Ο υπουργός Κωστής Χατζηδάκης δηλώνει χαρακτηριστικά «η Ελλάδα έχει μπει σε ένα καινούργιο δρόμο και απόφασή μας είναι να συνεχίσουμε με σοβαρότητα τη δουλειά μας, έτσι ώστε η ελληνική οικονομία το 2024 να ανέβει ακόμα πιο ψηλά!».

Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να νιώθει δικαιωμένη, αφού σε ένα συν δύο κομβικά σημεία κέρδισε αυτό που επιδίωκε.

Το πρώτο έχει να κάνει ότι με βάση τους νέους κανόνες περιορίζεται σημαντικά το ποσοστό ετήσιας μείωσης του χρέους. Με το υπάρχον πλαίσιο κάθε κράτος – μέλος με χρέος που υπερβαίνει το όριο του 60% του ΑΕΠ θα πρέπει να το μειώνει κάθε χρόνο κατά το 1/20 του υπερβάλλοντος ποσού. Αυτό σημαίνει για την Ελλάδα, ότι ενώ σήμερα η ετήσια μείωση του χρέους κινείται στην περιοχή του 4% έως 5%, με βάση τους νέους κανόνες που θα τεθούν σε εφαρμογή από το 2025 η απαίτηση για την μέση ετήσια μείωση του χρέους υποχωρεί στο 1%. Τα τελευταία τρία χρόνια η Ελλάδα μειώνει το λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά περισσότερες από δέκα μονάδες ετησίως.

Παράλληλα τα δύο επιπλέον σημεία της απόφασης που αφορούν την Ελλάδα είναι τα εξής:

• Στην περίπτωση που ένα κράτος – μέλος έχει υψηλότερες επενδύσεις σε άμυνα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ή προβαίνει σε μια σημαντική αύξηση των επενδύσεων του στην άμυνα, εισάγεται η δυνατότητα οι δαπάνες αυτές να μην λαμβάνονται υπόψη για την ένταξη ή μη του κράτους μέλους σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος. Οι επενδύσεις στην άμυνα είναι η μοναδική κατηγορία δαπανών για την οποία εισάγεται ρητά αυτή η πρόνοια.
• Εξασφαλίζεται πως η ενσωμάτωση των τόκων επίσημων δανείων στο δημόσιο χρέος, η οποία είναι προγραμματισμένη για το 2033, δεν θα ληφθεί υπόψη στους υπολογισμούς εξέλιξης του ελληνικού δημοσίου χρέους όσον αφορά την εφαρμογή των νέων δημοσιονομικών κανόνων.

Αναλυτικά η συμφωνία:

1. Ειδική μεταχείριση επενδύσεων στην άμυνα

Οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες προβλέπουν ότι όταν σημειώνεται υπέρβαση των ορίων για το έλλειμμα και το χρέος, θα συνυπολογίζεται κατά πόσο αυτή οφείλεται στην πραγματοποίηση υψηλών δαπανών για επενδύσεις στην άμυνα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εισάγεται η δυνατότητα αν ένα κράτος-μέλος έχει υψηλότερες επενδύσεις σε άμυνα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ή προβαίνει σε μια σημαντική αύξηση των επενδύσεων του στην άμυνα, οι δαπάνες αυτές να μην λαμβάνονται υπόψη για την ένταξη ή μη του κράτους μέλους σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος. Έτσι, οι επενδύσεις στην άμυνα δύνανται για πρώτη φορά να λειτουργούν ως κατηγορία δαπανών που θα εξαιρούνται από τον υπολογισμό του (υπερβολικού) ελλείμματος. Οι επενδύσεις στην άμυνα είναι η μοναδική κατηγορία δαπανών για την οποία εισάγεται ρητά αυτή η πρόνοια.

2. Σταδιακός περιορισμός των ελλειμμάτων και του χρέους

Με τους υφιστάμενους κανόνες κάθε κράτος-μέλος που έχει χρέος άνω του 60% του ΑΕΠ είναι υποχρεωμένο να μειώνει κάθε χρόνο το χρέος του κατά το 1/20 του υπερβάλλοντος ποσού. Στην πράξη αυτό για την Ελλάδα σημαίνει ετήσια μείωση χρέους 4,5%-5% τα επόμενα χρόνια. Με τους νέους κανόνες η απαιτούμενη μείωση χρέους θα υπολογίζεται με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε κράτους μέλους, ενώ ως ελάχιστο όριο για τα κράτη με υψηλό χρέος (>90% του ΑΕΠ) όπως η Ελλάδα τίθεται η ετήσια μέση μείωση του χρέους κατά 1%. Σημειώνεται ότι τα τελευταία τρία χρόνια (2021-2023) η Ελλάδα μειώνει το λόγο χρέος προς ΑΕΠ κατά περισσότερες από δέκα μονάδες ετησίως. Για τα κράτη με χρέος μεταξύ 60% και 90% ο ελάχιστος μέσος απαιτούμενος ρυθμός μείωσης είναι 0,5%. Με την κατάργηση του κανόνα 1/20 οι απαιτήσεις περιορισμού του δημοσίου χρέους τα αμέσως επόμενα χρόνια θα είναι συνεπώς σημαντικά μειωμένες.

Επιπλέον με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες μειώνονται οι ελάχιστες απαιτήσεις για περιορισμό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Ειδικότερα τόσο οι υφιστάμενοι όσο και οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι τα κράτη θα πρέπει κατά κανόνα να θέτουν στόχους για το δημοσιονομικό έλλειμμα οι οποίοι να είναι πιο φιλόδοξοι από το ανώτατο όριο 3% που ορίζει η Συνθήκη. Ο σκοπός τους είναι να διασφαλιστεί ότι ακόμη και σε περιόδους οικονομικής κρίσης, όταν δηλαδή το έλλειμμα θα είναι εκ των πραγμάτων υψηλότερο, τα κράτη μέλη θα κατορθώσουν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Στο υφιστάμενο πλαίσιο, υπάρχουν δύο τέτοια ανώτατα όρια τα οποία στην περίπτωση της Ελλάδας συνεπάγονται μέγιστο έλλειμμα ίσο με 0,5% του ΑΕΠ και 0,7% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Με τους νέους κανόνες, τα παραπάνω όρια καταργούνται και στην θέση τους τίθεται ένα ενιαίο και λιγότερο αυστηρό ανώτατο όριο ελλείμματος, το οποίο προβλέπει ότι το έλλειμμα δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 1,5% του ΑΕΠ.

3. Εθνική ιδιοκτησία και μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός

Με το νέο σύστημα επιστρέφουμε σε μια αρχιτεκτονική λιγότερο οριζόντια η οποία θα βασίζεται σε εξατομικευμένα εθνικά σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής τετραετούς διάρκειας. Τα Σχέδια αυτά θα πρέπει βέβαια να ακολουθούν τους συμφωνημένους κοινούς κανόνες ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκδίδει για κάθε κράτος μια τεχνική πρόταση (“technical trajectory”) εξέλιξης της μεταβλητής που θα αποτελεί το επίκεντρο της δημοσιονομικής προσαρμογής, συγκεκριμένα των καθαρών πρωτογενών δημοσίων δαπανών. Η πρόταση της Επιτροπής θα αποτελεί βάση συζήτησης για την λήψη τελικών αποφάσεων. Κάθε κράτος θα μπορεί να προτείνει και αυτό την δική του πρόταση δημοσιονομικής προσαρμογής λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες που αντιμετωπίζει. Αναγνωρίζεται μάλιστα ρητά ότι η πορεία εξέλιξης των δημοσίων δαπανών θα μπορεί να αποκλίνει από αυτήν που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφόσον αυτό τεκμηριώνεται επαρκώς. Η διαδικασία αυτή είναι ανάλογη με εκείνη της έγκρισης των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που εφαρμόζονται στα πλαίσια του προγράμματος NextGenEU. Έτσι, αυξάνεται σημαντικά η εθνική ιδιοκτησία των σχεδίων δημοσιονομικής προσαρμογής.

Επίσης αναγνωρίζεται η δυνατότητα αναθεώρησης των τετραετών σχεδίων πριν την ολοκλήρωσή τους, είτε σε περίπτωση κυβερνητικής αλλαγής είτε όταν επέλθουν μεταβολές που καθιστούν την εφαρμογή τους αδύνατη. Με αυτόν τον τρόπο αφενός αναγνωρίζεται το δικαίωμα των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων να ενσωματώνουν στα Σχέδια Προσαρμογής τις δικές τους οικονομικές προτεραιότητες, τηρώντας βέβαια το γενικό πλαίσιο των συμφωνημένων κανόνων, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται ότι όταν συμβαίνουν απρόβλεπτά γεγονότα τα κράτη δεν θα είναι δέσμια ανεπίκαιρων σχεδίων.

4. Προστασία φιλοαναπτυξιακών επενδύσεων

Με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες δημιουργείται περισσότερος δημοσιονομικός χώρος για την πραγματοποίηση επενδύσεων που έχουν αναπτυξιακό χαρακτήρα και συμβάλουν στην αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων όπως η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, η ενεργειακή ασφάλεια, η οικονομική ανθεκτικότητα, η κοινωνική συνοχή και η άμυνα. Αυτό δεν σημαίνει πλήρη εξαίρεσή τους από τον υπολογισμό του ελλείμματος και του χρέους. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν άλλωστε εφικτό δεδομένου ότι και αυτές οι δαπάνες από κάπου θα πρέπει τελικά να πληρωθούν. Ωστόσο τα κράτη που δεσμεύονται να πραγματοποιήσουν ένα σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων θα μπορούν να αιτηθούν μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής (έως 7 αντί για 4 έτη) προκειμένου να πετύχουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους.

5. Ρήτρες διαφυγής

Με το νέο πλαίσιο αναγνωρίζεται ρητά η δυνατότητα παρεκκλίσεων από τις προβλέψεις των τετραετών Σχεδίων Προσαρμογής, είτε σε περίπτωση που επέλθει σοβαρή οικονομική ύφεση στη ζώνη του ευρώ ή την ΕΕ («Γενική Ρήτρα»), είτε σε εξαιρετικές περιστάσεις που βρίσκονται εκτός του ελέγχου των εθνικών κυβερνήσεων και έχουν σημαντική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά τους («ειδική ρήτρα»). Η απόφαση θα λαμβάνεται από το Συμβούλιο Υπουργών κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι όσον αφορά τις ειδικές ρήτρες αναγνωρίζεται ότι την πρωτοβουλία για την εκκίνηση της διαδικασίας θα την έχουν τα κράτη μέλη τα οποία θα υποβάλουν σχετικό αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (αποτέλεσε αίτημα της Ελλάδας που έγινε αποδεκτό).

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στο πλαίσιο της σημερινής συμφωνίας ικανοποιήθηκαν οι βασικές προτεραιότητες που είχε θέσει η ελληνική κυβέρνηση, όσον αφορά την ειδική μεταχείριση των αμυντικών δαπανών, την ειδική πρόνοια για τους τόκους του ελληνικού δημοσίου χρέους το 2033, την προστασία των επενδύσεων και την σταδιακή μείωση του δημοσίου χρέους, ώστε να μην υπονομεύεται η ανάπτυξη και η κοινωνική συνοχή. Στη σημερινή συνεδρίαση την Ελλάδα εκπροσώπησε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης. 

Ο κ. Χατζηδάκης δήλωσε: «Μια μακρά ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση ολοκληρώθηκε σήμερα με επιτυχία για την Ελλάδα. Ένα μακροχρόνιο αίτημα διαδοχικών ελληνικών κυβερνήσεων για την εξαίρεση των αμυντικών επενδύσεων από τον υπολογισμό του υπερβολικού ελλείμματος γίνεται για πρώτη φορά αποδεκτό. Παράλληλα, γίνεται ρητή αναφορά με θετικό τρόπο στο ζήτημα που θα προκύψει το 2033 σε σχέση με τον υπολογισμό των τόκων των δανείων του επίσημου τομέα στο ελληνικό δημόσιο χρέος, απαλλάσσοντας έτσι τη χώρα από ένα πονοκέφαλο ως προς τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Στόχος της Ελλάδας σε αυτές τις διαπραγματεύσεις ήταν να εξασφαλιστεί ο μέγιστος δυνατός συνδυασμός των πολιτικών της δημοσιονομικής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο, σταθερή δέσμευσή μας ήταν και παραμένει μια οικονομική πολιτική που αφήνει πίσω την περασμένη δεκαετία αλλά θέτει τις βάσεις για μια ελληνική οικονομία που θα συνεχίσει να εκπλήσσει ευχάριστα συνδυάζοντας τα γερά δημοσιονομικά θεμέλια με την γρήγορη ανάπτυξη της χώρας». 

Οι βασικοί στόχοι του νέου πλαισίου είναι: 

1. Αφενός η εξασφάλιση τις δημοσιονομικής σταθερότητας και βιωσιμότητας του δημοσίου χρέους, και 
2. Αφετέρου, η επίτευξη υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. 

Είναι σημαντικό να τονιστεί πως οι θέσεις και επιδιώξεις της ελληνικής κυβέρνησης έχουν καλυφθεί επαρκώς καθώς, μεταξύ άλλων:

• Πρώτον, ικανοποιείται το πάγιο αίτημα της Ελλάδας για ειδική μεταχείριση των αμυντικών δαπανών. Ειδικότερα προβλέπεται ότι αν ένα κράτος-μέλος έχει υψηλότερες επενδύσεις σε άμυνα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ή προβαίνει σε μια σημαντική αύξηση των επενδύσεων του στην άμυνα, εισάγεται η δυνατότητα οι δαπάνες αυτές  να μην λαμβάνονται υπόψη για την ένταξη ή μη του κράτους μέλους σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος. Οι επενδύσεις στην άμυνα είναι η μοναδική κατηγορία δαπανών για την οποία εισάγεται ρητά αυτή η πρόνοια.
• Δεύτερον, η μείωση του δημοσίου χρέους θα είναι σταδιακή, ώστε να προστατευτεί η δυναμική της ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής οικονομίας. Με τους υφιστάμενους κανόνες κάθε κράτος-μέλος που έχει χρέος άνω του 60% του ΑΕΠ είναι υποχρεωμένο να μειώνει κάθε χρόνο το χρέος του κατά το 1/20 του υπερβάλλοντος ποσού. Στην πράξη αυτό για την Ελλάδα σημαίνει ετήσια μείωση χρέους 4,5%-5% τα επόμενα χρόνια. Με τους νέους κανόνες η απαιτούμενη μείωση χρέους θα υπολογίζεται με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε κράτους μέλους, ενώ ως ελάχιστο όριο για τα κράτη με υψηλό χρέος (>90% του ΑΕΠ) όπως η Ελλάδα τίθεται η ετήσια μέση μείωση του χρέους κατά 1%.
• Τρίτον, εξασφαλίζεται πως η ενσωμάτωση των τόκων επίσημων δανείων στο δημόσιο χρέος, η οποία είναι προγραμματισμένη για το 2033, δεν θα ληφθεί υπόψη στους υπολογισμούς εξέλιξης του ελληνικού δημοσίου χρέους όσον αφορά την εφαρμογή των νέων δημοσιονομικών κανόνων.

• Οι νέοι κανόνες ορίζουν ελάχιστα ποσά μέσης μείωσης του ελλείμματος και του χρέους που πρέπει να τηρεί μια κυβέρνηση, για να ικανοποιήσει τους σκληρούς της ΕΕ, μια ομάδα της οποίας ηγείται  η Γερμανία. Γενικά, οι νέοι κανόνες είναι πιο επιεικείς από το προηγούμενο πλαίσιο, σηματοδοτώντας μια νίκη για τις κυρίως νότιες χώρες με επικεφαλής τη Γαλλία.

Επιπλέον, με το νέο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης συμφωνήθηκαν τα εξής:

1. Οι εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές θα σχεδιάζονται με μεγαλύτερη έμφαση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εθνικών οικονομιών.
2. Προστατεύονται οι επενδύσεις που συμβάλουν στην ανάπτυξη και την προσαρμογή των οικονομιών στις σύγχρονες συνθήκες. 
3. Εισάγονται κοινές δικλείδες ασφαλείας που θα εξασφαλίζουν την δημοσιονομική σταθερότητα, όπως αυτή θα επιδιώκεται από εθνικά σχέδια τετραετούς διάρκειας, με δυνατότητα επέκτασης ως και επτά έτη. 
4. Ενισχύεται η δυνατότητα αντιμετώπισης απρόβλεπτων καταστάσεων, σε ενωσιακό ή εθνικό επίπεδο με την ενεργοποίηση ρητρών διαφυγής.
5. Απλοποιείται και εξορθολογίζεται το σύστημα οικονομικής διακυβέρνησης ώστε να είναι πιο αποτελεσματικό, διαφανές και δίκαιο.

Η συμφωνία θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν γίνει νόμος. Ενώ ορισμένες λεπτομέρειες ενδέχεται να τροποποιηθούν, η ευρεία ώθηση των αλλαγών είναι απίθανο να αλλάξει.

Η συμφωνία δεν θα έχει αντίκτυπο στη δημοσιονομική πολιτική της ΕΕ το 2024, επειδή οι εθνικοί προϋπολογισμοί για το επόμενο έτος έχουν ήδη αποφασιστεί βάσει κατευθυντήριων γραμμών που συμφωνήθηκαν νωρίτερα το 2023. Όμως οι νέοι κανόνες θα καθορίσουν έναν αργό, αλλά σταθερό ρυθμό μείωση του ελλείμματος και του χρέους από το 2025 σε διάστημα τεσσάρων έως επτά ετών, με τη την επιλογή για περισσότερο χρόνο εάν μια χώρα προβεί σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σε τομείς στις προτεραιότητες της ΕΕ.

• Η συμφωνία είναι η τέταρτη μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, σημειώνει το Reuters. Ηταν απαραίτητη επειδή η πανδημία και η ενεργειακή που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσαν αύξηση του δημόσιου χρέους που έκανε τους προηγούμενους κανόνες εξωπραγματικά σκληρούς.

Ενώ οι παλιοί κανόνες απαιτούσαν μια χώρα υψηλού χρέους όπως η Ιταλία, αλλά το χρέος της κάθε χρόνο κατά το 1/20 της υπέρβασης του 60% του ΑΕΠ ή 4% του ΑΕΠ για τη Ρώμη, οι νέοι κανόνες απαιτούν μόνο τουλάχιστον 1% ΑΕΠ ετησίως μείωση του χρέους κατά μέσο όρο.

• Δεδομένου ότι πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ θα πρέπει να εξυγιάνουν τα δημόσια οικονομικά ενώ θα πραγματοποιούν τεράστιες επενδύσεις για να στραφούν από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι νέοι κανόνες δίνουν περισσότερο χρόνο για εξυγίανση σε αντάλλαγμα για τέτοιες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις.

Οι νέοι κανόνες παρέχουν επίσης ειδική μεταχείριση στις αμυντικές δαπάνες, ένα ευαίσθητο θέμα για πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και επικεντρώνονται στις καθαρές δαπάνες και όχι στο διαρθρωτικό ή ονομαστικό έλλειμμα του προϋπολογισμού, καθώς οι καθαρές δαπάνες είναι άμεσα υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης.

Αναλυτικά το νέο πλαίσιο δημοσιονομικών κανόνων προβλέπει τα εξής:

Καταρχάς, οι βασικές προβλέψεις για το δημοσιονομικό έλλειμμα (3% του ΑΕΠ) και το δημόσιο χρέος (60% του ΑΕΠ) παραμένουν αμετάβλητες, ωστόσο επέρχονται σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο παρακολουθείται η τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων από τις εθνικές κυβερνήσεις (το λεγόμενο «προληπτικό σκέλος») αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ενεργοποιείται και θα λειτουργεί  η λεγόμενη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείματος – δηλαδή  η ένταξη σε «καθεστώς επιτήρησης» (το λεγόμενο «διορθωτικό σκέλος»).

Ειδικότερα: 

1) Ειδική μεταχείριση επενδύσεων στην άμυνα 

Κατόπιν αιτήματος αρκετών κρατών μελών, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα κατείχε εξέχουσα θέση, οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες προβλέπουν ότι όταν σημειώνεται υπέρβαση των ορίων για το έλλειμμα και το χρέος, θα συνυπολογίζεται κατά πόσο αυτή οφείλεται στην πραγματοποίηση υψηλών δαπανών για επενδύσεις στην άμυνα.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εισάγεται η δυνατότητα αν ένα κράτος-μέλος έχει υψηλότερες επενδύσεις σε άμυνα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ή προβαίνει σε μια σημαντική αύξηση των επενδύσεων του στην άμυνα, οι δαπάνες αυτές  να μην λαμβάνονται υπόψη για την ένταξη ή μη του κράτους μέλους σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος. Έτσι, οι επενδύσεις στην άμυνα δύνανται για πρώτη φορά να λειτουργούν ως κατηγορία δαπανών που θα εξαιρούνται από τον υπολογισμό του (υπερβολικού) ελλείμματος. Οι επενδύσεις στην άμυνα είναι η μοναδική κατηγορία δαπανών για την οποία εισάγεται ρητά αυτή η πρόνοια. 

2) Σταδιακός περιορισμός των ελλειμμάτων και του χρέους  

Με τους υφιστάμενους κανόνες κάθε κράτος-μέλος που έχει χρέος άνω του 60% του ΑΕΠ είναι υποχρεωμένο να μειώνει κάθε χρόνο το χρέος του κατά το 1/20 του υπερβάλλοντος ποσού. Στην πράξη αυτό για την Ελλάδα σημαίνει ετήσια μείωση χρέους 4,5%-5% τα επόμενα χρόνια. Με τους νέους κανόνες η απαιτούμενη μείωση χρέους θα υπολογίζεται με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε κράτους μέλους, ενώ ως ελάχιστο όριο για τα κράτη με υψηλό χρέος (>90% του ΑΕΠ) όπως η Ελλάδα τίθεται η ετήσια μέση μείωση του χρέους κατά 1%.

Σημειώνεται ότι τα τελευταία τρία χρόνια (2021-2023) η Ελλάδα μειώνει το λόγο χρέος προς ΑΕΠ κατά περισσότερες από δέκα μονάδες ετησίως. Για τα κράτη με χρέος μεταξύ 60% και 90% ο ελάχιστος μέσος απαιτούμενος ρυθμός μείωσης είναι 0,5%. Με την κατάργηση του κανόνα 1/20 οι απαιτήσεις περιορισμού του δημοσίου χρέους τα αμέσως επόμενα χρόνια θα είναι συνεπώς σημαντικά μειωμένες.

Επιπλέον με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες μειώνονται οι ελάχιστες απαιτήσεις για περιορισμό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Ειδικότερα τόσο οι υφιστάμενοι όσο και οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι τα κράτη θα πρέπει κατά κανόνα να θέτουν στόχους για το δημοσιονομικό έλλειμμα οι οποίοι να είναι πιο φιλόδοξοι από το ανώτατο όριο 3% που ορίζει η Συνθήκη.

Ο σκοπός τους είναι να διασφαλιστεί ότι ακόμη και σε περιόδους οικονομικής κρίσης, όταν δηλαδή το έλλειμμα θα είναι εκ των πραγμάτων υψηλότερο, τα κράτη μέλη θα κατορθώσουν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Στο υφιστάμενο πλαίσιο, υπάρχουν δύο τέτοια ανώτατα όρια τα οποία στην περίπτωση της Ελλάδας συνεπάγονται μέγιστο έλλειμμα ίσο με 0,5% του ΑΕΠ και 0,7% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Με τους νέους κανόνες, τα παραπάνω όρια καταργούνται και στην θέση τους τίθεται ένα ενιαίο και λιγότερο αυστηρό ανώτατο όριο ελλείμματος, το οποίο προβλέπει ότι το έλλειμμα δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 1,5% του ΑΕΠ. 

3) Εθνική ιδιοκτησία και μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός 

Με το νέο σύστημα επιστρέφουμε σε μια αρχιτεκτονική λιγότερο οριζόντια η οποία θα βασίζεται σε εξατομικευμένα εθνικά σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής τετραετούς διάρκειας. Τα Σχέδια αυτά θα πρέπει βέβαια να ακολουθούν τους συμφωνημένους κοινούς κανόνες ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή  θα εκδίδει για κάθε κράτος μια τεχνική πρόταση (“technical trajectory”) εξέλιξης της μεταβλητής που θα αποτελεί το επίκεντρο της δημοσιονομικής προσαρμογής, συγκεκριμένα των καθαρών πρωτογενών δημοσίων δαπανών. Η πρόταση της Επιτροπής θα αποτελεί βάση συζήτησης για την λήψη τελικών αποφάσεων.

Κάθε κράτος θα μπορεί να προτείνει και αυτό την δική του πρόταση δημοσιονομικής προσαρμογής λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες που αντιμετωπίζει. Αναγνωρίζεται μάλιστα ρητά ότι η πορεία εξέλιξης των δημοσίων δαπανών θα μπορεί να αποκλίνει από αυτήν που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφόσον αυτό τεκμηριώνεται επαρκώς. Η διαδικασία αυτή είναι ανάλογη με εκείνη της έγκρισης των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που εφαρμόζονται στα πλαίσια του προγράμματος NextGenEU.

Έτσι, αυξάνεται σημαντικά η εθνική ιδιοκτησία των σχεδίων δημοσιονομικής προσαρμογής. 
Επίσης αναγνωρίζεται η δυνατότητα αναθεώρησης των τετραετών σχεδίων πριν την ολοκλήρωσή τους, είτε σε περίπτωση κυβερνητικής αλλαγής είτε όταν επέλθουν μεταβολές που καθιστούν την εφαρμογή τους αδύνατη. Με αυτόν τον τρόπο αφενός αναγνωρίζεται το δικαίωμα των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων να ενσωματώνουν στα Σχέδια Προσαρμογής τις δικές τους οικονομικές προτεραιότητες, τηρώντας βέβαια το γενικό πλαίσιο των συμφωνημένων κανόνων, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται ότι όταν συμβαίνουν απρόβλεπτά γεγονότα τα κράτη δεν θα είναι δέσμια ανεπίκαιρων σχεδίων. 

4) Προστασία φιλοαναπτυξιακών επενδύσεων 

Με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες δημιουργείται περισσότερος  δημοσιονομικός χώρος για την πραγματοποίηση επενδύσεων που έχουν αναπτυξιακό χαρακτήρα και συμβάλουν στην αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων όπως η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, η ενεργειακή ασφάλεια, η οικονομική ανθεκτικότητα, η κοινωνική συνοχή και η άμυνα.

Αυτό δεν σημαίνει πλήρη εξαίρεσή τους από τον υπολογισμό του ελλείμματος και του χρέους. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν άλλωστε εφικτό δεδομένου ότι και αυτές οι δαπάνες από κάπου θα πρέπει τελικά να πληρωθούν. Ωστόσο  τα κράτη που δεσμεύονται να πραγματοποιήσουν ένα σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων θα μπορούν να αιτηθούν μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής (έως 7 αντί για 4 έτη) προκειμένου  να πετύχουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους. 

5) Ρήτρες διαφυγής 

Με το νέο πλαίσιο αναγνωρίζεται ρητά η δυνατότητα παρεκκλίσεων από τις προβλέψεις των τετραετών Σχεδίων Προσαρμογής, είτε σε περίπτωση που επέλθει σοβαρή οικονομική ύφεση στη ζώνη του ευρώ ή την ΕΕ («Γενική Ρήτρα»), είτε σε εξαιρετικές περιστάσεις που βρίσκονται εκτός του ελέγχου των  εθνικών κυβερνήσεων και έχουν σημαντική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά τους («ειδική ρήτρα»).

Η απόφαση θα λαμβάνεται από το Συμβούλιο Υπουργών κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι όσον αφορά τις ειδικές ρήτρες αναγνωρίζεται ότι την πρωτοβουλία για την εκκίνηση της διαδικασίας θα την έχουν τα κράτη μέλη τα οποία θα υποβάλουν σχετικό αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (αποτέλεσε αίτημα της Ελλάδας που έγινε αποδεκτό). 

Η περίοδος της ελαστικότητας λόγω πανδημίας λήγει, παρά την τεραστίων διαστάσεων ενεργειακή κρίση και τον πληθωρισμό, ενώ την ίδια ώρα οι ευρωπαϊκές οικονομίες καλούνται να αντιμετωπίζουν ένα μεγάλο βάρος δαπανών με επιδοματικές πολιτικές. Ήδη χθες Γαλλία και Ιταλία ανακοίνωσαν νέα πακέτα στήριξης των πιο ευάλωτων νοικοκυριών (20 και 14 δισ. αντίστοιχα), ενώ στην Ελλάδα η κυβέρνηση προετοιμάζει το δικό της σχέδιο που θα ανακοινωθεί από τον πρωθυπουργό στην ΔΕΘ και, γι αυτόν τον λόγο, ο υπουργός Οικονομικών δήλωσε πως θα κατατεθεί συμπληρωματικός προϋπολογισμός.

Μιλώντας, χθες, στην ΕΡΤ 1, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι θα αμβλυνθούν οι απόψεις των “σκληρών” του βορρά και ότι τελικά θα επιτευχθεί μια ευρωπαϊκή λύση. Απαιτούνται, όπως ανέφερε ο κ. Σταϊκούρας, γενναίες ευρωπαϊκές λύσεις για την ακρίβεια (με αιχμή τις τιμές του φυσικού αερίου), δηλώνοντας “πιο αισιόδοξος από ό,τι πριν από λίγους μήνες για κοινή ευρωπαϊκή λύση”. Υπενθυμίζεται ότι ήδη κράτη μέλη του Νότου έχουν ζητήσει όχι μόνο αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο είναι δομημένες οι ενεργειακές αγορές αλλά και μια συνολική αναθεώρηση των δημοσιονομικών στόχων του Συμφώνου αλλά και της φιλοσοφίας του.

Η εξέλιξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκαλεί μεγάλη ανησυχία στην Αθήνα και λόγω των πολιτικών εξελίξεων: ένας βαρύς και απρόβλεπτος ενεργειακά χειμώνας, η εκτόξευση του πληθωρισμού και η ακρίβεια, και στο βάθος του ορίζοντα οι εθνικές εκλογές.

Οι γερμανικές πιέσεις

Στον αντίποδα με βάση όσα ανέφερε στην οικονομική Γερμανική εφημερίδα ο Γερμανός υπ. Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ, επικεφαλής του FDP, των Γερμανών Φιλελευθέρων, παραδοσιακών εκφραστών του “σκληρού πυρήνα” του Γερμανικού οικονομικού κατεστημένου, πρέπει και πάλι να προταχθεί η δημοσιονομική πειθαρχία. Βέβαια, πάντα πριν την εκκίνηση της διαπραγμάτευσης και με τα ακροατήρια να είναι πολλαπλά, οι θέσεις απηχούν μια πρώτη τοποθέτηση και οχι μαι τελική θεώρηση, ειδικά πλέον τώρα που το οικονομικό αφήγμα της Γερμανίας δοκιμάζεται.

Πάντως με βάση τη Handelsblatt η κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί η μεταρρύθμιση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θέσεις της γερμανικής κυβέρνησης με τον Φιλελεύθερο υπ. Οικονομικών να τονίζει ότι “η Γερμανία παραμένει υπέρμαχος της πολιτικής δημοσιονομικής σταθερότητας”.

Δημοσιονομική πειθαρχία και σε ευρωπαϊκό επίπεδο μετά από τα δύσκολα χρόνια της πανδημίας και για την οικονομία, ζητά ο Γερμανός υπ. Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ από τους Φιλελευθέρους μέσω συνέντευξής του στην οικονομική εφημερίδα Handelsblatt. Παρουσιάζει έτσι ένα πρώτο σχεδιάγραμμα των βασικών θέσεων της νυν γερμανικής κυβέρνησης για μια μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητα

Όπως σημειώνει στο πρωτοσέλιδό της η οικονομική εφημερίδα, «τo Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης αποτελεί τη βάση για τη συνοχή του ευρώ. Ωστόσο αυτοί οι κανόνες μετρούν ήδη 25 χρόνια και πρέπει να αναθεωρηθούν. Η κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί η μεταρρύθμιση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θέσεις της γερμανικής κυβέρνησης» με τον Φιλελεύθερο υπ. Οικονομικών να τονίζει ότι «η Γερμανία παραμένει υπέρμαχος της πολιτικής δημοσιονομικής σταθερότητας».

Όχι νέα χρέη άνω του 3% του ΑΕΠ ετησίως

«Απαιτείται ένας αξιόπιστος και φιλόδοξος δρόμος για την απομείωση του χρέους» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γερμανός υπουργός σημειώνοντας μάλιστα ότι «επί της αρχής η γερμανική κυβέρνηση είναι σύμφωνη» με τις προτάσεις του.

Σχηματικά λοιπόν σύμφωνα με τον Κρίστιαν Λίντνερ θα πρέπει αρχικά να διατηρηθούν οι ισχύοντες ευρωπαϊκοί κανόνες περί δημόσιου χρέους: Τα κράτη-μέλη λοιπόν δεν θα πρέπει να δημιουργούν νέα χρέη ξεπερνώντας το 3% του ΑΕΠ ετησίως, ενώ το συνολικό ποσοστό δημόσιου χρέους δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 60%.

Όπως παρατηρεί η οικονομική εφημερίδα, μετά και την περίοδο της πανδημίας, το δημόσιο χρέος σε πολλές χώρες εκτοξεύθηκε, με την πλειοψηφία των κρατών-μελών έκτοτε να «παραβιάζουν» τους κανόνες για το χρέος (κανόνες του Μάαστριχτ). «Πολλές χώρες είναι τόσο βαριά χρεωμένες που δεν είναι σαφές πώς θα μπορούσαν να μειώσουν τα επίπεδα του χρέους τους κάτω από το όριο του Μάαστριχτ δηλαδή στο 60% του ΑΕΠ. Το ποσοστό χρέους στην Ελλάδα είναι 185%, στην Ιταλία είναι 150%» παρατηρεί η οικονομική εφημερίδα.

Δεσμευτικοί μεσοπρόθεσμοι στόχοι

Ο Κρίστιαν Λίντνερ ζητά επιπλέον μέσω της Handelsblatt οι λεγόμενοι μεσοπρόθεσμοι στόχοι για το ετήσιο διαρθρωτικό έλλειμα να γίνουν υποχρεωτικοί για τα κράτη-μέλη κάτι που δεν ισχύει μέχρι τώρα. Όπως αναφέρει ο Κρ. Λίντνερ: «Μέχρι στιγμής οι σχετικές αποφάσεις βασίζονταν στη διακριτική ευχέρεια της Κομισιόν (…) Η πρότασή μου αποσκοπεί στο να καταστήσει δεσμευτικούς τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς στόχους».

Σύμφωνα με την πρόταση Λίντνερ «τα κράτη-μέλη δεν θα πρέπει να εμφανίζουν στους προϋπολογισμούς τους διαρθρωτικό έλλειμμα άνω του 0,5% ετησίως ή τουλάχιστον να προσεγγίζουν σταδιακά τον στόχο αυτό». Το διαρθρωτικό έλλειμμα αποτελεί με «εργαλείο» για την κατάστρωση ενός βιώσιμου δημοσιονομικού σχεδιασμού. Όπως και για τη Γερμανία όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση ο Κρίστιαν Λίντνερ υποστηρίζει επίσης την ιδέα σταθερά ισοσκελισμένων προϋπολογισμών μακροπρόθεσμα.

Αναμένονται «σκληρές» διαπραγματεύσεις το φθινόπωρο στην ΕΕ

Επισήμως οι ιδέες Λίντνερ αναμένεται να συζητηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο το φθινόπωρο, ενώ η συζήτησή τους δεν αναμένεται εύκολη. Υπάρχουν ήδη διαφορετικά «στρατόπεδα» εντός της ΕΕ ως προς το ζήτημα της μεταρρύθμισης του Συμφώνου Σταθερότητας, με τη Γερμανία να απορρίπτει την ιδέα χαλάρωσης των ευρωπαϊκών κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Οι διαπραγματεύσεις αναμένονται «σκληρές», σημειώνει η οικονομική εφημερίδα, εφόσον για την όποια πρόταση της Κομισιόν περί μεταρρύθμισης του Συμφώνου απαιτείται συμφωνία και των 27 κρατών-μελών και έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Σύμφωνα με δηλώσεις του Ιταλού Επιτρόπου Οικονομικών Πάολο Τζεντιλόνι θα πρέπει να αναζητηθεί ισορροπία μεταξύ μιας ρεαλιστικής απομείωσης του δημόσιου χρέους αλλά και «των τεράστιων επενδυτικών αναγκών» σε όλες τις χώρες της ΕΕ.

Με πληροφορίες από DW, Handelsblatt

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το έλλειμμα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών παρουσίασε σημαντική επιδείνωση το πρώτο τετράμηνο του έτους, καθώς παρουσίασε αύξηση 70% σε σχέση με το αντίστοιχο τετράμηνο του 2021 και διαμορφώθηκε σε 8,1 δισ. ευρώ.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά κατά κύριο λόγο την εκρηκτική άνοδο στις διεθνείς τιμές των καυσίμων, καθώς οι εισαγωγές καυσίμων της χώρας αυξήθηκαν κατά 97%, στα 7,87 δισ. ευρώ.

Γενικότερα οι εξαγωγές σημείωσαν αύξηση κατά 31,4% σε τρέχουσες τιμές (2,5% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές σημείωσαν αύξηση κατά 45,1% σε τρέχουσες τιμές (20,5% σε σταθερές τιμές). Ειδικότερα, σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές και οι εισαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 22,9% και 30,6% αντίστοιχα (8% και 22% σε σταθερές τιμές).

Η αύξηση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών οφείλεται στη βελτίωση κυρίως του ισοζυγίου ταξιδιωτικών υπηρεσιών, καθώς και των ισοζυγίων μεταφορών και λοιπών υπηρεσιών. Οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 462,7% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 576,7% σε σχέση με το 2021, αντιπροσωπεύοντας το 73% και το 86,6% των αντίστοιχων επιπέδων του 2019. Οι καθαρές εισπράξεις από μεταφορές παρουσίασαν αύξηση κατά 17%.

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων μειώθηκε σε σχέση την ίδια περίοδο του 2021, κυρίως λόγω της μείωσης των καθαρών εισπράξεων από λοιπά πρωτογενή εισοδήματα, ενώ και το ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων κατέγραψε πλεόνασμα, έναντι ελλείμματος, λόγω της αύξησης των καθαρών εισπράξεων στον τομέα της γενικής κυβέρνησης. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά στην βελτίωσης του ισοζυγίου της γενικής κυβέρνησης, προερχόμενης από την εκταμίευση της πρώτης δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Recovery and Resilience Facility – RRF).

Στο Ισοζύγιο Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, οι άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα, κατέγραψαν αύξηση κατά 3,1 δισ. ευρώ. Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η καθαρή αύξηση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται κυρίως στην αύξηση κατά 5,2 δισ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού. Η καθαρή αύξηση και των υποχρεώσεών τους οφείλεται κυρίως στην αύξηση κατά 2,5 δισ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου.

Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων, η μείωση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται στη μείωση κατά 3,9 δισ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε καταθέσεις και repos στο εξωτερικό, που αντισταθμίστηκε μερικώς από τη στατιστική προσαρμογή που συνδέεται με την έκδοση τραπεζογραμματίων (κατά 1,6 δισ. ευρώ). Η αύξηση των υποχρεώσεών τους αντανακλά κυρίως την αύξηση κατά 2,4 δισ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε καταθέσεις και repos στην Ελλάδα.

Το έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 11,522 δις. ευρώ έναντι στόχου για έλλειμμα 11,576 δις. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2021 στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025 και ελλείμματος 13,451 δις. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2020.

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 44,131 δις. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 338 εκατ. ευρώ ή 0,8% έναντι της εκτίμησης για το αντίστοιχο διάστημα που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025. Ωστόσο στη στοχοθεσία του ΜΠΔΣ είχε συμπεριληφθεί η είσπραξη το μήνα Οκτώβριο 2021, δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) ύψους 1,718 δις. ευρώ, η οποία μετατοπίζεται χρονικά το επόμενο έτος. Εξαιρουμένης αυτής, τα καθαρά έσοδα παρουσιάζουν αύξηση κατά 1,380 δις ευρώ ή 3,1% έναντι του στόχου παρά τα μειωμένα έσοδα του ΠΔΕ.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 47,944 δις. ευρώ, μειωμένα κατά 456 εκατ. ευρώ ή 0,9% έναντι του στόχου. Εξαιρουμένου του προαναφερόμενου ποσού από το RRF, τα συνολικά έσοδα παρουσιάζουν αύξηση κατά 1,262 δις. ευρώ, έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 38,642 δις. ευρώ, αυξημένα κατά 1,236 δις ευρώ ή 3,3% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025. Η υπέρβαση αυτή οφείλεται κυρίως στα αυξημένα έσοδα του φόρου εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων που αφορά τις δηλώσεις του φορολογικού έτους 2020 καθώς και στα αυξημένα έσοδα ΦΠΑ που εκτιμάται ότι προήλθαν κυρίως από την αυξημένη τουριστική κίνηση.

Αυτό προκύπτει από τα στοιχεία για την πορεία του κρατικού προϋπολογισμού που δόθηκαν στη δημοσιότητα, σύμφωνα με τα οποία για την περίοδο του Ιανουαρίου- Ιουνίου 2021, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού (Γενική Κυβέρνηση) ύψους 12,221 δισ. ευρώ έναντι στόχου για έλλειμμα 12,950 δισ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2021 στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025 και ελλείμματος 9,232 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2020.

Κατώτατος μισθός: Πόσο διαμορφώνεται μετά τις εξαγγελίες Μητσοτάκη

Αναλυτικότερα:

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 21,971 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 88 εκατ. ευρώ ή 0,4% έναντι της εκτίμησης για το αντίστοιχο διάστημα που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 24,039 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 88 εκατ. ευρώ ή 0,4% έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 20,140 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 81 εκατ. ευρώ ή 0,4% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025.

Ειδικότερα, την περίοδο του Ιανουαρίου -Ιουνίου 2021 αύξηση έναντι του στόχου παρατηρήθηκε στις εξής κύριες κατηγορίες εσόδων:

α) ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών κατά 42 εκατ. ευρώ ή 0,6%,

β) ΕΦΚ καπνικών προϊόντων κατά 10 εκατ. ευρώ ή 1,1%,

γ) Φόροι επί χρηματοοικονομικών και κεφαλαιακών συναλλαγών κατά 26 εκατ. ευρώ ή 11,6%,

δ) Φόροι ταξινόμησης οχημάτων κατά 11 εκατ. ευρώ ή 7,5%,

ε) Λοιποί φόροι επί συγκεκριμένων υπηρεσιών κατά 31 εκατ. ευρώ ή 5,5%,

στ) Λοιποί φόροι επί αγαθών κατά 46 εκατ. ευρώ ή 167,5%,

ζ) Μεταβιβάσεις κατά 38 εκατ. ευρώ ή 1,7%.

Μειωμένα έναντι του στόχου την ίδια περίοδο ήταν τα έσοδα στις κάτωθι βασικές κατηγορίες:

α) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από Φυσικά Πρόσωπα (ΦΠ) κατά 11 εκατ. ευρώ ή 0,3%,

β) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από εταιρίες (ΝΠ) κατά 64 εκατ. ευρώ ή 8,6%,

γ) Λοιποί φόροι εισοδήματος κατά 17 εκατ. ευρώ ή 3,4%,

δ) Λοιπά τρέχοντα έσοδα κατά 21 εκατ. ευρώ ή 1,6%.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 2,068 δισ. ευρώ, σύμφωνα με το στόχο.

Τα έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 2,071 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 17 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Ειδικότερα, τον Ιούνιο 2021 το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 3,697 δισ. ευρώ αυξημένο κατά 52 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον μηνιαίο στόχο. Οι μεταβολές για το μήνα Ιούνιο, ανά κύρια κατηγορία εσόδων, είναι οι ίδιες που παρουσιάζονται ανωτέρω σε σωρευτική βάση εκτός της κατηγορίας «Λοιποί φόροι επί αγαθών» όπου παρατηρήθηκε αύξηση έναντι του μηνιαίου στόχου κατά 10 εκατ. ευρώ.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 4,120 δισ. ευρώ, αυξημένα έναντι του μηνιαίου στόχου κατά 52 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 3,281 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 45 εκατ. ευρώ ή 1,4% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025.

Οι επιστροφές εσόδων του Ιουνίου 2021 ανήλθαν σε 424 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με το στόχο.

Τα έσοδα του ΠΔΕ ανήλθαν σε 389 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 17 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου -Ιουνίου 2021 ανήλθαν στα 34,192 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 641 εκατ. ευρώ ή 1,8% έναντι του στόχου (34,834 δισ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025.

Η υποεκτέλεση του Τακτικού Προϋπολογισμού ύψους 471 εκατ. ευρώ οφείλεται κυρίως στον ετεροχρονισμό των επιχορηγήσεων προς ΟΚΑ ύψους 459 εκατ. ευρώ. Αναμένεται πλήρης απορρόφηση των σχετικών κονδυλίων έως το τέλος του έτους.

Αντίθετα, οι ταμειακές πληρωμές που σχετίζονται με τα εξοπλιστικά προγράμματα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (κατηγορία αποκτήσεων παγίων περιουσιακών στοιχείων), κινήθηκαν αυξητικά σε σχέση με τον αρχικό στόχο κατά 673 εκατ. ευρώ, προς εξυπηρέτηση των σχετικών συμβάσεων.

Το σκέλος του ΠΔΕ κινήθηκε περίπου στα επίπεδα του στόχου, παρουσιάζοντας μια αύξηση κατά 19 εκατ. ευρώ ή 0,5%. Σημειώνεται το γεγονός ότι ξεκίνησαν οι πληρωμές του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι πρώτες πληρωμές ύψους 39 εκατ. ευρώ έλαβαν χώρα για προγράμματα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων.

Η προσωρινή εικόνα των κυριότερων πληρωμών των μέτρων κατά της πανδημίας για την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου, έχει ως εξής:

α) η δαπάνη αποζημίωσης ειδικού σκοπού λόγω της πανδημίας του COVID-19 (μισθωτών) ύψους 1,748 δισ. ευρώ, η οποία πληρώθηκε από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (κατηγορία μεταβιβάσεων),

β) η επιστρεπτέα προκαταβολή ύψους 1,618 δισ. ευρώ από την κατηγορία των μεταβιβάσεων και 1,108 δισ. ευρώ από το ΠΔΕ,

γ) η κρατική αποζημίωση εκμισθωτών ύψους 611 εκατ. ευρώ, λόγω μειωμένων μισθωμάτων που λαμβάνουν,

δ) η επιχορήγηση προς τον ΟΠΕΚΑ ύψους 155 εκατ. ευρώ, για την αποπληρωμή δανείων πληγέντων από την πανδημία,

ε) η ενίσχυση μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων που επλήγησαν από τον COVID-19 στις Περιφέρειες ύψους 333 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ,

στ) η επιδότηση τόκων δανείων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ύψους 84 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ και

ζ) οι δαπάνες σχετικά με το ταμείο εγγυοδοσίας επιχειρήσεων ύψους 220 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου -Ιουνίου 2021 παρουσιάζονται αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020 κατά 5,965 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω των αυξημένων δαπανών για μέτρα κατά της πανδημίας και των αυξημένων πληρωμών εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Σημειώνται ότι στο πρώτο τρίμηνο του 2020, πριν την πανδημία, είχε σημειωθεί πρωτογενές πλεόνασμα 494 εκατ. ευρώ.

Σταϊκούρας: Στα 15 δισ. ευρώ τα μέτρα στήριξης – Από το 2022 δημοσιονομική ισορροπία

Επίσης στο τρίμηνο Ιανουαρίου – Μαρτίου 2021, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού (Γενική Κυβέρνηση) ύψους 5,714 δισ. ευρώ έναντι στόχου για έλλειμμα 6,605 δισ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2021 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021.

Αναλυτικότερα:

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 11,509 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 658 εκατ. ευρώ ή 5,4% έναντι της εκτίμησης για το αντίστοιχο διάστημα που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 12,492 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 722 εκατ. ευρώ ή 5,5% έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 10,509 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 359 εκατ. ευρώ ή 3,3% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021.

Ειδικότερα, την περίοδο του Ιανουαρίου – Μαρτίου 2021 αύξηση έναντι του στόχου παρατηρήθηκε στις εξής κύριες κατηγορίες εσόδων:

α) ΕΦΚ καπνικών προϊόντων κατά 37 εκατ. ευρώ ή 8,7%,

β) Φόροι με μορφή χαρτοσήμου κατά 10 εκατ. ευρώ ή 21,8 %,

γ) Φόροι επί χρηματοοικονομικών και κεφαλαιακών συναλλαγών κατά 30

εκατ. ευρώ ή 34,4%,

δ) Φόροι ταξινόμησης οχημάτων κατά 14 εκατ. ευρώ ή 26,7%,

ε) Λοιποί φόροι επί αγαθών κατά 17 εκατ. ευρώ ή 107,5%,

στ) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από Φυσικά Πρόσωπα (ΦΠ) κατά

66 εκατ. ευρώ ή 2,9%,

ζ) Λοιποί τρέχοντες φόροι κατά 575 εκατ. ευρώ ή 169,6%

εκ των οποίων: Φόροι Οχημάτων κατά 631 εκατ. ευρώ ή 763,6%,

η) Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών κατά 11 εκατ. ευρώ ή 8,6%,

θ) Λοιπά τρέχοντα έσοδα κατά 316 εκατ. ευρώ ή 87,8%

εκ των οποίων: Επιστροφές δαπανών κατά 159 εκατ. ευρώ ή 154,8%.

Μειωμένα έναντι του στόχου την ίδια περίοδο ήταν τα έσοδα στις κάτωθι βασικές κατηγορίες:

α) ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και στα παράγωγα αυτών κατά 54 εκατ. ευρώ

ή 14,0%,

β) ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών κατά 214 εκατ. ευρώ ή 6,0%,

γ) ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων κατά 164 εκατ. ευρώ ή 16,9%,

δ) ΕΦΚ λοιπών προϊόντων κατά 11 εκατ. ευρώ ή 10,9%,

ε) Λοιποί φόροι επί συγκεκριμένων υπηρεσιών κατά 45 εκατ. ευρώ

ή 12,9%,

στ) Φόροι και δασμοί επί εισαγωγών κατά 19 εκατ. ευρώ ή 22,5%,

ζ) Τακτικοί φόροι ακίνητης περιουσίας κατά 73 εκατ. ευρώ ή 12,9%

εκ των οποίων: ΕΝΦΙΑ κατά 66 εκατ. ευρώ ή 12,1%,

η) Λοιποί φόροι επί παραγωγής κατά 435 εκατ. ευρώ ή 82,0%,

θ) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από εταιρίες (ΝΠ) κατά 76 εκατ. ευρώ

ή 12,5%,

ι) Λοιποί φόροι εισοδήματος κατά 24 εκατ. ευρώ ή 8,4%,

ια) Μεταβιβάσεις κατά 390 εκατ. ευρώ ή 25,4%,

ιβ) Πωλήσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά 301 εκατ. ευρώ ή

99,2%.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 983 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 64 εκατ. ευρώ από το στόχο.

Τα έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 1,112 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 303 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Ειδικότερα, τον Μάρτιο 2021 το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 2,975 δισ. ευρώ μειωμένο κατά 938 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον μηνιαίο στόχο. Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τον Μάρτιο 2021 δεν εισπράχτηκαν: (α) ποσό 461 εκατ. ευρώ που αφορά μέρισμα της Τράπεζας της Ελλαδος (κατηγορία «Φόροι»), (β) ποσό 163 εκατ. ευρώ που αφορά έσοδα από ANFAs & SMPs από την Τράπεζα της Ελλάδος (κατηγορία «Μεταβιβάσεις») και (γ) ποσό 303 εκατ. ευρώ που αφορά το προβλεπόμενο αντίτιμο από την αξιοποίηση της έκτασης του πρώην Διεθνούς Αεροδρομίου στο Ελληνικό (κατηγορία «Πωλήσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων»).

Στο σχέδιο προϋπολογισμού 2021 είχε εκτιμηθεί ότι τα παραπάνω έσοδα θα εισπραχθούν τον Μάρτιο 2021.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 3,356 δισ. ευρώ, μειωμένα έναντι του μηνιαίου στόχου κατά 918 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 2,885 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 423 εκατ. ευρώ ή 12,8% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021. Εάν ληφθεί υπόψη ότι η είσπραξη του μερίσματος της Τράπεζας της Ελλάδος μετατοπίζεται χρονικά σε επόμενο μήνα, τα έσοδα από φόρους εμφανίζονται αυξημένα κατά 38 εκατ. ευρώ ή 1,1%.

Οι κυριότερες κατηγορίες εσόδων στις οποίες σημειώθηκε αύξηση έναντι του στόχου τον Μάρτιο 2021, είναι οι κάτωθι:

α) ΕΦΚ καπνικών προϊόντων κατά 42 εκατ. ευρώ,

β) Λοιποί φόροι επί συγκεκριμένων υπηρεσιών κατά 28 εκατ. ευρώ,

γ) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από Φυσικά Πρόσωπα (ΦΠ) κατά 81

εκατ. ευρώ,

δ) Λοιποί φόροι εισοδήματος κατά 50 εκατ. ευρώ,

ε) Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών κατά 13 εκατ. ευρώ.

Αντίθετα, μειωμένες έναντι του στόχου ήταν τον Μάρτιο 2021 κυρίως οι εξής βασικές κατηγορίες εσόδων:

α) ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών κατά 141 εκατ. ευρώ,

β) ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων κατά 36 εκατ. ευρώ,

γ) Λοιποί φόροι επί παραγωγής κατά 461 εκατ. ευρώ,

δ) Λοιποί τρέχοντες φόροι κατά 20 εκατ. ευρώ,

ε) Μεταβιβάσεις κατά 185 εκατ. ευρώ,

στ) Λοιπά τρέχοντα έσοδα κατά 19 εκατ. ευρώ,

ζ) Πωλήσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά 303 εκατ. ευρώ.

Οι επιστροφές εσόδων του Μαρτίου 2021 ανήλθαν σε 381 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 21 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Τα έσοδα του ΠΔΕ ανήλθαν σε 275 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 80 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου – Μαρτίου 2021 ανήλθαν στα 17,222 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 1,549 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Πιο συγκεκριμένα, σημαντικό μέρος των υπό κατανομή πιστώσεων που επρόκειτο να μεταφερθούν στην κατηγορία των μεταβιβάσεων εντός της περιόδου Ιανουαρίου – Μαρτίου, τελικά δεν μεταφέρθηκαν, κυρίως διότι υπήρξε μεταγενέστερη του προϋπολογισμού απόφαση, να εξυπηρετηθεί μερικώς το μέτρο της επιστρεπτέας προκαταβολής και από πόρους του ΠΔΕ.

Οι ταμειακές πληρωμές που σχετίζονται με τα εξοπλιστικά προγράμματα του υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας (κατηγορία αποκτήσεων παγίων περιουσιακών στοιχείων), κινήθηκαν αυξητικά σε σχέση με τον αρχικό στόχο κατά 437 εκατ. ευρώ, προς εξυπηρέτηση των σχετικών συμβάσεων. Ομοίως αυξητικά κινήθηκαν και οι δαπάνες τόκων κατά 216 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον αρχικό στόχο.

Το σκέλος του ΠΔΕ κινήθηκε αντίρροπα σε σχέση με τον τακτικό προϋπολογισμό, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με τον στόχο κατά 1,297 δισ. ευρώ (πληρωμές 2,192 δισ ευρώ έναντι στόχου 895 εκατ. ευρώ), κυρίως λόγω των ανωτέρω αυξημένων πληρωμών του μέτρου της επιστρεπτέας προκαταβολής.

Η προσωρινή εικόνα των κυριότερων πληρωμών των μέτρων κατά της πανδημίας για την περίοδο Ιανουαρίου – Μαρτίου, έχει ως εξής:

α) η δαπάνη αποζημίωσης ειδικού σκοπού λόγω της πανδημίας του COVID-19 (μισθωτών) ύψους 1,014 δισ. ευρώ, η οποία πληρώθηκε από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (κατηγορία μεταβιβάσεων),

β) η επιστρεπτέα προκαταβολή ύψους 672 εκατ. ευρώ από την κατηγορία των μεταβιβάσεων και 1,107 δισ. ευρώ από το ΠΔΕ,

γ) η κρατική αποζημίωση εκμισθωτών ύψους 137 εκατ. ευρώ, λόγω μειωμένων μισθωμάτων που λαμβάνουν,

δ) η επιχορήγηση προς τον ΟΠΕΚΑ ύψους 85 εκατ. ευρώ, για την αποπληρωμή δανείων πληγέντων από την πανδημία και

ε) η επιδότηση τόκων δανείων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ύψους 47 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου – Μαρτίου 2021 παρουσιάζονται αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020 κατά 4,297 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω των προαναφερθέντων μέτρων κατά της πανδημίας και των αυξημένων πληρωμών εξοπλιστικών προγραμμάτων και τόκων.

Το 2019, πριν την υγειονομική καταιγίδα είχε σημειωθεί πρωτογενές πλεόνασμα 5,017 δισ. ευρώ. Ανάσα, πάντως, δίνει η υπέρβαση των εσόδων τον Δεκέμβριο καθώς διευκολύνει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης στους δημοσιονομικούς χειρισμούς για την αντιμετώπιση των οικονομικών παρενεργειών της πανδημίας με μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

Κατάργηση sms στο 13033: Μήνυμα στο e-katanalotis με ελεγχόμενη διάρκεια για αγορές

Σύμφωνα με τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού,την περίοδο του Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2020, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού (Γενική Κυβέρνηση) ύψους 22,806 δισ. ευρώ έναντι επικαιροποιημένου στόχου για έλλειμμα 24,319 δισ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2020 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021.

Αναλυτικότερα:

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 47,364 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 909 εκατ. ευρώ ή 2,0% έναντι της εκτίμησης για το έτος 2020 που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τον μήνα Δεκέμβριο εισπράχθηκε ποσό 644 εκατ. ευρώ που αφορά έσοδα από ANFA’s, που δεν είχαν προβλεφθεί για το 2020 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 53,036 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,221 δισ. ευρώ ή 2,4% έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 43,198 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 418 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021. Ωστόσο σε καθαρή βάση, δηλαδή περιλαμβανομένων των επιστροφών φόρων, η ανωτέρω αύξηση περιορίζεται στο ποσό των 106 εκατ. ευρώ.

Ειδικότερα, την περίοδο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2020 αύξηση έναντι του στόχου παρατηρήθηκε στις εξής κύριες κατηγορίες εσόδων:

α) ΦΠΑ καπνικών προϊόντων κατά 14 εκατ. ευρώ ή 2,3%,

β) ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών κατά 610 εκατ. ευρώ ή 4,9%,

γ) ΕΦΚ καπνικών προϊόντων κατά 30 εκατ. ευρώ ή 1,5%,

δ) Λοιποί φόροι επί συγκεκριμένων υπηρεσιών κατά 18 εκατ. ευρώ ή 1,2%

εκ των οποίων : Φόρος ασφαλίστρων κατά 13 εκατ. ευρώ ή 3,0%,

ε) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από Φυσικά Πρόσωπα (ΦΠ) κατά 367 εκατ. ευρώ ή 3,8%,

στ) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από εταιρίες (ΝΠ) κατά 286 εκατ. ευρώ ή 13,8%,

ζ) Λοιποί φόροι εισοδήματος κατά 13 εκατ. ευρώ ή 1,2%,

η) Μεταβιβάσεις κατά 793 εκατ. ευρώ ή 13,8% ,

θ) Λοιπά τρέχοντα έσοδα κατά 68 εκατ. ευρώ ή 2,5%

εκ των οποίων : Eπιστροφές δαπανών κατά 131 εκατ. ευρώ ή 11,0%.

Μειωμένα έναντι του στόχου την ίδια περίοδο ήταν τα έσοδα στις κάτωθι βασικές κατηγορίες:

α) ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και στα παράγωγα αυτών κατά 121 εκατ. ευρώ ή 7,8%,

β) ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων κατά 56 εκατ. ευρώ ή 1,5%,

γ) Φόροι επί χρηματοοικονομικών και κεφαλαιακών συναλλαγών κατά 18 εκατ. ευρώ ή 4,3%,

δ) Τακτικοί φόροι ακίνητης περιουσίας κατά 69 εκατ. ευρώ ή 2,8.%

εκ των οποίων : ΕΝΦΙΑ κατά 47 εκατ. ευρώ ή 1,9%,

ε) Λοιποί φόροι επί παραγωγής κατά 41 εκατ. ευρώ ή 3,7%,

στ) Λοιποί τρέχοντες φόροι κατά 615 εκατ. ευρώ ή 26,1%

εκ των οποίων : Φόροι Οχημάτων κατά 473 εκατ. ευρώ ή 44,9%,

ζ) Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών κατά 40 εκατ. ευρώ ή 7,3%,

η) Πωλήσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά 17 εκατ. ευρώ ή 69,5%.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 5,672 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 312 εκατ. ευρώ από το στόχο.

Τα έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 5,542 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 76 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Ειδικότερα, τον Δεκέμβριο 2020 το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 5,238 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 103 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον επικαιροποιημένο μηνιαίο στόχο. Επισημαίνεται ότι στις εισπράξεις μεταβιβάσεων μηνός Δεκεμβρίου 2020 περιλαμβάνεται και ποσό ύψους 644 εκατ. ευρώ από ANFAs, που δεν είχε προβλεφθεί για το 2020 στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2021.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 5,846 δισ. ευρώ, αυξημένα έναντι του μηνιαίου στόχου κατά 305 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από φόρους για το μήνα Δεκέμβριο ανήλθαν σε 4,063 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 98 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021, ενώ σε καθαρή βάση είναι μειωμένα κατά 300 εκατ. ευρώ. Η μείωση αυτή είναι αναμενόμενη καθότι η επίπτωση από τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του δεύτερου κύματος της πανδημίας επηρέασε αρνητικά τα έσοδα τοου μηνός Δεκεμβρίου και μετά.

Οι κυριότερες κατηγορίες εσόδων στις οποίες σημειώθηκε αύξηση έναντι του στόχου τον Δεκέμβριο 2020, είναι οι κάτωθι:

α) ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών κατά 237 εκατ. ευρώ,

β) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από Φυσικά Πρόσωπα (ΦΠ) κατά 237 εκατ. ευρώ,

γ) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από εταιρίες (ΝΠ) κατά 141 εκατ. ευρώ,

δ) Λοιποί φόροι εισοδήματος κατά 14 εκατ. ευρώ

ε) Μεταβιβάσεις κατά 451 εκατ. ευρώ,

στ) Λοιπά τρέχοντα έσοδα κατά 31 εκατ. ευρώ εκ των οποίων : Eπιστροφές δαπανών κατά 72 εκατ. ευρώ.

Αντίθετα, μειωμένες έναντι του στόχου ήταν τον Δεκέμβριο 2020 κυρίως οι εξής βασικές κατηγορίες εσόδων:

α) ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και στα παράγωγα αυτών κατά 48 εκατ. ευρώ,

β) ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων κατά 44 εκατ. ευρώ,

γ) Τακτικοί φόροι ακίνητης περιουσίας κατά 72 εκατ. ευρώ,

εκ των οποίων : ΕΝΦΙΑ κατά 59 εκατ. ευρώ,

δ) Λοιποί φόροι επί παραγωγής κατά 23 εκατ. ευρώ,

ε) Λοιποί τρέχοντες φόροι κατά 545 εκατ. ευρώ

εκ των οποίων : Φόροι οχημάτων κατά 471 εκατ. ευρώ, λόγω της χρονικής παράτασης της προθεσμίας πληρωμής των τελών κυκλοφορίας μέχρι τις 26 Φεβρουαρίου 2021,

στ) Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών κατά 59 εκατ. ευρώ,

ζ) Πωλήσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά 19 εκατ. ευρώ.

Οι επιστροφές εσόδων του Δεκεμβρίου 2020 ανήλθαν σε 608 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 202 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Τα έσοδα του ΠΔΕ ανήλθαν σε 692 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 255 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2020 ανήλθαν στα 70,169 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 604 εκατ. ευρώ ή 0,9% έναντι του στόχου κυρίως λόγω του τακτικού προϋπολογισμού.

Το σκέλος του ΠΔΕ κινήθηκε αντίρροπα, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με τον στόχο κατά 226 εκατ. ευρώ, (10,647 δισ. ευρώ έναντι στόχου 10,421 δισ. ευρώ).

Η προσωρινή εικόνα των κυριότερων πληρωμών των μέτρων κατά της πανδημίας, έχει ως εξής:

α) η δαπάνη αποζημίωσης ειδικού σκοπού λόγω της πανδημίας του COVID-19 (μισθωτών και επιστημόνων) ύψους 2,202 δισ. ευρώ, η οποία πληρώθηκε από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (κατηγορία μεταβιβάσεων),

β) η δαπάνη έκτακτης επιχορήγησης προς τον ΕΦΚΑ και τον ΕΟΠΥΥ για την κάλυψη υστέρησης εσόδων από τις μειωμένες ασφαλιστικές εισφορές λόγω της πανδημίας, ύψους 943 και 263 εκατ. ευρώ αντίστοιχα (κατηγορία μεταβιβάσεων),

γ) η επιστρεπτέα προκαταβολή ύψους 4,551 δισ. ευρώ (κατά το μέρος που εκτελείται από τον τακτικό προϋπολογισμό),

δ) οι έκτακτες επιχορηγήσεις προς ΟΤΑ ύψους 145 εκατ. ευρώ αποκλειστικά για μέτρα COVID-19 και

ε) τα μέτρα μέσω του ΠΔΕ όπως η δαπάνη για την αποζημίωση ειδικού σκοπού επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων ύψους 495 εκατ. ευρώ, η επιδότηση τόκων δανείων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ύψους 243 εκατ. ευρώ, η επιστρεπτέα προκαταβολή ύψους 998 εκατ. ευρώ, η δράση ΤΕΠΙΧ ΙΙ ύψους 768 εκατ. ευρώ και η σύσταση ταμείου εγγυοδοσίας επιχειρήσεων λόγω της πανδημίας του COVID-19 ύψους 1,780 δισ. ευρώ.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2020 παρουσιάζονται αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019 κατά 14,904 δισ. ευρώ, με τη μεγαλύτερη αύξηση στο σκέλος των μεταβιβάσεων και του ΠΔΕ, κυρίως λόγω των προαναφερόμενων μέτρων COVID-19.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού τον Δεκέμβριο 2020 ανήλθαν στα 9,791 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται αυξημένες κατά 174 εκατ. ευρώ ή 1,8% έναντι του στόχου.

Επίσης, όπως προκύπτει από τα στοιχεία για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού, την περίοδο του Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2020, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ( γενική κυβέρνηση) ύψους 18,252 δισ. ευρώ έναντι στόχου για έλλειμμα 19,837 δισ ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2020 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021.

Κόβονται τα δωρεάν φάρμακα για 600.000 συνταξιούχους

Αναλυτικότερα:

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 42,126 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 806 εκατ. ευρώ ή 2,0% έναντι της εκτίμησης για το έτος 2020 που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021, γεγονός που οφείλεται στα αυξημένα έσοδα από φόρους λόγω του ότι η επίπτωση από τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του δεύτερου κύματος της υγειονομικής κρίσης δεν ήταν τόσο εμπροσθοβαρής όσο είχε εκτιμηθεί, καθώς και στα αυξημένα έσοδα ΠΔΕ.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 47,190 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 916 εκατ. ευρώ ή 2,0% έναντι του στόχου.

Ειδικότερα, την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2020 αύξηση έναντι του στόχου παρατηρήθηκε στις εξής κύριες κατηγορίες εσόδων:

α) ΦΠΑ καπνικών προϊόντων κατά 11 εκατ. ευρώ ή 2,0%,

β) ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών κατά 373 εκατ. ευρώ ή 3,2%,

γ) ΕΦΚ καπνικών προϊόντων κατά 27 εκατ. ευρώ ή 1,4%,

δ) Λοιποί φόροι επί συγκεκριμένων υπηρεσιών κατά 17 εκατ. ευρώ ή 1,2%,

ε) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από Φυσικά Πρόσωπα (ΦΠ) κατά 130 εκατ. ευρώ ή 1,4%,

στ) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από εταιρίες (ΝΠ) κατά 145 εκατ. ευρώ ή 7,5%,

ζ) Μεταβιβάσεις κατά 342 εκατ. ευρώ ή 7,0% ,

η) Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών κατά 19 εκατ. ευρώ ή 4,3%,

θ) Λοιπά τρέχοντα έσοδα κατά 37 εκατ. ευρώ ή 1,6%

εκ των οποίων : Eπιστροφές δαπανών κατά 59 εκατ. ευρώ ή 5,6%.

Μειωμένα έναντι του στόχου την ίδια περίοδο ήταν τα έσοδα στις κάτωθι βασικές κατηγορίες:

α) ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και στα παράγωγα αυτών κατά 73 εκατ. ευρώ ή 5,3%,

β) ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων κατά 13 εκατ. ευρώ ή 0,4%,

γ) Φόροι επί χρηματοοικονομικών και κεφαλαιακών συναλλαγών κατά 15 εκατ. ευρώ ή 4,3%,

δ) Λοιποί φόροι επί παραγωγής κατά 18 εκατ. ευρώ ή 1,9%,

ε) Λοιποί τρέχοντες φόροι κατά 70 εκατ. ευρώ ή 5,1%.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 5,065 δισ ευρώ, αυξημένες κατά 110 εκατ. ευρώ από το στόχο.

Τα έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 4,850 δισ ευρώ, αυξημένα κατά 331 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Ειδικότερα, τον Νοέμβριο 2020 το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 3,715 δισ ευρώ, αυξημένο κατά 753 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον επικαιροποιημένο μηνιαίο στόχο, γεγονός που οφείλεται στα αυξημένα έσοδα από φόρους καθώς και στα αυξημένα έσοδα ΠΔΕ.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 4,199 δισ ευρώ, αυξημένα έναντι του μηνιαίου στόχου κατά 863 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από φόρους για το μήνα Νοέμβριο ανήλθαν σε 3,609 δισ ευρώ, αυξημένα κατά 533 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2021. Εκτιμάται ότι η επίπτωση από τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του δεύτερου κύματος της πανδημίας θα επηρεάσει αρνητικά τα έσοδα μηνός Δεκεμβρίου και εντεύθεν κι όχι του Νοεμβρίου, όπως είχε αρχικά προβλεφθεί.

Οι κυριότερες κατηγορίες εσόδων στις οποίες σημειώθηκε αύξηση έναντι του στόχου τον Νοέμβριο 2020, είναι οι κάτωθι:

α) ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών κατά 363 εκατ. ευρώ,

β) ΕΦΚ καπνικών προϊόντων κατά 24 εκατ. ευρώ,

γ) Λοιποί φόροι επί συγκεκριμένων υπηρεσιών κατά 16 εκατ. ευρώ,

δ) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από Φυσικά Πρόσωπα (ΦΠ) κατά 165 εκατ. ευρώ,

ε) Φόρος εισοδήματος πληρωτέος από εταιρίες (ΝΠ) κατά 111 εκατ. ευρώ,

στ) Μεταβιβάσεις κατά 311 εκατ. ευρώ,

ζ) Λοιπά τρέχοντα έσοδα κατά 20 εκατ. ευρώ

εκ των οποίων : Eπιστροφές δαπανών κατά 35 εκατ. ευρώ.

Αντίθετα, μειωμένες έναντι του στόχου ήταν τον Νοέμβριο 2020 κυρίως οι εξής βασικές κατηγορίες εσόδων:

α) ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και στα παράγωγα αυτών κατά 40 εκατ. ευρώ,

β) ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων κατά 25 εκατ. ευρώ,

γ) Φόροι επί χρηματοοικονομικών και κεφαλαιακών συναλλαγών κατά 15 εκατ. ευρώ,

δ) Τακτικοί φόροι ακίνητης περιουσίας κατά 28 εκατ. ευρώ

εκ των οποίων : ΕΝΦΙΑ κατά 25 εκατ. ευρώ,

ε) Λοιποί φόροι επί παραγωγής κατά 14 εκατ. ευρώ,

στ) Λοιποί τρέχοντες φόροι κατά 31 εκατ. ευρώ.

Οι επιστροφές εσόδων του Νοεμβρίου 2020 ανήλθαν σε 484 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 110 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Τα έσοδα του ΠΔΕ ανήλθαν σε 413 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 330 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2020 ανήλθαν στα 60,378 δισ ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 779 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, γεγονός που οφείλεται στην απόκλιση του ΠΔΕ ύψους 1.012 εκατ. ευρώ.

Το σκέλος του τακτικού προϋπολογισμού κινήθηκε αντίρροπα, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με τον στόχο κατά 234 εκατ. ευρώ. Η κύρια αιτία αυτής της απόκλισης είναι η υπερεκτέλεση κατά 337 εκατ. ευρώ έναντι των αρχικά προβλεπόμενων κονδυλίων του μέτρου της επιστρεπτέας προκαταβολής, με πληρωμές ύψους 3,905 δισ ευρώ έναντι στόχου ενδεκάμηνου ύψους 3,568 δισ ευρώ (εκτός του σκέλους που εκτελείται από το ΠΔΕ).

Πέραν τούτου, όπως αναφέρει το υπουργείο Οικονομικών, συνεχίζεται η απρόσκοπτη διενέργεια των πληρωμών των μέτρων κατά της πανδημίας, οι κυριότερες των οποίων είναι:

α) η δαπάνη αποζημίωσης ειδικού σκοπού λόγω της πανδημίας του COVID-19 (μισθωτών και επιστημόνων) ύψους περίπου 1.796 εκατ. ευρώ, η οποία πληρώθηκε από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (κατηγορία μεταβιβάσεων),

β) η δαπάνη έκτακτης επιχορήγησης προς τον ΕΦΚΑ και τον ΕΟΠΥΥ για την κάλυψη υστέρησης εσόδων από τις μειωμένες ασφαλιστικές εισφορές λόγω της πανδημίας, ύψους 489 και 263 εκατ. ευρώ αντίστοιχα (κατηγορία μεταβιβάσεων),

γ) τα μέτρα μέσω του ΠΔΕ όπως η δαπάνη για την αποζημίωση ειδικού σκοπού επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων ύψους 494 εκατ. ευρώ, η επιδότηση τόκων δανείων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ύψους 214 εκατ. ευρώ, η επιστρεπτέα προκαταβολή ύψους 997 εκατ. ευρώ, η δράση ΤΕΠΙΧ ΙΙ ύψους 768 εκατ. ευρώ και η σύσταση ταμείου εγγυοδοσίας επιχειρήσεων λόγω της πανδημίας του COVID-19 ύψους 1.780 εκατ. ευρώ.

Η υποεκτέλεση του ΠΔΕ κατά 1,012 δισ. ευρώ στο ενδεκάμηνο οφείλεται σε έργα που δεν σχετίζονται με την πανδημία και εντοπίζεται κυρίως στο εθνικό σκέλος, το οποίο παρουσίασε υποεκτέλεση κατά 801 εκατ. ευρώ.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2020 παρουσιάζονται αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019 κατά 13,870 δισ ευρώ, με τη μεγαλύτερη αύξηση στο σκέλος των μεταβιβάσεων και του ΠΔΕ, κυρίως λόγω των προαναφερόμενων μέτρων COVID-19.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού τον Νοέμβριο 2020 ανήλθαν στα 8,516 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 158 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, κυρίως λόγω της υποεκτέλεσης του ΠΔΕ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος η εξέλιξη αυτή αντανακλά την αύξηση των δαπανών κατά περίπου 10 δισ. ευρώ, στα 54,9 δισ. ευρώ από 45 δισ. ευρώ πέρυσι, ενώ τα έσοδα εμφάνισαν υστέρηση 7 δισ. ευρώ περίπου, καθώς ανήλθαν στα 38 δισ. ευρώ έναντι 45 δισ. ευρώ στο αντίστοιχο περυσινό διάστημα.

Η ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας-ΗΠΑ και οι αμερικανικές επενδύσεις στη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον υπ. Ενέργειας των ΗΠΑ