Των Σάββα  Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου Γ. Μπέτση*

Όμως,  από  μεθοδολογική  άποψη αναδεικνύονται  σοβαρά  ερωτήματα  για  την ρεαλιστικότητα  αυτών των στόχων. Κι αυτό γιατί εάν λάβουμε υπόψη τις δημογραφικές προβολές της Eurostat για την Ελλάδα το έτος 2019, όπου αποτυπώνεται η γήρανση του πληθυσμού της Ελλάδας, ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός στην  χώρα  μας  το  2020 είναι 6,667 εκατ. άτομα, το  2025  θα  είναι 6,377 εκατ.  άτομα  και το  2030  θα  είναι 6,050 εκατ. άτομα. Αντίστοιχα το εργατικό δυναμικό εκτιμάται, σύμφωνα με την Eurostat σε 4,470 εκατ. το 2025 και 4,320 εκατ. άτομα το 2030, όταν το 2020  είναι  4,620 εκατ. άτομα.

Έτσι, εάν θεωρήσουμε  ως  υπόθεση  εργασίας ότι το ισοζύγιο εργαζομένων ανέργων θα είναι θετικό κατά 50.000 θέσεις εργασίας ετησίως, τότε το έτος 2030 η ανεργία  θα είναι  2%, λαμβάνοντας υπόψη τα δημογραφικά στοιχεία και τις προβολές της Eurostat. Εάν όμως θεωρήσουμε  ότι η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό  θα  προσεγγίσει το επίπεδο του 80% (ιστορικά  στην χώρα μας  δεν έχει ξεπερασθεί το 75%),  τότε η ανεργία  το 2030  θα είναι  7%, όταν και πάλι το ελάχιστο ιστορικό ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα ήταν  8% το 2008, ποσοστό το οποίο η Eurostat στις εκτιμήσεις της θεωρεί ότι  η  χώρα  μας  θα προσεγγίσει  το 2040.

Υπεραισιόδοξη και μονομερής η έκθεση

Κατά  συνέπεια,  αναδεικνύεται  με  τον  πιο  εύληπτο  τρόπο  ότι η  παρατηρούμενη  υπεραισιοδοξία των  στόχων  ταυτίζεται  με το σημείο του ανέφικτου τόσο  των  υποθέσεων  εργασίας,  όσο  και  των  αναπτυξιακών  προσδοκιών  της Επιτροπής Πισσαρίδη. Παράλληλα,  αξίζει  να  σημειωθεί  ότι  η μονομέρεια των επιχειρημάτων και  των  υποθέσεων  εργασίας  επηρεάζει  αρνητικά  την  μεθοδολογική  συγκρότηση και  συσχέτιση των  μεταβλητών.

• Συγκεκριμένα, ενώ η γήρανση του πληθυσμού θεωρείται από την Επιτροπή Πισσαρίδη ως το κύριο επιχείρημα για την αναγκαιότητα της ultra-κεφαλαιοποίησης  της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης, ταυτόχρονα αγνοείται εντελώς η επίδραση της γήρανσης του πληθυσμού στην παραγωγικότητα της εργασίας.

Από  την  άποψη  αυτή  αξίζει  να  σημειωθεί  βιβλιογραφικά  ότι, μεταξύ  των  άλλων, η Eurostat και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις μελέτες τους θεωρούν ότι η παραγωγικότητα της εργασίας στην χώρα μας λόγω της γήρανσης του πληθυσμού θα είναι 1,2%, ενώ  η Επιτροπή  Πισσαρίδη θεωρεί ότι η παραγωγικότητα της εργασίας θα είναι 2,5%.

Έτσι, η παρατηρούμενη  αντίφαση  συνίσταται  στο  γεγονός  ότι  ενώ  η  Επιτροπή  Πισσαρίδη  αγνοεί εντελώς την επίδραση της γήρανσης του πληθυσμού στην παραγωγικότητα της εργασίας, ταυτόχρονα την λαμβάνει υπόψη για την υποστήριξη  της  πρότασης  κεφαλαιοποίησης  της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης.

Επιπλέον,  η  αντιφατικότητα στην μεθοδολογική  προσέγγιση  παρατηρείται ανάμεσα στην προσδοκία επίτευξης του υψηλού επιπέδου της  παραγωγικότητας  της  εργασίας, σε  συνθήκες  πλήρους  αποδιάρθρωσης  της  αγοράς  εργασίας,  τις οποίες  συνιστά  και  προτρέπει  η  Επιτροπή  Πισσαρίδη.

Έως 67 δισ. το κόστος μετάβασης

Το  ίδιο  αγνοούνται  εντελώς  από  την  Επιτροπή  Πισσαρίδη  οι αρνητικές επιδράσεις στην οικονομική ανάπτυξη που θα προκαλέσει το κόστος μετάβασης της κεφαλαιοποίησης της επικουρικής ασφάλισης, το  οποίο  υπολογίζεται από 57 δισ. ευρώ  μέχρι  67  δισ.  ευρώ,  ανάλογα  με  το  μέσο  ύψος της  επικουρικής  σύνταξης  που  θα  χορηγείται  στους  ασφαλισμένους  και  το  επιτόκιο,  προκειμένου να  υπολογισθούν  οι  μελλοντικές  παροχές  σε  παρούσες  αξίες.  Επίσης, για την κεφαλαιοποίηση της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης δεν λαμβάνονται καθόλου υπόψη οι αρνητικές επιδράσεις της γήρανσης του πληθυσμού στις αποδόσεις  των  επενδύσεων (Credit Suisse:“How demographics affect asset prices”, Global Demographics and Pensions Research, 2012).

Παράλληλα,  η  προτεινόμενη  από  την  Επιτροπή  Πισσαρίδη συρρίκνωση  της  αναδιανεμητικότητας  του  συστήματος  κοινωνικής  ασφάλισης  με  την  μείωση  της  εθνικής  σύνταξης  και  η  αύξηση  της  ανταποδοτικότητας  χωρίς  αύξηση  της  συνολικής  συνταξιοδοτικής  δαπάνης  θα  αυξήσει  τις  ανισότητες  μεταξύ  των  συνταξιούχων. Επιπλέον, η   κατάργηση  της  εξαγοράς  πλασματικών  ετών  και  η  πρόταση  της  Επιτροπής  Πισσαρίδη  να  λαμβάνει  ένας  ασφαλισμένος  μικρότερη  σύνταξη  εάν  συνταξιοδοτηθεί  στα  63 έτη  της  ηλικίας  του  με  40  έτη  ασφάλισης  σε  σχέση  με  έναν  ασφαλισμένο  που  θα  συμπληρώσει  τα  40  έτη  στην  ηλικία  των  67  ετών, θα  μειώσει  σημαντικά  την  συνταξιοδοτική  δαπάνη την περίοδο  2020-2070  στην  χώρα  μας.

• Πράγματι,  με  την  υπάρχουσα  σήμερα  κοινωνικο-ασφαλιστική  νομοθεσία  η  συνταξιοδοτική  δαπάνη στην  χώρα  μας το  2018  ήταν  15,6%  του ΑΕΠ, (στην  Έκθεση Πισσαρίδη  αναφέρεται  16,5%  του  ΑΕΠ)  και  15,4%  του ΑΕΠ το  2019, ποσοστά  κατώτερα  από  το  ανώτατο  όριο (16,2%  του ΑΕΠ) που  επιβλήθηκε  από τα τρία Μνημόνια, με  προοπτική  το  2070 να  διαμορφωθεί  στο 12% του ΑΕΠ (33,6 δις  ευρώ)  και το  επίπεδο  της  μέσης  μηνιαίας  κύριας  και  επικουρικής  σύνταξης θα  είναι  985  ευρώ (μεικτά).

Aξίζει  να  σημειωθεί  ότι  σοβαρά  προβλήματα  ακρίβειας  και  επικαιροποίησης  των  στατιστικών  στοιχείων  που  χρησιμοποιούνται  από  την  Επιτροπή  Πισσαρίδη  δεν  παρουσιάζονται  μόνο στο  ποσοστό  της  συνταξιοδοτικής  δαπάνης  ως προς  το  ΑΕΠ. Παρατηρούνται  και  στο  ποσοστιαίο  επίπεδο  της  νομοθετημένης  κρατικής  χρηματοδότησης  (εθνική  σύνταξη)  καθώς  και  στο  ποσοστιαίο  επίπεδο  της  κρατικής  επιχορήγησης (χρηματοδότηση  ελλειμμάτων).

Πιο  συγκεκριμένα το  2018  η  συνταξιοδοτική  δαπάνη  ήταν  15,6% του ΑΕΠ, από  το  οποίο  ποσοστό   το  7,3%  του ΑΕΠ  προερχόταν  από  τις  ασφαλιστικές  εισφορές  εργαζομένων  και  εργοδοτών,  το  5,5%  του  ΑΕΠ  προερχόταν  από  την  θεσμοθετημένη  κρατική  χρηματοδότηση  και  το  2,8%  του  ΑΕΠ  προερχόταν  από την  κρατική  επιχορήγηση ( 10,1%  του  ΑΕΠ  αναφέρεται  στην  Έκθεση  Πισσαρίδη), ποσοστό  κατώτερο  από  το  αντίστοιχο   μέσο  ποσοστό (3,1%  του  ΑΕΠ)  των  κρατών-μελών  της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης. Το  2030  η  συνταξιοδοτική  δαπάνη  θα  μειωθεί  στο  12,9%  του  ΑΕΠ, η  θεσμοθετημένη  κρατική  χρηματοδότηση  θα  μειωθεί  στο  4,8%  του  ΑΕΠ  και  η  κρατική  επιχορήγηση  θα  μειωθεί  στο  0,2%  του  ΑΕΠ. Τέλος,  το  2070  η  συνταξιοδοτική  δαπάνη  θα  είναι  12%  του  ΑΕΠ, η  θεσμοθετημένη  κρατική  χρηματοδότηση  θα  είναι  4%  του ΑΕΠ  και η  κρατική  επιχορήγηση  θα  είναι  0% του  ΑΕΠ. 

Αντίστοιχη  σταδιακή  μείωση  της  συνταξιοδοτικής  δαπάνης  και  του  επιπέδου  των  συντάξεων  παρατηρείται  την τελευταία  εικοσαετία, στον ένα ή  στον  άλλο  βαθμό,  και  σε  άλλες  χώρες της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης,  με  αποτέλεσμα  την  αύξηση  του  αριθμού  των  συνταξιούχων που  ζουν  σήμερα  με  συνταξιοδοτικό  εισόδημα  κάτω  του  ορίου  της  φτώχειας.  Χαρακτηριστική  περίπτωση  αποτελεί, μεταξύ  των  άλλων  κρατών-μελών,  η  Γερμανία, στην  οποία  το  51,4% (9,3  εκατ. άτομα)  του  συνόλου  των  συνταξιούχων  ζει (2019)  κάτω  από  το  όριο (999 ευρώ τον μήνα) τον μήνα. Στην  Γαλλία  όπου  παρατηρούνται  τα  τελευταία χρόνια  συνεχείς  κοινωνικές  αντιδράσει  στην  μείωση  της  συνταξιοδοτικής  δαπάνης,  σε  σύνολο  17  εκατ.  συνταξιούχων( 2019), 1.4  εκατ.  συνταξιούχοι (8,3%)  ζουν  κάτω  από  το  όριο(1.015 ευρώ τον μήνα)  της  φτώχειας.

15% των συνταξιούχων κάτω από το όριο φτώχειας

Στην Ελλάδα  σε  σύνολο 2.481.970   συνταξιούχων (Οκτώβριος  2020), 376.835 συνταξιούχοι (15,2%) κύριας  και  επικουρικής  σύνταξης,  ζουν  κάτω  από το  όριο (409 ευρώ τον  μήνα)  της  φτώχειας.  Στις  συνθήκες  και  στα  δεδομένα  αυτά,  η  ενδεχόμενη  υλοποίηση  της  πρότασης  Πισσαρίδη, σύμφωνα  με τους  μακρο-οικονομικούς  και  αναλογιστικούς  υπολογισμούς  μας,   θα  μειώσει  σταδιακά  την  συνταξιοδοτική  δαπάνη  στην Ελλάδα  στο  10,3% του ΑΕΠ (29 δισ.  ευρώ, όσο  ήταν  το  2008) το 2070 (ο μέσος  όρος  στην  Ε.Ε.-27  το  2070  θα  είναι  12,2%  του ΑΕΠ)  και  το  επίπεδο  της  μέσης  μηνιαίας  κύριας  και  επικουρικής  σύνταξης  στην  χώρα  μας  θα  είναι  860 (μεικτά). 

Στην  προοπτική  αυτή, όπως αποδεικνύεται με τον ποιο σαφή, ποσοτικά και κοινωνικο-ασφαλιστικά  τεκμηριωμένο  τρόπο, το  «Σχέδιο Ανάπτυξης» της Επιτροπής  Πισσαρίδη, μειώνει περαιτέρω  το  σημερινό χαμηλό  μέσο  επίπεδο  των  συντάξεων  κατά μέσο  όρο 14,5%  την  περίοδο  2020-2070, επιδεινώνει  σημαντικά  το  βιοτικό  επίπεδο  των  συνταξιούχων  και  ακυρώνει  με  τον  πιο  εύληπτο  τρόπο,  τον  κεντρικό  του στόχο  που  είναι  η  συστηματική  αύξηση  του  κατά  κεφαλήν  πραγματικού  εισοδήματος  κατά τη  επόμενη  δεκαετία  στην  Ελλάδα,  ώστε  να  συγκλίνει  σταδιακά  με τον  ευρωπαϊκό  μέσο  όρο,  ενισχύοντας  την  κοινωνική  συνοχή  και  τις  περιβαλλοντικές  επιδόσεις.   

* Ομότ. καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου, υποψ. διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου

Οι δράσεις που προτείνονται βασίζονται σε οικονομική ανάλυση και την εμπειρία εφαρμογής πολιτικών στην πράξη, ενώ εξειδικεύονται με βάση τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής οικονομίας, τις πρόσφατες εξελίξεις και τις διεθνείς τάσεις.

Συνοπτικά, κεντρικός στόχος για την ελληνική οικονομία κατά την επόμενη δεκαετία, σύμφωνα με την έκθεση, είναι η συστηματική αύξηση του κατά κεφαλήν πραγματικού εισοδήματος, ώστε αυτό να συγκλίνει σταδιακά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Επίσης, η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και η βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων.

Δύο βασικές προϋποθέσεις για την επίτευξη ουσιαστικής σύγκλισης του ελληνικού με το μέσο ευρωπαϊκό εισόδημα είναι: α) η σημαντική αύξηση της απασχόλησης μέσω της μείωσης της ανεργίας και της αύξησης της συμμετοχής στην αγορά εργασίας υποαπασχολούμενων ομάδων του πληθυσμού (γυναίκες, νέοι κτλ.) και β) η ισχυρή αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, η οποία απαιτεί αύξηση του παραγωγικού κεφαλαίου και νέες επενδύσεις από τις εγχώριες και ξένες επιχειρήσεις, καθώς και την ενσωμάτωση καινοτόμων μεθόδων παραγωγής και νέων τεχνολογιών.

Σχέδιο δράσεων

Το σχέδιο δράσεων που παρουσιάζεται στην έκθεση έχει στόχο την ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 3,5% για την επόμενη δεκαετία (κατά μέσο όρο). Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μέσω της αύξησης της απασχόλησης κατά 1% και της ετήσιας αύξησης της παραγωγικότητας κατά 2,5%. Εάν επιτευχθούν αυτά, τότε το 2030 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης θα ανέλθει στο 81% του μέσου όρου της ΕΕ από 67% το 2019 και η ανεργία θα μειωθεί στο 7% από 17,2% το 2019. Οι εξαγωγές θα αυξηθούν κατά 90% και το μερίδιο των εξαγωγών θα ανέλθει στο ΑΕΠ από 37,2% το 2019 στο 50,5%. Χωρίς το πρόγραμμα δράσεων της έκθεσης, επισημαίνεται ότι η αναπτυξιακή δυναμική εκτιμάται ασθενής, λόγω της βαθιάς ύφεσης της προηγούμενης δεκαετίας και των συνεπειών της πανδημίας.

Σύμφωνα με την έκθεση, η επίτευξη των βασικών στόχων μπορεί να γίνει με συνδυασμένες δράσεις σε όλο το εύρος της οικονομικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια. Το πρώτο σύνολο δράσεων αφορά σε αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της οικονομίας, ώστε να διευκολυνθεί η παραγωγικής δραστηριότητα, συμπεριλαμβάνοντας τη μείωση του κόστους εργασίας από φόρους και εισφορές (μείωση ασφαλιστικών εισφορών, απάλειψη εισφοράς αλληλεγγύης, μείωση του ανώτατου ορίου ασφαλιστέου εισοδήματος, ενσωμάτωση εισοδημάτων σε ενιαία φορολογική κλίμακα, ενίσχυση ηλεκτρονικών πληρωμών κτλ.).

Επίσης, αυτό θα επιτευχθεί με ενίσχυση της αναλογικότητας και διαφάνειας του δημόσιου διανεμητικού πρώτου πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης και την ανάπτυξη δεύτερου και τρίτου με κίνητρα για ιδιωτικές αποταμιεύσεις και μετάβαση από διανεμητικό σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα επικουρικής σύνταξης για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας. Με την κωδικοποίηση της νομοθεσίας και τη θεσμική ενίσχυση της Δημόσιας Διοίκησης, την επέκταση ειδικών τμημάτων στα δικαστήρια για οικονομικές υποθέσεις και την επιτάχυνση απονομής της Δικαιοσύνης, την ενίσχυση του συστήματος χρηματοπιστωτικής εποπτείας και τη βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης, τη στοχοθεσία για την ταχύτερη μείωση των κόκκινων δανείων από τις τράπεζες, την εφαρμογή του νέου πτωχευτικού κώδικα, την παροχή φορολογικών κινήτρων για αύξηση της μακροχρόνιας αποταμίευσης των νοικοκυριών, την ταχεία ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και των δασικών χαρτών, τον περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης, αλλά και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων σε τοπικό επίπεδο σε τομείς όπως η εκπαίδευση και η χωροταξία. Τέλος, η μεταφορά των φόρων για την ακίνητη περιουσία σε τοπικό επίπεδο.

Το δεύτερο σύνολο δράσεων αφορά στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, περιλαμβάνοντας δράσεις για την καλύτερη πρόσβαση για όλους στην αγορά εργασίας, καθολική πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υπηρεσίες εκπαίδευσης και υγείας και ένα στοχευμένο σύστημα κοινωνικών παροχών προς τους αδύναμους (εκσυγχρονισμός της δομής του συστήματος εκπαίδευσης, έμφαση στην προσχολική αγωγή, ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών, επέκταση ολοήμερου σχολείου, εκσυγχρονισμός συστήματος διακυβέρνησης στην Ανώτατη Εκπαίδευση, αναδιάρθρωση του συστήματος υγείας, ανάπτυξη συστήματος ψηφιακού φακέλου ασθενούς, αυτονομία δημοσίων νοσοκομείων και εφαρμογή συστημάτων παρακολούθησης κόστους και αξιολόγησης, εξορθολογισμός της φαρμακευτικής δαπάνης, αναβάθμιση του συστήματος κατάρτισης ανέργων και εργαζομένων, στροφή του ΟΑΕΔ σε ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, διευκόλυνση της ένταξης των γυναικών στην αγορά εργασίας με αυστηρή εφαρμογή του νόμου κατά των διακρίσεων των φύλων, βελτίωση δομής και στόχευσης των κοινωνικών επιδομάτων προκειμένου να μη λειτουργούν ως αντικίνητρα για την εργασία και εξειδικευμένα προγράμματα ενσωμάτωσης στην αγορά εργασίας για ΑμΕΑ κτλ.).

Το τρίτο σύνολο δράσεων αφορά στη βελτίωση των υποδομών μέσω δημοσίων επενδύσεων και κινητοποίησης ιδιωτικών (ενίσχυση ψηφιακών υποδομών και διασύνδεσης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, στροφή σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βελτίωση των σιδηροδρομικών και οδικών προσβάσεων στα σύνορα για τη δημιουργία αποτελεσματικών διαδρομών για εμπορεύματα, αναβάθμιση των εξαγωγικών λιμανιών κτλ.). Ενώ το τέταρτο σύνολο δράσεων αφορά σε επιμέρους τομείς και κλάδους της οικονομίας (π.χ. μείωση κόστους παραγωγής στη μεταποίηση, εφαρμογή προγραμμάτων ενίσχυσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ενίσχυση της ποιότητας των υπηρεσιών στον τουρισμό, ενίσχυση της έρευνας στα Πανεπιστήμια, μεγέθυνση και εκσυγχρονισμός των αγροτικών εκμεταλλεύσεων κτλ.).

Σημειώνεται πως, σύμφωνα με την έκθεση, η αναπτυξιακή στροφή της οικονομίας πρέπει να βασιστεί σε ένα πλαίσιο δημοσιονομικής αξιοπιστίας με ήπια πρωτογενή πλεονάσματα, ώστε να μην υπονομεύουν την ανάπτυξη. Θα πρέπει, επίσης, να είναι διαφορετικό το μείγμα εσόδων και δημοσίων δαπανών σε σχέση με τα τελευταία χρόνια και να ενισχυθεί το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, να διευρυνθεί η φορολογική βάση για τη δικαιότερη κατανομή των βαρών, να ενισχυθούν οι ηλεκτρονικές πληρωμές και να μειωθεί η επιβάρυνση στη μισθωτή εργασία.

Αμεσες προτεραιότητες

Τέλος, λόγω της πανδημίας και των κεφαλαίων που αναμένονται να εισρεύσουν από τα ευρωπαϊκά ταμεία ανάκαμψης και συνοχής, προτείνεται σειρά επειγουσών δράσεων σε τρεις άξονες:

α) Παραγωγή και επενδύσεις: Δραστική μείωση του κόστους στην επίσημη εργασία με μείωση του φορολογικού και ασφαλιστικού βάρους. Ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση αποσβέσεων για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και καινοτομία. Ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων. Επενδύσεις σε υποδομές με προτεραιότητα σε μεταφορές εμπορευμάτων και σε μετακινήσεις σε επιβαρυμένους διαδρόμους για πολίτες και τον τουρισμό. Ενίσχυση εξαγωγικών κλάδων της μεταποίησης με μείωση κόστους ενέργειας και άμβλυνση διοικητικών εμποδίων. Διαχείριση απορριμμάτων και κυκλική οικονομία.

β) Ανθρώπινο κεφάλαιο: Νέα προγράμματα και δομές κατάρτισης εργαζόμενων και ανέργων. Οργανωτικές παρεμβάσεις σε σχολικές μονάδες. Διεύρυνση και αναβάθμιση της προσχολικής αγωγής. Διευκόλυνση της πληρέστερης ένταξης των γυναικών στην αγορά εργασίας. Προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου για ενίσχυση έρευνας αιχμής σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα που θα υποστηρίζουν συστάδες (clusters) σε συνδυασμό με την παραγωγή.

γ) Δημόσιος τομέας και διοίκηση: Επιτάχυνση της ψηφιοποίησης υπηρεσιών του δημόσιου τομέα. Ενίσχυση πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και νοσοκομειακών μονάδων με ισχυρό ρόλο σε συστήματα παρακολούθησης. Επέκταση ειδικών τμημάτων στα δικαστήρια για οικονομικές υποθέσεις και διεύρυνση των μηχανισμών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών. Ενίσχυση του συστήματος χρηματοπιστωτικής εποπτείας στον τομέα της προστασίας των επενδυτών.

*** Ολόκληρη η έκθεση δημοσιεύεται εδώ: https://government.gov.gr/wp-content/uploads/2020/11/growth_plan_2020-11-23_1021.pdf 

Ειδικότερα, ο τομεάρχης Οικονομικών σχολιάζει πως κατά το κείμενο της έκθεσης δεν υπάρχει γενικά υπερφορολόγηση και σημειώνει πως η επιτροπή από τη μία προτείνει «προοδευτικότητα στους φορολογικούς συντελεστές (περισσότερους φόρους για τους πολλούς -τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, λιγότερους φόρους για τους λίγους με τα υψηλά και πολύ υψηλά), και άρση της “προτιμησιακής μεταχείρισης των αυτοαπασχολούμενων”». Από την άλλη, «φοροελαφρύνσεις στους μεγάλους όπως σε εταιρίες που μπαίνουν στο Xρηματιστήριο, αλλά και σε όσους επενδύουν στο Xρηματιστήριο». Προσθέτει ότι η επιτροπή προτείνει «μεταφορά του ΕΝΦΙΑ σε τοπικό επίπεδο που σημαίνει ότι οι ακριβές περιοχές θα έχουν περισσότερα έσοδα από τις λαϊκές και μεσαίες περιοχές με ότι σημαίνει αυτό για την ποιότητα ζωής των κατοίκων».

Ο κ. Τσακαλώτος τονίζει ότι «παρά την αδικαιολόγητη καθυστέρηση εξακολουθούν να λείπουν τρία κεφάλαια μεταξύ των οποίων η χρηματοδότηση και η διακυβέρνηση του», με τον ίδιο να σχολιάζει ότι «μάλλον πρόκειται για δευτερεύουσας σημασίας θέματα». Ειδικά, συνεχίζει, «όταν ο στόχος σου είναι να προετοιμάσεις τον κόσμο για τα σκληρά μέτρα που σχεδιάζεις για παράδειγμα στα εργασιακά -όπου σκιαγραφεί μία επίθεση στον κόσμο της εργασίας- ή για ένα ασφαλιστικό -όπου προτείνει την ιδιωτικοποίηση της επικουρικής σύνταξης με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό για το ύψος των σημερινών συντάξεων».