Φέτος, ο «χάρτης» του φόρου ακινήτων αλλάζει και φέρνει σημαντικές ελαφρύνσεις σε χιλιάδες ιδιοκτήτες αλλά και παγίδες για όσους δεν προσέξουν τις λεπτομέρειες στη δήλωση της ακίνητης περιουσίας τους.

Έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ από 20% έως 100%

Για το 2026, οι δικαιούχοι μειωμένου φόρου χωρίζονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

Έκπτωση έως 20%

Μείωση έως και 20% θα έχουν οι ιδιοκτήτες που πρόλαβαν την προθεσμία και υπέβαλαν έως και σήμερα Δευτέρα (16/2) αίτηση στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, myProperty για την ασφάλιση του σπιτιού τους έναντι φυσικών καταστροφών (σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρα).

Συνεπώς:

Εάν η ασφάλιση του σπιτιού είναι:

• για 3 μήνες, τότε η έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ θα είναι 5%
• για 6 μήνες, τότε ο φόρος θα είναι μειωμένος κατά 10%
• για 9 μήνες, τότε θα δοθεί έκπτωση 15% στον φόρο
• τέλος για 12 μήνες, τότε η έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ θα είναι 20%

Αν δηλαδή η ασφάλιση του ακινήτου είναι μικρότερη του έτους η μείωση στον φόρο θα εφαρμοστεί αναλογικά. Σημειώνεται ωστόσο ότι όσοι ασφάλισαν τα σπίτια τους για διάστημα μικρότερο των 3 μηνών δεν θα λάβουν καμία έκπτωση στον φόρο.

Σημειώνεται ότι το «κούρεμα» στον ΕΝΦΙΑ αφορά μόνο το κτίσμα που είναι ασφαλισμένο για φυσικές καταστροφές και όχι για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας.

Οι φορολογούμενοι:

• που έχουν ακίνητα αξίας άνω 500.000 ευρώ, εξακολουθούν να έχουν έκπτωση 10% στον ΦΠΑ σε περίπτωση που έχουν πλήρη ασφάλιση. Εάν όμως δεν έχουν σπίτια πάνω από αυτό το ποσό τότε δεν θα αποζημιωθούν από το κράτος σε περίπτωση ζημιών από φυσικές καταστροφές.

Δηλαδή, οι ιδιοκτήτες ακινήτων που ασφάλισαν το 2025 τα σπίτια τους για φυσικές καταστροφές (πλημμύρα, σεισμό και πυρκαγιά), θα έχουν έκπτωση 20% στον φόρο. Αν η ασφάλιση αφορά για διάστημα λιγότερων από 12 μηνών το 2025, τότε η έκπτωση θα εφαρμοστεί αναλογικά.

Έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ

Κουρεμένο ΕΝΦΙΑ κατά 50% θα καταβάλλουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων που πληρούν τα παρακάτω κριτήρια:

• Το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα του τελευταίο φορολογικού έτους δεν θα πρέπει να ξεπερνά τις 9.000 ευρώ. Σημειώνεται ότι το ποσό προσαυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγό ή συμβιούντα και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
• Το σύνολο της επιφάνειας των κτισμάτων στα οποία κατέχουν δικαιώματα της ο υπόχρεος δήλωσης φορολογίας εισοδήματος ή ο ή η σύζυγός ή συμβιούντα και κάθε εξαρτώμενο μέλος, δεν θα πρέπει να ξεπερνούν τα 150 τ.μ.. Παράλληλα για τον άγαμο δεν θα πρέπει η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας να ξεπερνά τις 85.000 ευρώ.

Η απαλλαγή

Ορισμένοι φορολογούμενοι θα απαλλαγούν πλήρως από την καταβολή του ΕΝΦΙΑ φέτος, ωστόσο θα πρέπει να πληρούν κάποιες προϋποθέσεις. Ενδεικτικά αναφέρεται πως για να μην πληρώσει ΕΝΦΙΑ ένα νοικοκυριό θα πρέπει:

Α. να υποβάλει την αίτηση – δήλωση (Δ500).

Β. να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια:

Η έκπτωση 100% στον ΕΝΦΙΑ χορηγείται σε νοικοκυριά που έχουν 3 εξαρτώμενα τέκνα και άνω αλλά και όσους έχουν ποσοστό αναπηρίας άνω το 80% υπό τις παρακάτω προϋποθέσεις:

• Δεν θα πρέπει να ξεπερνά τις 12.000 ευρώ το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα του τελευταίου έτους.
• Το ποσό αυτό προσαυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
• Δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τ.μ το σύνολο της επιφάνειας των κτισμάτων στα οποία κατέχουν δικαιώματα.

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι αν στις πωλήσεις του 2025 συνυπολογίσουμε και τον πληθωρισμό, κάτι που σημαίνει ότι για να πετύχει η αγορά τον ίδιο τζίρο με πέρυσι θα έπρεπε να δει αύξηση περίπου 3% , τότε η πραγματική πτώση των πωλήσεων είναι ακόμα μεγαλύτερη.

Όπως δείχνουν οι έρευνες, οκτώ στους δέκα καταναλωτές πλέον αγοράζουν σχεδόν αποκλειστικά στις εκπτώσεις, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι οι μισές επιχειρήσεις τις ξεκίνησαν νωρίτερα από την επίσημη έναρξη τους ακόμα και μέσα στις γιορτές.

Μεγαλύτερη πτώση είχαν περιφερειακές αγορές, όπως γειτονιές γύρω από τη Θεσσαλονίκη, ο Πειραιάς, το Χαλάνδρι κλπ και όχι τόσο οι κεντρικές αγορές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.

Ένα επίσης χαρακτηριστικό στοιχείο που δείχνει την ψυχολογία των εμπόρων μετά την «μουδιασμένη» εορταστική περίοδο, είναι ότι δεν δηλώνουν αισιόδοξοι ούτε και για την πορεία των χειμερινών εκπτώσεων. Πολλοί από αυτούς τις ξεκίνησαν νωρίτερα, ενώ τα τελευταία χρόνια τις έχει «αποδυναμώσει» και η απελευθέρωση του θεσμού των προσφορών.

Για το μόνο που αισιοδοξούν είναι ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει στην αγορά επάρκεια προϊόντων, ενώ τα ποσοστά των εκπτώσεων θα φτάσουν σε πολύ υψηλά επίπεδα πάνω από 50%.

Στόχος της αγοράς κατά τις εκπτώσεις που θα διαρκέσουν έως τα τέλη Φεβρουαρίου είναι να καταφέρει να πιάσει τζίρο περί τα 6,5 δισ. ευρώ.

Και οι εκπτώσεις αυτές θα είναι πραγματικές σύμφωνα με τους εκπροσώπους των εμπόρων καθώς πλέον υπάρχουν εκτεταμένοι έλεγχοι στην αγορά.

Όπως και κάθε χρόνο, η περίοδος των χειμερινών εκπτώσεων προσφέρει σημαντική «ανάσα» στον προϋπολογισμό των καταναλωτών που δεν κατάφεραν να κάνουν τις αγορές τους κατά την περίοδο των γιορτών.

Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, συνιστάται έρευνα αγοράς πριν από τις αγορές, ώστε να διαπιστωθεί αν οι εκπτώσεις είναι πραγματικές ή παραπλανητικές.

Παράλληλα, χρειάζεται προσοχή στις online συναλλαγές, αποφυγή ύποπτων e-shops ή προσφορών που διακινούνται αποκλειστικά μέσω κοινωνικών δικτύων και ιδιαίτερη μέριμνα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Αν και η συμμετοχή των καταστημάτων στις εκπτώσεις είναι προαιρετική, όσοι αποφασίσουν να συμμετέχουν υποχρεούνται να τηρούν κανόνες διαφάνειας, όπως η σωστή αναγραφή αρχικής και τελικής τιμής και η αποφυγή παραπλανητικών προσφορών.

Παράλληλα, ισχύει πλήρως το πλαίσιο προστασίας του καταναλωτή, που καλύπτει ελαττωματικά προϊόντα, ψευδείς τιμές και αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Έτσι, οι πολίτες μπορούν να υποβάλουν καταγγελίες.

Σύμφωνα με το άρθρο του νόμου, σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής πρέπει να αναγράφεται ρητά η προγενέστερη τιμή. Ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που ίσχυσε για το προϊόν κατά τις 30 ημέρες πριν από την πρώτη εφαρμογή της έκπτωσης, δηλαδή πριν τις 12 Ιανουαρίου.

Η μείωση τιμής μπορεί να εμφανίζεται ως ποσοστό (10% έκπτωση), ως συγκεκριμένο ποσό (10€ έκπτωση), ή με αναγραφή παλιάς και νέας τιμής (νέα τιμή 50€, παλιά τιμή 70€»).

Σε κάθε περίπτωση, η προγενέστερη τιμή πρέπει να είναι η χαμηλότερη των προηγούμενων 30 ημερών.

Τέλος, καταναλωτές και επιχειρήσεις πρέπει να γνωρίζουν πως δεν επιτρέπεται η χρήση της προτεινόμενης λιανικής τιμής ως προγενέστερης τιμής, η παραπλανητική αναγραφή εκπτώσεων επί τιμών καταλόγου, αλλά και η χρέωση επιβάρυνσης για χρήση πιστωτικής ή χρεωστικής κάρτας.

• Έρευνα αγοράς

Πριν από κάθε αγορά, ο καταναλωτής μπορεί να συγκρίνει τιμές σε διαφορετικά φυσικά ή ηλεκτρονικά καταστήματα, ώστε να διαπιστώσει το πραγματικό όφελος.

• Έλεγχος αναγραφής τιμών

Τα καταστήματα οφείλουν να εμφανίζουν καθαρά την αρχική και τη μειωμένη τιμή. Αν ο καταναλωτής διαπιστώσει λάθη ή παραπλανητικές ενέργειες έχει το δικαίωμα να προχωρήσει σε καταγγελία στην «Προστασία του Καταναλωτή».

• Αλλαγές και επιστροφές

Την περίοδο των εκπτώσεων πολλά καταστήματα «αλλάζουν» την πολιτική των αλλάγών και επιστροφών. Οι καταναλωτές καλούνται να διαβάσουν προσεκτικά τους όρους επιστροφής ή αντικατάστασης προϊόντων, ή να ρωτήσουν τι ισχύει στην περίπτωση τους.

• Έλεγχος προϊόντων

Κατά την περίοδο των εκπτώσεων ισχύει πλήρως το πλαίσιο προστασίας του καταναλωτή, που καλύπτει ελαττωματικά προϊόντα, ψευδείς τιμές και αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, ωστόσο ο καταναλωτής πρέπει να είναι προσεκτικό και να ελέγξει προσεκτικά το προϊόν κατά την παραλαβή ή πριν αποχωρήσει από το κατάστημα.

Ο τομέας των Παιχνιδιών και αυτός αυξημένος, άγγιξε τα 270 εκατ. ευρώ από 260 εκατ. το προηγούμενο έτος.

Στα καλλυντικά ο τζίρος υπολογίζεται σε περίπου 230 εκατ. ευρώ, ο οικιακός εξοπλισμός στα 270 εκατ. ευρώ, στα βιβλία και πολιτιστικά είδη σε περίπου 140 εκατ. ευρώ, στα κοσμήματα και τα ρολόγια σε περίπου 180 εκατ. ευρώ και τέλος για τα υπόλοιπα, εποχικά δώρα και είδη διακόσμησης περίπου 260 εκατ. ευρώ.

Για να γίνει μία σύγκριση υπενθυμίζεται, ότι σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο κύκλος εργασιών για τις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου τον περυσινό Δεκέμβριο ήταν 4,3 δισ. ευρώ για επιχειρήσεις με υποχρέωση τήρησης διπλογραφικών βιβλίων σημειώνοντας αύξηση 5,5-5,8% σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2023.

Για τις επιχειρήσεις χωρίς τους κλάδους οχημάτων, τροφίμων και καυσίμων, ο τζίρος τον Δεκέμβριο 2024 ήταν περίπου 1,39 δις ευρώ. Ο τζίρος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του λιανικού εμπορίου τον Δεκέμβριο 2024 ανερχόταν σε περίπου 1,42 δις ευρώ, ενώ χωρίς οχήματα-τρόφιμα-καύσιμα, ήταν περίπου 0,65 δις ευρώ.

Γενικότερα πάντως η εικόνα δείχνει πώς οι καταναλωτές προσπάθησαν να μην κόψουν φέτος από το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι παρά τις ανατιμήσεις που καταγράφονται στα τρόφιμα, ενώ τα ρούχα και τα δώρα δεν έχασαν σε σχέση με την περυσινή αντίστοιχη περίοδο.

Σίγουρα όμως μία πιο αντιπροσωπευτική και «καθαρή» εικόνα για την αγορά θα έχουμε, όπως αναφέρουν οι ειδικοί, μετά τα Θεοφάνεια.

Σε κάθε περίπτωση, και δεδομένης της σχετικά αναιμικής εικόνας που έδειξε, στο πρώτο τουλάχιστον κομμάτι της, η Χριστουγεννιάτικη περίοδος και δεν υπάρξει κάποια σημαντική διαφοροποίηση μέχρι τα Φώτα, η αγορά αναμένει τις χειμερινές εκπτώσεις 2026 που ξεκινούν στις 12 Ιανουαρίου για να καλύψει έστω ένα ποσοστό από το χαμένο έδαφος και να μαζέψει «ρευστότητα» ώστε να καλύψει κάποιες από τις υποχρεώσεις της.

Αυτό πάντως που προκάλεσε εντύπωση είναι ότι σε πολλά καταστήματα υπήρχαν προσφορές και εκπτώσεις ακόμα και μέσα στα Χριστούγεννα κάτι που αποδεικνύει και την σχετικά αδύναμη εικόνα που είχαν μέχρι στιγμής, εμπορικά, οι γιορτές.

Η πρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ, Γιώτα Καλαποθαράκου ανέφερε πως αυτή η πρωτοβουλία δεν ήταν αυτό που περίμεναν οι καταναλωτές διότι δεν υπήρχε ούτε αρχική τιμή ούτε ποσοστό έκπτωσης. Τα προϊόντα, που έφταναν μειωμένα στον καταναλωτή αφορούσαν μόλις 200 έως 300 κωδικούς σε κάθε σούπερ μάρκετ. Καταναλωτές που ρωτήθηκαν, άλλοι βρήκαν πολύ μικρές τις μειώσεις στις τιμές ή σχεδόν ανεπαίσθητες κι άλλοι είδαν κάποια διαφορά.

Πηγές του υπουργείου Ανάπτυξης, επέμειναν πως «σχετικά με τη σύνθεση της πρωτοβουλίας μείωσης τιμών που αφορά σε 2.180 κωδικούς προϊόντων, σε πρώτη φάση» και πρόσθεσαν πως «εντάσσονται πρακτικά όλες οι βασικές κατηγορίες συσκευασμένων τροφίμων και βασικών καταναλωτικών προϊόντων».

«Στους 2.180 κωδικούς προφανώς υπάρχουν και πολλά προϊόντα οικιακής χρήσης ή μίας χρήσεως, που επίσης παρουσιάζουν σημαντική αγοραστική κίνηση. Η συντριπτική ωστόσο πλειονότητα των προϊόντων αφορά σε βασικά καταναλωτικά προϊόντα που είναι απολύτως απαραίτητα σε κάθε νοικοκυριό» υποστήριζαν πηγές του Υπουργείου Ανάπτυξης.

«Κατά μέσο όρο αυτές οι μειώσεις σε βασικά προϊόντα διατροφής και διαβίωσης ενός μέσου νοικοκυριού με δύο παιδιά – με έσοδα 2.000 ευρώ, όπου σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ ξοδεύουν το 20% μηνιαίως για τρόφιμα (400 ευρώ) – είναι πάνω από 30 ευρώ στα μηνιαία έξοδα. Μπορεί κάποιοι να το υποτιμούν αυτό, αλλά υπάρχουν πολίτες και νοικοκυριά για τους οποίους αυτό είναι σημαντική στήριξη. Και εμείς ενδιαφερόμαστε για όλους τους Έλληνες και ιδιαίτερα για εκείνους που έχουν πιο δύσκολη καθημερινότητα εξαιτίας χαμηλότερων εισοδημάτων».

Υποστηρίζουν πως «αυτή η συμφωνημένη μείωση μεταξύ πολιτείας και σούπερ μάρκετ αποτελεί τη μεγαλύτερη οργανωμένη μείωση τιμών στη Μεταπολίτευση, ακόμα και για εποχές που ο πληθωρισμός τροφίμων ήταν διψήφιος, ενώ τώρα είναι 1,4%» σχολιάζουν.

Στο θέμα αναφέρθηκε και η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ) για τη μείωση τιμών σε χιλιάδες προϊόντα. Σύμφωνα με όσα ανέφερε στο εκπτωτικό καλάθι περιλαμβάνονται 1.074 κωδικοί τροφίμων και 1.106 κωδικοί μη τροφίμων.  

Η ΕΣΕ δήλωσε πως κάθε αλυσίδα διαθέτει δικούς της κωδικούς προϊόντων, κυρίως ιδιωτικής ετικέτας, και ότι οι μειώσεις θα εφαρμοστούν σταδιακά έως το τέλος του έτους. Επομένως, δεν υπάρχει ενιαία λίστα προϊόντων για όλα τα σούπερ μάρκετ, ούτε σταθερός χρόνος έναρξης των εκπτώσεων.

Αυτό σημειώνει σε δήλωσή του ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών Θάνος Τσαγγάρηςμε αφορμή τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας για την πορεία των θερινών εκπτώσεων.

Όπως τονίζει ο πρόεδρος, «παρά τις μεγάλες εκπτώσεις που έκαναν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις προσπαθώντας να αντιμετωπίσουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό, η ζήτηση δεν ενισχύθηκε, επιβεβαιώνοντας ότι το 79,7% των επιχειρήσεων βιώνει την απορρύθμιση της αγοράς από τον Νόμο 4965/2022, ο οποίος απελευθέρωσε τις προσφορές. Η εκρηκτική αύξηση των λειτουργικών εξόδων των ΜμΕ την τελευταία τριετία από 26% στο 50% που καταγράφεται από το 70% των ερωτηθέντων επιχειρήσεων σε συνδυασμό με τη διαρκή μείωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών, δημιουργεί ένα καθεστώς οικονομικής ασφυξίας που οδηγεί τις περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε αδιέξοδο βιωσιμότητας». 
Ο ίδιος πρόσθεσε: «Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν ίδιους κανόνες, ίσες ευκαιρίες και πρόσβαση στα εργαλεία επιβίωσης. Αν η κυβέρνηση δεν δράσει τώρα, το 50% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα κλείσει μέσα στην επόμενη τριετία».

Κύρια ευρήματα της έρευνας

• Μείωση του τζίρου κατά τις θερινές εκπτώσεις παρουσίασαν σχεδόν οι 8 στις 10 εμπορικές επιχειρήσεις (ποσοστό 77,4%)
• Το 88,8% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι υπήρξε απορρύθμιση της αγορά από τον Νόμο 4965/2022, ο οποίος απελευθέρωσε τις προσφορές.
• Το 84% των επιχειρήσεων ζητάει νέο θεσμικό πλαίσιο το οποίο να περιορίζει τις προσφορές και να θέτει κανόνες που να απαγορεύουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό από τους μεγάλους παίκτες της αγοράς.
• Συνεχής μεταφορά τζίρου από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις προς τις πολυεθνικές, τα πολυκαταστήματα και τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες (ευρωπαϊκές και ασιατικές).
• Τα e-shop των μικρών επιχειρήσεων είναι ανενεργά, καθώς τα έσοδά τους δεν καλύπτουν τα λειτουργικά τους έξοδα (ισχύει για το 58,5% των ερωτηθέντων).
• Αύξηση λειτουργικών εξόδων, από 26% έως 50% την τελευταία τριετία, δήλωσε το 54,1% των ερωτηθέντων επιχειρήσεων. Ενοίκια – ενέργεια – ασφαλιστικές εισφορές – τραπεζικές χρεώσεις κ.λπ. αποτελούν βάρος αβάστακτο για τις μικρές επιχειρήσεις.
• Η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών έχει υποχωρήσει ενώ το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος καταλήγει στις πολυεθνικές, στις μεγάλες επιχειρήσεις και στα παντοδύναμα πολυεθνικά e-shop.
• Οι τράπεζες είναι ουσιαστικά κλειστές για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ υπάρχει ανυπαρξία στήριξης από τα ευρωπαϊκά προγράμματα από την εποχή των Μνημονίων.

Τι ζητά ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών

• Έλεγχο και ρύθμιση του ανταγωνισμού με νέο θεσμικό πλαίσιο προσφορών/εκπτώσεων, προκειμένου να σταματήσει το άναρχο περιβάλλον των διαρκών προσφορών/εκπτώσεων και επιβολή υψηλού εθνικού τέλους στα μικροδέματα από τις ασιατικές πλατφόρμες.
• Ριζική ρύθμιση χρεών:
  • α) ρύθμιση χρεών σε 150 δόσεις
  • β) λειτουργικό εξωδικαστικό μηχανισμό
  • γ) ειδική ρύθμιση για τους επαγγελματίες οι οποίοι θέλουν να τερματίσουν τον επαγγελματικό τους βίο με αξιοπρέπεια
  • δ) κατάργηση του προστίμου 15% για απώλεια δόσης ρύθμισης ή επιβολή του συνολικά μετά την απώλεια της τρίτης δόσης.
• Μείωση φορολογίας και άμεση πρόσβαση στη χρηματοδότηση μέσω τραπεζών ή μιας ενισχυμένης Αναπτυξιακής Τράπεζας.
• Συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα ευρωπαϊκά προγράμματα στήριξης με περισσότερο απλοποιημένα κριτήρια για να μην αποκλείονται.
• Επαναφορά της ελάχιστης διάρκειας μίσθωσης 9 ετών για τις επαγγελματικές μισθώσεις και
• Τριετή παράταση στα μισθωτήρια τα οποία λήγουν εντός της επόμενης τριετίας με προσαύξηση 3%.

Οι καταναλωτές θα έχουν την ευκαιρία να αναζητήσουν προσφορές για ένδυση, υπόδηση, ηλεκτρικές συσκευές, βιβλία και όλο το φάσμα των προϊόντων.

Σημειώνεται πως οι θερινές εκπτώσεις 2025 θα διαρκέσουν μέχρι το Σάββατο 30 Αυγούστου.

Καταστήματα και εμπορικά κέντρα

Τα καταστήματα του λιανεμπορίου θα είναι ανοιχτά από τις 11:00 το πρωί έως τις 18:00 το απόγευμα, ενώ τα πολυκαταστήματα θα παραμείνουν ανοιχτά έως τις 20:00.

Την Κυριακή 20 Ιουλίου, τα εμπορικά καταστήματα έχουν τη δυνατότητα να ανεβάσουν ρολά προαιρετικά, με τον Εμπορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης (ΕΣΘ), να προτείνει ωράριο 11:00 – 18:00, αν και όπως επισημαίνεται σε σχετική σημερινή ανακοίνωση, δίνεται η ευχέρεια στους εμπόρους να διατηρήσουν τα καταστήματά τους ανοιχτά μέχρι τις 20:00, εφόσον το επιθυμούν.

Οι θερινές εκπτώσεις διαρκούν το προαναφερόμενο διάστημα σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ. 1 ν. 4177/2013 και η προαιρετική λειτουργία των καταστημάτων την πρώτη Κυριακή από την έναρξή τους, επιτυγχάνεται με βάση με την παρ. 1 άρθρου 16 ν. 4177/2013, όπως επισημαίνει ο ΕΣΘ στην ανακοίνωσή του.

Μάλιστα ο φορέας δίνει και χρήσιμες συμβουλές στους εμπόρους, υπενθυμίζοντας ότι σύμφωνα με το άρθρο 9ι ν. 2251/1994, όπως τροποποιήθηκε από το ν. 5111/2024, σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής αναγράφεται ρητά η προγενέστερη τιμή (αναφέρεται συχνά και ως τιμή αναφοράς), βάσει της οποίας αυτή εφαρμόζεται. Η προγενέστερη τιμή είναι η χαμηλότερη που εφάρμοσε ο έμπορος στο κάθε προϊόν του κατά την περίοδο των 30 ημερών πριν από την εφαρμογή της πρώτης έκπτωσης στις 14 Ιουλίου.

Ειδικά για τις τακτικές εκπτώσεις, σύμφωνα και με τον νέο Κώδικα Δεοντολογίας (ΥΑ 66877/30-8-2024) η μείωση τιμής μπορεί να έχει την εξής μορφή: ποσοστό (%), πχ. «20% έκπτωση», συγκεκριμένο ποσό, πχ. «10 ευρώ έκπτωση» και αναγραφή νέας χαμηλότερης μαζί με την αναγραφή της προγενέστερης που εφαρμόστηκε, πχ. «τώρα 50 ευρώ, πριν 100 ευρώ». Η προγενέστερη τιμή μπορεί να εμφανίζεται και διαγραμμένη, πχ. «50 ευρώ 100 ευρώ».

Ο ΕΣΘ, τονίζει ότι οι καταστηματάρχες πρέπει να επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση των διατάξεων περί εκπτώσεων και μειωμένων τιμών, καθώς οι κυρώσεις είναι βαριές.

Οπως είχε γίνει γνωστό, στον νέο Κώδικα Δεοντολογίας αναφέρονται αναλυτικά οι εμπορικές πρακτικές εκπτώσεων και προσφορών που θεωρούνται παραπλανητικές αλλά και που θα πρέπει να αποφεύγονται από την αγορά.

Ο Κώδικας λοιπόν αυτός προβλέπει πως σε μία ανακοίνωση μείωσης τιμής (π.χ. έκπτωση ή προσφορά) η αρχική τιμή από την οποία θεωρείται ότι γίνεται η έκπτωση είναι η χαμηλότερη τιμή στην οποία προσφερόταν το προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες.

Οι έμποροι δεν μπορούν πλέον να θεωρούν ως «αρχική τιμή», από την οποία γίνεται έκπτωση, μία πολύ παλιά «φουσκωμένη τιμή», μία «τιμή τιμοκαταλόγου» ή μία «προτεινόμενη λιανική τιμή». Αντίθετα, η «αρχική τιμή» στην οποία αναφέρονται θα πρέπει να είναι πρόσφατη, να είναι η συνήθης τιμή στην οποία πωλείται το προϊόν και να είναι η χαμηλότερη στην οποία προσφερόταν το προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες.

Από τον Κώδικα Δεοντολογίας εξαιρούνται τα ευαλλοίωτα προϊόντα, ιδίως όσα έχουν διάρκεια ζωής λιγότερο από 30 ημέρες. Ωστόσο, παραβιάσεις που αφορούν τις εκπτώσεις και τις προσφορές στα προϊόντα αυτά τιμωρούνται με τις γενικές διατάξεις περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

Ενώ όμως εάν μια επιχείρηση προσπαθήσει να παραβιάσει τον Κώδικα Δεοντολογίας, δηλαδή να εξαπατήσει το κοινό τότε θα κληθεί να πληρώσει πρόστιμο από 5.000 ευρώ έως 1.500.000 ευρώ και σε περίπτωση υποτροπής εντός πενταετίας είναι έως 3.000.000 ευρώ. Επίσης, για σοβαρές παραβάσεις που επισύρουν πρόστιμο που ξεπερνά τις 50.000 ευρώ, το όνομα της επιχείρησης, καθώς και περιληπτικά στοιχεία για την παράβαση, δημοσιεύονται από το υπουργείο Ανάπτυξης

Ο Κώδικας Δεοντολογίας

Το υπουργείο Ανάπτυξης έδωσε πρόσφατα κάποιες διευκρινίσεις αναφορικά με την εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας στην αγορά. Αναλυτικά:

1) Οι εκπτώσεις και οι προσφορές
Με την εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας στην αγορά οι εκπτώσεις και οι προσφορές δεν καταργούνται, ωστόσο ενθαρρύνονται εφόσον είναι αληθινές. Αυτό που καταργείται είναι οι πλασματικές εκπτώσεις, δηλαδή οι εκπτώσεις που γίνονται έναντι ψεύτικων ή τεχνητά «φουσκωμένων» αρχικών τιμών. Οι αληθινές εκπτώσεις παραμένουν και θα μπορεί κανείς να τις εντοπίσει ευκολότερα αλλά και να τις εμπιστευτεί.

2) Τι κερδίζει ο καταναλωτής
Το σημαντικότερο κέρδος για τον καταναλωτή από την εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας είναι ότι θα βλέπει πραγματικές προσφορές και εκπτώσεις.

Έτσι, θα μπορεί να κάνει αποτελεσματική έρευνα αγοράς και να μην παρασύρεται από πλασματικά μεγάλα ποσοστά εκπτώσεων αλλά να επιλέγει να αγοράσει το προϊόν που σε συμφέρει πραγματικά. Επιπλέον, η διαφάνεια στην αγορά και οι πιο καθαρές τιμές θα αυξήσουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων οδηγώντας σε σταδιακή μείωση των τιμών σε συγκεκριμένα προϊόντα που πωλούνταν με «έκπτωση» όλο το χρόνο. Τέλος, η κατάργηση των πλασματικών εκπτώσεων θα σου επιτρέψει να παρατηρείς περισσότερο την τιμή του προϊόντος και την τιμή μονάδας (ανά κιλό ή λίτρο), έτσι ώστε να κάνεις σωστή έρευνα αγοράς και να μην αγοράζεις προϊόντα που έχουν αδικαιολόγητα ανατιμηθεί.

3) Τα παραδείγματα πλασματικών εκπτώσεων που καταργούνται με τον Κώδικα Δεοντολογίας
Το υπουργείο Ανάπτυξης παρέθεσε πρόσφατα κάποια παραδείγματα πλασματικών εκπτώσεων που καταργούνται με τον Κώδικα Δεοντολογίας. Αναλυτικά:

Πρώτο παράδειγμα: Ένας έμπορος πωλεί μία τηλεόραση με έκπτωση από 5.000 ευρώ αρχική τιμή σε 1.000 ευρώ τελική τιμή με «έκπτωση» 80% ή «όφελος» 4.000 ευρώ. Ωστόσο, ο έμπορος δεν πούλησε ποτέ το συγκεκριμένο μοντέλο τηλεόρασης με 5.000 ευρώ. Απλά αναφέρει τη φουσκωμένη αυτή τιμή ως «τιμή κατασκευαστή» ή «τιμή τιμοκαταλόγου» ή δεν κάνει καμία αναφορά ως προς την προέλευσή της. Η αλήθεια είναι ότι ο έμπορος πωλούσε την τηλεόραση 1.000 ευρώ τους τελευταίους 6 μήνες και η «έκπτωση» δεν είναι πραγματική, ούτε η τιμή των 1.000 ευρώ είναι «ευκαιρία». Είναι απλά η συνηθισμένη τιμή στην οποία πωλείται η συγκεκριμένη τηλεόραση.

Δεύτερο παράδειγμα: Ένας έμπορος ηλεκτρονικών ειδών πωλεί ψυγεία. Όλον τον Ιούνιο πωλούσε ένα συγκεκριμένο μοντέλο ψυγείου 1.000 ευρώ. Με την έναρξη των θερινών εκπτώσεων, τον Ιούλιο, αυξάνει την τιμή σε 1.200 ευρώ και επικαλείται ότι κάνει έκπτωση 20% από μία πλασματική αρχική τιμή 1.500 ευρώ. Προφανώς, η έκπτωση αυτή είναι πλασματική αφού ο έμπορος, λίγες ημέρες πριν πωλούσε φθηνότερα το ψυγείο. Ωστόσο, γνωρίζοντας ότι οι καταναλωτές περιμένουν τις θερινές εκπτώσεις για να κάνουν τα ψώνια τους, αύξησε την τιμή κατά 200 ευρώ την πρώτη εβδομάδα των εκπτώσεων επικαλούμενος δήθεν «έκπτωση» 300 ευρώ από μία τιμή 1.500 ευρώ, στην οποία είτε δεν πούλησε ποτέ είτε είχε πουλήσει πολύ παλιότερα, όταν το μοντέλο ήταν καινούριο.

Τρίτο παράδειγμα: Ένας έμπορος πωλεί γυαλιά ηλίου. Κατά τη διάρκεια της Black Friday, προσφέρει ένα συγκεκριμένο μοντέλο με έκπτωση 50% από 300 ευρώ αρχική τιμή σε 150 ευρώ τελική τιμή. Ωστόσο, και πριν 20 ημέρες πωλούσε το ίδιο μοντέλο 150 ευρώ, αύξησε την τιμή του λίγες ημέρες πριν την Black Friday σε 300 ευρώ, και έκανε δήθεν «έκπτωση» 50% και συνέχισε να το πουλά στη συνηθισμένη του τιμή, δηλαδή 150 ευρώ.

Τέταρτο παράδειγμα: Ένας έμπορος πωλεί σαμπουάν 1+1 «δώρο», σε «δεμένη» συσκευασία, καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Εδώ δεν υπάρχει πραγματική έκπτωση αφού ο έμπορος δεν πωλεί ποτέ μία μονάδα σαμπουάν μόνη της, οπότε η λέξη «δώρο» δεν έχει κάποιο νόημα. Αυτό που, στην πράξη, κάνει ο έμπορος είναι να υποχρεώνει τον καταναλωτή να αγοράζει τουλάχιστον δύο μονάδες του προϊόντος κάθε φορά που ψωνίζει, σε μια συνηθισμένη τιμή διαφημίζοντας τη δεύτερη μονάδα ως «δήθεν» δώρο. Προφανώς, σε αυτήν την περίπτωση, η λέξη «δώρο» είναι πλασματική αφού ο καταναλωτής ποτέ δεν μπορούσε να αγοράσει μία μονάδα σαμπουάν μόνη της έτσι ώστε να προκύπτει και η έννοια του «δώρου».

Πέμπτο παράδειγμα: Ένας έμπορος πωλεί αλεύρι σε συσκευασία 2+1 «δώρο» και, θεωρώντας ότι η «αρχική τιμή» ή «τιμή τιμοκαταλόγου» ενός κιλού αλεύρι είναι 2 ευρώ, πωλεί τη συσκευασία 2+1 «δώρο» 4 ευρώ. Παράλληλα, πωλεί μία απλή συσκευασία 1 κιλού, της ίδιας μάρκας αλεύρι, με έκπτωση 50% από 2 ευρώ σε 1 ευρώ. Ο καταναλωτής αντιλαμβάνεται ότι αν αγοράσει 3 κιλά αλεύρι με τη μορφή της συσκευασίας 2+1 «δώρο» θα πληρώσει 4 ευρώ, ενώ αν αγοράσει τρεις ξεχωριστές συσκευασίες του 1 κιλού αλεύρι θα πληρώσει 3 ευρώ. Προφανώς, και σε αυτήν την περίπτωση, η λέξη «δώρο» είναι πλασματική, αφού αν ο καταναλωτής επιλέξει το «δώρο» θα πληρώσει περισσότερα χρήματα για την ίδια ποσότητα αλεύρι.

Έκτο παράδειγμα: Ένας έμπορος πωλεί αφρόλουτρα με έκπτωση, από 8 ευρώ αρχική τιμή σε 4 ευρώ τελική τιμή. Στο καρτελάκι αναφέρεται ότι «κερδίζετε 4 ευρώ». Στη συνέχεια ο έμπορος αποφασίζει να ανατιμήσει το προϊόν από 4 ευρώ τελική τιμή σε 5 ευρώ τελική τιμή. Προκειμένου να κάνει την ανατίμηση λιγότερο αντιληπτή από τον καταναλωτή, αποφασίζει να «φουσκώσει» την αρχική τιμή από 8 ευρώ σε 10 ευρώ. Το νέο καρτελάκι αναφέρει «από 10 ευρώ τώρα 5 ευρώ» ενώ επίσης αναφέρεται ότι «κερδίζετε 5 ευρώ». Εδώ η «έκπτωση» είναι πλασματική αφού, μεταξύ άλλων, ο έμπορος ανατίμησε το προϊόν κατά 1 ευρώ αλλά ενημερώνει τον καταναλωτή ότι, μετά την ανατίμηση, ο καταναλωτής κερδίζει 1 ευρώ περισσότερο.

4) Οι πλασματικές εκπτώσεις
Δεν είναι εύκολο για τους καταναλωτές να εντοπίζουν τις πλασματικές εκπτώσεις .Και αυτό γιατί για να αποδειχθεί η πλασματική έκπτωση θα πρέπει, συνήθως, ο καταναλωτής να τηρεί αρχείο καταγραφών τιμών για πολλές ημέρες.

Αντιθέτως, η Πολιτεία, δια των ελεγκτικών της αρχών μπορεί εύκολα να εντοπίσει τις πρακτικές αυτές και να επιβάλει υψηλά και αποτρεπτικά πρόστιμα στις επιχειρήσεις που παραβιάζουν τη νομοθεσία.

Ωστόσο εάν ο καταναλωτής εντοπίσει μία πλασματική έκπτωση, μια προσφορά τότε μπορεί να την καταγγείλει στην ηλεκτρονική διεύθυνση: https://kataggelies.mindev.gov.gr/. Στην ιστοσελίδα αυτή μπορούν να καταγγελθεί και κάθε είδους παράβαση της καταναλωτικής νομοθεσίας.

Νίκος Γιαννόπουλος

Στα ίδια, τέλος, επίπεδα με πέρυσι έμεινε το 34% των επιχειρήσεων του κλάδου.

Το 55%, ποσοστό τεράστιο αν λάβει κανείς υπόψιν ότι ο Ιανουάριος είναι, παραδοσιακά ένας πολύ καλός μήνας για το λιανεμπόριο, καταδεικνύει ότι πολλοί πολίτες αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας. Να το πούμε απλά: Δεν έχουν να διαθέσουν χρήματα για αγορές, εξαιρουμένων βέβαια των απαραίτητων για τη διαβίωση.

Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης είπε, εμμέσως πλην σαφώς, ότι το λιανεμπόριο θα πρέπει να αλλάξει ρότα. Ιδού τι τόνισε χαρακτηριστικά: “Τα αποτελέσματα, τόσο της μεγάλης Έρευνας Χειμερινών Εκπτώσεων, όσο και του ετήσιου τζίρου, αλλά και συνδυαστικά, δείχνουν ότι η στιγμή είναι τώρα να λάβουμε γενναίες αποφάσεις για να ελαφρύνουμε τα βάρη των επιχειρήσεων με γνώμονα πάντα την δημοσιονομική σταθερότητα αλλά και τις ανάγκες τις πραγματικής οικονομίας”.

Έχει και άλλα σημαντικά ευρήματα η έρευνα του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ.

Πολλοί καταστηματάρχες, 6 στους 10 όπως καταγράφηκε χαρακτηριστικά, ωθούνται, λόγω της επιθυμίας προσέλκυσης πελατών, να παρατείνουν τις προσφορές και τις εκπτώσεις τους μετά το επίσημο πέρας της εκπτωτικής περιόδου.

Επίσης, ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων λιανικού που τηρούν διπλογραφικά βιβλία πραγματοποίησαν κύκλο εργασιών ύψους 45,3 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά +5,1% συγκριτικά με το 2023. Για αυτήν την κατηγορία επιχειρήσεων χωρίς τρόφιμα, καύσιμα και οχήματα ο τζίρος ανήλθε σε 12,8 δισ. ευρώ (ή +5,5%).

Ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων λιανικού που τηρούν απλογραφικά βιβλία πραγματοποίησαν κύκλο εργασιών ύψους 26,31 δισ. ευρώ, μειωμένος κατά 1,8% συγκριτικά με το 2023. Για αυτήν την κατηγορία επιχειρήσεων χωρίς τρόφιμα, καύσιμα και οχήματα ο τζίρος ανήλθε σε 13,2 δισ. ευρώ (ή – 1,5%).

Οι εταιρίες που τηρούν τα λεγόμενα απλογραφικά βιβλία είναι οι μικρότερες του κλάδου είδαν το συνολικό τους τζίρο για το 2024 να μειώνεται γεγονός που σημαίνει ότι σε ένα διαρκώς πιο ανταγωνιστικό οικονομικό περιβάλλον οι μικρές επιχειρήσεις είναι αυτές που πιέζονται περισσότερο.

Γι’ αυτό, όπως συμπεραίνει η έρευνα, το σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου, αλλά κυρίως οι μικρές αντιμετωπίζουν “προκλήσεις και προβλήματα”.

Σε ότι αφορά τον τζίρο του 2024 ανά είδη και τη σχετική σύγκρισή του με το 2023, αύξηση παρουσίασαν τα είδη σε υπαίθριους πάγκους και αγορές (7,9%), τα μεταχειρισμένα είδη (7,7%) και τα ιατρικά και ορθοπεδικά είδη σε ειδικευμένα καταστήματα (7,5%).

• Είναι σαφές ότι οι Ελληνες ενισχύουν την αγορά το μεταχειρισμένων ειδών, ακόμη μία απόδειξη ότι η ρευστότητα για κάτι παραπάνω απουσιάζει.

Αντιθέτως, ο τζίρος σε ηλεκτρικές οικιακές συσκευές και τα είδη εικόνας και ήχου παρουσίαζαν μείωση τζίρου κατά 7,5% και 7,1% αντίστοιχα.

Εξαιτίας του ειδικού τους βάρους στο Λιανικό Εμπόριο, αξίζει να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στις κατηγορίες Ένδυσης, στην οποία ο κύκλος εργασιών ενισχύθηκε κατά 2,5% σε ετήσια βάση. Αντίθετα, στην κατηγορία Υπόδηση, ο κύκλος εργασιών υποχώρησε κατά 6,2% για τους εννέα όμως μήνες που υπήρχαν διαθέσιμα τα σχετικά δεδομένα.

Για το τέλος μερικά ακόμη στοιχεία για τις χειμερινές εκπτώσεις:

• Περίπου 4 στις 10 επιχειρήσεις διαπίστωσαν υψηλότερη αγοραστική κίνηση το πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου.
• Μάλιστα, αρκετές επιχειρήσεις δεν φάνηκαν ικανοποιημένες από τις πωλήσεις τους τον Ιανουάριο, μήνα στον οποίο στηρίζονταν σε μεγάλο βαθμό στο παρελθόν.
• Στις επιχειρήσεις στις οποίες σημειώθηκε μείωση των πωλήσεων συγκριτικά με την αντίστοιχη εκπτωτική περίοδο πέρυσι, η εν λόγω πτώση για 3 στις 4 διαμορφώθηκε έως 20%.
• Για τις επιχειρήσεις που κατέγραψαν αύξηση των πωλήσεων, η ενίσχυση αυτή για 9 στις 10 δεν ξεπέρασε το 20% σε σχέση με πέρυσι.
• Δύο στις 3 επιχειρήσεις υιοθέτησαν τα ίδια ποσοστά εκπτώσεων συγκριτικά με πέρυσι.
• Κυρίαρχος τρόπος προβολής και διαφήμισης των εκπτώσεων παραμένουν τα σχετικά μηνύματα στη βιτρίνα του καταστήματος ενώ ανερχόμενο ρόλο φαίνεται να διαδραματίζουν τα social media.