Της Δρ. Σταματούλας Τσικρικά*

Πώς μεταδίδεται και ποια είναι τα «καμπανάκια»

Η διασπορά του πνευμονιόκοκκου γίνεται με την ίδια ευκολία που εξαπλώνεται το κοινό κρυολόγημα: μέσω σταγονιδίων από τον βήχα, το φτέρνισμα ή τη στενή επαφή. Το επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι ο φορέας μπορεί να είναι ασυμπτωματικός, μεταδίδοντας το μικρόβιο χωρίς καν να γνωρίζει ότι το φέρει.

Τα συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα τον ασθενή περιλαμβάνουν:

·         Υψηλό πυρετό συνοδευόμενο από ρίγος.

·         Επίμονο βήχα (με ή χωρίς απόχρεμψη).

·         Δύσπνοια ή ασυνήθιστα γρήγορη αναπνοή (ταχύπνοια).

·         Οξύ πόνο στο στήθος.

·         Έντονη κόπωση ή σύγχυση, με το τελευταίο να αποτελεί κύριο σύμπτωμα στους ηλικιωμένους.

Από μια ήπια λοίμωξη έως τη μηνιγγίτιδα

Η διαδρομή της νόσου είναι απρόβλεπτη. Μπορεί να ξεκινήσει ως μια ήπια λοίμωξη, αλλά σε βρέφη, ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια νοσήματα, μπορεί να εξελιχθεί σε απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Η μηνιγγίτιδα και η βακτηριαιμία (λοίμωξη του αίματος) είναι οι σοβαρότερες μορφές που καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά θνητότητας.

Οι ομάδες υψηλού κινδύνου

Αν και ο πνευμονιόκοκκος δεν κάνει διακρίσεις, συγκεκριμένες ομάδες βρίσκονται στο «στόχαστρο»:

1.      Παιδιά κάτω των 2 ετών (λόγω ανώριμου ανοσοποιητικού).

2.      Ενήλικες άνω των 65 ετών.

3.      Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς (καρκινοπαθείς, άτομα με HIV, νεφροπαθείς κ.α.).

4.      Καπνιστές και άτομα με ΧΑΠ, καθώς το κάπνισμα αλλοιώνει τις φυσικές άμυνες των πνευμόνων.

Η επανάσταση του νέου συζευγμένου εμβολίου (PCV20)

Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η κατάχρηση αντιβιοτικών έχει οδηγήσει σε υψηλά ποσοστά ανθεκτικών στελεχών, ο εμβολιασμός αποτελεί το ισχυρότερο «όπλο» μας. Η εισαγωγή του νέου συζευγμένου εμβολίου PCV20 στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων αποτελεί ορόσημο, καθώς προσφέρει κάλυψη έναντι 20 διαφορετικών στελεχών με μία μόνο δόση.

Οδηγός Εμβολιασμού: Τι ισχύει για κάθε κατηγορία

Σύμφωνα με τις επικαιροποιημένες οδηγίες, ο προγραμματισμός γίνεται ως εξής:

1. Ενήλικες 65 ετών και άνω:

·         Συνιστάται μία δόση PCV20. Αν γίνει αυτό το εμβόλιο, δεν χρειάζεται το παλαιότερο (PPSV23).

·         Αν έχετε κάνει ήδη το PCV13, θα πρέπει να κάνετε το PCV20 μετά από τουλάχιστον 1 χρόνο.

·         Αν έχετε κάνει μόνο το PPSV23, ακολουθεί το PCV20 ένα έτος αργότερα.

·         Αν έχετε κάνει και τα δύο παλαιότερα εμβόλια (PCV13 & PPSV23), συστήνεται το PCV20 μετά την παρέλευση πενταετίας.

2. Ενήλικες 18-64 ετών με υποκείμενα νοσήματα: Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει άτομα με διαβήτη, χρόνια καρδιοπάθεια (εκτός υπέρτασης), ΧΑΠ, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, αλκοολισμό ή βαρείς καπνιστές.

·         Πρωτοεμβολιαζόμενοι: Μία δόση PCV20 (χωρίς ανάγκη για PPSV23 στη συνέχεια).

·         Ανοσοκατασταλμένοι (π.χ. μεταμοσχευμένοι, ασθενείς με λευχαιμία/λέμφωμα): Αν έχουν ήδη εμβολιαστεί με τα παλαιότερα σχήματα, συστήνεται η δόση PCV20 5 χρόνια μετά τον τελευταίο εμβολιασμό.

Η πρόληψη ως κοινωνική ευθύνη

Ο πνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός δεν είναι απλώς μια ιατρική πράξη ρουτίνας· είναι μια στρατηγική επιλογή που θωρακίζει το σύστημα υγείας και σώζει ζωές. Η ενημέρωση και η συνεπής τήρηση του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για μια κοινωνία υγιή και προστατευμένη απέναντι σε έναν «αόρατο» αλλά υπαρκτό κίνδυνο.

Οδηγός εμβολιασμού κατά του πνευμονιόκοκκου: Τι πρέπει να κάνετε

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις οδηγίες για το νέο συζευγμένο εμβόλιο PCV20, το οποίο απλοποιεί τις διαδικασίες, προσφέροντας ευρύτερη προστασία με λιγότερες δόσεις.

*Η Δρ. Σταματούλα Τσικρικά είναι Πρόεδρος της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας και Πρόεδρος της Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

«Τα περιμέναμε, ήταν και οι γιορτές, μαζεύτηκε ο κόσμος, εσωτερικοί χώροι, όμως το πρόβλημα είναι ότι το στέλεχος Κ έχει ένα μεγάλο μειονέκτημα, Έχει τρελή μεταδοτικότητα, μεταδίδεται από τη μια στιγμή στην άλλη, μπορεί να είσαι σε μια αίθουσα και να κολλήσουν όλοι, με τα άλλα στελέχη της γρίπης δεν το είχαμε αυτό» είπε αρχικά η γιατρός μιλώντας σήμερα στον ΣΚΑΪ.

«Επειδή είναι ιδιαίτερο το στέλεχος αυτό, θα πρέπει οπωσδήποτε όλοι να εμβολιαστούμε, ιδιαίτερα οι ομάδες με τα υποκείμενα νοσήματα.

Οι μεγάλοι σε ηλικία με υποκείμενα νοσήματα ανεμβολίαστοι μπήκαν εισαγωγή, οι υπόλοιποι δώσαμε οδηγίες και πήγανε στο σπίτι.

Αυτοί που είχαν προβλήματα και δεν εμβολιάστηκαν είχαν 40 πυρετό. Ο οργανισμός ταλαιπωρείται πάρα πολύ, ειδικά τα παιδάκια…όταν το παιδί το πρωί έχει πυρετό μην το στέλνεις στο σχολείo», τόνισε η ίδια.

Αναφερόμενη σε όσους αρνούνται να εμβολιαστούν η κα Παγώνη είπε: «Εγώ σέβομαι τις αποφάσεις των ανθρώπων για το αν θα κάνουν το εμβόλιο όμως παίρνουν και την ευθύνη για τον εαυτό τους, για τις οικογένειές τους και τα παιδιά τους».

Καταπονείται διαφορετικά ο οργανισμός των ανεμβολίαστων

Θέλοντας να απαντήσει σε όσους αμφισβητούν την αποδοτικότητα του εμβολίου είπε: «Αυτό το εμβόλιο είναι δοκιμασμένο 70 χρόνια δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανείς.

Το συγκεκριμένο στέλεχος από την αρχή το είπαμε ότι καλύπτει στα παιδιά λίγο παραπάνω 60% στους μεγάλους γύρω στο 41-50%, αυτό σημαίνει ότι η κλινική σου εικόνα δεν θα είναι με 41 πυρετό αλλά με 37, 38, θα είσαι μια δυο μέρες και μετά θα αρχίσεις να συνέρχεσαι γιατί αλλιώς καταπονείς τον εαυτό σου».

«Δεν ισχύει ότι θα δυναμώσει ο οργανισμός αν το παλέψεις μόνο σου, δεν μπορείς να παλέψεις ένα στέλεχος που είναι τόσο επιθετικό», σημείωσε.

«Δεν δίνουμε από μόνοι μας αντιβιώσεις παίρνουμε οδηγίες από τον γιατρό», συμπλήρωσε τέλος η κα Παγώνη, «προχωρούμε με τις επιστημονικές απόψεις τα επιστημονικά δεδομένα».

Παράλληλα, ο υπουργός σχολιάζοντας την ανακοίνωση της Μαρίας Καρυστιανού για δημιουργία πολιτικής κίνησης, εκτίμησε ότι δεν θα επηρεάσει τη ΝΔ στις επόμενες εκλογές.

«Ο κύβος ερρίφθη και θα κάνει τη δική της προσπάθεια, αλλά έχει ξεκινήσει λίγο στραβά» είπε ενδεικτικά και πρόσθεσε ότι η αναφορά της για χρήματα που της πρότειναν ώστε να μην προχωρήσει σε δημιουργία πολιτικού φορέα, δείχνει ότι «μιλάει για κάθαρση αλλά όχι όταν αφορά στην ίδια».

Στην ερώτηση εάν επηρεάσει το πολιτικό σκηνικό ένα ενδεχόμενο κόμμα από την Καρυστιανού, ο κ. Γεωργιάδης εκτίμησε ότι «οι τάσεις δείχνουν πως όχι, καθώς αυτά που ευαγγελίζεται δεν σχετίζονται με τη ΝΔ». Όπως είπε τα κόμματα που πλήττονται από την κα Καρυστιανού είναι η Ελληνική Λύση και η Πλεύση Ελευθερίας.

Αγρότες

Ο κ. Γεωργιάδης εξέφρασε την πεποίθηση ότι η αυριανή συνάντηση αγροτών και Πρωθυπουργού θα έχει θετική εξέλιξη, τονίζοντας ότι το κλείσιμο των δρόμων είναι βαριά παράνομη πράξη και ότι ο ίδιος είναι υπέρ της εφαρμογής του νόμου. «Δικαίωμα δεν έχει μόνο ο αγρότης, αλλά και ο μεταφορέας», είπε και πρόσθεσε πως «δεν έχει πάντα δίκιο όποιος διαμαρτύρεται».

Δημοσκοπήσεις

Ο υπουργός Υγείας ερωτηθείς σχετικά με τις δημοσκοπήσεις είπε ότι δεν βλέπει απίθανη αυτοδυναμία της ΝΔ στις εκλογές του 2027. «Δεν το βλέπω πολύ μακριά», είπε.

ΕΟΔΥ

Επίσης ανακοίνωσε ότι επαναπροσλήφθηκαν στον ΕΟΔΥ όσοι είχαν απολυθεί επί υπουργίας Παύλου Πολάκη. «Κανείς υπουργός στο μέλλον να μη χρησιμοποιεί αυθαίρετη την πολιτική του εξουσία για να προχωρήσει σε πολιτική δίωξη δημοσίων υπαλλήλων», τόνισε.

Ειδικότερα, με βάση την εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης των αναπνευστικών λοιμώξεων για την περίοδο 22–28 Δεκεμβρίου 2025, η οποία δημοσιοποιήθηκε από τον ΕΟΔΥ, καταγράφεται υπερδιπλασιασμός των εισαγωγών ασθενών με γρίπη στα νοσοκομεία της χώρας.

Σημαντικό ποσοστό των περιστατικών είναι σοβαρά, πολλά δε από τα οποία αφορούν ανεμβολίαστους ασθενείς.

ΟΕΟΔΥ επαναλαμβάνει ισχυρή σύσταση για:

Εμβολιασμό κατά της γρίπης, χωρίς καθυστέρηση, κυρίως στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Ο εμβολιασμός παραμένει το καλύτερο μέτρο πρόληψης, καθώς παρέχει σημαντική προστασία έναντι της σοβαρής νόσησης και του θανάτου από γρίπη.

Άμεση έναρξη αντι-ιϊκής αγωγής σε άτομα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές της γρίπης, επί εμφάνισης συμβατής συμπτωματολογίας, με ή χωρίς θετική διαγνωστική δοκιμασία. Σε περίπτωση συρροής κρουσμάτων σε κλειστές δομές, όπως δομές μακροχρόνιας φροντίδας, θα πρέπει να εξετάζεται η χορήγηση προφυλακτικής αντι-ιϊκής αγωγής.

Εφαρμογή προστατευτικών μέτρων, που περιλαμβάνουν συχνό πλύσιμο των χεριών, αποφυγή επαφής των χεριών με μύτη και στόμα, χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό για τις ομάδες υψηλού κινδύνου, αναπνευστική υγιεινή (κάλυψη βήχα και φτερνίσματος), καλό αερισμό των χώρων, παραμονή στο σπίτι και χρήση μάσκας σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων.

Ο ΕΟΔΥ παραμένει σε εγρήγορση και παρακολουθεί στενά τα επιδημιολογικά και ιολογικά δεδομένα. Η δραστηριότητα της γρίπης αποτυπώνεται σε εβδομαδιαίες εκθέσεις του ΕΟΔΥ (εβδομαδιαίες εκθέσεις επιδημιολογικής επιτήρησης αναπνευστικών λοιμώξεων), οι οποίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του.

Ποιοι κινδυνεύουν

Ο ΠΟΥ και άλλοι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι οι πολίτες άνω των 60 ετών, τα άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακές και πνευμονικές παθήσεις, ο διαβήτης ή η νεφρική ανεπάρκεια, οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, οι έγκυες γυναίκες και τα μικρά παιδιά μέχρι 5 ετών, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από τη γρίπη, όπως αναφέρεται και από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών στη χώρα μας. Για τις ομάδες αυτές, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονία, επιδείνωση υποκείμενων νοσημάτων και ανάγκη νοσηλείας, σημειώνει η κ. Ψαλτοπούλου.

Εμβολιασμός, μάσκες και μέτρα προστασίας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός παραμένει το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Ακόμη και όταν πραγματοποιείται αργότερα μέσα στη σεζόν, μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου, ιδίως στις ευπαθείς ομάδες, όπως έχει τεκμηριωθεί σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες.

Γι’ αυτό και στη χώρα μας υπάρχει η δωρεάν εμβολιαστική κάλυψη, που συμπεριλαμβάνει και ειδικά ανοσοενισχυτικά εμβόλια για τα άτομα τρίτης ηλικίας, όπως και έχει πρωτοκυκλοφορήσει το ρινικό εμβόλιο της γρίπης για τα παιδιά. Παράλληλα, βασικά μέτρα ατομικής προστασίας, όπως η υγιεινή των χεριών, ο καλός αερισμός και η απομόνωση σε περίπτωση συμπτωμάτων, η χρήση μάσκας σε εσωτερικούς χώρους με συνωστισμό, συμβάλλουν στον περιορισμό της διασποράς στην κοινότητα. Σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων χρειάζεται ιατρική συμβουλή. Επίσης, άμεση έναρξη αντι-ιϊκής αγωγής σε άτομα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές της γρίπης, επί εμφάνισης συμβατής συμπτωματολογίας, με ή χωρίς θετική διαγνωστική δοκιμασία.

Παράλληλα υπάρχει διαθέσιμο ειδικό διαγνωστικό kit για τη διαφοροδιάγνωση ανάμεσα σε γρίπη Α ή Β, κορονοϊό ή αναπνευστικό συγκυτιακό ιό.

«Η φετινή έξαρση της γρίπης υπενθυμίζει ότι, παρά την εξοικείωση της κοινωνίας με τις εποχικές ιώσεις, ο ιός της γρίπης εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τη δημόσια υγεία», τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου. Προσθέτει ότι σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής δραστηριότητας όπως οι γιορτές, η πρόληψη και η συμμόρφωση με τις διεθνείς οδηγίες μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές για την προστασία τόσο των ευπαθών ατόμων όσο και της κοινωνίας συνολικά.

Η συγκεκριμένη παραλλαγή είχε προκαλέσει νωρίτερα έξαρση κρουσμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιαπωνία και τον Καναδά. Στις ΗΠΑ, όπου η εποχική γρίπη κορυφώνεται συνήθως από τον Δεκέμβριο, τα στοιχεία των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) δείχνουν ότι περισσότερες από τις μισές πολιτείες καταγράφουν υψηλά ή πολύ υψηλά επίπεδα νοσηρότητας.

Εκατομμύρια κρούσματα και χιλιάδες νοσηλείες

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του CDC, έως τις 20 Δεκεμβρίου είχαν καταγραφεί τουλάχιστον 7,5 εκατομμύρια περιστατικά γρίπης, 81.000 νοσηλείες και 3.100 θάνατοι, μεταξύ των οποίων και τουλάχιστον οκτώ παιδικοί θάνατοι. Τα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνουν τις επιπτώσεις των μεγάλων οικογενειακών συναθροίσεων των γιορτών.

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η πολιτεία της Νέας Υόρκης, όπου οι υγειονομικές αρχές ανέφεραν ότι την εβδομάδα που έληξε στις 20 Δεκεμβρίου καταγράφηκαν 71.000 κρούσματα, ο υψηλότερος αριθμός από το 2004.

Τι είναι η παραλλαγή subclade K

Ο ιός της γρίπης μεταλλάσσεται συνεχώς. Η παραλλαγή subclade K αποτελεί μετάλλαξη του στελέχους H3N2, ενός υποτύπου της γρίπης τύπου Α, που είναι γνωστός για τη βαρύτερη κλινική εικόνα, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους.

Παρότι δεν θεωρείται εντελώς νέο στέλεχος, οι μεταλλάξεις του είναι επαρκείς ώστε να μειώνουν εν μέρει την αποτελεσματικότητα του φετινού εμβολίου, όπως εξηγεί ο ιολόγος Άντριου Πέκοζ από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins.

Πόσο επικίνδυνη είναι η φετινή γρίπη

Οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί αν η φετινή περίοδος θα αποδειχθεί τόσο σοβαρή όσο η περσινή. Ωστόσο, οι περίοδοι γρίπης που κυριαρχούνται από το H3N2 συνδέονται παραδοσιακά με περισσότερα κρούσματα και αυξημένες νοσηλείες.

Παράλληλα, υπάρχουν διαθέσιμα αντιιικά φάρμακα για τη γρίπη, τα οποία συνιστώνται κυρίως σε άτομα υψηλού κινδύνου, με την προϋπόθεση ότι η θεραπεία θα ξεκινήσει εντός 48 ωρών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

Εμβολιασμός: Παραμένει κρίσιμος

Οι υγειονομικές αρχές επισημαίνουν ότι δεν είναι αργά για τον εμβολιασμό, καθώς το εμβόλιο μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και νοσηλείας. Προκαταρκτικά δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι το φετινό εμβόλιο προσφέρει μερική προστασία έναντι της subclade K.

Παρόλα αυτά, μόλις το 42% του πληθυσμού στις ΗΠΑ έχει εμβολιαστεί μέχρι στιγμής.

Ο εμβολιασμός συνιστάται για όλους από την ηλικία των 6 μηνών και άνω, με ιδιαίτερη έμφαση σε:

• άτομα άνω των 65 ετών

• εγκύους

• μικρά παιδιά

• ασθενείς με χρόνια νοσήματα (άσθμα, διαβήτη, καρδιοπάθειες, ανοσοκαταστολή)

Το εμβόλιο καλύπτει τρία στελέχη γρίπης και θεωρείται αποτελεσματικό έναντι των H1N1 και τύπου Β, που επίσης αναμένεται να κυκλοφορήσουν φέτος.

Ο εμβολιασμός κατά της Covid-19 δεν αύξησε τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο θνησιμότητας είτε σε σχέση με τη συγκεκριμένη ασθένεια είτε σε σχέση με άλλες παθολογίες, απέδειξε η ομάδα Epi-Phare. Όπως λέει ο διευθυντής της Μαχμούντ Ζιρεϊκ, «η μελέτη αυτή απαντά στην παραπληροφόρηση που έχει κυκλοφορήσει γύρω από τα εμβόλια mRNA. Η παρουσίαση στοιχείων για την απουσία μακροπρόθεσμου κινδύνου επιτρέπει την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στα εμβόλια που θα παραχθούν και για άλλους ιούς ή ασθένειες.»

Η ανάλυση της ομάδας έγινε σε πάνω από 28 εκατομμύρια ανθρώπους 18 ως 59 ετών που ζούσαν στη Γαλλία την 1η Νοεμβρίου του 2021. Από αυτούς, το 79% έκανε την πρώτη δόση του εμβολίου κατά της Covid-19 μεταξύ Μαϊου και Νοεμβρίου του 2021.

Τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά. Τέσσερα χρόνια μετά τον πρώτο αυτόν εμβολιασμό, οι ερευνητές μέτρησαν μια θνησιμότητα μειωμένη κατά 25% μεταξύ αυτών που εμβολιάστηκαν σε σχέση μ’εκείνους που δεν εμβολιάστηκαν. Η μειωμένη αυτή θνησιμότητα συνδέεται με τρεις παράγοντες.

Πρώτον, οι εμβολιασθέντες πέθαναν λιγότερο από Covid. Ο κίνδυνος θανάτου στο νοσοκομείο από Covid ήταν στην ομάδα αυτή μικρότερος κατά 74%. Σε μια περίοδο έξι ως εννέα μηνών μετά τον εμβολιασμό, το 10,5% των μη εμβολιασμένων θανόντων πέθαναν από Covid, έναντι μόλις 1,9% των εμβολιασθέντων θανόντων.

Δεύτερον, οι σοβαρές μορφές Covid, πιο συχνές μεταξύ των μη εμβολιασμένων σε σχέση με τους εμβολιασμένους, έχουν έμμεσες συνέπειες, κυρίως καρδιαγγειακού τύπου, που αυξάνουν τη θνησιμότητα τα επόμενα χρόνια. «Το ότι ο εμβολιασμός αποτρέπει μέρος αυτών των επιπλοκών προκαλεί εμμέσως μείωση της μακροπρόθεσμης θνησιμότητας», τονίζει ο Ζιρεϊκ.

Τρίτον, όσοι επέλεξαν να μην εμβολιαστούν για την Covid-19 έχουν μια διαφορετική σχέση με την πρόληψη και βρίσκονται γενικά πιο μακριά από το σύστημα περίθαλψης. Tα κοινωνικοδημογραφικά στοιχεία δείχνουν ότι οι μη εμβολιασμένοι προέρχονται συνήθως από φτωχότερο περιβάλλον σε σχέση με τους εμβολιασμένους.

Ο λόγος που επελέγη η ομάδα 18-59 ετών είναι ότι κινδυνεύει λιγότερο από μια σοβαρή μορφή της Covid-19 σε σχέση με τους ηλικιωμένους, κατά συνέπεια είναι προτιμότερο να εξεταστεί σε αυτούς η σχέση κέρδους-κινδύνου. Άλλωστε, οι σημαντικότερες μετεμβολιαστικές επιπλοκές παρατηρήθηκαν σε αυτή την ομάδα, με αυξημένους κινδύνους μυοκαρδίτιδας και περικαρδίτιδας να έχουν παρατηρηθεί την πρώτη εβδομάδα μετά τον εμβολιασμό. «Παρ’όλα αυτά, η ανάλυσή μας έδειξε μικρότερη μακροπρόθεσμη θνησιμότητα ακόμη και σ’ αυτή την κατηγορία του πληθυσμού», επισημαίνει ο Ζιρεϊκ.

Το γεγονός ότι ελήφθησαν υπ’όψη όλες οι αιτίες θανάτου για πολλά χρόνια επιτρέπει το συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν σοβαρές συνέπειες ορισμένων ανεπιθύμητων παρενεργειών που συνδέονται με τα εμβόλια. Μια προηγούμενη μελέτη είχε δείξει ότι οι καρδιακές επιπλοκές που ακολούθησαν τις μετεμβολιαστικές μυοκαρδίτιδες είναι λιγότερο σοβαρές από εκείνες που συνδέονται με μυοκαρδίτιδες ύστερα από μόλυνση με την Covid.

Tης Ντελφίν Ρουκότ, αρθρογράφου της Monde

Πηγή: Le Monde

Η δοκιμή, με επικεφαλής ερευνητές του Johns Hopkins και του Παιδιατρικού Νοσοκομείου St. Jude, υποστηρίχθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ και το Fibrolamellar Cancer Foundation. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature Medicine».

Από τον Απρίλιο του 2020 έως τον Σεπτέμβριο του 2022, οι ερευνητές ενέταξαν 16 ασθενείς ηλικίας δώδεκα ετών και άνω, όλοι με ινοπεταλιώδες καρκίνωμα (FLC) που δεν μπορούσε να αφαιρεθεί χειρουργικά. Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν τα 23 έτη. Τέσσερις διέκοψαν τη θεραπεία για διάφορους λόγους, οπότε τελικά πλήρης αξιολόγηση έγινε σε δώδεκα.

Η μελέτη είχε δύο φάσεις: μια αρχική φάση διάρκειας δέκα εβδομάδων και μια φάση συντήρησης διάρκειας έως δύο ετών. Κατά την αρχική αγωγή, οι ασθενείς λάμβαναν ενέσεις του εμβολίου μία φορά την εβδομάδα για τον πρώτο μήνα και στη συνέχεια μία φορά κάθε τρεις εβδομάδες. Στη φάση συντήρησης, λάμβαναν το εμβόλιο κάθε οκτώ εβδομάδες για έως έναν χρόνο. Παράλληλα, λάμβαναν ενδοφλέβια ανοσοθεραπευτικά φάρμακα, τα οποία χρησιμοποιούνται και σε άλλους καρκίνους του ήπατος, για την τόνωση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Συνολικά, το εμβόλιο ήταν καλά ανεκτό. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης, πονοκέφαλοι και κόπωση.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, εννιά ασθενείς (το 75% των συμμετεχόντων) με FLC παρουσίασαν έλεγχο της νόσου, συμπεριλαμβανομένης σταθερής νόσου ή μετρήσιμων ανοσολογικών αποκρίσεων. Τρεις ασθενείς (25%) είχαν πολύ σημαντικές αποκρίσεις και πλέον θεωρούνται ότι είναι απαλλαγμένοι από καρκίνο, μεταξύ αυτών και ένα 13χρονο παιδί που πέτυχε σχεδόν πλήρη ανταπόκριση και συνέχισε την ανοσοθεραπεία για δύο χρόνια.

Οι περισσότεροι ασθενείς είχαν δοκιμάσει τουλάχιστον έναν προηγούμενο κύκλο χημειοθεραπείας χωρίς ανταπόκριση. Σε έναν ασθενή, η θεραπεία με το εμβόλιο και η ανοσοθεραπεία επέτρεψαν την επιτυχή χειρουργική αφαίρεση του όγκου. Πριν από τη θεραπεία, ο ασθενής υπέφερε από έντονο πόνο και είχε εξεταστεί η παροχή φροντίδας ανακούφισης των συμπτωμάτων. Η μελέτη προσέφερε μια πολυπόθητη θεραπευτική επιλογή και οδήγησε σε ανταπόκριση μέσα σε λίγους μήνες από την ένταξή του στη δοκιμή.

«Ήταν ένα αξιοσημείωτο αποτέλεσμα. Το να βλέπουμε ασθενείς να πετυχαίνουν τόσο βαθιές και διαρκείς ανταποκρίσεις και να φτάνουν σε σημαντικά ορόσημα στη ζωή τους ήταν εξαιρετικά ενθαρρυντικό», σημειώνει ο Μαρκ Γιάρτσοαν (Mark Yarchoan), ένας από τους συγγραφείς της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής Ογκολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Johns Hopkins.

Το FLC είναι μια σπάνια μορφή καρκίνου του ήπατος που επηρεάζει περίπου 500 άτομα ετησίως στις ΗΠΑ, συνήθως υγιείς εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Δεν υπάρχουν εγκεκριμένες από τον FDA τυπικές θεραπείες και η πρόγνωση είναι ιδιαίτερα κακή για όσους δεν μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργική αφαίρεση του όγκου.

Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα μια μεγαλύτερη κλινική δοκιμή.

Αυτό το πλαίσιο έχει σημασία για φαρμακεία, ιατρούς και φαρμακοποιούς, που καλούνται να προσαρμόσουν τη συνταγογράφηση και χορήγηση σύμφωνα με τις νέες οδηγίες.

Ποιες εξαιρέσεις και προϋποθέσεις ισχύουν για επανενεργοποίηση

Η εγκύκλιος αναφέρει πως η επανέναρξη της αποζημίωσης και της συνταγογράφησης των τετραδύναμων εμβολίων θα εξεταστεί μόνον εφόσον εξαντληθούν τα αποθέματα των τριδύναμων (TIV) εμβολίων.

Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ) είχε προηγουμένως ζητήσει την άμεση επιστροφή όλων των αδιάθετων ποσοτήτων του εμβολίου Fluarix‑Tetra είτε στις φαρμακαποθήκες είτε απευθείας στην εταιρεία παραγωγής — και παράλληλα την πλήρη πίστωση των φαρμακείων για τις ποσότητες αυτές, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τους φαρμακοποιούς.

Η προϋπόθεση «εξαντλήσεως των τριδύναμων αποθεμάτων» λειτουργεί ως «διακόπτης» επανενεργοποίησης της χρήσης QIVe, καθιστώντας σαφές ότι η προτεραιότητα του συστήματος εμβολιασμού είναι πλέον στα τριδύναμα εμβόλια (TIV) για τη συγκεκριμένη περίοδο.

Διεθνές υπόβαθρο – Γιατί η μετάβαση στα τριδύναμα εμβόλια;

Η αλλαγή στην ελληνική πολιτική δεν είναι απομονωμένη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) για την περίοδο 2025–2026 συστήνει πλέον τη χρήση τριδύναμων εμβολίων (TIV) για την εποχή γρίπης του βόρειου ημισφαιρίου.
Ειδικότερα, προτείνεται η αφαίρεση από τα εμβόλια του τύπου B/Yamagata — καθώς δεν εντοπίζονται επιδημικές κυκλοφορίες αυτού του υποτύπου εδώ και αρκετά έτη.

Στην ελληνική πρακτική, η εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας (3 Οκτωβρίου 2025) επισημαίνει πως η σύσταση της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών για τα αντιγριπικά εμβόλια 2025-2026 περιλαμβάνει μόνο τριδύναμα σκευάσματα.

Επομένως, η ελληνική πολιτική συνδυάζει το διεθνές επιστημονικό υπόβαθρο με την εφαρμοσμένη δημόσια υγεία — αλλά φέρει και συνέπειες όσον αφορά επαγγελματίες και αποθήκες φαρμάκων.

Οι επιπτώσεις για φαρμακεία και φαρμακοποιούς

Ο ΠΦΣ εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για την καθυστερημένη ενημέρωση των φαρμακοποιών σχετικά με τις αλλαγές στον τύπο των εμβολίων, επισημαίνοντας ότι ο λανθασμένος προγραμματισμός προμηθειών προκάλεσε σημαντική οικονομική και λειτουργική επιβάρυνση σε δεκάδες φαρμακεία.

Στην επιστολή του προς τη φαρμακευτική εταιρεία που εμπορεύεται το Fluarix-Tetra, ο ΠΦΣ αναφέρει πως:

«Όλες οι φαρμακευτικές εταιρείες… εναρμονίστηκαν με τις οδηγίες αυτές, διαθέτοντας τριδύναμα εμβόλια – εκτός της δικής σας εταιρείας, η οποία προχώρησε στη διάθεση τετραδύναμου εμβολίου, μη λαμβάνοντας υπόψη τις επίσημες διεθνείς κατευθύνσεις… Κατά συνέπεια, η ευθύνη για την παρούσα κατάσταση βαρύνει αποκλειστικά την εταιρεία σας».

Αυτό το γεγονός υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρης και σαφούς ενημέρωσης στις εφοδιαστικές αλυσίδες του φαρμακείου και επιπτώσεις στην αποζημίωση, τη διαχείριση αποθεμάτων και τη λειτουργία των φαρμακείων.

Τι πρέπει να γνωρίζουν επαγγελματίες & πολίτες

• Οι επαγγελματίες υγείας (ιατροί, φαρμακοποιοί) οφείλουν να προσαρμόσουν τη συνταγογράφηση και τη διάθεση των αντιγριπικών εμβολίων στην τρέχουσα πολιτική: οι συνταγές για QIVe μετά τις 29 Οκτωβρίου δεν θα αποζημιώνονται.
• Οι φαρμακοποιοί θα πρέπει να ελέγξουν τα αποθέματά τους και να προγραμματίσουν προμηθειές με βασική επιλογή τα τριδύναμα εμβόλια.
• Οι πολίτες που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου (ηλικιωμένοι, ανοσοκατασταλμένοι, άτομα με υποκείμενα νοσήματα) πρέπει να ενημερωθούν ότι το εμβόλιο που θα τους χορηγηθεί είναι —κατά την ισχύουσα σύσταση— τριδύναμο.
• Η επιλογή του τύπου εμβολίου πρέπει να γίνει σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό, ειδικά όταν πρόκειται για άτομα με συγκεκριμένα ιατρικά ιστορικά ή φαρμακευτικές αγωγές.

Καθοριστική η χρονική και λειτουργική σύμπτωση

Η περίοδος 2025-2026 σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταβολή στο πρόγραμμα αντιγριπικού εμβολιασμού της χώρας — με μετάβαση από τα τετραδύναμα στα τριδύναμα εμβόλια, νέα πλαίσια αποζημίωσης και καθοριστικές επιπτώσεις για την εφοδιαστική και λειτουργική διαχείριση.

Η πολιτική αυτή επιβεβαιώνει πως η δημόσια υγεία δεν είναι μόνο θέμα ιατρικών επιλογών, αλλά και συντονισμού, έγκαιρης ενημέρωσης και συμμόρφωσης με διεθνείς κατευθύνσεις. Για το 2025 η αποζημίωση των QIVe κλείνει στις 29 Οκτωβρίου — και η επόμενη φάση απαιτεί άμεση επαγρύπνηση από όλους τους εμπλεκόμενους.

Όπως υπογραμμίζει «στη χώρα μας υπεύθυνος Φορέας για την διαχείριση του νοσήματος είναι το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων».

Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων σημείωσε ότι «η αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων πρέπει να γίνεται αποκλειστικά με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ο ΕΟΦ, κατόπιν ερωτήματος του υπουργού Κώστα Τσιάρα, μας ενημέρωσε εγγράφως ότι σήμερα δεν υφίσταται αδειοδοτημένο εμβόλιο για την ευλογιά των αιγοπροβάτων ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Σύμφωνα με τον ίδιο «επειδή τον πρώτο λόγο πρέπει να έχει η επιστήμη, δημιουργήθηκε Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς, η οποία θα παρακολουθεί καθημερινά τα επιδημιολογικά δεδομένα και θα παρέχει άμεση και τεκμηριωμένη ενημέρωση, καθώς και εισηγήσεις λήψης μέτρων, τις οποίες θα αξιοποιούμε για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της νοσού». Συμπλήρωσε δε ότι «το κρίσιμο τώρα είναι η απαρέγκλιτη τήρηση των απαγορεύσεων μετακινήσεων και των μέτρων βιοασφάλειας, οι αυστηροί έλεγχοι και οι προβλεπόμενες κυρώσεις, ώστε να διακόψουμε τη διασπορά, και να προστατεύσουμε την κτηνοτροφία της χώρας».

Ο έγκαιρος εμβολιασμός, όπως ειπώθηκε, προστατεύει αποτελεσματικά έναντι της σοβαρής νόσησης ή ακόμα και του θανάτου και ειδικά για τα άτομα με αυξημένη ευαλωτότητα. Βεβαίως, καλό είναι οι ασθενείς να συνεννοηθούν προηγουμένως με τον οικογενειακό τους γιατρό.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, ο εμβολιασμός κατά της εποχικής γρίπης συστήνεται ιδιαίτερα για τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, τα βρέφη και παιδιά 6 μηνών έως 5 ετών, τα παιδιά άνω των 5 ετών και τους ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή επιβαρυντικούς παράγοντες, τις εγκυμονούσες, λεχώνες και θηλάζουσες, τα άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, τα παιδιά που λαμβάνουν μακροχρόνια ασπιρίνη, τα άτομα που φροντίζουν βρέφη ή ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα.

Εμβόλιο συστήνεται επίσης και για τον πληθυσμό, που ζει σε κλειστά περιβάλλοντα, για εργαζόμενους στον χώρο της υγείας και σε κέντρα διαμονής προσφύγων, αστέγους, καθώς και όσους έρχονται σε τακτική επαφή με ζώα υψηλού κινδύνου.

Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, διαθέσιμα αντιγριπικά εμβόλια για την περίοδο 2025-2026 περιλαμβάνουν τα Vaxigrip TIV, Influvac, Flucelvax, Efluelda, Fluad και Fluenz, με συγκεκριμένες ενδείξεις ανά ηλικία και κατάσταση υγείας. Η επιλογή του κατάλληλου σκευάσματος γίνεται πάντα με γνώμονα την ασφάλεια του ατόμου, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων και των ατόμων υψηλού κινδύνου.

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι ασφαλής, αποτελεσματικός και μπορεί να χορηγηθεί με το εμβόλιο κατά του COVID-19, αλλά σε διαφορετικά σημεία του σώματος.

Τα συμβατικά αντιγριπικά εμβόλια μπορούν να χορηγηθούν και στα φαρμακεία, χωρίς ιατρική συνταγή, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Κάθε εμβολιασμός καταχωρίζεται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών, εξασφαλίζοντας σωστή παρακολούθηση, ενημέρωση των αρμόδιων φορέων και προστασία της δημόσιας υγείας.

Για περισσότερες πληροφορίες, οι πολίτες μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα του Υπουργείου Υγείας www.moh.gov.gr ή να επικοινωνήσουν με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας.