Η δημιουργία του βίντεο υπογράφεται από τον Αντώνη Αγγελίδη, Αντιπρόεδρο του Γίνε Άνθρωπος, σε σενάριο, σκηνοθεσία, μοντάζ, μουσική και τεχνητή νοημοσύνη. Το κείμενο έχει γραφτεί από τη Δρ Κέλλυ Ιωάννου, Καθηγήτρια Εγκληματολογίας και Πρόεδρο του οργανισμού. Η Εριέττα Δρακοπούλου, Εγκληματολογική Ψυχολόγος και εθελόντρια, δίνει φωνή στην αφήγηση.

Το βίντεο ζητά να σταματήσουμε να αγνοούμε τα σημάδια, να ακούμε τις γυναίκες που μιλούν, να δράσουμε προτού είναι αργά. «Γίνε η φωνή που εκείνες δεν πρόλαβαν να έχουν. Γίνε η δράση που σήμερα θα σώσει μια ζωή. Γίνε Άνθρωπος» τονίζεται στο βίντεο.

«Είμαι μία και είμαστε όλες» λένε η Γαρυφαλλιά Ψαρράκου, η Ελένη Τοπαλούδη, η Ερατώ Μανωλακέλλη, η Σοφία Σαββίδου, η Πολυξένη Μπέρδου, η Δώρα Ζαχαριά και η Κυριακή Γρίβα, γυναίκες που έχασαν τη ζωή τους τόσο άδικα και φωνάζουν πως καμιά δεν είναι μόνη, ζητώντας από όσες βιώνουν κακοποίηση να μιλήσουν για να σωθούν.

Το συγκλονιστικό βίντεο του «Γίνε Άνθρωπος»

Οι γυναίκες που δολοφονήθηκαν και αποτέλεσαν την αφορμή για να «γεννηθεί» το σωματείο «Γίνε Άνθρωπος»

Γαρυφαλλιά Ψαρράκου

Η 16η Ιουλίου του 2021 έμελλε να χαραχτεί στη μνήμη μας για πάντα, με τον τραγικό και άδικο χαμό της 26χρονης Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου, η οποία δολοφονήθηκε από τον σύντροφό της, κατά τη διάρκεια των διακοπών τους στη Φολέγανδρο.

Ο δράστης που ομολόγησε λέγοντας πως «Χάλασε η φάση», σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής έκθεσης, προτού η Γαρυφαλλιά καταλήξει, την έσπρωξε από τα βράχια και την πέταξε στη θάλασσα.

Ελένη Τοπαλούδη

Η υπόθεση της γυναικοκτονίας της Ελένης Τοπαλούδη συγκλόνισε την Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2018. Η 21χρονη φοιτήτρια του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Ρόδο κακοποιήθηκε, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε από δύο νεαρούς άνδρες, έναν 21χρονο και έναν 19χρονο.

Οι δράστες, αφού τη μετέφεραν σε απομονωμένη τοποθεσία, την ξυλοκόπησαν και τη βίασαν. Όταν η Ελένη αντιστάθηκε και απείλησε να τους καταγγείλει, την πέταξαν ζωντανή στη θάλασσα, όπου τελικά βρέθηκε νεκρή.

Η υπόθεση πήρε μεγάλες διαστάσεις και προκάλεσε έντονες συζητήσεις για τη γυναικοκτονία και τη σεξουαλική βία στην Ελλάδα. Το 2020, οι δύο κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη και 15 έτη φυλάκισης, χωρίς ελαφρυντικά. Οι εφέσεις τους απορρίφθηκαν, επιβεβαιώνοντας την αρχική ποινή.

Η δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη έγινε σύμβολο του αγώνα κατά της έμφυλης βίας και της ανάγκης για αυστηρότερη νομοθεσία για τις γυναικοκτονίες.

Ερατώ Μανωλακέλλη

Στις 24 Μαΐου του 2019 στη Λέσβο, η 24χρονη Ερατώ χάνει τη ζωή της από τον 25χρονο εν διαστάσει σύζυγό της. Ο δράστης παραβίασε την μπαλκονόπορτα και, αφού προηγήθηκαν έντονες χυδαιολογίες και βιαιοπραγίες, την πυροβόλησε εν ψυχρώ με το κυνηγετικό όπλο που κρατούσε, ενώ εκείνη μιλούσε στο τηλέφωνο με τον καλύτερό της φίλο και αυτήκοο μάρτυρα όσων συνέβησαν. Αξίζει να σημειωθεί πως το δύο ετών παιδί τους κοιμόταν στο διπλανό δωμάτιο.

Ο δράστης συνελήφθη λίγο μετά το συμβάν και έχει καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, ενώ κατά της απόφασης αυτής έχει ασκήσει έφεση.

Σοφία Σαββίδου – Πολυξένη Μπέρδου

Τον Μάρτιο του 2020, η Σοφία Σαββίδου δολοφονείται μαζί με τη συνάδελφό της και πρώην σύζυγο του δράστη, Πολυξένη Μπέρδου, στο χώρο στάθμευσης ενός σούπερ μάρκετ στην Κηφισιά, όπου εργάζονταν, την ώρα του διαλείμματός τους.

Ο συζυγοκτόνος δράστης γνώριζε το πρόγραμμα εργασίας της πρώην γυναίκας του στο σούπερ μάρκετ, όπως και το αυτοκίνητο της Σοφίας, και έτσι περίμενε την κατάλληλη στιγμή προκειμένου να δράσει. Τις πυροβόλησε εν ψυχρώ, την ώρα που βρίσκονταν εντός του αυτοκινήτου της Σοφίας, ενώ κατά τη διάρκεια της εγκληματολογικής έρευνας στο σημείο του συμβάντος περισυλλέχθηκαν δέκα κάλυκες.

Η Σοφία Σαββίδου θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως παράπλευρη απώλεια στο ειδεχθές αυτό έγκλημα, καθώς ο δράστης αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα και γινόταν συχνά επιθετικός και βίαιος με την πρώην σύζυγό του.

Δώρα Ζαχαριά

Η εκπαιδευτικός Δώρα Ζαχαριά δολοφονήθηκε στη Ρόδο από τον πρώην σύντροφό της, με τον οποίον διατηρούσε σχέση για εννέα μήνες. Ωστόσο, η ίδια είχε διακόψει τη σχέση τους, καθώς ήταν ιδιαίτερα χειριστικός απέναντί της και της επέβαλε αρκετές απαγορεύσεις. Λίγες μέρες μετά, η Ντόρα είχε σταθμεύσει το αυτοκίνητό της στην οδό Μόσχας, στο Ροδίνι.

Τότε, ο πρώην σύντροφός της που την παρακολουθούσε, την πυροβόλησε με κυνηγετικό όπλο δύο φορές, αφαιρώντας της ακαριαία τη ζωή. Οι διασώστες του ΕΚΑΒ, παρά το γεγονός ότι έφτασαν αρκετά γρήγορα στο σημείο, δεν μπόρεσαν να την κρατήσουν στη ζωή. Άμεσα σήμανε συναγερμός στην ΕΛ.ΑΣ., με τους αστυνομικούς, μετά από έρευνες, να φτάνουν στο σπίτι του δράστη, όπου και τον εντόπισαν νεκρό, καθώς είχε αυτοπυροβοληθεί.

Κυριακή Γρίβα

Η υπόθεση της γυναικοκτονίας της 28χρονης Κυριακής Γρίβα συγκλόνισε την Ελλάδα τον Απρίλιο του 2024. Στις 1 Απριλίου 2024, η Κυριακή δολοφονήθηκε με πολλαπλές μαχαιριές από τον πρώην σύντροφό της έξω από το Αστυνομικό Τμήμα Αγίων Αναργύρων, όπου είχε μεταβεί για να ζητήσει βοήθεια.

Η έρευνα αποκάλυψε ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε με πλήρη νηφαλιότητα από τον δράστη, χωρίς να υπάρχει ψυχική διαταραχή που θα μπορούσε να μειώσει την ευθύνη του. Το δικαστικό συμβούλιο, υιοθετώντας την πρόταση της εισαγγελέως, αποφάσισε την παραπομπή του δράστη σε δίκη με βαρύτατες κατηγορίες.

Παράλληλα, ασκήθηκε ποινική δίωξη για κακούργημα σε βάρος τεσσάρων αστυνομικών που φέρονται να εμπλέκονται στην υπόθεση, κατηγορούμενοι για θανατηφόρα έκθεση από υπόχρεο πρόσωπο διά παραλείψεως. Η δικογραφία διαβιβάστηκε σε ανακριτή για περαιτέρω διερεύνηση της εμπλοκής τους.

Η τραγική αυτή υπόθεση ανέδειξε σοβαρά ζητήματα σχετικά με την προστασία των θυμάτων έμφυλης βίας και την ανάγκη για αποτελεσματικότερη παρέμβαση των αρχών.

Άμεσα σήμανε συναγερμός στην ΕΛ.ΑΣ., με τους αστυνομικούς, μετά από έρευνες, να φτάνουν στο σπίτι του δράστη, όπου και τον εντόπισαν νεκρό, καθώς είχε αυτοπυροβοληθεί.

Το Γίνε Άνθρωπος είναι σωματείο που ιδρύθηκε το 2021 και δραστηριοποιείται κατά της βίας σε κάθε της μορφή, με ειδική εστίαση στην πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και στη θεσμική αναγνώριση του φαινομένου των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα. Το Γίνε Άνθρωπος πλαισιώνεται από επιστήμονες ψυχολόγους, εγκληματολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, κοινωνιολόγους κ.λπ., με κοινό όραμα μια κοινωνία απαλλαγμένη από πατριαρχικές αντιλήψεις και στερεότυπα.

Αντικείμενο της συνάντησης αποτέλεσε η επικίνδυνη εκκρεμότητα στη χρηματοδότηση του Δικτύου Δομών για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, που λειτουργεί αδιάλειπτα επί σχεδόν 14 χρόνια, καθώς και η εργασιακή ανασφάλεια των εκατοντάδων εργαζομένων που υπηρετούν με διαδοχικές συμβάσεις, ορισμένου χρόνου.

Η Πρόεδρος του Σωματείου ενημέρωσε τη βουλεύτρια ότι, παρά τις επαναλαμβανόμενες κυβερνητικές εξαγγελίες, δεν έχει ακόμη εξασφαλιστεί η συνέχιση της χρηματοδότησης του Δικτύου, μετά την 31 Δεκεμβρίου 2025, οπότε λήγουν οι τρέχουσες συμβάσεις, ενώ δεν υπάρχει κανένα σχέδιο βιωσιμότητας για τις υπάρχουσες δομές και το εξειδικευμένο προσωπικό τους.

Η κ. Νοτοπούλου υπογράμμισε πως η λειτουργία των 44 Συμβουλευτικών Κέντρων, των 20 Ξενώνων Φιλοξενίας και της 24ωρης Γραμμής SOS 15900 αποτελεί κομβική υποχρέωση του κράτους απέναντι στις γυναίκες – θύματα έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, στο πλαίσιο της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, που η Ελλάδα έχει κυρώσει με τον Ν. 4531/2018.

«Η κυβέρνηση γνώριζε εδώ και χρόνια το χρονοδιάγραμμα λήξης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, αλλά δεν φρόντισε να εξασφαλίσει τη συνέχεια των Δομών. Η αδιαφορία αυτή ισοδυναμεί με εγκατάλειψη των γυναικών και των παιδιών που βρίσκουν καταφύγιο στις δομές αυτές. Δεν θα επιτρέψουμε να χαθεί ένα έργο 14 ετών που σώζει ζωές», τόνισε η Κατερίνα Νοτοπούλου.

Η Κατερίνα Νοτοπούλου υπενθύμισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ έχει ήδη αναδείξει κοινοβουλευτικά το ζήτημα στο παρελθόν, καλώντας την κυβέρνηση να προχωρήσει σε άμεσες ενέργειες για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των Δομών.

Επανέλαβε τη δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ για:

• Άμεση διασφάλιση της συνέχισης της χρηματοδότησης του Δικτύου μέσω ΕΣΠΑ τουλάχιστον έως το 2027.
• Ένταξη των Δομών στον κρατικό προϋπολογισμό, ώστε να εξασφαλιστεί η θεσμική και οικονομική τους βιωσιμότητα.
• Διατήρηση του εξειδικευμένου προσωπικού, που με αυταπάρνηση στηρίζει χιλιάδες γυναίκες σε όλη τη χώρα.

«Η ισότητα των φύλων δεν είναι σύνθημα, είναι υποχρέωση της Πολιτείας. Η διάλυση των δομών κατά της έμφυλης βίας θα ήταν πλήγμα για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα», κατέληξε η κ. Νοτοπούλου.

Στο τελευταίο (5ο) παράδειγμα η απάντηση στο κενό είναι το “φερέφωνο”. Δηλ. “Κατάντησες φερέφωνο της γυναίκας σου”. Εδώ λοιπόν η γυναίκα αντιμετωπίζεται ως υποδεέστερη στη σχέση καθώς εφόσον γίνει αποδεκτή η άποψη της τότε ο άνδρας γίνεται φερέφωνό της. Αναπαράγει την αναχρονιστική ιδέα ότι είναι υποτιμητικό για έναν σύζυγο να “συμμορφώνεται” ή να “επηρεάζεται” από τη σύθζυγό του και η γυναίκα είναι άνθρωπος δεύτερης κοινωνικής κατηγορίας. 

Επίσης στο υποερώτημα 3 “Στις εκπτώσεις η κόρη μου συνήθως ψωνίζει πολλά φορέματα” είναι σχεδόν σαφές αν και περιγράφει μια “προσωπική προτίμηση ή συνήθεια της κόρης”, ότι αναπαράγεται ένα στερεότυπο που εντάσσει τις γυναίκες σε ένα γενικότερο πλαίσιο κατά το οποίο φέρονται να παρουσιάζονται μόνο ως καταναλώτριες ρούχων και μόδας.

Απαξιωτικές αναφορές που προκαλούν ασφαλώς ερωτήματα εν τέλει για το ίδιο το Υπ. Παιδείας καθώς διαιωνίζουν συμπεριφορές σε νέα παιδιά, τις οποίες η ελληνική κοινωνία επιχειρεί να αποβάλλει επι δεκαετίες και οι οποίες έχουν οδηγήσει σε ακραίες συμπεριφορές και ενίοτε τραγωδίες.

Το βίντεο δημιουργήθηκε από τον Ξενώνα Φιλοξενίας Γυναικών Δήμου Λαμιέων σε συνεργασία με μαθήτριες και μαθητές του Μουσικού Σχολείου Λαμίας και τη χορωδία AlBaTroS. Ακούγεται το τραγούδι «Τακούνια για καρφιά» της Ιουλίας Καραπατάκη με τα παιδιά και τους συντελεστές να επιχειρούν να συμβάλλουν στην εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών αλλά και ως μία ένδειξη τιμής στις επιζήσασες και όλες τις γυναίκες που θέλουν «να βγαίνουν βόλτες μες στην πόλη χωρίς κρυφό πιστόλι, χωρίς να φοβηθούν».

Σκοπός της ενέργειας είναι η ευαισθητοποίηση κατά της έμφυλης βίας και των ανισοτήτων, χωρίς να υπάρχει κάποιος εμπορικός σκοπός, όπως αναφέρουν οι συντελεστές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο στιχουργός Ορέστης Ντάντος και η ερμηνεύτρια Ιουλία Καραπατάκη παραχώρησαν δωρεάν δικαιώματα χρήσης του τραγουδιού και στήριξαν την ενέργεια.

Σύμφωνα με τα όσα κατήγγειλε η επιζώσα στο Τμήμα Ενδοοικογενειακής Βίας της Διεύθυνσης Αστυνομίας Λάρισας, ο άνδρας την χτύπησε και την τράβηξε από τα μαλλιά. Της πήρε το κινητό τηλέφωνό, μπήκε στο αυτοκίνητό του και επιχείρησε να φύγει. Η 30χρονη τον ακολούθησε με σκοπό να πάρει πίσω το κινητό της τηλέφωνο.

Ο 34χρονος θύτης, σύμφωνα με την καταγγελία, ξεκίνησε να οδηγάει, έκλεισε το παράθυρο της πόρτας του συνοδηγού, με αποτέλεσμα να εγκλωβιστεί το χέρι της κοπέλας και να τη σύρει για κάποια μέτρα στο οδόστρωμα, προκαλώντας σωματικές βλάβες στα πόδια και στο σώμα.

Μετά την σοβαρή καταγγελία, ο 34χρονος αναζητήθηκε αλλά δεν εντοπίστηκε για να συλληφθεί στο πλαίσιο του αυτοφώρου. Οι αρχές εξακολουθούν να αναζητούν τον δράστη, ενώ την προανάκριση για το περιστατικό διενεργεί το Αστυνομικό Τμήμα Λάρισας.

Σήμερα, Διεθνή Ημέρα για την εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, συζητάμε για την κακοποίηση. Για το πώς τη βιώνει μία γυναίκα, και πώς καταφέρνει να αποδράσει. Αλλά και για τα εργαλεία της Πολιτείας για να τη βοηθήσει να βγει από τον κύκλο της βίας. https://t.co/X5PuViQVV4

— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) November 25, 2023

Δείτε παρακάτω τη συνομιλία του πρωθυπουργού με τη γυναίκα που δέχτηκε με γενναιότητα να πει την ιστορία της, και να μιλήσει για ένα φαινόμενο που επηρεάζει εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως.

Ολόκληρη η συζύτηση:

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πώς άντεξες τόσα χρόνια;

Θύμα: Δεν ξέρω πώς άντεξα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Και ήταν πολλά χρόνια, ε;

Θύμα: Ήταν πάρα πολλά, 16 με 17.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάσαι την πρώτη φορά;

Θύμα: Ναι, τη θυμάμαι την πρώτη φορά. Ήταν σε στιγμές χαράς, σε στιγμές που πιστεύεις ότι πραγματοποιούνται όλα σου τα όνειρα, ακριβώς στην προετοιμασία του γάμου και την ανακοίνωση της εγκυμοσύνης.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Μέσα στη χαρά δηλαδή; Μέσα σ’ αυτό το γεγονός που θα έπρεπε να είναι το πιο χαρούμενο γεγονός της ζωής σας γίνεται βίαιος.

Θύμα: Ναι. Και «έφταιγα» κιόλας, το «προκαλούσα».

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο κακοποιητής πάντα θα φροντίσει να ρίξει το βάρος σ’ εσένα, στη γυναίκα, ότι «αυτή φταίει», ότι αυτός «δεν έχει κάνει τίποτα κακό». Είναι μία πλήρης αναστροφή ευθύνης αυτό το οποίο συμβαίνει.

Θύμα: Ναι. «Δεν ήξερα να φέρομαι, να έχω τον άντρα μου ήρεμο, ευτυχισμένο, να προλαβαίνω να κάνω τα πάντα τέλεια ούτως ώστε να μην υπάρχει ένταση μέσα στην οικογένεια», να μην απαντώ, να μη μιλάω.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Τι βολικό ε; Εσύ έπρεπε να είσαι καλή σύζυγος, καλή μαμά, δούλευες, έφερνες χρήματα στο σπίτι, και έτρωγες και ξύλο, να το πω έτσι κυνικά. Μετά από το συμβάν, ειδικά όταν ήσουν πολύ κακοποιημένη, σου ζητούσε συγγνώμη; Έλεγε «τι είναι αυτό που έγινε, δεν θα ξαναγίνει ποτέ;». Ή ήταν σα να μην είχε συμβεί;

Θύμα: Γινόταν οικογενειακό συμβούλιο και δικαστήριο στο σπίτι με όλη την οικογένεια μετά από ένα τέτοιο συμβάν, γιατί αυτό το συμβάν δεν μπορούσε να καλυφθεί, υπήρχαν και μωρά μέσα στο σπίτι. Εκεί υπήρχε η κατάκριση ότι κάτι κάνω και φτάνω να τον εξωθώ έξω απ’ τα όριά του…

Κυριάκος Μητσοτάκης: Άρα υπήρχε πάντα η ευθύνη σ’ εσένα.

Θύμα: Πάντα ναι, από όλη την οικογένεια και από τους δικούς μου γονείς και από τους δικούς του γονείς.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Κι από τους δικούς σου γονείς;

Θύμα: Κι απ’ τους δικούς μου γονείς, ναι.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ήταν δηλαδή ένας Γολγοθάς που τον ανέβαινες μόνη σου, αυτό μου περιγράφεις.

Θύμα: Ναι, μόνη μου, έκρυβα τα πάντα από όλους. Κι από τη δουλειά μου, γιατί υπήρχαν φορές που ήμουν πάρα πολύ χτυπημένη και δεν μπορούσα να εργαστώ. Έχουν γίνει όμως και σοβαρά περιστατικά, που χρειάστηκε ν’ απευθυνθώ σε νοσοκομείο.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Το πιο σοβαρό ποιο ήταν;

Θύμα: Το πιο σοβαρό ήταν μια επίθεση κατά πρόσωπο, με κεφαλιά, όπου μου έσπασε τη μύτη και είχα οίδημα στο πρόσωπο και αιμορραγία.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Κι όταν πήγες στο νοσοκομείο; Σε ρώτησε κάποιος πώς έγινε αυτό ή δεν ενδιαφέρθηκε κανείς, απλά σε φρόντισαν ιατρικά;

Θύμα: Τους είπα μια ψεύτικη δικαιολογία, την οποία λένε όλες οι γυναίκες όταν πάνε εκεί, ότι γλίστρησαν και έπεσαν στο μπάνιο, και το πίστεψαν.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ή θέλησαν να το πιστέψουν και απλά δεν ήθελαν να μπουν «στα βαθιά», υπάρχει κι αυτή η περίπτωση.

Θύμα: Πιστεύω ότι υπάρχει αυτή η περίπτωση, δεν ξέρουν ίσως πώς να το χειριστούν, πώς να σε πλησιάσουν.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπήρχε άλλος παράγοντας; Αλκοόλ, ναρκωτικά;

Θύμα: Όχι, ποτέ. Ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος ήταν απίστευτα νοικοκυρεμένος. Είναι ένας άνθρωπος ο οποίος είναι ένας καλός πολίτης, ένας φαινομενικά καλός πατέρας και σύζυγος…

Κυριάκος Μητσοτάκης: Μα δεν κάνει τέτοιες διακρίσεις η βία κατά των γυναικών, καθόλου. Μπορείς να δεις ανθρώπους εξαιρετικά επιτυχημένους, καταξιωμένους, υποδείγματα θα έλεγες στον κοινωνικό τους περίγυρο, και να μπαίνουν μέσα στο σπίτι και να «μαυρίζουν» τις γυναίκες τους στο ξύλο κάθε μέρα.

Θύμα: Ναι ισχύει αυτό.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ήταν βίαιος με τα παιδιά;

Θύμα: Ήταν βίαιος και με τα παιδιά. Συνήθως εγώ προστάτευα τα παιδιά όταν για κάποιο λόγο κάτι τον ενοχλούσε και ορμούσε να χτυπήσει τα παιδιά. Αλλά ήταν τόσο τραγικό, δηλαδή εγώ μπορεί ν’ αγκάλιαζα τα παιδιά για να μην τα χτυπήσει και αυτός να συνέχιζε, ας πούμε επί δέκα λεπτά, να χτυπάει εμένα, ενώ τα παιδιά βρίσκονταν κάτω απ’ την αγκαλιά μου.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πόσων χρόνων ήταν τα παιδιά;

Θύμα: Το μικρότερο 7-8, τα άλλα ήταν μεγαλύτερα. Όταν ζητούσε το σχολείο κάποια εκτίμηση της ψυχολογικής κατάστασης των παιδιών για τις αντιδράσεις τους, έπρεπε σαν γονείς και οι δύο να πάμε σε κάποιο κέντρο που στηρίζει μαθησιακές δυσκολίες. Εκεί όταν εγώ έλεγα την αλήθεια, την έχω πει την αλήθεια εκεί, τι συμβαίνει, συνήθως οι ψυχολόγοι κρατούσαν εμένα και τα παιδιά για συνεδρίες και κανένας δεν υποχρέωνε τον πατέρα να παραστεί σε αυτές τις συνεδρίες.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι. Ούτε «βάρεσε» κάποιο καμπανάκι άλλο εκείνη τη στιγμή;

Θύμα: Όχι.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Κάποιος ήξερε, κάποιος έμαθε εν πάση περιπτώσει. Νομίζω ότι υπάρχει αυτή η αντίληψη, δυστυχώς…

Θύμα: Ρατσισμός στη γυναίκα υπάρχει.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Το είπες καλά…

Θύμα: Ότι φταίει η μητέρα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Και αυτή η αίσθηση, «να τα λύσουν μόνοι τους, είναι πρόβλημα της οικογένειας», κατά κανόνα πρόβλημα της γυναίκας, άρα «δεν μας αφορά». Εμένα αυτό που με συγκλονίζει είναι η αδιαφορία απέναντι στον πόνο του άλλου. Σκεφτόσουν τα παιδιά, ότι θα ήταν καλύτερα να μείνουμε ως οικογένεια παρά το πρόβλημα, από το να πάρεις την απόφαση να φύγεις;

Θύμα: Στην αρχή σκεφτόμουν ότι επειδή μάλλον εγώ φταίω και δεν διαχειρίζομαι σωστά την οικογενειακή ηρεμία, ότι πρέπει να το προσπαθήσω. Κάποια στιγμή όμως κατάλαβα ότι δεν είναι στο χέρι μου, ότι δεν μπορώ να το ελέγξω αυτό το πράγμα, αλλά ούτε και ότι το προκαλώ εγώ.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θέλω να μου περιγράψεις τη στιγμή που είπες «αυτό δεν πάει άλλο και πρέπει κάτι να κάνω». Φαντάζομαι θα το είπες αρκετές φορές μέχρι να πάρεις την απόφαση να κάνεις κάτι, έτσι δεν είναι;

Θύμα: Πολλές φορές το είπα, τα πρώτα ξεσπάσματα ήταν όταν απευθύνθηκα σε γονείς, είτε από τη μια πλευρά, είτε από την άλλη. Δεν είχα βοήθεια. Κάποια στιγμή που άνοιξε ένα συμβουλευτικό κέντρο στήριξης γυναικών στην πόλη μου είπα «θα πάω», θεωρώντας ότι είναι οι κατάλληλοι άνθρωποι να μπορέσουν να καταλάβουν πώς νιώθω και να με βοηθήσουν.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Και πώς σε βοήθησαν;

Θύμα: Έκανα πάρα πολλά χρόνια συνεδρίες μαζί τους…

Κυριάκος Μητσοτάκης: Μένοντας στο σπίτι όμως.

Θύμα: Μένοντας ακόμα στο σπίτι χωρίς να φύγω, γιατί χρειαζόμουν πάρα πολύ χρόνο για να δυναμώσω και ν’ αποκτήσω κάποια αυτοεκτίμηση, να πιστέψω ότι μπορώ να ξεφύγω απ’ όλα αυτά.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Αισθανόσουν ότι αν έπαιρνες την απόφαση να φύγεις και να ζητήσεις διαζύγιο, να χωρίσεις, η προφανής -ας το πούμε- επιλογή που κάνει ένας άνθρωπος όταν είναι σ’ ένα τέτοιο κακοποιητικό περιβάλλον, ότι θα ήταν στίγμα για εσένα;

Θύμα: Όχι. Στίγμα ήταν έτσι κι αλλιώς. Όλοι ξέρανε. Είχαν δει περιστατικά, είχαν δει να φεύγουμε επειγόντως για το νοσοκομείο με χτυπήματα, με αίματα, με εγκαύματα, για ράμματα, με είχαν δει να κοιμάμαι έξω απ’ το σπίτι, να κάθομαι στη σκάλα ας πούμε και να κλαίω. Οπότε δεν φοβόμουν το στίγμα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καθόσουν εκεί, σ’ έβλεπε η γειτονιά, νοιάστηκε κανείς να σε πάρει από το χέρι εκείνη τη στιγμή και να σου πει: «Ρε παιδί μου, κάνε κάτι»;

Θύμα: Όχι, κανείς δεν το έκανε αυτό και μάλιστα υπήρχαν και καταστάσεις όπου, όταν τα παιδιά ξεκίνησαν στο σχολείο, υπήρχαν γονείς από τη γειτονιά οι οποίοι ζήτησαν τα παιδιά τους να μην είναι καν με τα δικά μου παιδιά.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Όταν πήρες την απόφαση και του είπες «θέλω να χωρίσουμε», πώς το πήρε;

Θύμα: Αυτό συζητιόταν, για να χωρίσουμε, πάρα πολλά χρόνια. Εννοείται ότι υπήρχαν πάντα τα παρακάλια, ότι «όλα θα διορθωθούν». Όταν πήρα νομικά μέτρα, τότε άλλαξαν όλα. Πέντε χρόνια έκανε να βγει το διαζύγιο.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Όταν έφυγες πια και απελευθερώθηκες και ξεκίνησες αυτή τη μακρά και επίπονη διαδρομή της θεραπείας της ψυχής, σου ζήτησαν συγγνώμη άνθρωποι που ήξεραν τότε; Για να σου πουν «έπρεπε να ήμασταν πιο κοντά σου, έπρεπε να σε πείσουμε». Διότι φαντάζομαι ότι τελικά, λυπάμαι αν αυτό ακούγεται σκληρό, όλοι τους ήταν λίγο συνένοχοι, έτσι δεν είναι;

Θύμα: Είναι συνένοχοι, όλοι. Η σιωπή είναι συνενοχή.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι.

Θύμα: Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θα έπρεπε να μου ζητήσουν συγγνώμη και ακόμα και σήμερα με κοιτάνε στα μάτια και λειτουργούν σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Και δεν έχουν κανένα ίχνος -ας πούμε- ντροπής γι’ αυτό το πράγμα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Έχουμε ασχοληθεί πολύ -κι έχω ασχοληθεί πολύ- με το ζήτημα αυτό. Αλλά πες μου, από τη δική σου εμπειρία, τι θα μπορούσαμε να κάνουμε περισσότερο για να βοηθήσουμε; Τι πρέπει να διορθώσουμε;

Θύμα: Αυτοί που είναι σε καίριες θέσεις θα πρέπει να εκπαιδευτούν έτσι ώστε να έχουν το θάρρος να ξέρουν πώς θα δράσουν εκείνη τη στιγμή, να μην διώξουν το θύμα. Μία κουβέντα μπορεί να σε διώξει. Άνθρωποι όπως ο γιατρός, ο δάσκαλος στο σχολείο, η Αστυνομία, να έχει πάρει κάποια εκπαίδευση για να διαχειριστεί μία τέτοια κατάσταση, όταν ένα θύμα βρίσκεται κοντά του να του δίνει το θάρρος να μιλήσει.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Έχουμε τώρα την εφαρμογή του Panic Button. Θα το χρησιμοποιούσες ή θα φοβόσουν να το χρησιμοποιήσεις; Γιατί τι σημαίνει το Panic Button; Κρυπτογραφημένη εφαρμογή στο κινητό σου, έχεις πάει δηλαδή και έχεις ήδη μιλήσει στην Αστυνομία, γνωρίζουν κάποιοι ότι είσαι σ’ ένα εν δυνάμει κακοποιητικό περιβάλλον κι εκείνη τη στιγμή το πατάς και θα έρθει η Αστυνομία στο σπίτι, εκείνη τη στιγμή. Και το να έρθει η Αστυνομία στο σπίτι σημαίνει πολλά πράγματα, μπορεί να σημαίνει αυτόφωρο, και να ξετυλιχτεί όλο το κουβάρι εκείνη τη στιγμή. Θα το χρησιμοποιούσες;

Θύμα: Ναι, θα το χρησιμοποιούσα. Αν υπήρχε τότε, σε κάποιες στιγμές κι εγώ θα το χρησιμοποιούσα και πιστεύω ότι όλες οι γυναίκες πρέπει, αν αντιμετωπίζουν προβλήματα, να έχουν την εφαρμογή και να μη διστάσουν να τη χρησιμοποιήσουν. Είναι επίσης απαραίτητη η εφαρμογή αυτή γιατί δεν ξέρεις πότε τα πράγματα θα γίνουν πολύ χειρότερα. Μπορεί να θεωρείς ότι «είναι ένας καυγάς, είναι μια σφαλιάρα», αλλά δεν ξέρεις ποια στιγμή μπορεί να χειροτερέψει αυτό και πραγματικά να υπάρξει κίνδυνος στη ζωή σου.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, γιατί το επόμενο βήμα είναι η γυναικοκτονία, έτσι δεν είναι;

Θύμα: Είναι, ναι.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Εσύ αισθάνθηκες ποτέ ότι μπορεί να κινδύνευε η ζωή σου;

Θύμα: Εγώ απορώ πώς υπήρξαν στιγμές που έζησα. Δηλαδή υπήρχαν χτυπήματα τα οποία θα μπορούσαν να ήταν μοιραία, όπως ας πούμε οι στιγμές πνιγμού, όπου προσπαθεί ο άλλος να σε πνίξει και νομίζεις ότι θα επιβιώσεις, θα περάσει αυτό. Μετά συνειδητοποιείς ότι ήταν πάρα πολύ σοβαρό και θα μπορούσαν να είχαν συμβεί πολύ χειρότερα πράγματα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Τα παιδιά; Πώς είναι η σχέση τώρα με τα παιδιά;

Θύμα: Άρχισαν να γίνονται υπέροχοι άνθρωποι, μου διδάσκουν απίστευτα ωραία πράγματα, έχουν αξιοπρέπεια, ενδιαφέρονται για τον συνάνθρωπο. Και νομίζω ότι έρχονται χαρούμενες στιγμές και όμορφες.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Τα καλύτερα είναι μπροστά σας. Αυτό που λες για τα παιδιά είναι πολύ σημαντικό. Διότι η μεγάλη πρόκληση είναι πώς θα εκπαιδεύσουμε την επόμενη γενιά, τα παιδιά, κυρίως τ’ αγόρια. Δεν είναι μαγκιά να «σηκώνεις χέρι», απέναντι σε κανέναν, ούτε απέναντι σε άλλα αγόρια και κυρίως όχι στα κορίτσια. Γιατί ο σεβασμός, η εκτίμηση, η αγάπη, η τρυφερότητα, αυτά είναι αισθήματα τα οποία πρέπει να καλλιεργούμε και να εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας από μικρά.

Θύμα: Βεβαίως.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Είμαι σίγουρος ότι θα υπάρξουν γυναίκες που θα δουν αυτό το οποίο κάνουμε μαζί και θα πάρουν το θάρρος να μιλήσουν. Δεν υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό από την ταύτιση με άλλους ανθρώπους που έχουν περάσει από την ίδια διαδικασία -όσες φορές κι αν μιλήσουμε εμείς για την ιστορία μας, για το Panic Button, για τα συμβουλευτικά κέντρα, για το 15900-, κάποιες γυναίκες θα το δουν αυτό. Και κάποιοι άντρες θα το δουν. Κάποιοι φίλοι θα το δουν. Κάποιοι συγγενείς θα το δουν. Και θα πούν: «Εδώ γίνεται».

Θύμα: Ναι.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ήταν πολύ γενναίο αυτό που έκανες. Πραγματικά σ’ ευχαριστώ.

H ΔΕΗ επισημαίνει σε ανακοίνωσή της ότι συνεχίζει για δεύτερη χρονιά να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την ανάδειξη και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας, μέσα από το πρόγραμμα Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης «ΔΕΗ Ενεργώ».

Η έμφυλη βία αποτελεί διαχρονικό κοινωνικό πρόβλημα, που κατά τη διάρκεια της πανδημίας έλαβε σχεδόν ενδημικές διαστάσεις και έφτασε στο σημείο να χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ως η «Σκιώδης Πανδημία».  Οι δείκτες βίας κατά των γυναικών συνεχίζουν να αυξάνονται ανησυχητικά τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και στην Ελλάδα, και μετά την πανδημία. Παράλληλα, οι αιτίες και οι κοινωνικές προεκτάσεις υποβαθμίζονται σε επίπεδο διαπιστώσεων και παραμένουν «αόρατες» στο μεγαλύτερο μέρος τους.

Με αφορμή, λοιπόν, τη σημερινή Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών και σε συνεργασία με τον οργανισμό Women Act και την εταιρία ερευνών Focus Bari, η ΔΕΗ διενήργησε την πρώτη πανελλαδική έρευνα για τη σύνδεση του γυναικείου ντυσίματος και της βίας κατά των γυναικών. Με αυτό τον τρόπο η ΔΕΗ επιχειρεί να ρίξει φως σε «αόρατα» ή «υπο-φωτισμένα» κοινωνικά ζητήματα και να διεκδικήσει τ ην πρόοδο στην κατανόηση και τη στάση της κοινωνίας απέναντι σε αυτά, με ενεργητικό και ουσιώδη τρόπο.

Η εν λόγω έρευνα με τίτλο «Ντύσιμο και βία κατά των γυναικών» εστιάζει στη στάση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στη σχέση που μπορεί να έχει το γυναικείο ντύσιμο με την παρενόχληση και την βία. Παράλληλα, καταδεικνύει τις άμεσες αρνητικές επιπτώσεις της διαιώνισης στερεοτυπικής αντίληψης στην εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών και χαρτογραφεί τη στάση των διαφορετικών κοινών πάνω στο ζήτημα και τον βαθμό αισιοδοξίας για το μέλλον που αυτή επιτρέπει.

Ενδεικτικά, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της έρευνας:

– «Τα θέλει» ή «πάει γυρεύοντας με το ντύσιμό της» είναι φράσεις που έχουν ακούσει στο περιβάλλον τους οι  9 στους 10 ερωτηθέντες.

– Το 34% θεωρεί ότι το ντύσιμο μιας γυναίκας ή ενός κοριτσιού δικαιολογεί κάποιας μορφής παρενοχλητική συμπεριφορά.

– Το 38% πιστεύει ότι γυναίκες και κορίτσια πρέπει να προσέχουν το ντύσιμό τους, για να μην προκαλέσουν σεξουαλική παρενόχληση.

– 1 στους 5 άνδρες εκτιμά ότι μια γυναίκα πρέπει να προσέχει το ντύσιμό της, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται σε χώρους με άγνωστους άνδρες.

– Το 21% συμφωνεί με τη διαπίστωση ότι μια γυναίκα ή ένα κορίτσι που φοράει εφαρμοστά ρούχα ή κοντή φούστα είναι υπεύθυνη/ο εάν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση.

Η διευθύντρια Εταιρικών Σχέσεων και Επικοινωνίας της ΔΕΗ, Σοφία Δήμτσα, δήλωσε σχετικά: «Κάθε φορά που σκεφτόμαστε ή λέμε φράσεις όπως «με το ντύσιμο της πάει γυρεύοντας» βάζουμε το δικό μας λιθαράκι στην έμφυλη βία. Οι στερεοτυπικές αντιλήψεις που συνδέονται και εκτρέφουν κακοποιητικές συμπεριφορές κάθε μορφής θα εκριζωθούν μόνο όταν καταφέρουμε να τις βγάλουμε στο φως, να τις αναγνωρίσουμε στη συμπεριφορά και τον τρόπο ζωής μας. Αυτή ακριβώς τη στόχευση είχε η πρωτοβουλία της ΔΕΗ ‘Αλλάζουμε μυαλά, όχι ρούχα’. Να αναδείξει στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας για ένα ζήτημα που παραμένει σχεδόν ‘αόρατο’. Ρίχνει φως στα φανερά ή υπαινικτικά σχόλια που καλλιεργούνται και αναπαράγονται εις βάρος των γυναικών ανοίγοντας και ενθαρρύνοντας παράλληλα τη συζήτηση για την αποτροπή της διαιώνισής τους».

H Μαρία Γιαννιού συνιδρύτρια του οργανισμού Women Act ανέφερε: «Τα άρρητα και συχνά ασυνειδήτως επαναλαμβανόμενα έμφυλα στερεότυπα δεν αμφισβητούνται εύκολα. Είναι τόσο βαθειά εμπεδωμένα μέσα μας, που η αμφισβήτησή τους προαπαιτεί ουσιαστικό αναστοχασμό σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο και μια διαρκή άβολη σύγκρουση με ό,τι μας είναι γνώριμο και κατανοητό. Στόχος μας, ως οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών, είναι να ρίξουμε φως σε στερεοτυπικές μη λειτουργικές αντιλήψεις και να προτείνουμε μια αλλαγή παραδείγματος που να σέβεται τους ανθρώπους για αυτό που πραγματικά είναι και όχι για αυτό που πρέπει να είναι».

Η έρευνα βρίσκεται αναρτημένη στην ιστοσελίδα της ΔΕΗ.