Οι ελλείψεις στα σούπερ μάρκετ συνδέονται άμεσα με τον αποκλεισμό των φορτηγών στο λιμάνι, καθώς τα οχήματα μεταφοράς εμπορευμάτων δεν μπορούν να αποβιβαστούν από τα πλοία, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η εφοδιαστική αλυσίδα. Ήδη, τα πρώτα σημάδια κρίσης είναι εμφανή στα ράφια.

Τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται στα φρέσκα προϊόντα, κυρίως στα οπωρολαχανικά, όπου καταγράφονται άδεια ράφια ή περιορισμένες ποσότητες. Αντίστοιχα, στον τομέα του κρέατος, παρατηρούνται σημαντικές ελλείψεις, με τα μεγάλα σούπερ μάρκετ να έχουν ξεμείνει από κοτόπουλο, ενώ μειωμένα είναι και τα αποθέματα σε χοιρινό.

Μπλοκάρισμα στο λιμάνι

Οι κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων στο λιμάνι της Μυτιλήνης συνεχίζονται, με βασικό αίτημα την αντιμετώπιση των προβλημάτων που πλήττουν τον κλάδο. Η απαγόρευση φόρτωσης και εκφόρτωσης φορτηγών παραμένει σε ισχύ, χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για τα επόμενα βήματα.

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι το περιστατικό με το πλοίο «Νήσος Σάμος», το οποίο κατέπλευσε κανονικά και αποβίβασε επιβάτες και ΙΧ, ωστόσο τα φορτηγά παρέμειναν στο γκαράζ, χωρίς να ξεφορτωθούν.

«Λουκέτο» στα τυροκομεία

Παράλληλα, σε πλήρες αδιέξοδο βρίσκεται ο κλάδος της τυροκομίας, καθώς τα τυροκομεία του νησιού παραμένουν κλειστά, σύμφωνα με τον Σύλλογο Τυροπαραγωγών. Οι επαγγελματίες χαρακτηρίζουν «απογοητευτική» τη συνάντηση με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, επισημαίνοντας την απουσία συγκεκριμένων δεσμεύσεων.

Η αδυναμία μεταφοράς προϊόντων έχει οδηγήσει σε συσσώρευση γάλακτος, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, απουσιάζουν σαφείς οδηγίες για τη διαχείριση των ποσοτήτων που οδηγούνται προς καταστροφή, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση.

Αύξηση κρουσμάτων

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία του Υπουργείου δείχνουν αύξηση των κρουσμάτων αφθώδους πυρετού, με 43 επιβεβαιωμένες εκτροφές σε σύνολο 54 που έχουν ελεγχθεί το τελευταίο διάστημα. Συνολικά έχουν εξεταστεί 426 εκτροφές και 11.652 ζώα, ενώ από περισσότερα από 21.000 δείγματα προέκυψαν 637 θετικά.

Το ποσοστό θετικών εκτροφών ανέρχεται σε 12,68%, ενώ σε επίπεδο ζώων φτάνει το 5,47%, στοιχείο που εντείνει την ανησυχία για την εξάπλωση της νόσου.

Οι αρχές καλούν τους εμπλεκόμενους να τηρούν αυστηρά τα μέτρα, υπογραμμίζοντας ότι η συμμόρφωση είναι κρίσιμη για τον περιορισμό της επιδημίας.

Το ζήτημα της επάρκειας βρέθηκε στο επίκεντρο από την πρώτη στιγμή της κρίσης, με το αργό να έχει καταγράψει άνοδο περίπου 40% τις τελευταίες εβδομάδες, προσεγγίζοντας πλέον τα 120 δολάρια το βαρέλι.

Οι πρώτες πιέσεις καταγράφηκαν στην Ασία, με χώρες όπως οι Φιλιππίνες να κηρύσσουν ενεργειακή έκτακτη ανάγκη, ενώ η Νότια Κορέα δηλώνει ότι προετοιμάζεται για τα «χειρότερα σενάρια». Ωστόσο, η επίδραση αναμένεται να επεκταθεί και στη Δύση, εφόσον η κρίση παραταθεί.

Όπως επισήμανε ο επικεφαλής της Shell, Wael Sawan, η ενεργειακή πίεση μετακινείται σταδιακά από την Ασία προς την Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι «δεν μπορείς να έχεις εθνική ασφάλεια χωρίς ενεργειακή ασφάλεια».

Ήδη, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις λαμβάνουν μέτρα για την προστασία των καταναλωτών. Η Σλοβενία εισήγαγε δελτίο καυσίμων, η Ισπανία ανακοίνωσε πακέτο στήριξης ύψους 5 δισ. ευρώ, ενώ στην Ελλάδα εφαρμόζονται fuel pass, επιδοτήσεις στην αντλία και πλαφόν στα περιθώρια κέρδους.

Αποθέματα υπό πίεση

Ο επικεφαλής της TotalEnergies, Patrick Pouyanné, περιέγραψε την αγορά ως «αποδιαρθρωμένη», επισημαίνοντας τις έντονες επιπτώσεις στις τιμές καυσίμων και τη δυσαρέσκεια των πολιτών.

Παράλληλα, εταιρείες του κλάδου προειδοποιούν για απώλεια έως και 2-3 εκατ. βαρελιών ημερησίως από την αγορά, με την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα να έχει ουσιαστικά εξαντληθεί.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς ανακοίνωσε σχέδια έκτακτης ανάγκης, αποκλείοντας ωστόσο ένα οριζόντιο πακέτο στήριξης, δίνοντας έμφαση στην ευελιξία των παρεμβάσεων.

Ανησυχία και για το φυσικό αέριο

Πέρα από το πετρέλαιο, αυξάνεται η ανησυχία και για την αγορά φυσικού αερίου, καθώς η Ευρώπη καλείται να αναπληρώσει τα αποθέματά της ενόψει χειμώνα, σε ένα περιβάλλον αυξημένης ζήτησης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τα κράτη-μέλη να κινηθούν άμεσα για την ενίσχυση των αποθεμάτων, υπογραμμίζοντας ότι, αν και δεν υπάρχει άμεση απειλή επάρκειας, οι τιμές αυξάνονται με ταχύ ρυθμό.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν ήδη αυξηθεί πάνω από 70% από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ τα αποθέματα παραμένουν σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα, μόλις στο 28%.

Το συνολικό σκηνικό καταδεικνύει ότι η ενεργειακή κρίση αποκτά πλέον παγκόσμιες διαστάσεις, με τις εξελίξεις να επηρεάζουν άμεσα την οικονομία, την καθημερινότητα των πολιτών και τη γεωπολιτική ισορροπία.

Τα περισσότερα περιστατικά καταγράφηκαν στον Προαστιακό Αθηνών και ειδικότερα στο Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών (ΣΚΑ), έναν από τους βασικότερους κόμβους του δικτύου.

Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις, τον Δεκέμβριο του 2023, συρμός του Προαστιακού παραβίασε κόκκινο σήμα ενώ στην ίδια γραμμή κινούνταν Intercity. Η αποφυγή σύγκρουσης επετεύχθη την τελευταία στιγμή, έπειτα από παρέμβαση σταθμάρχη και χρήση ακαριαίας πέδης.

Η έκθεση επισημαίνει ότι βασικό αίτιο των συμβάντων είναι η απουσία λειτουργικής σηματοδότησης σε μεγάλα τμήματα του δικτύου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το τμήμα ΣΚΑ – Κιάτο, όπου – όπως τονίζεται – το σύστημα ουσιαστικά δεν λειτουργεί εδώ και χρόνια.

Αυτό έχει δημιουργήσει μια επικίνδυνη «κανονικότητα», όπου οι μηχανοδηγοί καλούνται να παραβιάζουν καθημερινά κόκκινα σήματα κατόπιν προφορικών εντολών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις συνθήκες εργασίας των μηχανοδηγών, με συνεχόμενες βάρδιες σε περιβάλλοντα υποβαθμισμένης λειτουργίας, γεγονός που – σύμφωνα με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ – μειώνει την επαγρύπνηση και ενισχύει τον κίνδυνο λαθών.

Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι μηχανοδηγοί δεν αντέδρασαν έγκαιρα, παρά το γεγονός ότι είχαν προειδοποιηθεί από το πορτοκαλί σήμα για επερχόμενο κόκκινο.

Σημαντικό ρόλο στα περιστατικά φαίνεται να διαδραματίζει και η χαμηλής ποιότητας επικοινωνία μεταξύ σταθμαρχών και μηχανοδηγών, η οποία δεν ακολουθεί τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας.

Η απουσία σύγχρονων συστημάτων, όπως το GSM-R, σημαίνει ότι η επικοινωνία γίνεται μέσω ασυρμάτων με παρεμβολές, χωρίς σαφή και αποκλειστική σύνδεση μεταξύ των εμπλεκομένων.

Παρά το πέρασμα του χρόνου από τα Τέμπη, η έκθεση καταδεικνύει ότι κρίσιμες αδυναμίες στο σιδηροδρομικό σύστημα παραμένουν, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και διαδικασιών.

Τα οχτώ περιστατικά

• Το πρώτο από τα οκτώ συμβάντα σημειώθηκε στις 23/12/2023 στο ΣΚΑ, όπου ο Προαστιακός που εκτελούσε το δρομολόγιο 1313 Κιάτο – Πειραιάς και παραβίασε τον ερυθρό φωτόσημο. 
  Στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη ωστόσο κινούνταν η αμαξοστοιχία Intercity 51 που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη – Αθήνα, με 32 λεπτά καθυστέρηση. 
  Τα δύο τρένα μπορεί αρχικά να έρχονταν από διαφορετικές γραμμές αλλά θα έμπαιναν τελικά στη γραμμή καθόδου προς Αθήνα. Η σταθμάρχης έδωσε προτεραιότητα στο Intercity, ωστόσο ο Προαστιακός συνέχιζε κανονικά. 
  Είναι ενδεικτικός ο διάλογος που ακολούθησε και αναφέρεται στην έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ: «Μόλις η σταθμάρχης είδε ότι ο συρμός 1313 συνέχιζε χωρίς να επιβραδύνει, επενέβη άμεσα μέσω Ρ/Τ δίνοντάς την εντολή “ΚΙΑΤΟ να παραμείνει στο ΣΣ ΣΚΑ διότι αναμένεται η αμαξοστοιχία 51”. Επειδή δεν έλαβε απάντηση επενέβη και ο προϊστάμενος του ΣΚΑ καλώντας την αμαξοστοιχία 1313 και λέγοντας “τι κάνετε ρε παιδιά”. Ο μηχανοδηγός τότε απαντά “τι κάνουμε δεν μας κάλεσε κάνεις”. Ο προϊστάμενος ΣΚΑ τον ρώτησε “το κόκκινο δεν το είδατε” και αμέσως η αμαξοστοιχία σταμάτησε κάνοντας χρήση ακαριαίας πέδης».
• Το δεύτερο συμβάν σημειώθηκε στις 18/2/2024 πάλι κοντά στο ΣΚΑ όπου ενεπλάκησαν αμαξοστοιχία του Προαστιακού και εμπορικό τρένο, με το τελευταίο να περνάει κόκκινο φωτόσημο και να εξαναγκάζεται σε παλινδρόμηση της, ώστε να απελευθερωθεί το κύκλωμα γραμμής και να μπορέσει να διέλθει το επιβατικό.
• Στο τρίτο συμβάν στις 9/3/2024 ενεπλάκη η αμαξοστοιχία 2235 του Προαστιακού, η οποία διήνυσε πάνω από 1 χιλιόμετρο μέχρι να σταματήσει.
• Το τέταρτο συμβάν σημειώθηκε στις 15/3/2024 στο σιδηροδρομικό σταθμό Κορωπί, ωστόσο ενεπλάκη συρμός του μετρό που είχε ξεκινήσει από το αεροδρόμιο.
• Το πέμπτο συμβάν έλαβε χώρα στις 20/3/2024 πάλι στο ΣΚΑ, όταν ο συρμός του Προαστιακού 2235 παραβίασε ερυθρό φωτόσημο.
• Το έκτο συμβάν συνέβη στις 22/4/2024 με τον Προαστιακό που εκτελούσε το δρομολόγιο 1553 έπραξε το ίδιο.
• Στο έβδομο συμβάν στις 16/5/2024 κοντά στο ΣΚΑ η αμαξοστοιχία Προαστιακού 1314 παραβίασε επίσης κόκκινο.
• Τέλος, στο όγδοο συμβάν στις 25/5/2024 η αμαξοστοιχία 2243 του Προαστιακού παραβίασε κόκκινο φωτόσημο στον σιδηροδρομικό σταθμό Κάντζας.

Γιατί τα τρένα παραβίασαν τα ερυθρά φωτοσήματα

1. Ελλείψεις σε κρίσιμα συστήματα

Στο πόρισμά του ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ τονίζει ότι «σχεδόν σε όλο το μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής του Προαστιακού ΣΚΑ – Κιάτο εδώ και πολλά χρόνια δεν υπάρχει σηματοδότηση εν λειτουργία», ενώ «από το 2009 έχουν καταγραφεί πολλά επαναλαμβανόμενα προβλήματα στη λειτουργία του συστήματος τα οποία οδήγησαν εν τέλει στην πλήρη διακοπή λειτουργίας του συστήματος σηματοδότησης».

«Επομένως το τμήμα αυτό λειτουργεί για περίπου 15 χρόνια σε κατάστασης υποβαθμισμένης λειτουργίας, όσον αφορά την σηματοδότηση», υπογραμμίζει ο Οργανισμός, σημειώνοντας παράλληλα ότι τοπικά προβλήματα στη σηματοδότηση καταγράφονται και στα άλλα τμήματα του Προαστιακού, δηλαδή στα Πειραιάς – Αεροδρόμιο και Αεροδρόμιο Λιόσια.

«Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι μηχανοδηγοί που δουλεύουν στον Προαστιακό γνωρίζουν ότι θα πρέπει να υπερβούν καθημερινά στην βάρδια τους δεκάδες κόκκινα φωτόσημα, με προφορική εντολή ρυθμιστή κυκλοφορίας», τονίζεται επίσης.

2. Βάρδιες των μηχανοδηγών σε υποβαθμισμένες καταστάσεις 

Ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα στα εν λόγω κρίσιμα περιστατικά είναι ο ανθρώπινος παράγοντας, με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ να καταδεικνύει «τις συνεχόμενες βάρδιες των
μηχανοδηγών σε τέτοιες υποβαθμισμένες καταστάσεις», οι οποίες «δημιουργούν μια εσφαλμένη κανονικότητα στην υπέρβαση κόκκινων/σβηστών φωτοσημάτων και στην αντίστοιχα μειωμένη επαγρύπνησή των μηχανοδηγών».

Το σημαντικό είναι ότι «έως σήμερα το πρόβλημα εξακολουθεί να υφίσταται σε τμήματα του δικτύου στα οποία δεν έχει ολοκληρωθεί η σηματοδότηση (πχ στο τμήμα ΣΚΑ – Κιάτο) και η υπέρβαση ερυθρών φωτοσημάτων είναι σύνηθες φαινόμενο, όπως έχει επισημανθεί άλλωστε από το προσωπικό έλξης».

3. Χαμηλής ποιότητας επικοινωνία μεταξύ σταθμάρχη και μηχανοδηγού

Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ υπογραμμίζει παράλληλα την προβληματική επικοινωνία σταθμαρχών με μηχανοδηγούς, κάτι που αναδεικνύεται μία από τις βασικές αιτίες των συμβάντων. Συγκεκριμένα διαπιστώνονται τα εξής δύο θέματα:

• η χαμηλής ποιότητας επικοινωνία μεταξύ σταθμάρχη και μηχανοδηγού και
• το γεγονός ότι δεν υπάρχει επικοινωνία ένας με έναν όπως θα συνέβαινε για παράδειγμα στην περίπτωση που υπήρχε εν λειτουργία σύστημα επικοινωνίας GSMR.

Σχετικά με το πρώτο θέμα, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι «οι επικοινωνίες δεν ήταν σύμφωνες με την προβλεπόμενη τυποποίηση των ανταλλασσόμενων μηνυμάτων και την μεθοδολογία των επικοινωνιών σχετιζόμενων με την ασφάλεια, όπως αναφέρεται αναλυτικά στα: α) στο Γενικό Κανονισμό Κίνησης (ΓΚΚ), β) Έγγραφο ΟΣΕ “κανονιστικές διατάξεις για την χρήση των Ραδιοτηλεφώνων” και γ) τον Εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/773 της Επιτροπής, σχετικά με την τεχνική προδιαγραφή διαλειτουργικότητας για το υποσύστημα “διεξαγωγή και διαχείριση της κυκλοφορίας” του σιδηροδρομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Επιπλέον, τονίζει ότι «βάσει των ανωτέρω ο σταθμάρχης και ο μηχανοδηγός όφειλε να ακολουθήσει τυποποιημένο μοτίβο μηνυμάτων, να επαναλάβει την εντολή που έλαβε και να ακολουθήσει συγκεκριμένη ορολογία. Αυτά δεν έχουν γίνει σχεδόν σε κανένα τα υπό διερεύνηση συμβάντα, γεγονός που οδήγησε στο να υπάρχουν παρανοήσεις στις προφορικές εντολές των σταθμαρχών που είχαν ως αποτέλεσμα παραβιάσεις των φωτοσημάτων».

4. Σημαντική απουσία τεχνικού μέσου για επικοινωνία

Σχετικά με το δεύτερο θέμα της παραπάνω ενότητας, «σε αρκετά από τα συμβάντα διαπιστώνεται ότι σημαντικό ρόλο έπαιξε η απουσία τεχνικού μέσου για επικοινωνία ένας με έναν μεταξύ του σταθμάρχη και του μηχανοδηγού»

«Ειδικά στο συμβάν της 16/5/2025 είναι η βασική αιτία», υπογραμμίζει ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, επισημαίνοντας: «Από την περίοδο των συμβάντων έως σήμερα ο βασικός τρόπος επικοινωνίας εξακολουθεί να είναι μέσω ασυρμάτου VHF ή TETRA, το οποίο ακούγεται από όλους στην ευρύτερη περιοχή του συμβάντος και συχνά με παράσιτα και βόμβο.

Με την εισαγωγή του GSMR θα επιτευχθεί ψηφιακή καθαρή επικοινωνία η οποία μπορεί να γίνει ένας με έναν ή με περισσότερους δέκτες (ακρόαση σε συγκεκριμένη περιοχή πχ μεταξύ δύο σταθμών), όπως έχει την δυνατότητα να επιλέξει ο καλών.

Απαιτείται προηγουμένως η διενέργεια μιας ολοκληρωμένης αξιολόγησης Κινδύνου από όλους τους εμπλεκόμενους, για το πότε/που θα χρησιμοποιείτε η επικοινωνία ένας με έναν και πότε/που η επικοινωνία με περισσότερους δέκτες. Αυτό δεδομένου ότι σε συμβάντα όπως της 13/9/2024 (μεταξύ Αγ. Ανάργυροι -ΣΣ Αθηνών) η “ανοικτή ακρόαση” αποσόβησε παραλίγον ατύχημα».

5. Προβληματική αντίδραση των μηχανοδηγών

Επιπλέον, στην έκθεση τονίζεται: «Το πρόβλημα παραβιάσεων ερυθρών σηματοδοτών συνδέεται με την διαπιστωμένα προβληματική (μη έγκαιρη) αντίδραση των μηχανοδηγών στις περισσότερες περιπτώσεις, στις οποίες ενώ κατά κανόνα μπορούν να δουν το προειδοποιητικό πορτοκαλί φωτόσημο αναμμένο (προειδοποιητικό ότι το επόμενο φωτόσημο θα είναι κόκκινο), ακολούθως δεν είναι προετοιμασμένοι να σταθμεύσουν προ του επόμενου, κόκκινου, φωτοσήμου».

Η κατάσταση πλήττει ιδιαίτερα μαθητές από ειδικά σχολεία, μουσικά και καλλιτεχνικά, που πολλές φορές μένουν εκτός σχολείου, λόγω της αδυναμίας πρόσβασης. Υπάρχουν αναφορές για παιδιά που ξυπνούν από τις 5 το πρωί και χρησιμοποιούν έως και 4 μέσα μαζικής μεταφοράς για να φτάσουν στο σχολείο τους.

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ενώσεων Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων Αττικής, Φίλιππος Φλουσκούνης, μιλώντας στο ΕΡΤnews επισημαίνει ότι το πρόβλημα επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, καθώς οι ιδιώτες μεταφορείς που αναλαμβάνουν τις μετακινήσεις, συχνά δίνουν προτεραιότητα στον τουρισμό, εγκαταλείποντας ακόμη και εν ενεργεία συμβάσεις με τα σχολεία. «Πιθανόν να μην τους συμφέρει να αφήσουν οι πράκτορες τον τουρισμό και για αυτό να μην έχουν ξεκινήσει ακόμα», τόνισε ενδεικτικά και πρόσθεσε ότι για το λόγο αυτό απαιτούνται κρατικά σχολικά λεωφορεία

Αποτέλεσμα είναι οι γονείς και οι μαθητές να βρίσκονται σε συνεχή αβεβαιότητα, χωρίς σαφή ενημέρωση για το πότε θα ξεκινήσουν τα δρομολόγια.

Η Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας Αττικής, Έρρικα Μπερζεράκου παραδέχεται τις καθυστερήσεις, σημειώνοντας ότι έχουν γίνει τρεις διαγωνιστικές διαδικασίες και διαπραγματεύσεις, χωρίς όμως ακόμη να καλυφθεί το σύνολο των αναγκών. Τονίζει ότι η Περιφέρεια δεν νομοθετεί, αλλά εφαρμόζει το ισχύον νομικό πλαίσιο, διαχειριζόμενη τα κονδύλια του Υπουργείου. Παρόλα αυτά, η αδυναμία να δοθεί συγκεκριμένη ημερομηνία επίλυσης εντείνει την ανησυχία γονιών και μαθητών.

Η ανάγκη για δημόσιο φορέα μεταφοράς μαθητών και αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου κρίνεται πλέον επιτακτική. Χωρίς κεντρικό σχεδιασμό και κρατική ευθύνη, η μεταφορά των μαθητών θα συνεχίσει να εξαρτάται από την κερδοφορία των ιδιωτών, με τα σχολικά κουδούνια να ηχούν χωρίς μαθητές.

Σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος γράφει ο Guardian, εν μέρει λόγω της πίεσης από τους τοπικούς βουλευτές, η κεντροδεξιά κυβέρνηση επιδίωξε να νομιμοποιήσει με το καθεστώς ασύλου περίπου 30.000 μετανάστες. Έχει επίσης υπογράψει μια σειρά διμερών συμφωνιών «για την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού» με τρίτες χώρες, όπως η Αίγυπτος, το Βιετνάμ, το Μπαγκλαντές, η Γεωργία, η Ινδία και η Μολδαβία.

Η κατάσταση προκαλεί ανησυχία στον κλάδο, καθώς μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών σε μια χρονιά όπου οι αφίξεις αναμένονται πολύ υψηλές.

Αναλυτικά το κείμενο:

Στην πρόσοψη της ταβέρνας «Καρυάτιδα» σε μια πλατεία με φοίνικες και φυτά κήπου κάτω από την Ακρόπολη, η πινακίδα τα λέει όλα: «Αναζητείται προσωπικό, σεφ, σερβιτόροι, προσωπικό κουζίνας».

Με αριθμούς ρεκόρ τουριστών που έχουν προγραμματιστεί να επισκεφθούν την Αθήνα αυτό το καλοκαίρι, οι ιδιοκτήτες του εστιατορίου δεν ρισκάρουν.

«Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να βρεις υπαλλήλους», λέει ο Δημήτρης Σταθοκωστόπουλος, που διευθύνει το εστιατόριο με τον αδερφό του. «Ο τουρισμός είναι σίγουρα σε άνοδο, αλλά αυτές τις μέρες οι Έλληνες προτιμούν να κάνουν 9 με 5 δουλειές γραφείου που δεν απαιτούν ώρες τη νύχτα ή το Σαββατοκύριακο».

Στην αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη της σεζόν, η αναζήτηση προσωπικού για να διατηρήσει τη βιομηχανία στη ζωή έχει λάβει μια απροσδόκητη επείγουσα ανάγκη. Η Ελλάδα μπορεί να είναι από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς της Ευρώπης, αλλά οι εργαζόμενοι είναι σε έλλειψη.

Οι ελλείψεις είναι τέτοιες που μόλις εβδομάδες μακριά από την έναρξη της τουριστικής περιόδου, δεν έχουν ακόμη καλυφθεί περίπου 80.000 θέσεις εργασίας στον τομέα των εστιατορίων και των ξενοδοχείων – η ραχοκοκαλιά μιας βιομηχανίας που, στο 25% του ΑΕΠ, είναι η κινητήρια δύναμη της ελληνικής οικονομίας.

Ο Σταθοκωστόπουλος δεν είναι ο μόνος επιχειρηματίας που αγωνίζεται να βρει προσωπικό για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της δημοφιλούς ταβέρνας την πιο πολυσύχναστη εποχή του χρόνου.

Σε εθνικό επίπεδο, οι ξενοδόχοι αγωνίζονται να βρουν διευθυντές ρεσεψιόν, καθαρίστριες, ναυαγοσώστες, προσωπικό πόρτας, σερβιτόρους και μάγειρες. Σε νησιά με μεγάλες κρατήσεις όπως η Κρήτη και η Ρόδος, οι αναφορές για ξενοδόχους που κυνηγούν υπαλλήλους από ανταγωνιστές με υποσχέσεις για καλύτερες αμοιβές και συνθήκες εργασίας έχουν εκτοξευθεί στα ύψη.

«Είναι εν μέρει κληρονομιά της πανδημίας [Covid-19], την οποία έχει νιώσει όλη η Ευρώπη, αλλά στην Ελλάδα το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο», δήλωσε ο Γιώργος Χοτζόγλου, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Επισιτισμού και Τουρισμού (ΠΟΕΕΤ). “Αυτό που βλέπουμε είναι μια άνευ προηγουμένου έλλειψη καταρτισμένων και έμπειρων εργαζομένων, ειδικά στον κλάδο των ξενοδοχείων και των τροφίμων, μετά την έξοδο των εργαζομένων κατά τη διάρκεια του lockdown. Πολλοί δεν επέστρεψαν ποτέ. Ως αποτέλεσμα, εκτιμάται ότι χρειάζονται 80.000 θέσεις εργασίας”.

Για τον Χοτζόγλου φταίει η εποχικότητα του κλάδου. “Μόλις τελειώσει η σεζόν, οι εργαζόμενοι δικαιούνται μόνο τρεις μήνες επίδομα ανεργίας. Όταν υπάρχει κρίση κόστους ζωής, πώς να επιβιώσουν το υπόλοιπο του έτους;”

Ο τουρισμός δεν είναι ο μόνος κλάδος που πλήττεται από τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού. Οι κατασκευές και η γεωργία έχουν επίσης επηρεαστεί από τις ελλείψεις σε μια χώρα που όχι μόνο αντιμετωπίζει δραματική δημογραφική παρακμή αλλά εξακολουθεί να ταράζεται από την έξοδο περισσότερων από 500.000 κυρίως φοιτητών και εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης στο αποκορύφωμα της σχεδόν δεκαετούς οικονομικής κρίσης.

Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, εν μέρει λόγω της πίεσης των βουλευτών, η κεντροδεξιά κυβέρνηση επιδίωξε να νομιμοποιήσει περίπου 30.000 μεταναστών. Έχει επίσης υπογράψει μια σειρά από διμερείς συμφωνίες «για την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού» με τρίτες χώρες, όπως η Αίγυπτος, το Βιετνάμ, το Μπαγκλαντές, η Γεωργία, η Ινδία και η Μολδαβία.

«Μόλις έλαβα μια προσφορά πρόσληψης από μια εταιρεία στο Ντουμπάι που εξετάζω», είπε ο Σταθοκωστόπουλος. “Ένας Μπαγκλαντές εργάζεται στην κουζίνα μας και είναι εξαιρετικός. Είναι άνθρωποι από την Ασία και άλλα μέρη του κόσμου που τώρα κάνουν αίτηση για αυτό το είδος εργασίας.”

Οι αιτούντες άσυλο, που μέχρι πρόσφατα μαραζώνουν σε εγκαταστάσεις προσφύγων, θα αναλάβουν δουλειά στη βόρεια Ελλάδα αργότερα αυτό το μήνα μετά από εκπαίδευση από την Ελληνική Ένωση Ξενοδόχων – ένα πρωτοποριακό βήμα σε μια χώρα όπου η ακτοφυλακή και άλλοι αξιωματούχοι έχουν κατηγορηθεί από ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων για παράνομες απωθήσεις για να κρατήσουν τους μετανάστες μακριά.

Από τότε που ανέλαβε το τιμόνι του υπουργείου Μετανάστευσης τον Μάρτιο, ο Μάκης Βορίδης, πρώην ακροδεξιός φοιτητής ακτιβιστής, έχει ορκιστεί να εκδιώξει «παράνομους μετανάστες», αυστηροποιώντας μια κυβερνητική πολιτική που ακολουθεί μια «σκληρή αλλά δίκαιη» προσέγγιση στη μετανάστευση.

«Είναι αδιανόητο να συζητάμε για έναν αυξανόμενο αριθμό απελάσεων όταν οι στατιστικές δείχνουν ότι στην Ελλάδα θα πρέπει να καλυφθούν 750.000 θέσεις εργασίας μέχρι το 2050», δήλωσε η Σοφία Κουβελάκη, επικεφαλής του Home Project, μιας οργάνωσης που υποστηρίζει τα παιδιά προσφύγων και μεταναστών στην Αθήνα. «Περισσότερα από 1.400 παιδιά έχουν περάσει από τα καταφύγιά μας και εκατοντάδες έχουν κάνει καριέρα όταν τους δίνεται η ευκαιρία σε θέσεις εργασίας συχνά πολύ υψηλής ειδίκευσης».

Σε μια αναζωπυρούμενη οικονομία που είναι επίσης από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες στην Ευρώπη, τα ποσοστά ανεργίας έχουν μειωθεί κατά το ήμισυ, από 18% σε 9%, τα τελευταία έξι χρόνια.

«Πεντακόσιες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας έχουν δημιουργηθεί σε τομείς που κυμαίνονται από τις κατασκευές έως την επιμελητεία, τις λιανικές υπηρεσίες και την υγειονομική περίθαλψη», δήλωσε ο Σπύρος Πρωτοψάλτης, διοικητής της ελληνικής δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης, ΔΥΠΑ. «Η ρητορική γύρω από τις κενές θέσεις εργασίας είναι, νομίζω, λίγο διογκωμένη, αλλά υπάρχουν ακόμα αναξιοποίητες πηγές εργασίας… ξεκινώντας από τις γυναίκες».

Ο χρόνος είναι ουσιαστικός. Μέχρι το 2028, το υπουργείο Τουρισμού της Αθήνας έχει προβλέψει 40 εκατομμύρια επισκέπτες – σχεδόν τέσσερις φορές τον πληθυσμό της χώρας – ως αποτέλεσμα των αυξημένων αφίξεων κυρίως από τις αναδυόμενες αγορές της Ινδίας και της Κίνας. Η τουριστική περίοδος επιμηκύνεται επίσης καθώς οι ταξιδιωτικές συνήθειες αλλάζουν με την κλιματική αλλαγή.

Η Ελλάδα έχει αρχίσει να “στρατολογεί” ενεργά στο εξωτερικό, διοργανώνοντας ημερήσιες εκθέσεις εργασίας στη Γερμανία, την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Εκτός από τους ξένους, η ελπίδα είναι να επιστρέψουν και οι Έλληνες που έφυγαν την περίοδο της οικονομικής κρίσης, είπε ο Πρωτοψάλτης.

«Λέμε στους ανθρώπους: ‘γύρνα πίσω’», είπε. «Η ελληνική οικονομία δεν είναι αυτό που θυμάστε. Τα πάει πολύ καλά».

Πηγή: theguardian

Βασικά ευρήματα της έρευνας

Οικονομική επιβάρυνση: Το 78% των ερωτηθέντων με αναπηρία ή χρόνιες παθήσεις δηλώνει ότι έχει περιορίσει βασικές δαπάνες διαβίωσης, όπως τα τρόφιμα, για να καλύψει ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης.
Ελλείψεις σε φροντίδα: Το 43% στερείται αναγκαία οδοντιατρική φροντίδα, το 40% αδυνατεί να πραγματοποιήσει διαγνωστικές εξετάσεις, ενώ το 39,5% δεν είχε πρόσβαση σε απαραίτητες ιατρικές υπηρεσίες τα τελευταία δύο χρόνια.
Προβλήματα προσβασιμότητας:
Το 50% των ατόμων με εγκεφαλική παράλυση ή νευρομυϊκές παθήσεις αναφέρει εμπόδια πρόσβασης στις δομές υγείας.
Το 40% των ατόμων με νοητική αναπηρία δεν έχει ενταχθεί στον θεσμό του προσωπικού γιατρού, ενώ το 30% δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ ηλεκτρονική συνταγογράφηση.
Το 17,7% των ατόμων με ψυχικές δυσκολίες ή αναπηρίες είναι ανασφάλιστα, ενώ το 23,4% δηλώνει ψυχική αναπηρία.

Ειδικά προβλήματα για άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη

Έλλειψη αναλωσίμων: Το 34% έχει στερηθεί φάρμακα ή φαρμακευτικά σκευάσματα, το 33% υπηρεσίες αποκατάστασης, και το 30% υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Ειδικά τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη αναφέρουν υψηλά ποσοστά έλλειψης αναλώσιμων, όπως ταινίες και αισθητήρες, λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας εξειδικευμένων γιατρών στις δημόσιες δομές.
Νομοθετικοί αποκλεισμοί: Η αλλαγή του ΕΚΠΥ (ΦΕΚ89 Β’/16-01-2023) αποκλείει τη συνταγογράφηση βασικών αναλωσίμων, αναγκάζοντας τους πάσχοντες να τα αγοράζουν ιδιωτικά ή να στερούνται απαραίτητα υλικά.

Συμπεράσματα και Προτάσεις

Ο πρόεδρος της ΕΣΑμεΑ, Ιωάννης Βαρδακαστάνης, τόνισε ότι τα αποτελέσματα της έρευνας θα αποτελέσουν βασικό εργαλείο για τον σχεδιασμό πολιτικών υπέρ των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, υπό το πρίσμα της αρχής «Τίποτα χωρίς εμάς».

Παρόμοια ευρήματα αναδείχθηκαν και από τη 2η Πανελλαδική Μελέτη της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, που επισημαίνει καθυστερήσεις στα ραντεβού με εξειδικευμένους γιατρούς και αυξανόμενες ελλείψεις σε αναλώσιμα προϊόντα.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το πρόβλημα άρχισε να εντοπίζεται από την πρώτη ημέρα κατά την οποία άνοιξαν τις πύλες τους εφέτος οι σχολικές μονάδες. Με το νόμο που προβλέπει την κατάργηση των σχολικών επιτροπών σε δήμους που έχουν από 100 σχολεία και κάτω, η διαχείριση των δαπανών πέρασαν κατευθείαν στις οικονομικές δημοτικές υπηρεσίες, γεγονός που προκάλεσε βραχυκύκλωμα. Πολλοί δήμοι δεν προετοιμάστηκαν έγκαιρα με συνέπεια οι διευθυντές των σχολικών μονάδων να τρέχουν και να μην φτάνουν.

Και όμως, αυτοδιοικητική πηγή με μεγάλη εμπερία τόνισε στο Libre ότι η μετάβαση ήταν σχετικά απλή. “Ισως κάποιοι δήμοι να έπρεπε να τροποποιήσουν τους προϋπολογισμούς τους έτσι ώστε να εντάξουν κάποιες εξειδικευμένες δαπάνες τις οποίες τα προηγούμενα χρόνια δεν έκαναν. Αλλά από εκεί και πέρα η διαδικασία ήταν γνωστή. Για κάθε έσοδο και κάθε έξοδο υπάρχει συγκεκριμένος κωδικός και οι πληρωμές γίνονται μέσω αυτών”.

• Είναι σαφές ότι οι δήμοι θα έπρεπε παράλληλα να προχωρήσουν έγκαιρα, από το καλοκαίρι κιόλας, στη διενέργεια διαγωνισμών για την αγορά αναλώσιμων στα οποία θα συμπεριλαμβάνονταν και τα σχετικά σχολικά. Ελάχιστοι όμως έκαναν αυτό το βήμα. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα δήμου στα νότια προάστια της Αθήνας ο οποίος εδέησε να προχωρήσει στο σχετικό διαγωνισμό πριν από λίγες ημέρες, μήνα Νοέμβριο δηλαδή.

Επίσης, προκαλεί απορία το ότι οι δήμοι, ενώ συνήθως προχωρούν σε απευθείας αναθέσεις για… ψύλλου πήδημα (εκμεταλλευόμενοι και το γεγονός ότι το όριο της δαπάνης έχει ανέβει στα 60.000 ευρώ), εν προκειμένω δεν άσκησαν αυτό τους το δικαίωμα έτσι ώστε να εφοδιαστούν γρήγορα με αναλώσιμα οι σχολικές μονάδες τους.

Η αβελτηρία των δήμων βέβαια είναι μία όψη του νομίσματος. Η άλλη έχει να κάνει με τις ευθύνες του κράτους. Αλλωστε χρήματα από το κεντρικό προϋπολογισμό “φεύγουν” για τους δήμους και τις ανάγκες των σχολείων (υπάρχουν, επίσης, και κονδύλια που πάνε κατευθείαν στις σχολικές μονάδες). Ο νόμος για την κατάργηση των σχολικών επιτροπών στους περισσότερους δήμους ίσχυσε διότι τα προηγούμενα χρόνια διαπιστώθηκαν φαινόμενα αδιαφάνειας στη διαχείριση του δημοσίου χρήματος. Η κεντρική διοίκηση ήταν ενήμερη γι’ αυτό καθώς οι ελεγκτικοί της μηχανισμοί είχαν εντοπίσει ουκ ολίγες προβληματικές περιπτώσεις.

• Ωστόσο, η αλλαγή του νόμου δεν συνοδεύτηκε από μία, στοιχειώδη έστω, αύξηση της χρηματοδότησης. Την ίδια ώρα που η ακρίβεια κυριαρχεί και καλπάζει, οι διευθυντές των σχολείων καλούνται να βρουν όσο το δυνατόν πιο συμφέρουσες λύσεις με τα χρήματα που έπαιρναν πέρυσι κα πρόπερσι. Γι’ αυτό άλλωστε είναι συχνό το φαινόμενο διευθυντές να δαπανούν χρήματα από την τσέπη τους (!) για τις ανάγκες των σχολείων τους όσο και αν αυτό ακούγεται παράδοξο.

Εκπαιδευτικής πηγές σημειώνουν ότι για να υπάρξει βελτίωση, οι επικεφαλής των σχολικών μονάδων θα πρέπει να ενημερώνονται επαρκώς και αναλυτικά από τους δήμους για τον νέο τρόπο διαχείρισης των κονδυλίων από τις οικονομικές υπηρεσίες έτσι ώστε να μην υπάρχουν ασάφειες. Παράλληλα θα πρέπει να διαθέτουν και τη μίνιμουμ ελευθερία για να αποφεύγεται η γραφειοκρατία και οι καθυστερήσεις. Το κυριότερο: Οι δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης για τις ανάγκες των σχολείων (μιλάμε για τις καθημερινές ανάγκες λειτουργίας, για τα πολύ βασικά δηλαδή) θα πρέπει να αυξηθούν τουλάχιστον στο ύψος του πληθωρισμού. Το γιατί δεν χρειάζεται απάντηση…

• Στο ίδιο μήκος κύματος κυμάνθηκε η σχετική ανακοίνωση της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ενωσης Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στον ιστότοπο alfavita.gr

Aυτή έχει ως εξής: “Το Διοικητικό Συμβούλιο της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με αφορμή τη δυσλειτουργική, συγκεχυμένη και  προβληματική κατάσταση που επικρατεί στις σχολικές μονάδες μετά την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών σε Δήμους με κάτω από 100 σχολικές μονάδες, η οποία τις έχει οδηγήσει σε οικονομική ασφυξία και αδυναμία λειτουργίας τους ακόμα και για τα στοιχειώδη ζητήματα καθημερινότητας,απευθύνει έκκληση προς τις πολιτικές ηγεσίες των Υπουργείων Εσωτερικών και Παιδείας:

Να παρέμβουν  άμεσα ώστε να καθοριστεί ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο χρηματοδότησης και προμήθειας των σχολικών μονάδων με όλα τα απαραίτητα για τη λειτουργία τους υλικά.

Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να είναι ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ, να χαρακτηρίζεται από πλήρη ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ, να είναι δεσμευτικό για όλους τους Δήμους της χώρας και να διασφαλίζει ότι θα καλύπτεται έγκαιρα το σύνολο των αναγκών των σχολικών μονάδων.

Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αυξηθεί η κρατική χρηματοδότηση για τις σχολικές μονάδες, η οποία παραμένει παγωμένη εδώ και χρόνια, τη στιγμή που όλα τα κόστη που σχετίζονται με την καθημερινή λειτουργία τους έχουν ακριβύνει σημαντικά”.

Είναι ενδεικτικό ότι ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) ξεκίνησε πρόσφατα πρωτοβουλία για σύσταση ψηφιακής πλατφόρμας μέσω της οποίας θα μπορούν να έρχονται στη χώρα εργαζόμενοι από τρίτες χώρες προκειμένου να καλυφθούν κενά στην ελληνική βιομηχανία, η οποία αναμένεται να λειτουργήσει το επόμενο διάστημα.

Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του ΣΒΕ Λουκία Σαράντη: “Όσον αφορά την προσέλκυση εργαζομένων από τρίτες χώρες, ο ΣΒΕ σχεδιάζει προσεκτικά -από κοινού με άλλους φορείς- μία καινοτόμα πλατφόρμα, αντίστοιχη του μοντέλου που έχει αναπτυχθεί για τους εργάτες γης. Πρόκειται για έναν ψηφιακό μηχανισμό που θα λειτουργεί ως σημείο «συνάντησης» της προσφοράς με τη ζήτηση και θα διασφαλίζει τη νομιμότητα όλων των διαδικασιών”.

“Αυτή τη στιγμή”, προσθέτει, “η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού είναι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική βιομηχανία. Ιδίως στις περιοχές της περιφέρειας, εξαιτίας του δημογραφικού. Τα κενά δεν εντοπίζονται σε μερικές μόνο ειδικότητες, αλλά σε όλο το εύρος θέσεων και ειδικοτήτων. Δυστυχώς, πουθενά η ζήτηση δεν υπερκαλύπτεται από την προσφορά. Αν πρέπει να ξεχωρίσουμε ορισμένους τομείς, στους οποίους παρατηρείται μεγαλύτερη έλλειψη, αυτοί σίγουρα είναι ο τομέας της πληροφορικής και κατ’ επέκταση ειδικότητες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) και τα στελέχη σε γραμμές παραγωγής. Να σημειώσω εδώ, ότι παρόλο που ακούγεται πως η AI θα μειώσει συνολικά τις θέσεις εργασίας, σύμφωνα με μελέτες, θα υπάρξει αύξηση των εξειδικευμένων θέσεων εργασίας στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας.

Σύμφωνα με μελέτη του ΣΕΒ και της ΕΥ για τη βιομηχανία που πραγματοποιήθηκε εφέτος (https://www.sev.org.gr/wp-content/uploads/2024/04/Manufacturing_Survey_19042024.pdf) η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί το δεύτερο σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η μεταποίηση, μετά το ενεργειακό κόστος ενώ οι επιχειρήσεις εκτιμούν ότι θα είναι στην πρώτη θέση την επόμενη τριετία.

Οι ελλείψεις εντοπίζονται τόσο στα εξειδικευμένα στελέχη όσο και σε ανειδίκευτο προσωπικό ενώ οι αιτίες του περιγράφονται ως εξής: Καθώς οι έμπειροι εργαζόμενοι συνταξιοδοτούνται, υπάρχει σημαντική έλλειψη εισερχόμενων ταλέντων. Η έλλειψη αυτή, εκτός από τη γήρανση του πληθυσμού αντανακλά και την ιστορική πτώση της βιομηχανίας απέναντι σε κλάδους όπως ο τουρισμός, αλλά και τη σημαντική απόσταση που παραμένει, μεταξύ της εκπαίδευσης/κατάρτισης και της αγοράς εργασίας. Το απασχολούμενο ανθρώπινο δυναμικό στην ελληνική μεταποιητική βιομηχανία μειώθηκε από 560.550 το 2007, σε 334.500 το 2015, ενώ το 2022 αυξήθηκε σε περίπου 413.000. Επιπλέον, η ζήτηση για υψηλά καταρτισμένους επαγγελματίες πανεπιστημιακής εκπαίδευσης έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά το φαινόμενο του brain drain, πολύ έντονο τα τελευταία χρόνια στην ελληνική πραγματικότητα, καθιστά όλο και πιο δύσκολη τη γεφύρωση του χάσματος δεξιοτήτων. Τέλος, η γεωγραφική τοποθεσία των εργοστασίων, που συχνά βρίσκονται μακριά από τα αστικά κέντρα, αποτελεί ένα επιπλέον εμπόδιο στην προσέλκυση εργαζόμενων.

Περαιτέρω, η ετήσια έρευνα του ΣΕΒ για τον “Σφυγμό του επιχειρείν” (https://www.sev.org.gr/wp-content/uploads/2024/01/2024-01-29_SEVBusinessPulse23_SR.pdf) αναφέρει ότι οι επιχειρήσεις εκτιμούν ότι μπορούν να βελτιώσουν το εργασιακό περιβάλλον κυρίως μέσω αύξησης των οικονομικών απολαβών (67%), ευκαιριών συνεχούς ανάπτυξης και αναβάθμισης των γνώσεων και δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού (61%) και στήριξης του προσωπικού σε κρίσιμες φάσεις της ζωής του (54%). Αναγνωρίζουν δηλαδή ότι η αύξηση μισθών είναι ο βασικός τρόπος για να προσελκύσουν το ταλέντο και κατ’ επέκταση να γίνουν πιο ανταγωνιστικές και οι υπόλοιπες, σημαντικές, δράσεις έπονται.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Αν και γενικά οι αρμόδιοι παραδέχονται ότι η κατάσταση είναι πολύ βελτιωμένη συγκριτικά με το προηγούμενο διάστημα, χτες (19 Ιανουαρίου), ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) προχώρησε σε προσωρινή απαγόρευση παράλληλων εξαγωγών 119 φαρμάκων διαφόρων κατηγοριών, μετά από αξιολόγηση των στοιχείων επάρκειας των εν λόγω φαρμάκων στην αγορά. Η απόφαση ισχύει για διάστημα τριών μηνών, δηλαδή έως 19 Απριλίου 2024.

• Κατά τη διάρκεια ισχύος της συγκεκριμένης απόφασης απαγορεύεται η αποθεματοποίηση των συγκεκριμένων φαρμάκων. Ο ΕΟΦ υπενθυμίζει ότι η υποχρέωση της διάθεσης αποκλειστικά στην εγχώρια αγορά ισχύει για όλα τα φαρμακευτικά προϊόντα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, μετά από έγκρισή του για έκτακτη εισαγωγή ή με απόφαση κατ’ εξαίρεση κυκλοφορίας με ξενόγλωσση επισήμανση.

Σε κάθε περίπτωση, ο ΕΟΦ διευκρινίζει ότι, η διάθεση των φαρμάκων στους ασθενείς, στην Ελλάδα κατά προτεραιότητα, από όλους τους συμμετέχοντες στην αλυσίδα διακίνησης (κάτοχοι άδειας κυκλοφορίας, φαρμακαποθήκες, φαρμακεία) σύμφωνα με τη ζήτηση και τη νόμιμη συνταγογράφησή τους, είναι επιβεβλημένη.

• Ο ΕΟΦ επιτηρεί την τήρηση των υποχρεώσεων επάρκειας των προϊόντων. Η μη επαρκής κάλυψη των αναγκών των ασθενών επισύρει την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων.

Επίσης, ο ΕΟΦ επιτηρεί την επάρκεια της αγοράς σε φάρμακα. Σε περίπτωση μεταβολής των δεδομένων επάρκειας, η χτεσινή απόφαση υπόκειται σε ολική ή μερική άρση, τροποποίηση ή παράταση της διάρκειας ισχύος της ή αντικατάστασή της με νεότερη απόφαση.

Μιλώντας στο libre, ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, Απόστολος Βαλτάς, σχολίασε την αναγκαιότητα της απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών φαρμάκων για την προστασία της επάρκειας των φαρμάκων την ελληνική αγορά, για την εύθραυστη κατάσταση αν αύριο γίνει η άρση της απαγόρευσης και μίλησε για τις συνθήκες που θα πρέπει να ισχύσουν ώστε να γίνει η αυτή η άρση.

«Προς το παρόν, δεν είναι έτοιμο το σύστημα της αυτοματοποίησης ελέγχου των ελλειπτικών φαρμάκων που έχει εξαγγείλει το υπουργείο Υγείας. Έτσι, όσο ισχύει η απαγόρευση εξαγωγών, υπάρχει τεράστια βελτίωση στην αγορά, συγκριτικά με έναν χρόνο πριν, όταν στις αρχές Ιανουάριου του 2023, μας είχε καλέσει εκτάκτως ο τότε υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, λόγω των τεράστιων οι ελλείψεων φαρμάκων στην ελληνική αγορά. Το φαινόμενο ελλείψεων φαρμάκων σε τόσο μεγάλο βαθμό είναι αποτέλεσμα μόνο των εξαγωγών.

Αυτή τη στιγμή, οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν τη σιγουριά ότι το προϊόν τους δεν θα βγει έξω. Δεν θα πάει στη Γερμανία να πωληθεί μέσω της ελληνικής αγοράς. Έτσι, εξασφαλίζονται οι ποσότητες που έχει ανάγκη ο Έλληνας ασθενής. Δεν μπορούν να εξασφαλίσουν (οι φαρμακευτικές και) τις ποσότητες που θέλουν κάποιοι να εξάγουν. Ούτε κι εκείνοι (που θέλουν να εξάγουν) μπορούν -όταν οι ποσότητες κάποιων φαρμάκων προορίζονται αποκλειστικά για τον Έλληνα πολίτη- να αποφασίζουν να εξάγουν τις μισές ποσότητες επειδή θέλουν να επιχειρήσουν.

Όσο το σύστημα δεν έχει εφαρμόσει την αυτόματη ψηφιακή εφαρμογή, μέσω της οποίας υποχρεωτικά οι φαρμακαποθήκες θα δίνουν στοιχεία, όχι από μόνες τους, αυτόματα θα αντλούνται μέσα από τα μηχανογραφικά συστήματα, για το απόθεμα κάθε φαρμακαποθήκης, θα πρέπει να ισχύει η απαγόρευση εξαγωγών. Όταν εφαρμοστεί η αυτόματη ψηφιακή ενημέρωση των αποθεμάτων και λειτουργήσει το σύστημα, θα γίνει η άρση της απαγόρευσης. Μέχρι να λειτουργήσει αυτό, οποιαδήποτε άλλη πολιτική εκτός από την απαγόρευση των εξαγωγών, δεν μας προστατεύει από τις ελλείψεις.

Επί του παρόντος, τα πράγματα είναι σχετικά καλά με την επάρκεια. Υπάρχουν φάρμακα αλλά χορηγούνται με μέτρο. Αν αύριο, ωστόσο, αρθεί η απαγόρευση εξαγωγών για 100 φάρμακα, για παράδειγμα, σε λίγες μόλις ημέρες, τα 100 αυτά φάρμακα θα έχουν εξαφανιστεί από την ελληνική αγορά». 

Οι περισσότεροι παραγωγοί στις λαικές της Θεσσαλίας δηλώνουν στη κάμερα του Mega πως έχουν υποστεί μεγάλες ζημιές και πλέον δεν έχουν άλλη παραγωγή. Η μεγάλη απώλεια σε ζωικό κεφάλαιο αναμένεται να φέρει ντόμινο ανατιμήσεων σε προιόντα όπου ήδη η ακρίβεια καλπάζει.

Τα πρώτα κενά στην τροφοδοσία της αγοράς ήδη έχουν εμφανιστεί καθώς κορυφαίες γαλακτοβιομηχανίες με έδρα τα Τρίκαλα,την Καρδίτσα,την Λαρισα έχουν υποστεί καταστροφές. Τουλάχιστον 4-5 μονάδες γαλακτοβιομηχανίας και τυροκομίας της περιοχής καταγράφουν τεράστιες ζημιές.

Άλλες πάλι μεταποιητικές επιχειρήσεις που δεν επλήγησαν ανησυχούν καθώς θα πρέπει να αναζητήσουν πρώτη ύλη σε άλλες αγορές. Προβληματισμός υπάρχει και για την ποιότητα των εδαφών για το πότε μπορούν να ξανακαλλιεργηθούν.

• Στον θεσσαλικό κάμπο παράγεται πάνω από το 1/3 του ελληνικού βαμβακιού, το 70% των ζαχαρότευτλων, το 60% της βιομηχανικής ντομάτας, πάνω από το 30% του κριθαριού, κηπευτικά, πάνω από το 50% σημαντικών οσπρίων, αλλά και σχεδόν το 20% των κτηνοτροφικών φυτών για σανό. Σημαντική επίσης είναι η παραγωγή σε χοιρινό και πρόβειο κρέας (16% και 36% της συνολικής παραγωγής στην Ελλάδα, αντιστοίχως), ενώ στη Θεσσαλία παράγεται και πάνω από το 20% του πρόβειου γάλακτος, το οποίο χρησιμοποιείται για την παρασκευή φέτας και άλλων τυροκομικών προϊόντων.

Στις λαϊκές της Αθήνας, οι τιμές δεν έχουν επηρεαστεί ακόμη από την καταστροφή της Θεσσαλίας λένε οι παραγωγοί ωστόσο το γεγονός ότι η χωρα είναι κομμένη στα δύο λόγω του οδικού δικτύου προκαλεί προβλήματα στη τροφοδοσια του λεκανοπεδίου. Οικονομολόγοι πάντως εκτιμούν πως η ζημιά που έχει προκληθεί στη Θεσσαλία είναι πολύ μεγαλύτερη από την πρώτη εκτίμηση των 2,5 δισ. ευρώ.

«Χρυσό» θα πληρώνουν οι καταναλωτές και το ελαιόλαδο, καθώς σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις η παραγωγή θα μειωθεί από τους 340.000 τόνους στους 150.000- 180.000 τόνους.

Όσον αφορά την τιμή παραγωγού με τα μέχρι στιγμής δεδομένα και τους νόμους της αγοράς, θεωρητικά η τιμή θα ξεπεράσει το διψήφιο νούμερο και όλα τα νούμερα άνω των 10 ευρώ είναι πιθανά. Ήδη, οι παραγωγοί πωλούν το χύμα ελαιόλαδο στα 150-160 ευρώ τον τενεκέ από 60-80 ευρώ που ήταν μέχρι πριν από δύο χρόνια.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης τόνισε ότι “Αν κάποιοι νομίζουν ότι σε μια κρίση, όπως στη Θεσσαλία θα βρουν αφορμή για να αυξήσουν πρόσκαιρα και αδικαιολόγητα τις τιμές, θα βρουν απέναντί τους το κράτος και τις συντεταγμένες τους δομές με πάρα πολύ αυστηρά πρόστιμα”.

Παράλληλα, μπαράζ ελέγχων έχουν ξεκινήσει οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης για να αποτρέψουν φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Κλιμάκια ελεγκτών της ΔΙΜΕΑ βρίσκονται ήδη στη Θεσσαλία για την αποτροπή φαινομένων αισχροκέρδειας ενώ έχει ζητηθεί από σούπερ μάρκετ και αλυσίδες ηλεκτρικών ειδών και επίπλων να προχωρήσουν σε εκπτώσεις, τουλάχιστον 20%, προς τους καταναλωτές στη Θεσσαλία, σε τρόφιμα, είδη πρώτης ανάγκης, έπιπλα και ηλεκτρικά είδη.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Ανάπτυξης:

• Κλιμάκια ελεγκτών της Διϋπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου της Αγοράς (ΔΙΜΕΑ) βρίσκονται ήδη στη Θεσσαλία για να ελέγξουν την τήρηση της νομοθεσίας σχετικά με την ανώτατη τιμή πώλησης στο εμφιαλωμένο νερό και το πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους, ενώ έλεγχοι διενεργούνται και στις τιμές πώλησης των προϊόντων στις λαϊκές αγορές.
• Η Διϋπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου της Αγοράς (ΔΙΜΕΑ) απέστειλε επιστολή στις Διευθύνσεις Ανάπτυξης (τομέας Εμπορίου) των τεσσάρων Περιφερειακών Ενοτήτων της Θεσσαλίας ώστε να διενεργούν σε καθημερινή βάση ελέγχους στις λαϊκές αγορές καθώς και σε όλα τα σημεία πώλησης εμφιαλωμένου νερού.
• Έχει ζητηθεί από τις υπεραγορές τροφίμων (σούπερ μάρκετ) και αλυσίδες ηλεκτρικών ειδών και επίπλων να προχωρήσουν σε εκπτώσεις προς τους καταναλωτές στη Θεσσαλία. Οι εκπτώσεις ανέρχονται σε τουλάχιστον 20% τόσο σε τρόφιμα και απαραίτητα για κάθε νοικοκυριό αγαθά όσο και έπιπλα και ηλεκτρικά είδη.

Σημειώνεται ότι η ανακοίνωση του ύψους των εκπτώσεων γίνεται από την κάθε εταιρεία.