Μιλώντας στη διαδικτυακή συζήτηση που διοργάνωσαν το Ινστιτούτο Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής και το Κέντρο για Ευρωπαϊκές Σπουδές Martens, με τίτλο «Η απειλή του αναθεωρητισμού: Προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο», ο κ. Δένδιας εξήγησε ότι η διεξαγωγή συνομιλιών σημαίνει ότι προσπαθούμε να βρούμε κανόνες με βάση τους οποίους θα πραγματοποιήσουμε διαπραγματεύσεις. «Γιατί είναι τόσο δύσκολο; Γιατί η Τουρκία δεν αποδέχεται το Διεθνές Δίκαιο ως κοινό κανόνα» προσέθεσε.

Απαντώντας σε ερώτηση αν ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας με την απόσυρση του Όρουτς Ρέις, ο κ. Δένδιας είπε πως δεν το χαρακτηρίζει ένα παράθυρο, επειδή ένα παράθυρο είναι πολύ ευρύ με πολύ φως, αλλά ένα σημάδι, ένα μικρό φως στο τέλος του διαδρόμου που ίσως δείχνει ότι υπάρχει μια ευκαιρία. Σημείωσε πως η Ελλάδα ούσα μια ειρηνική χώρα θα κάνει αυτό που της αναλογεί και ελπίζει ότι η Τουρκία θα κάνει το ίδιο. «Θα συμμετάσχουμε σε αυτή την προσπάθεια και θα επιχειρήσουμε να επανεκκινήσουμε τις διερευνητικές επαφές» ανέφερε χαρακτηριστικά και εξέφρασε την ελπίδα να αποτελέσει μια ευκαιρία, σημειώνοντας ωστόσο πως είναι πολύ νωρίς ακόμα.

Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών σκιαγράφησε αναλυτικά τις τουρκικές προκλητικές και παράνομες ενέργειες της Τουρκίας το τελευταίο διάστημα. Ειδικότερα, έκανε λόγο για τεράστια κλιμάκωση της τουρκικής προκλητικότητας και παράνομης συμπεριφοράς στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και για αναθεωρητισμό εκ μέρους της Τουρκίας.

Αναφερόμενος στη στάση της ΕΕ, ο κ. Δένδιας τόνισε πως θα πρέπει να μείνει στο πλευρό των κρατών-μελών της, όχι μόνο λόγω της ιδιότητας του μέλους, αλλά επειδή διακυβεύεται το κράτος δικαίου και ειδικότερα το διεθνές δίκαιο. Υπογράμμισε επίσης πως η ΕΕ πρέπει να κάνει ξεκάθαρο ότι εάν η Τουρκία συνεχίσει αυτή τη συμπεριφορά, πρέπει να της επιβληθούν κυρώσεις και ειδικότερα στην τουρκική οικονομία. «Αυτό που κάναμε ως ΕΕ είναι ότι έχουμε επιβάλει κυρώσεις όταν ένα κράτος αψηφά το διεθνές δίκαιο. Αυτό θα πρέπει να ισχύει στη Λευκορωσία και αυτό θα πρέπει να ισχύει εάν η Τουρκία πιστεύει ότι θα μπορούσε να ενεργήσει πέρα από το διεθνές δίκαιο και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας» συμπλήρωσε. Αποκρυσταλλώνοντας το μήνυμά του προς την ΕΕ, ο υπουργός Εξωτερικών προέτρεψε ας έχουμε έτοιμες τις κυρώσεις για να μην τις χρησιμοποιήσουμε. Σχετικά με την περίπτωση της Κύπρου, υπογράμμισε πως η παραβίαση συνεχίζεται, τα τουρκικά πλοία, τα ερευνητικά και τα γεωτρητικά διεξάγουν παράνομες έρευνες όχι μόνο στην ΑΟΖ της Κύπρου, αλλά και στις οριοθετημένες ζώνες με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, το Λίβανο, καθώς και μέσα στη θαλάσσια κυριαρχία της Κύπρου. Διαμήνυσε περαιτέρω πως η προσβολή στην Κύπρο εξακολουθεί να υπάρχει και οι κυρώσεις θα πρέπει να επιβληθούν σύμφωνα με το συμφωνημένο και ψηφισμένο πλαίσιο της ΕΕ.

Σε ό,τι αφορά τη χθεσινή συνεδρίαση του συμβουλίου υπουργών Εξωτερικών, ο κ. Δένδιας διαχώρισε πως υπάρχουν οι κυρώσεις κατά της Τουρκίας όσον αφορά τις παραβιάσεις της στην Κύπρο και μια επιλογή κυρώσεων εάν η Τουρκία συνεχίσει τις προκλήσεις έναντι της Ελλάδας. Σημείωσε πως η Κύπρος έχει πετύχει καθαρά στο άτυπο συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, Gymnich, μια συμφωνία ότι οι κυρώσεις στη Λευκορωσία και οι κυρώσεις έναντι προσώπων λόγω της παραβίασης της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου θα πάνε χέρι-χέρι και αυτό που συνέβη χθες στις Βρυξέλλες ήταν ότι η Κύπρος υπενθύμισε αυτή τη συμφωνία. Όσον αφορά την Ελλάδα, είπε πως ζήτησε έναν κατάλογο επιλογών που θα περιγράφονται οι κυρώσεις που η ΕΕ θα λάβει σε περίπτωση που η Τουρκία επιμένει στην παραβίαση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Όπως μεταδίδει η Milliyet, Γερμανία και Γαλλία συμφώνησαν σε συνομιλίες τους να μη χαθεί άλλος χρόνος στη διπλωματική πρωτοβουλία και το Βερολίνο επιδιώκει να γίνουν διερευνητικές επαφές μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αρχικά σε χαμηλό επίπεδο και στη συνέχεια σε υψηλότερο, πριν τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ.

Η Άγκυρα φέρεται να μην αντέδρασε αρνητικά σε μια τέτοια προοπτική, αλλά έστειλε το μήνυμα ότι θα καθίσει στο τραπέζι «για μια δίκαιη λύση χωρίς προκλήσεις και προκαταλήψεις» και χωρίς τη συμμετοχή της Γαλλίας κι ότι αν υπάρξει θετική εξέλιξη στη διαδικασία, θα μπορούσαν να διεξαχθούν οι συνομιλίες στο Βερολίνο, όπως και την προηγούμενη φορά.

Στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 24 – 25 Σεπτεμβρίου θα τεθεί και το θέμα της επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία με αφορμή τις προκλήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου, αναφορικά με το θέμα των πιθανών κυρώσεων, έπαιξε το χαρτί του προσφυγικού σημειώνοντας:

«Δεν περιμένω απόφαση για κυρώσεις, αλλά ίσως υπάρξει. Έχουν γίνει παρόμοιες κινήσεις στο παρελθόν. Εμείς έχουμε αποφασίσει να μην εμποδίσουμε τους μετανάστες να πάνε στην Ευρώπη και η απόφαση αυτή εξακολουθεί να ισχύει».

Έντονη κινητικότητα παρατηρείται και στο τρίγωνο Σουρανή – Χέκερ – Καλίν, καθώς ο διπλωματικός σύμβουλος της κυρίας Μέρκελ έχει αναλάβει ενεργό ρόλο, ώστε να φέρει εκ νέου τις δύο πλευρές σε κατάσταση διαλόγου, χωρίς να έχει προγραμματιστεί, ωστόσο, τουλάχιστον έως αργά χθες βράδυ, κάποια συνάντηση στο συγκεκριμένο τρίγωνο.

Η εν λόγω προοπτική, ήτοι η άμεση, εντός των επομένων 24ωρων επανέναρξη των «παγωμένων» από το 2016 διερευνητικών επαφών δεν βρίσκει αντίθετη την Αθήνα.

«Θα ήταν μία θετική εξέλιξη» σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο που διαδραματίζει κομβικό ρόλο στα ελληνοτουρκικά, και επικαλείται το ethnos.gr υπό τον όρο, ωστόσο, πως η τάση για αποκλιμάκωση, που υιοθετεί προσφάτως η Τουρκία να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά της συνέχειας και της συνέπειας.

Ο πρωθυπουργός στις κοινές του δηλώσεις με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, διαμήνυσε πως η Αθήνα είναι έτοιμη να επαναρχίσουν άμεσα οι διερευνητικές επαφές, εφόσον η γείτονα απέχει προκλητικών και μονομερών ενεργειών σε περιοχές, όπως διευκρίνισε, μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας.

Συγκλίνουσες πληροφορίες, μαρτυρούν το καταρχήν «ναι» της Αθήνας σε μία προοπτική άμεσης επανέναρξης των διερευνητικών επαφών.

Για την ελληνική πλευρά, πάντως και αυτό καθίσταται κατά πληροφορίες ξεκάθαρο σε κάθε ενδιαφερόμενο, το πλαίσιο είναι σαφές: ο ελληνοτουρκικός διάλογος αφορά τη μία και μόνη υφιστάμενη διαφορά, ήτοι την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και υπερκείμενης ΑΟΖ και η επανεκκίνησή του δεν γίνεται από μηδενική βάση, αλλά από το σημείο όπου αποχώρησαν οι Τούρκοι το 2016, σημεία, που είχαν συμφωνηθεί στην άτυπη τριμερή του Βερολίνου ανάμεσα σε Σουρανή, Χέκερ και Καλίν.

Πέραν της γερμανικής διαμεσολάβησης, πάντως, έντονη δραστηριοποίηση εμφανίζει και ο αμερικανικός παράγων, που δεν μοιάζει διατεθειμένος να αφήσει μόνο του το Βερολίνο να καθορίζει τους κανόνες του διπλωματικού παιγνιδιού.

Πέραν της ευθείας παρέμβασης Πομπέο τα προηγούμενα 24ωρα, η αμερικανική ανάμιξη έχει ως πυρήνα του το ΝΑΤΟ, όπου οι εν εξελίξει ελληνοτουρκικές επαφές για τη διαμόρφωση ενός μηχανισμού απεμπλοκής (deconfliction mechanism) βάσει του κειμένου ιδεών του ΓΓ της Συμμαχίας, Γενς Στολτενμπεργκ, και δη πιθανή συμφωνία επ’ αυτού, αντιμετωπίζεται από καλά πληροφορημένες πηγές ως το πρελούδιο της επανεκκίνησης του ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Ο τεχνικός όρος γι αυτό είναι «αποκλιμάκωση».

O Στόλτενμπεργκ τις διαφοροποίησε από τις διπλωματικές προσπάθειες, που συντονίστηκαν από τη γερμανική κυβέρνηση και αποσκοπούσαν στην εξεύρεση λύσης για τη διένεξη αναφορικά με τα θαλάσσια σύνορα και τους φυσικούς πόρους.

Ο Στόλτενμπεργκ είχε μιλήσει τις προηγούμενες μέρες τηλεφωνικά με τον Ερντογάν και τον Μητσοτάκη. Προηγουμένως Έλληνες διπλωμάτες, σύμφωνα με πληροφορίες που δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως, είχαν καταστήσει σαφές ότι η Ελλάδα δεν είναι έτοιμη να ξεκινήσει συνομιλίες για αποκλιμάκωση, όσο η Άγκυρα δεν αποσύρει όλα τα τουρκικά πλοία από τις θαλάσσιες περιοχές που αξιώνει η Αθήνα.

Ο Στόλντενμπεργκ -πάντα κατά την FAZ- προσπαθούσε εντατικά από την προηγούμενη εβδομάδα να επιλύσει τη σύγκρουση. Στο Βερολίνο συναντήθηκε με την καγκελάριο Μέρκελ, η οποία με τη σειρά της συμμετείχε σε διπλωματικές προσπάθειες. Και η Ουάσιγκτον έπαιξε έναν ρόλο. Ο Αμερικανός υπ. Εξωτερικών Μάικ Πομπέο κάλεσε τους δύο συμμάχους του ΝΑΤΟ να «συγκρατηθούν, να μειώσουν την ένταση και να ξεκινήσουν διπλωματικές συνομιλίες».

Η διαμεσολάβηση Στόλτενμπεργκ -σημειώνει η FAZ- διακόπτει την προηγούμενη γραμμή της συμμαχίας. Η σύγκρουση Άγκυρας-Αθήνας πάντοτε θεωρούνταν από το ΝΑΤΟ διμερές ζήτημα. Ωστόσο, αυτή η θεώρηση έφτασε σε οριακό σημείο τον Ιούνιο, όταν γαλλική φρεγάτα υπό νατοϊκή διοίκηση βρέθηκε σχεδόν να αψιμαχεί με δύο τουρκικά πολεμικά πλοία που συνοδεύουν φορτηγό πλοίο, το οποίο θα παρέδιδε όπλα στη Λιβύη. Το Παρίσι ζήτησε έρευνα για το συμβάν στις επιτροπές του ΝΑΤΟ – έτσι η συμμαχία δεν θα μπορούσε πλέον να παραβλέψει το θέμα.»

Η FAZ εστιάζει και στη δήλωση Στόλτενμπεργκ ότι «η συμμαχία είναι μια σημαντική πλατφόρμα διαβούλευσης για όλα τα θέματα που επηρεάζουν την κοινή ασφάλεια». Με τον τρόπο αυτό, παρατηρεί η εφημερίδα, «ξεκινά μια συζήτηση που εδώ και πολύ καιρό είναι ανοιχτή στο ΝΑΤΟ και η οποία ξεκίνησε από τη Γερμανία.

Το Βερολίνο, σε αντίδραση προς τη συνέντευξη Μακρόν, στην οποία είχε αποκαλέσει το ΝΑΤΟ «εγκεφαλικά νεκρό», επέμεινε στην ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου εντός του ΝΑΤΟ. Μια ομάδα εμπειρογνωμόνων υπό την προεδρία του πρώην υπ. Άμυνας της Γερμανίας Tόμας ντε Μεζιέρ πρόκειται να αναπτύξει σχετικές προτάσεις.»

Πηγή: DW

Η «Εστία» επικαλείται παράλληλα διπλή, ταυτόχρονη έρευνα της Κάπα Research, σε Ελλάδα και Τουρκία, από την οποία προκύπτει ότι η πλειοψηφία Ελλήνων και Τούρκων προτιμά το διάλογο από τα όπλα: 52% των Ελλήνων ερωτηθέντων και 57% των Τούρκων προτιμούν την εξάντληση κάθε περιθωρίου πάνω στο τραπέζι του διαλόγου. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 46% των Ελλήνων και το 35% των Τούρκων λένε «ναι» στη χρήση στρατιωτικών μέσων.

Για την Αγία Σοφία, όπως ήταν αναμενόμενο, 86% των Ελλήνων θα ήθελε να παραμείνει μουσείο, ενώ 10% αναγνωρίζει το δικαίωμα στην τουρκική κυβέρνηση να την μετατρέψει σε τζαμί. Στην άλλη πλευρά, όμως, η κοινή γνώμη εμφανίζεται διαιρεμένη: 49% επικροτεί την απόφαση Ερντογάν την ώρα όμως που το 45% δηλώνει πως θα προτιμούσε να παραμείνει μουσείο.

Αναφορικά με τις έρευνες στο Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο, μόλις το 3% των Ελλήνων αναγνωρίζει τουρκικά δικαιώματα, ενώ το 91% πιστεύει ότι οι έρευνες της γειτονικής χώρας παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Αντιστοίχως, 10% των Τούρκων που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνει πως οι τουρκικές έρευνες είναι παράνομες, ενώ το 81% απαντά πως η Άγκυρα έχει δικαιώματα στο Αιγαίο.

Ν. Παπ.