Ρούλα Σκουρογιάννη

Αθανασία Παππά: «Η εμμηνόπαυση είναι μια καινούργια αρχή που πρέπει να υποδεχθούμε με σεβασμό και κατανόηση!»

Μιλώντας στο libre, η Αθανασία Παππά, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης (ΕΛ.ΕΤ.ΕΜ.), τονίζει με ρεαλισμό και σαφήνεια τις πολλές και ποικίλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει μια γυναίκα: «Η εμμηνόπαυση δεν είναι απλώς μια φυσιολογική αλλαγή. Είναι μια περίοδος όπου τα βάρη συσσωρεύονται από πολλές πλευρές, ταυτόχρονα.

Σωματικά, οι γυναίκες παλεύουν με ξαφνικές νυχτερινές εφιδρώσεις, κόπωση που δύσκολα φεύγει, και ύπνο που αρνείται να έρθει.

Ψυχικά, πολλές βιώνουν άγχος, δευτερογενή κατάθλιψη και μια θλίψη που δεν εξηγείται εύκολα. Η ταυτότητα που χτίστηκε γύρω από τη γυναίκα αλλάζει, αφήνοντας πίσω της σύγχυση και απώλεια.
Κοινωνικά, η εμμηνόπαυση συχνά σιωπάται και στιγματίζεται. Μερικές γυναίκες νιώθουν ότι γίνονται αόρατες, ενώ άλλες κρύβουν τα συμπτώματά τους από φόβο μην κριθούν αρνητικά.

Στην εργασία, η δυσκολία συγκέντρωσης και η ενεργειακή ανισορροπία μπορούν να υπονομεύσουν την παραγωγικότητα και την αυτοπεποίθηση.

Στις σχέσεις, οι αλλαγές στη σεξουαλικότητα και τα συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα μπορούν να δημιουργήσουν απόσταση και παρεξηγήσεις.

Αυτά τα βάρη δεν είναι μικρά. Αυτά τα βάρη είναι πραγματικά και αξίζουν αναγνώριση.

Και ακόμα περισσότερο: αξίζουν συμπόνια, κατανόηση και δράση. Αξίζουν να μην κρύβονται, να μην αγνοούνται, να μην περνούν με ένα χαμόγελο που λέει «θα περάσει». Γιατί δεν θα περάσουν απλώς, θα αλλάξουν, θα εξελιχθούν, αλλά χρειάζονται στήριγμα, γνώση και τα κατάλληλα εργαλεία.

Κάθε γυναίκα που διέρχεται από αυτή τη φάση χρειάζεται να ακούσει ότι δεν είναι μόνη, ότι δεν τρελαίνεται και ότι υπάρχουν δρόμοι προς τη θεραπεία—όχι παρά τις δυσκολίες, αλλά μέσα από αυτές. Η εμμηνόπαυση δεν είναι τέλος της ζωής της. Είναι μια καινούργια αρχή που πρέπει να υποδεχθούμε με σεβασμό και κατανόηση!»

Αυτές οι δηλώσεις αναδεικνύουν με δύναμη το μήνυμα ότι η εμμηνόπαυση δεν είναι μια μονοδιάστατη «παύση», αλλά μια πολυεπίπεδη μεταμόρφωση — και ότι χρειάζεται στήριξη, ενημέρωση και πρακτικά εργαλεία για να γίνει ενεργός και θετική περίοδος.

«Lifestyle Medicine: Το κλειδί για την ποιότητα ζωής στην εμμηνόπαυση»

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Εμμηνόπαυσης, η Ελληνική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης (ΕΛ.ΕΤ.ΕΜ) διοργάνωσε Συνέντευξη Τύπου υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων με θέμα:

Στην εκδήλωση, τονίστηκε η αξία της ολιστικής στήριξης της γυναίκας στη μέση ηλικία και μετά, με έμφαση όχι μόνο στη θεραπεία των συμπτωμάτων αλλά στην ενίσχυση της συνολικής ευεξίας. Το φετινό μήνυμα, όπως ορίστηκε από τη Διεθνή Εταιρεία Εμμηνόπαυσης, εστίασε στη Lifestyle Medicine — μια σύγχρονη ιατρική προσέγγιση που βασίζεται στην ενδυνάμωση μέσα από αλλαγές στον τρόπο ζωής: ισορροπημένη διατροφή, τακτική φυσική δραστηριότητα, ποιοτικός ύπνος, διαχείριση του στρες και ψυχική ευεξία.

Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι η εμμηνόπαυση δεν αποτελεί τέλος, αλλά την αρχή μιας δημιουργικής, δυναμικής και ανανεωμένης περιόδου, αρκεί να συνοδεύεται από ενημέρωση, υποστήριξη και θετική στάση.
Ο Γυναικολόγος-Μαιευτήρας, Δρ. Παναγιώτης Χριστόπουλος τόνισε: «Η εμμηνόπαυση αποτελεί ένα απολύτως φυσιολογικό φαινόμενο στη ζωή κάθε γυναίκας. Είναι το πέρασμα σε μια νέα φάση, η οποία – αν και συχνά συνοδεύεται από αλλαγές και προκλήσεις – δεν πρέπει να προκαλεί φόβο ή ανησυχία. Αντιθέτως, μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για μια ζωή με λιγότερα βάρη και περισσότερη ποιότητα».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η έλλειψη εμμήνου ρύσης προσφέρει πολλές γυναίκες μια αίσθηση ελευθερίας, μειώνει χρόνιες ενοχλήσεις και μπορεί να επιτρέψει μια νέα ισορροπία σωματική και ψυχική — εφόσον υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση και τακτική παρακολούθηση.

Η Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου, επεσήμανε τον ρόλο της διατροφής ως «λίθο» υποστήριξης σε αυτή τη φάση: «Η διατροφή στην εμμηνόπαυση δε πρέπει να δίνεται ως μια γενική οριζόντια οδηγία, αλλά οφείλει να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε οργανισμού, με συνεργασία μεταξύ γυναικολόγου, ενδοκρινολόγου και διατροφολόγου.  «Στην εμμηνόπαυση, κατέληξε η `Δρ. Κωνσταντινίδου,  κυκλοφορούν πολλοί διατροφικοί μύθοι που συχνά οδηγούν σε σύγχυση και λανθασμένες επιλογές. Η επιστημονικά τεκμηριωμένη και εξατομικευμένη διατροφή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ορμονική ισορροπία, τη διατήρηση υγιούς βάρους και την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων».

Από την πλευρά του, ο Personal Development Advisor, Παναγιώτης Παπαδόπουλος, σημείωσε ότι η εμμηνόπαυση είναι μια βαθιά ανθρώπινη μετάβαση που αξίζει να αγκαλιαστεί: «Η κοινωνική ζωή αποκτά ιδιαίτερη σημασία: η επαφή, η φιλία και η αίσθηση κοινότητας γίνονται πηγές δύναμης και συναισθηματικής ισορροπίας. Η σύνδεση με άλλους ανθρώπους μειώνει το άγχος, ενισχύει τη χαρά και βοηθά το σώμα και το νου να βρουν ξανά τον ρυθμό τους. Γιατί τελικά, η ζωή “σε σύνδεση” είναι το πιο φυσικό και βαθύ φάρμακο της ψυχής».

Τέλος, η πρόεδρος της ΕΛΕΤΕΜ, Αθανασία Παππά τόνισε: «Η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί ένα νέο, δημιουργικό κεφάλαιο στη ζωή κάθε γυναίκας. Με ενημέρωση, υποστήριξη και αυτοπεποίθηση, μπορούμε να μετατρέψουμε αυτή τη φάση σε περίοδο δύναμης, ευεξίας και προσωπικής ανανέωσης.
Η ευεξία δεν είναι πολυτέλεια· είναι δικαίωμα και αναγκαιότητα. Όταν δώσουμε προτεραιότητα στη σωματική, ψυχική και συναισθηματική μας υγεία, η εμμηνόπαυση μπορεί να γίνει εποχή άνθισης και ανανέωσης».

Με αυτό το πλαίσιο, η Εκδήλωση της ΕΛ.ΕΤ.ΕΜ. έστειλε μήνυμα ελπίδας: ότι η εμμηνόπαυση δεν είναι μονοδιάστατη δυσκολία αλλά μια σκαλωσιά για νέα αυτογνωσία, ενδυνάμωση και βελτιωμένη ποιότητα ζωής — όποτε συνοδεύεται από ενημέρωση, στήριξη και σύγχρονες μεθόδους όπως η Lifestyle Medicine.

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας για την Εμμηνόπαυση (18 Οκτωβρίου) από την International Menopause Society και την Ελληνική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης (ΕΛΕΤΕΜ).

Ο καρκίνος του μαστού συχνά θεωρείται ότι είναι η πρώτη αιτία θανάτου και αναπηρίας στις γυναίκες. Στην πραγματικότητα, όμως, η πρώτη αιτία θανάτου είναι η καρδιαγγειακή νόσος.

«Ο αριθμός των περιπτώσεων καρδιαγγειακής νόσου στις γυναίκες είναι υψηλός και συνεχίζει να αυξάνεται. Ωστόσο, με την όσον το δυνατόν μεγαλύτερη κατανόηση των αιτίων και των επιπτώσεων της καρδιαγγειακής νόσου, μπορούν να ληφθούν μέτρα για τη μείωση του κινδύνου», επισημαίνει η κα Αθανασία Παππά, Επισκέπτρια Υγείας και Πρόεδρος της ΕΛΕΤΕΜ.

Σύμφωνα με την World Heart Federation, περισσότερο από το 1/3 (35%) των θανάτων στις γυναίκες κάθε χρόνο οφείλεται σε καρδιαγγειακά νοσήματα. Αυτό το ποσοστό είναι πάνω από 13 φορές μεγαλύτερο του ποσοστού θανάτων, που προέρχονται από καρκίνο του μαστού.

«Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε ότι η καρδιαγγειακή υγεία αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τις γυναίκες», τονίζει η κα Καίτη Αντωνοπούλου, Ταμίας & Υπεύθυνη Επικοινωνίας της ΕΛΕΤΕΜ. «Θα πρέπει οι γυναίκες να συζητούν με το ή την γιατρό τους και να τους ζητούν να υπολογίζουν τον ατομικό τους κίνδυνο να αναπτύξουν καρδιαγγειακή νόσο».

Στη συνέχεια, πρέπει να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα για να μειώσουν τον κίνδυνο. Αυτά είναι:

1.      Θετικές επιλογές τρόπου ζωής

·         Αποφυγή/διακοπή καπνίσματος

·         Περισσότερη σωματική δραστηριότητα

·         Σωστή διατροφή

·         Διατήρηση ενός υγιούς βάρους

·         Καλές συνήθειες ύπνου

2.      Προσδιορισμός και αντιμετώπιση αναγνωρισμένων ιατρικών κινδύνων

Σε συνεννόηση με τον ή τη γιατρό τους, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για να βελτιωθούν:

·         Τα λιπίδια του αίματος

·         Η γλυκόζη του αίματος

·         Η αρτηριακή πίεση

3.    Ενημέρωση του γιατρού για το αναπαραγωγικό ιστορικό

Η ενημέρωση του γιατρού όσον αφορά τα παρακάτω θα βοηθήσει
να προσδιοριστεί εάν υπάρχει ιδιαίτερα υψηλός κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου:

·         Ακανόνιστοι μηνιαίοι έμμηνοι κύκλοι

·         Επιπλοκές εγκυμοσύνης

·         Θεραπείες καρκίνου του μαστού

·         Ηλικία εμμηνόπαυσης

«Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος αντιπροσωπεύει μια ζωή επιλογών και εμπειριών, αλλά η εμμηνόπαυση, ως εξαιρετικό, στιγμιαίο χρονικό ορόσημο, προσφέρει την για να κάνει  ό,τι μπορεί η κάθε γυναίκα για την προστασία της μελλοντικής καρδιαγγειακής της υγείας για το υπόλοιπο της ζωής της», καταλήγει η κα Αντωνοπούλου.

Η μετάβαση των γυναικών από την αναπαραγωγική φάση της ζωής στην εμμηνόπαυση

Η φάση αυτή συνδέεται με επιτάχυνση της αύξησης του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα που ούτως ή άλλως επέρχεται φυσιολογικά λόγω της αύξησης της ηλικίας. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας των ποικίλων αλληλένδετων ενδοκρινικών και μεταβολικών αλλαγών, οι οποίες οδηγούν σε χειροτέρευση του καρδιομεταβολικού προφίλ των γυναικών, ανεξαρτήτως ηλικίας ή βαθμού γήρανσης. Οι γυναίκες με αρτηριακή υπέρταση (αυξημένη πίεση του αίματος) είναι πιο ευάλωτες στο να εμφανίσουν επιπλοκές από το καρδιαγγειακό σε σχέση με τους άνδρες μετά την ηλικία των 50 ετών, ενώ η παρουσία σακχαρώδους διαβήτη αποτελεί ισχυρότερο παράγοντα κινδύνου για θάνατο απο καρδιαγγειακά αίτια στις γυναίκες από ότι στους άνδρες, ιδιαίτερα όταν αυτές είναι στην εμμηνόπαυση.

Αν συνυπάρχουν μαιευτικές επιπλοκές, νεφρική νόσος, πρόωρη ή πρώιμη εμμηνόπαυση, ρευματικά νοσήματα, παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία ή οι γυναίκες καπνίζουν τότε ο κίνδυνος επιπλοκών από το καρδιαγγειακό αυξάνεται ακόμη περισσότερο.

Η χρήση της ορμονοθεραπείας στην εμμηνόπαυση

«Ιδιαίτερα για γυναίκες με πρόωρη και πρώιμη εμμηνόπαυση, συνιστάται, μεταξύ άλλων, η χρήση της ορμονοθεραπείας για τη μείωση των κινδύνων καρδιακών παθήσεων τονίζει η κα Σαρδέλη, Αναπλ. Καθηγήτρια Φαρμακολογίας-Κλινικής Φαρμακολογίας ΑΠΘ, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος, Κλινικός Φαρμακολόγος με εξειδίκευση στην Αναπαραγωγική Τοξικολογία.

«H ορμονοθεραπεία μειώνει σημαντικά τη θνησιμότητα ανεξαρτήτως αιτίας και τα καρδιαγγειακά νοσήματα όταν ξεκινά σε γυναίκες <60 ετών και/ή <10 χρόνια μετά την εμμηνόπαυση.

Κατανοώντας τους διαφορετικούς παράγοντες κινδύνου, οι γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να λάβουν μέτρα για να μειώσουν τις πιθανότητες εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου και των επιπλοκών της. Και, όσο πιο γρήγορα ενεργήσουν, τόσο το καλύτερο», κατέληξε η κα Σαρδέλη.

«Υπάρχουν θετικά βήματα που μπορεί να κάνει μια γυναίκα για να αποτρέψει τις περισσότερες επιπλοκές από το καρδιαγγειακό (εμφράγματα, καρδιακή ανεπάρκεια και εγκεφαλικό). Και, ενώ είναι αλήθεια ότι υπάρχουν μερικές εξαιρέσεις, στις περισσότερες περιπτώσεις, εάν αναγνωριστούν οι παράγοντες κινδύνου εγκαίρως και ληφθούν τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα, μπορεί να αποφευχθεί η ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του φετινού εορτασμού», σύμφωνα με την κα Παππά.