωμάτων, μεταξύ αυτών φορτηγατζήδες, μηχανικοί, στρατιωτικοί και μέλη της πρώην Φρουράς του Άσαντ.

Το πρακτορείο ανέλυσε, επίσης, εκατοντάδες δορυφορικές εικόνες που αποτυπώνουν, όπως τονίζει, τις αλλαγές στους δύο τόπους ταφής κατά τη διάρκεια της διετίας.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, η επιχείρηση εκτελέστηκε με αυστηρή μυστικότητα και υπό τον φόβο της θανατικής ποινής για όποιον μιλούσε. Οι μεταφορές, υποστηρίζει, πραγματοποιούνταν τέσσερις νύχτες την εβδομάδα, από τον Φεβρουάριο του 2019 έως τον Απρίλιο του 2021. Έξι έως οκτώ φορτηγά γεμάτα χώμα και ανθρώπινα λείψανα ταξίδευαν κάθε φορά από την Qutayfah στη νέα τοποθεσία της ερήμου Dhumair, σε απόσταση περίπου μίας ώρας ανατολικά της Δαμασκού.

Ο νέος τάφος, τονίζεται στο δημοσίευμα αποτελείται από τουλάχιστον 34 χαρακώματα, συνολικού μήκους περίπου δύο χιλιομέτρων. Οι διαστάσεις του υποδεικνύουν ότι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν ταφεί εκεί, καθιστώντας τον έναν από τους μεγαλύτερους μαζικούς τάφους που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου.

Οι συμμετέχοντες στην έρευνα υποστήριξαν πως αναδυόταν μια φρικτή δυσοσμία από τα φορτηγά. Μηχανικοί και χειριστές βαρέων οχημάτων δούλευαν νύχτα, σε απομονωμένες τοποθεσίες, υπό στρατιωτική επιτήρηση.

Σε κάθε περίπτωση άλλοι θεωρούν πως η έρευνα έμεινε λειψή διότι δεν βρέθηκαν έγγραφα για να αποδείξουν τη μεγάλη επιχείρηση «Μετακίνηση της Γης», ούτε αναφορές στους μαζικούς τάφους, όμως οι μαρτυρίες και τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν μια συντονισμένη και συστηματική προσπάθεια απόκρυψης.

Μέχρι το τέλος του 2021, τα 16 χαρακώματα, υποστηρίζει, στην Qutayfah είχαν αδειάσει. Τα σώματα είχαν μεταφερθεί στην Dhumair, όπου θάφτηκαν σε μια περιοχή της ερήμου που δεν είναι ορατή από κεντρικούς δρόμους και ελέγχεται ακόμα από στρατιωτικές μονάδες.

Όπως διευκρίνισε η μη κυβερνητική αυτή οργάνωση, μεταξύ των νεκρών βρίσκονται 391 Δρούζοι, εκ των οποίων 146 μαχητές και 245 άμαχοι, συμπεριλαμβανομένων 165 “που εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες από μέλη (των δυνάμεων) που υπάγονται στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών” τις πρώτες ημέρες των συγκρούσεων.

Ανάμεσα στους νεκρούς βρίσκονται επίσης 287 μέλη των κυβερνητικών δυνάμεων της Συρίας και 21 σουνίτες Βεδουίνοι μαχητές, εκτός από τρεις αμάχους που “εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες από Δρούζους μαχητές”, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική αυτή οργάνωση που εδρεύει στη Βρετανία αλλά διαθέτει ευρύ δίκτυο πηγών στη Συρία.

Death toll from Syria clashes rises to 594 after days of sectarian violence
➡️ https://t.co/1a1q1Hs1X0 pic.twitter.com/2hkFa3GnTP

— FRANCE 24 (@FRANCE24) July 17, 2025

Εξάλλου 15 μέλη των κυβερνητικών δυνάμεων σκοτώθηκαν σε ισραηλινά πλήγματα, σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η συριακή κυβέρνηση και το Ισραήλ συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, αλλά εξακολουθούν να σημειώνονται συγκρούσεις ανάμεσα σε ένοπλες ομάδες τοπικών φυλών και Δρούζους στην είσοδο της πόλης Σουέιντα, στη νότια Συρία, όπου η βία έχει προκαλέσει επίσης τον εκτοπισμό χιλιάδων ανθρώπων εδώ και σχεδόν μια εβδομάδα.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο μεταβατικός πρόεδρος της Συρίας Άχμαντ αλ Σάρα “αποδέχθηκαν κατάπαυση του πυρός”, ανακοίνωσε ο Τομ Μπάρακ, ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, δύο ημέρες μετά τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς στη Δαμασκό.

Israel and Syria agree to ceasefire after 'hundreds' killed in clashes https://t.co/ryVoFMso8g pic.twitter.com/SvLPEq5bmm

— The Mirror (@DailyMirror) July 19, 2025

“Καλούμε τους Δρούζους, τους Βεδουίνους και τους σουνίτες να καταθέσουν τα όπλα τους και μαζί με τις άλλες μειονότητες να οικοδομήσουν μια νέα και ενωμένη συριακή ταυτότητα”, σημείωσε ο Μπάρακ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.

Η συριακή προεδρία επιβεβαίωσε παράλληλα χθες ότι εργάζεται για την αποστολή μιας “ειδικής δύναμης” στην περιοχή της Σουέιντα, στην οποία η πλειονότητα των κατοίκων είναι Δρούζοι, από την οποία είχε αποσύρει τους στρατιώτες της την προηγούμενη ημέρα υπό τις πιέσεις του Ισραήλ.

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κατηγόρησε τον Μάιο το Σουδάν ότι έκανε χρήση χημικών όπλων το 2024, χωρίς να διευκρινίσει ούτε πότε ακριβώς, ούτε πού ακριβώς, απαιτώντας η κυβέρνηση να τη «σταματήσει».

Σε ενημερωτικό σημείωμά του που φέρει προχθεσινή ημερομηνία, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε πως τέθηκαν σε ισχύ, για τουλάχιστον έναν χρόνο, οι κυρώσεις σε βάρος της κυβέρνησης του Σουδάν, αν και προβλέπονται εξαιρέσεις για την επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια και για τα αγροτικά προϊόντα.

The sanctions took effect on Friday and will remain in place for at least one year, according to a notice published in the Federal Register.https://t.co/M0FKu84nTO

— Y News (@yNews_digital) June 29, 2025

Σύμφωνα με το έγγραφο αυτό, οι κυρώσεις συμπεριλαμβάνουν τη διακοπή κάθε πώλησης όπλων ή πυρομαχικών στη σουδανική κυβέρνηση, την άρνηση πρόσβασης σε πιστώσεις και την απαγόρευση κάθε εξαγωγής προϊόντων τεχνολογίας αιχμής.

Τον Ιανουάριο, δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times, που επικαλέστηκε αμερικανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους, ανέφερε πως οι σουδανικές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποίησαν χημικά όπλα –πιο συγκεκριμένα, όπλα χλωρίου– τουλάχιστον δυο φορές εναντίον παραστρατιωτικών σε απομονωμένες περιοχές του Σουδάν, με τη σύμφωνη γνώμη του de facto αρχηγού του κράτους, του στρατηγού Άμπντελ Φάταχ αλ Μπουρχάν.

«Κατόπιν της περιόδου ενημέρωσης του Κογκρέσου, 15 ημερών, οι ΗΠΑ θα επιβάλλουν κυρώσεις στο Σουδάν, συμπεριλαμβανομένων περιορισμών στις αμερικανικές εξαγωγές στο Σουδάν και στην πρόσβαση (του) σε πιστωτικές γραμμές της αμερικανικής κυβέρνησης», ανέφερε τον Μάιο εκπρόσωπος της αμερικανικής διπλωματίας.

UPDATE NEWS : U.S. Slaps Sanctions on Sudan Over Chemical Weapons Allegations

The U.S. has imposed tough sanctions on Sudan, accusing its military of using banned chemical weapons during last year’s brutal civil war. The measures halt arms sales, financing, pic.twitter.com/zesZImI6O5

— Update news room (@Updatenewsroom) June 29, 2025

Από τον Απρίλιο του 2023, το Σουδάν σπαράσσεται από τον πόλεμο ανάμεσα στον τακτικό στρατό, με επικεφαλής τον στρατηγό Μπουρχάν, και τους παραστρατιωτικούς των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (ΔΤΥ), με επικεφαλής τον στρατηγό Μοχάμεντ Χαμντάν Ντάγκλο, άλλοτε δεξί του χέρι.

Η ένοπλη σύρραξη έχει στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, έχει ξεριζώσει 13 εκατομμύρια άλλους κι έχε προκαλέσει αυτή που ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει τη «χειρότερη ανθρωπιστική κρίση» στον κόσμο.

Η κυβέρνηση του στρατηγού Μπουρχάν διέψευσε πως έγινε χρήση χημικών όπλων σε επιχειρήσεις εναντίον παραστρατιωτικών. Εκπρόσωπός της χαρακτήρισε «ανυπόστατες κατηγορίες» όσα ανέφερε η Ουάσιγκτον, κατηγορώντας τη για «πολιτικό εκβιασμό» και «εσκεμμένη παραποίηση των γεγονότων».

Από τον Μάιο του 2024, οι ΔΤΥ, που ελέγχουν σχεδόν όλη την αχανή περιοχή Νταρφούρ, στο δυτικό τμήμα της χώρας, πολιορκούν την Ελ Φάσερ, πόλη σχεδόν ενός εκατομμυρίου κατοίκων.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, ο Αντόνιο Γκουτέρες, ανακοίνωσε προχθές Παρασκευή πως εργάζεται για να τεθεί σε εφαρμογή ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός για μια εβδομάδα στη Φάσερ, όπου άμαχοι «πεθαίνουν από την πείνα» και η κατάσταση είναι «δραματική», όπως τόνισε.

Τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά: πάνω από 150.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους άμεσα από τις συγκρούσεις, ενώ ο αριθμός των εκτοπισμένων ανέρχεται σε περίπου 13 εκατομμύρια – αριθμός ρεκόρ για τα παγκόσμια δεδομένα. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι 44 εκατομμύρια άνθρωποι απειλούνται με σοβαρή πείνα, καθώς οι συγκρούσεις έχουν διαλύσει κάθε έννοια κοινωνικής πρόνοιας, υγειονομικής περίθαλψης και επισιτιστικής ασφάλειας.

Η καθημερινότητα στο Σουδάν είναι ένας συνεχής αγώνας για επιβίωση: τα νοσοκομεία έχουν καταρρεύσει, η πρόσβαση σε φαγητό και νερό είναι εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ ο λιμός απειλεί εκατομμύρια ανθρώπους, ιδίως παιδιά. Περίπου 14 εκατομμύρια παιδιά χρειάζονται επειγόντως τρόφιμα, ενώ 19 εκατομμύρια έχουν εγκαταλείψει το σχολείο λόγω της σύρραξης. Παρά το μέγεθος της κρίσης, η διεθνής ανταπόκριση είναι ελάχιστη: μόλις το 5,8% των πόρων που ζητά ο ΟΗΕ για την αντιμετώπισή της έχει συγκεντρωθεί.

Η κρίση αν και συγκρίνεται σε ένταση και έκταση με αυτές της Γάζας και της Ουκρανίας, παραμένει «ξεχασμένη». Η χρήση βιασμών ως όπλο πολέμου, τα χημικά όπλα από τον στρατό, η κατάρρευση των κοινωνικών δομών και η γεωπολιτική εμπλοκή περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων συνθέτουν ένα σκηνικό βιβλικής καταστροφής που, ωστόσο, δεν συγκινεί ούτε κινητοποιεί τη διεθνή κοινότητα στον βαθμό που θα αναμενόταν

Η UNICEF προειδοποιεί ότι εκατομμύρια παιδιά βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο λιμοκτονίας, ενώ η πρόσβαση σε καθαρό νερό και βασικές υπηρεσίες υγείας είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

Παρά το μέγεθος της καταστροφής, το Σουδάν παραμένει ουσιαστικά αόρατο για τα διεθνή μέσα ενημέρωσης και τις μεγάλες ανθρωπιστικές κινητοποιήσεις. Ενώ η Γάζα και η Ουκρανία βρίσκονται διαρκώς στο επίκεντρο της προσοχής, με συνεχή ροή ενημέρωσης, κινητοποιήσεις αλληλεγγύης και γενναία ανθρωπιστική βοήθεια, το Σουδάν βιώνει μια «σιωπηλή γενοκτονία».

Η επιλεκτική ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινής γνώμης δεν είναι νέο φαινόμενο: ο πενταετής πόλεμος στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (1998-2003) με έξι εκατομμύρια θύματα, πέρασε σχεδόν απαρατήρητος εκτός Αφρικής, ενώ γεγονότα με πολύ λιγότερα θύματα, όπως το Κοσσυφοπέδιο ή η εισβολή στο Ιράκ, μονοπώλησαν τα διεθνή πρωτοσέλιδα.

Η υποβάθμιση της σουδανικής τραγωδίας σχετίζεται και με τη ρατσιστική ιεράρχηση της παγκόσμιας πληροφόρησης: οι πόλεμοι στους οποίους δεν εμπλέκονται λευκοί στρατιώτες ή μεγάλοι παίκτες του παγκόσμιου Βορρά, λαμβάνουν ελάχιστη προσοχή.

Στο Σουδάν, η σύγκρουση διεξάγεται μεταξύ τοπικών δυνάμεων – του τακτικού στρατού και των «Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης» (RSF), με σκιώδη υποστήριξη από περιφερειακές δυνάμεις όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ρωσία. Τα Εμιράτα, σε συμμαχία με τη Μόσχα, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, όπως έπραξαν και στη Λιβύη με την υποστήριξη του Χαλίφα Χάφταρ. Η απουσία άμεσης δυτικής εμπλοκής εξηγεί, εν μέρει, τη διεθνή αδιαφορία. Η αποσταθεροποίηση απειλεί να επεκταθεί σε γειτονικές χώρες όπως η Αιθιοπία, το Τσαντ και η Αίγυπτος, εντείνοντας τις περιφερειακές εντάσεις.

Παρά την έλλειψη άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής, οι δυτικές χώρες φέρουν σημαντική ευθύνη για την εξέλιξη της κρίσης. Ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ, Volker Perthes, αντί να στηρίξει αποφασιστικά τη δημοκρατική μετάβαση μετά την επανάσταση του 2019, επέλεξε μια πολιτική «συμφιλίωσης» με τους πραξικοπηματίες του στρατού το 2021, ενθαρρύνοντάς τους να διατηρήσουν την εξουσία. Αυτή η στάση, σε συνδυασμό με την απουσία ουσιαστικών πιέσεων για επιστροφή στη δημοκρατική νομιμότητα, οδήγησε στη σημερινή αιματηρή σύγκρουση.

Η διεθνής αλληλεγγύη προς τον σουδανικό λαό είναι ανύπαρκτη. Ενώ το κίνημα αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό στη Γάζα έχει αποκτήσει παγκόσμιες διαστάσεις, το Σουδάν παραμένει στο περιθώριο, θύμα της αδιαφορίας και της μιντιακής σιωπής. Η ανάγκη για ένα μαζικό, παγκόσμιο κίνημα αλληλεγγύης προς τους Σουδανούς είναι πιο επείγουσα από ποτέ.

Η τραγωδία του Σουδάν βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: είτε η διεθνής κοινότητα, με πρωταγωνιστικό ρόλο του ΟΗΕ, θα αναλάβει δράση για την επιβολή κατάπαυσης του πυρός, τον αφοπλισμό των εμπόλεμων μερών και την επιστροφή στη δημοκρατική διαδικασία, είτε η χώρα θα οδηγηθεί σε περαιτέρω διχοτόμηση και εδραίωση της στρατιωτικής κυριαρχίας και των γενοκτονικών πρακτικών, ειδικά στο Νταρφούρ.

«Ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός. Η νέα συριακή κυβέρνηση δέχθηκε να βοηθήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να εντοπίσουν και να επαναπατρίσουν τους αμερικανούς πολίτες ή τα λείψανά τους. Οι οικογένειες των Όστιν Τάις, Μαζντ Καμαλμάζ και Κέιλα Μίλερ πρέπει να μπορέσουν να γυρίσουν σελίδα», έγραψε στο X.

Ο δημοσιογράφος Όστιν Τάις απήχθη τον Αύγουστο 2012 στη Συρία από άγνωστους ενόπλους έπειτα από ένα ρεπορτάζ που έκανε στο νότιο τμήμα της Δαμασκού. Ουδείς ανέλαβε την ευθύνη για την απαγωγή του και η οικογένειά του συνεχίζει να λέει πως έχει λόγους να πιστεύει ότι είναι ζωντανός. Ο Μαζντ Καμαλμάζ συνελήφθη το 2017 στη διάρκεια ιδιωτικής επίσκεψής του στη Δαμασκό.

Η Κέιλα Μίλερ, η οποία εργαζόταν για το Danish Refugee Council (Δανικό Συμβούλιο Προσφύγων) απήχθη τον Αύγουστο 2013 στο Χαλέπι (βόρεια Συρία). Η τζιχαντιστική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος υποστήριξε ότι η όμηρος, ηλικίας τότε 26 ετών, σκοτώθηκε το Φεβρουάριο 2015 κοντά στη Ράκα της Συρίας στη διάρκεια βομβαρδισμών του υπό τις Ηνωμένες Πολιτείες διεθνούς αντιτζιχαντιστικού συνασπισμού. Το πτώμα της δεν βρέθηκε ποτέ.

Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ «έχει δηλώσει ξεκάθαρα πως ο επαναπατρισμός των αμερικανών πολιτών ή των λειψάνων τους αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Η νέα συριακή κυβέρνηση θα μας βοηθήσει σ’ αυτή τη δέσμευση», πρόσθεσε ο αμερικανός απεσταλμένος.

Αυτές οι συγκρούσεις κοντά και νότια της Δαμασκού μεταξύ Δρούζων μαχητών και ένοπλων ομάδων που συνδέονται με τους σουνίτες ισλαμιστές που βρίσκονται στην εξουσία στη Συρία καταδεικνύουν την αστάθεια που παραμένει στη Συρία, σχεδόν πέντε μήνες μετά την πτώση του καθεστώτος του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ.

Σε ανακοίνωσή του, ο σεΐχης Χικμέτ Αλ-Χίτζρι κατήγγειλε μια «αδικαιολόγητη εκστρατεία γενοκτονίας» που στοχεύει «αμάχους μέσα στα σπίτια τους» και ζήτησε «άμεση επέμβαση από διεθνείς δυνάμεις».

Iran dreamed up a US-style Marshall Plan to rebuild Syria after the civil war. It invested billions to build influence there. Documents from its looted embassy show how that plan went spectacularly wrong with the fall of Bashar al-Assad https://t.co/p5V7M8kEYy @specialreports pic.twitter.com/mc94ENVQR1

— Reuters (@Reuters) May 1, 2025

«Δεν εμπιστευόμαστε πλέον μια οντότητα που ισχυρίζεται ότι είναι κυβέρνηση (…) Μια κυβέρνηση δεν σκοτώνει τον λαό της χρησιμοποιώντας τις δικές της εξτρεμιστικές πολιτοφυλακές και στη συνέχεια, μετά τις σφαγές, ισχυρίζεται ότι αυτές είναι ανεξέλεγκτες ομάδες», είπε προσθέτοντας «Μια κυβέρνηση προστατεύει τον λαό της».

Αντιδρώντας, ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών Ασάντ αλ Σαϊμπάνι με ανάρτηση στο Χ δήλωσε ότι «οποιαδήποτε έκκληση για ξένη επέμβαση, με οποιοδήποτε πρόσχημα ή σύνθημα, θα οδηγήσει σε επιδείνωση της κατάστασης και σε περαιτέρω διαιρέσεις».

Οι μάχες στις κοινότητες Τζαραμάνα και τη Σαχνάγια, όπου ζουν Χριστιανοί και Δρούζοι, καθώς και στη Σουέιντα, όπου η πλειοψηφία των κατοίκων είναι Δρούζοι, έχουν ξυπνήσει το φάντασμα των σφαγών που άφησαν περισσότερους από 1.700 νεκρούς στις αρχές Μαρτίου, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων μέλη της αλαουιτικής μειονότητας, από την οποία προέρχεται ο πρώην πρόεδρος Ασαντ. Η βία πυροδοτήθηκε από επιθέσεις ομάδων προσκείμενες στο πρώην καθεστώς εναντίον των δυνάμεων ασφαλείας.

Από την πλευρά του Ισραήλ θεωρεί πως οι σουνίτες ισλαμιστές, στην εξουσία στη Δαμασκό, αποτελούν απειλή που αυξάνεται στα σύνορά του και έχει δηλώσει πως θα υπερασπισθεί τους Δρούζους της Συρίας, μια μειονότητα η πίστη της οποίας αποτελεί παρακλάδι του ισλάμ και η οποία έχει μέλη στη Συρία, το Λίβανο και το Ισραήλ.

Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκιντεόν Σάαρ κάλεσε σήμερα τη διεθνή κοινότητα «να προστατεύσει τις μειονότητες στη Συρία – ιδίως τους Δρούζους – από το καθεστώς και τις τρομοκρατικές συμμορίες του».

Το Ισραήλ πραγματοποιεί πολυάριθμες επιδρομές ισχυριζόμενο ότι πλήττει στόχους της συριακής κυβέρνησης.

Στον γειτονικό Λίβανο, ο ηγέτης των Δρούζων του Λιβάνου, Ουαλίντ Τζουμπλάτ, κατηγόρησε το Ισραήλ ότι εκμεταλλεύεται τους Δρούζους στη Συρία. «Το Ισραήλ συνεχίζει να επιδιώκει το μακροχρόνιο σχέδιό του (…) να διαιρέσει την περιοχή σε θρησκευτικές οντότητες και να σπείρει το χάος», δήλωσε στα τέλη Μαρτίου.

Από την έκρηξη στη συνοικία Αλ Ριμάλ έχασαν τη ζωή τους τρεις άνθρωποι και τραυματίστηκαν άλλοι 12, ανέφερε το πρακτορείο.

Οι ομάδες της υπηρεσίας πολιτικής προστασίας και οι κάτοικοι της περιοχής «αναζητούν άλλους τραυματίες και αγνοούμενους», πρόσθεσε.

Δεν έχει διευκρινιστεί προς το παρόν σε τι οφειλόταν η έκρηξη.

Ο ίδιος, βίωσε μία μοναδική στιγμή το 2023 όταν και τιμήθηκε εν ζωή για το έργο και την προσφορά του στην τιμητική εκδήλωση του «ΔΙΚΤΥΟΥ για την Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη». Στην εκδήλωση αυτή, εκτός από την ομιλία του η οποία ήταν μία από τις τελευταίες δημόσιες παρεμβάσεις του Κώστα Σημίτη, παρουσιάστηκε και ένα βίντεο με τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής του.

Βήματα της πορείας του, προσωπικής και πολιτικής, και κυρίως η φιλοσοφία και η στάση ζωής του αποτυπώθηκαν σε ένα βίντεο που δημιούργησαν ο γνωστός σκηνοθέτης Σωτήρης Γκορίτσας, η Αγγελική Μπιρμπίλη, διευθύντρια σύνταξης στης Athens Voice και ο Κώστας Αλεξανδρής.

Ο ίδιος στην συγκεκριμένη εκδήλωση είχε πει μεταξύ άλλων «δεν προχωράς χωρίς σχέδιο, χωρίς στόχο και πρόγραμμα υλοποίησης. Προχωράς με τις ευρύτερες δυνατές συναινέσεις, αλλά συχνά κόντρα στο ρεύμα. Είναι το τίμημα που πρέπει να καταβληθεί για να είναι το όφελος που θα προκύψει πολύ μεγαλύτερο. Γι αυτό πιστεύω παρά τα εμπόδια, δεν πρέπει να διστάζουμε».