Σπύρος Σιδέρης

Οι «πειραματικές ζώνες» στο επίκεντρο

Η νέα συνάντηση στη Ρώμη επικεντρώνεται στην αξιολόγηση των περιοχών που έχουν ενταχθεί στο πιλοτικό μοντέλο εφαρμογής της συμφωνίας. Οι στρατιωτικές αντιπροσωπείες των δύο χωρών εξετάζουν κατά πόσο το μοντέλο μπορεί να επεκταθεί σε νέες περιοχές της νότιας λιβανικής επικράτειας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Βηρυτός προτίθεται να ζητήσει τη δημιουργία μιας δεύτερης πειραματικής ζώνης, αυτή τη φορά σε περιοχές που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο. Η λιβανική πλευρά εκτιμά ότι μόνο έτσι θα αποδειχθεί στην πράξη η πρόθεση υλοποίησης της συμφωνίας και όχι απλώς η διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας.

Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένουν τα δύσκολα ζητήματα των χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων, της ασφάλειας στον νότιο Λίβανο και της χρηματοδότησης για την ανοικοδόμηση των περιοχών που επλήγησαν από τις συγκρούσεις.

Η μεγάλη διαφωνία που μπορεί να μπλοκάρει τη συμφωνία

Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών εξακολουθούν να είναι σημαντικές.

Ο λιβανικός στρατός φέρεται να ζητά την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από περιοχές που εξακολουθούν να θεωρούνται κατεχόμενες, υποστηρίζοντας ότι μια νέα πιλοτική εφαρμογή χωρίς ουσιαστικές αποχωρήσεις δεν θα είχε πολιτικό αντίκρισμα στο εσωτερικό της χώρας.

Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ συνδέει κάθε νέα αποχώρηση με πρόσθετες εγγυήσεις ασφαλείας και κυρίως με τον περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για οποιαδήποτε ευρύτερη συμφωνία, καθώς δύσκολα μπορεί να γίνει αποδεκτό από το σύνολο του λιβανικού πολιτικού συστήματος.

Παρασκήνιο, πιέσεις και τα σχέδια των μεγάλων δυνάμεων

Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις εξελίσσεται έντονο διπλωματικό παρασκήνιο.

Η Ιταλία, που φιλοξενεί τις συνομιλίες, επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της ως αξιόπιστου διαμεσολαβητή, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να προωθούν μια στρατηγική σταδιακής επέκτασης των πειραματικών ζωνών, με στόχο να δημιουργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης πριν ανοίξουν τα πιο δύσκολα κεφάλαια.

Την ίδια στιγμή, διπλωματικοί κύκλοι δεν αποκλείουν μια περιορισμένη συμφωνία-γέφυρα, που θα επιτρέψει στις δύο πλευρές να εμφανίσουν πολιτικά οφέλη χωρίς να επιλυθούν οριστικά όλα τα ανοιχτά ζητήματα.

Η αυξημένη παρουσία στρατιωτικών αξιωματούχων στις συνομιλίες ενισχύει την εκτίμηση ότι το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί από τις πολιτικές διακηρύξεις στις πρακτικές λεπτομέρειες εφαρμογής.

Σκληρή πολιτική σύγκρουση στη Βηρυτό

Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, στο εσωτερικό του Λιβάνου η πολιτική αντιπαράθεση γίνεται ολοένα πιο έντονη.

Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, κατηγόρησε την πολιτική ηγεσία ότι οδηγείται σε επικίνδυνες υποχωρήσεις απέναντι στο Ισραήλ και κάλεσε σε εθνικό διάλογο με τη συμμετοχή της οργάνωσης.

Η απάντηση του πρωθυπουργού Ναουάφ Σαλάμ ήταν άμεση. Κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι οδήγησε τη χώρα σε πολεμικές περιπέτειες, προσφέροντας στο Ισραήλ τα προσχήματα για στρατιωτικές επιχειρήσεις, καταστροφές και μαζικούς εκτοπισμούς αμάχων.

Η αντιπαράθεση αυτή αποτυπώνει το βαθύ πολιτικό ρήγμα που διαπερνά τον Λίβανο, με τις συνομιλίες να μετατρέπονται σε ακόμη ένα πεδίο εσωτερικής σύγκρουσης.

Μπορεί τελικά να υπάρξει «λευκός καπνός»;

Παρά τις δυσκολίες, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η τρέχουσα φάση των επαφών είναι η πιο ουσιαστική των τελευταίων μηνών, καθώς το ενδιαφέρον έχει πλέον στραφεί στην εφαρμογή όσων έχουν συμφωνηθεί.

Ωστόσο, οι διαφωνίες γύρω από την ασφάλεια, την παρουσία της Χεζμπολάχ και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια.

Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν οι πειραματικές ζώνες μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα για μια σταδιακή αποκλιμάκωση ή αν θα προστεθούν στη μακρά λίστα των προσπαθειών που έμειναν χωρίς αποτέλεσμα. Μέχρι τότε, το βλέμμα παραμένει στραμμένο στη Ρώμη, όπου κάθε κίνηση και κάθε διαρροή αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Οι τρεις όροι του ισραηλινού στρατού

Σύμφωνα με την ισραηλινή δημόσια ραδιοτηλεόραση Καν, η στρατιωτική ηγεσία έχει καταθέσει τρεις βασικές προϋποθέσεις για τη συμφωνία των δεκαπέντε σημείων που παρουσίασε το Συμβούλιο Ειρήνης.

Η πρώτη αφορά την πλήρη ελευθερία στρατιωτικής δράσης μέσα στη Γάζα. Οι ανώτατοι αξιωματικοί απορρίπτουν οποιοδήποτε πλαίσιο θα περιόριζε τη δυνατότητα του στρατού να επεμβαίνει όταν θεωρεί ότι προκύπτει νέα απειλή για το Ισραήλ.

Η δεύτερη «κόκκινη γραμμή» αφορά τα όπλα που πρόκειται να παραδώσει η Χαμάς. Ο ισραηλινός στρατός απαιτεί άμεση εποπτεία της διαδικασίας και δεν δέχεται ο έλεγχος να περάσει αποκλειστικά στην τεχνοκρατική παλαιστινιακή διοίκηση που προβλέπεται να αναλάβει τη διακυβέρνηση του θύλακα.

Ο τρίτος και πλέον κρίσιμος όρος είναι ότι δεν πρέπει να υπάρξει ούτε μερική ούτε σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων πριν ολοκληρωθεί ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς.

Η συνάντηση που άλλαξε τις διατυπώσεις

Οι απαιτήσεις του στρατού ενισχύουν τη θέση του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος συναντήθηκε στην Ιερουσαλήμ με τον Νικολάι Μλαντένοφ, ανώτατο εκπρόσωπο για τη Γάζα στο Συμβούλιο Ειρήνης.

Ισραηλινές πηγές χαρακτήρισαν τη συνάντηση ιδιαίτερα δύσκολη. Ο Μλαντένοφ και ο σύμβουλος του Συμβουλίου, Άρι Λάιτστοουν, φέρονται να ζήτησαν από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό να περιορίσει τις επιθέσεις και να τηρήσει το αμερικανικό σχέδιο. Ο Νετανιάχου αρνήθηκε, επικαλούμενος τη συνεχιζόμενη απειλή από τη Χαμάς.

Λίγο αργότερα, το Συμβούλιο Ειρήνης ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ δεν θα αρχίσει να αποσύρεται πίσω από την κίτρινη γραμμή πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία αφοπλισμού.

Η λεπτομέρεια που προκάλεσε αναστάτωση ήταν η αφαίρεση της λέξης «πλήρης» από προηγούμενη εκδοχή της ανακοίνωσης για την ισραηλινή αποχώρηση. Η αλλαγή ερμηνεύτηκε ως σαφής μετατόπιση προς τις θέσεις της ισραηλινής κυβέρνησης.

Το παρασκήνιο του αφοπλισμού

Το Ισραήλ δεν διαφωνεί μόνο με το χρονοδιάγραμμα. Αντιδρά και στη συμμετοχή εκπροσώπων του Κατάρ και της Τουρκίας στη διεθνή επιτροπή που θα επιβλέπει την εφαρμογή του αφοπλισμού.

Παράλληλα, απορρίπτει την πρόταση για αποθήκευση των βαρέων όπλων και ζητά την καταστροφή τους. Η διαφορά είναι ουσιαστική: η αποθήκευση θα μπορούσε να επιτρέψει τη μελλοντική ανάκτηση του οπλισμού, ενώ η καταστροφή του θα περιόριζε δραστικά τις στρατιωτικές δυνατότητες της Χαμάς.

Το σκηνικό περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τον ισχυρισμό του Ισραήλ ότι δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του Καΐρου για το συγκεκριμένο σχέδιο και δεν είχε τη δυνατότητα να καταθέσει εγκαίρως τις ενστάσεις του.

Ανακούφιση στο Ισραήλ, οργή στη Χαμάς

Η αλλαγή στάσης του Συμβουλίου Ειρήνης προκάλεσε ικανοποίηση στο Ισραήλ. Η συνεδρίαση του περιορισμένου υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας μετατέθηκε, σε μια κίνηση που ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος.

Στην άλλη πλευρά, η Χαμάς αντέδρασε έντονα, ζητώντας επίσημες εξηγήσεις για την εφαρμογή της δεύτερης φάσης της εκεχειρίας. Ο νέος επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της οργάνωσης, Χαλίλ αλ Χάγια, συναντήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με τον επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν.

Ο αλ Χάγια χαρακτήρισε τις τελευταίες συνομιλίες «καθοριστικές» και κάλεσε τους μεσολαβητές να υποχρεώσουν το Ισραήλ να τηρήσει τις δεσμεύσεις του.

Οι εκλογές βαραίνουν τις αποφάσεις

Η εσωτερική πολιτική σκηνή του Ισραήλ επηρεάζει άμεσα τη διαπραγμάτευση. Ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με δύσκολη εκλογική αναμέτρηση, ενώ οι ακροδεξιοί εταίροι του ζητούν συνέχιση της πίεσης στη Χαμάς και διατήρηση της στρατιωτικής παρουσίας στη Γάζα.

Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς έχει ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για τη διατύπωση του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι αποκλίνει από όσα θεωρούσε συμφωνημένα το Ισραήλ.

Η ισραηλινή πλευρά φαίνεται να ποντάρει σε δύο εκτιμήσεις: ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν επιθυμεί ανοιχτή σύγκρουση με το Ισραήλ και ότι η Χαμάς εμφανίζεται πιο ευέλικτη εξαιτίας της στρατιωτικής πίεσης και της αποδυνάμωσης των περιφερειακών της στηριγμάτων.

Ωστόσο, οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η οργάνωση μπορεί να αποδεχθεί διοικητικές αλλαγές χωρίς να εγκαταλείψει τον πραγματικό έλεγχο. Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει μια τεχνοκρατική κυβέρνηση στο προσκήνιο, με τη Χαμάς να διατηρεί επιρροή από τα παρασκήνια.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται και ο κίνδυνος: οι τρεις ισραηλινές «κόκκινες γραμμές» μπορεί να μην λειτουργήσουν ως βάση συμφωνίας, αλλά ως ο μηχανισμός που θα τινάξει στον αέρα τη δεύτερη φάση της εκεχειρίας.

Σπύρος Σιδέρης

Σε έναν πόλεμο όπου η εικόνα, η αξιοπιστία και ο έλεγχος της πληροφορίας έχουν σχεδόν την ίδια βαρύτητα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, η απόφαση αυτή φανερώνει το βάθος του προβλήματος: το Ισραήλ δεν καλείται πλέον μόνο να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις της Χεζμπολάχ, αλλά και να διαχειριστεί το χάσμα ανάμεσα στην επίσημη αφήγηση και σε όσα γίνονται αντιληπτά από την κοινή γνώμη.

Σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις, ο ισραηλινός στρατός παραδέχθηκε τον τραυματισμό δεκάδων αξιωματικών και στρατιωτών στον νότιο Λίβανο μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η αναφορά σε σοβαρούς και μέτριας βαρύτητας τραυματισμούς προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην ανακοίνωση, καθώς μέχρι πρόσφατα παρόμοια περιστατικά συχνά υποβαθμίζονταν ή δεν δημοσιοποιούνταν με την ίδια σαφήνεια.

Η μεταβολή αυτή δεν προέκυψε τυχαία. Όπως εκτιμούν ειδικοί και αναλυτές, το ισραηλινό στρατιωτικό επιτελείο βρέθηκε αντιμέτωπο με αυξανόμενες επικρίσεις στο εσωτερικό της χώρας, καθώς κατηγορήθηκε ότι αποκρύπτει την πραγματική έκταση των επιθέσεων της Χεζμπολάχ και των συνεπειών τους. Η αξιοπιστία της επίσημης ενημέρωσης τέθηκε υπό πίεση, ιδιαίτερα όταν περιστατικά όπως επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη γίνονταν πρώτα γνωστά από τη λιβανική πλευρά και επιβεβαιώνονταν αργότερα από το Ισραήλ.

• Αυτό το στοιχείο είναι καθοριστικό. Σε συνθήκες σύγχρονου πολέμου, η πλήρης απόκρυψη πληροφοριών είναι όλο και πιο δύσκολη. Τα κοινωνικά δίκτυα, τα μέσα ενημέρωσης, οι επίσημες ανακοινώσεις των εμπλεκόμενων πλευρών και οι διαρροές από το εσωτερικό των ίδιων των θεσμών περιορίζουν σημαντικά τη δυνατότητα ελέγχου της πληροφορίας. Η Χεζμπολάχ φαίνεται να αξιοποιεί αυτή την πραγματικότητα, επιχειρώντας να επιβάλει τη δική της αφήγηση και να εμφανιστεί ως δύναμη ικανή να προκαλεί φθορά στον ισραηλινό στρατό.

Παράλληλα, η ίδια η φύση των επιχειρήσεων στον νότιο Λίβανο δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο πεδίο για το Ισραήλ. Οι επιθέσεις της Χεζμπολάχ, που περιλαμβάνουν πλήγματα σε συγκεντρώσεις στρατευμάτων, χρήση drones και στοχευμένες ενέργειες κατά στρατιωτικών θέσεων, λειτουργούν ως παγίδες φθοράς. Δεν αποσκοπούν απαραίτητα σε θεαματικά πλήγματα μεγάλης κλίμακας, αλλά στη διαρκή πίεση, στην πρόκληση απωλειών και στη δημιουργία αίσθησης ανασφάλειας.

Η ισραηλινή πλευρά, από την άλλη, επιμένει ότι η Χεζμπολάχ προχωρά σε επανειλημμένες παραβιάσεις της εκεχειρίας. Ωστόσο, η μέχρι στιγμής αντίδραση του Ισραήλ εμφανίζεται σχετικά συγκρατημένη, γεγονός που έχει προκαλέσει ερωτήματα στο εσωτερικό της χώρας. Μέρος της ισραηλινής κοινής γνώμης και κύκλοι της στρατιωτικής ανάλυσης διερωτώνται γιατί το Τελ Αβίβ δεν απαντά με μεγαλύτερη ένταση στις επιθέσεις.

• Ένας βασικός λόγος φαίνεται να είναι ο διεθνής παράγοντας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να πιέζουν το Ισραήλ να αποφύγει μια ευρεία κλιμάκωση στον Λίβανο, ώστε να μη διαταραχθούν ευρύτερες διπλωματικές διεργασίες στην περιοχή. Η αμερικανική αυτή στάση περιορίζει τα περιθώρια κινήσεων της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου και εντείνει τις εσωτερικές αντιδράσεις από όσους ζητούν πιο σκληρή γραμμή απέναντι στη Χεζμπολάχ.

Σε αυτό το πλαίσιο, η δημοσιοποίηση των απωλειών λειτουργεί και ως εργαλείο εσωτερικής διαχείρισης. Το Ισραήλ επιχειρεί να δείξει ότι δεν αποκρύπτει πλέον κρίσιμες πληροφορίες, αποκαθιστώντας εν μέρει την εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης. Ταυτόχρονα, όμως, επιδιώκει να αποφύγει την εικόνα ότι σύρεται σε κλιμάκωση με τους όρους της Χεζμπολάχ.

Η στρατιωτική ηγεσία, σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, έχει ήδη προετοιμάσει εναλλακτικά σενάρια αντίδρασης, αλλά η τελική απόφαση παραμένει πολιτική. Το ερώτημα είναι αν το Ισραήλ θα συνεχίσει την πολιτική περιορισμένων απαντήσεων ή αν θα θεωρήσει ότι οι επιθέσεις της Χεζμπολάχ έχουν ξεπεράσει ένα όριο που απαιτεί αλλαγή στρατηγικής.

• Η επιλογή μεγαλύτερης διαφάνειας για τις απώλειες είναι, επομένως, δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία πλευρά, ενισχύει την αξιοπιστία της επίσημης ενημέρωσης και απαντά στις εσωτερικές επικρίσεις. Από την άλλη, μπορεί να προσφέρει στη Χεζμπολάχ πρόσθετο υλικό για την προβολή της αποτελεσματικότητας των επιθέσεών της.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η σύγκρουση στον νότιο Λίβανο δεν διεξάγεται μόνο με στρατιωτικά μέσα. Διεξάγεται και στο επίπεδο της πληροφοριακής κυριαρχίας, της ψυχολογικής πίεσης και της πολιτικής διαχείρισης. Η απόφαση του Ισραήλ να ανακοινώνει πλέον περισσότερα για τις απώλειές του δείχνει ότι το Τελ Αβίβ αναγνωρίζει πως η σιωπή μπορεί να γίνει εξίσου επικίνδυνη με την ίδια την αποκάλυψη.

Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο αν οι συνομιλίες θα συνεχιστούν, αλλά αν μπορούν πράγματι να μετατρέψουν μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός σε βιώσιμη πολιτική διαδικασία ή αν η περιοχή βαδίζει προς έναν ακόμη κύκλο φθοράς, αβεβαιότητας και παρατεταμένης έντασης.

Ο νέος γύρος επαφών, που διεξάγεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, πραγματοποιείται υπό την πίεση του χρόνου και με σαφές διακύβευμα. Η Βηρυτός επιδιώκει πρωτίστως την παράταση της εκεχειρίας, η οποία έχει περιορισμένη διάρκεια και συνοδεύεται ήδη από επανειλημμένες παραβιάσεις. Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, που επιτεύχθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση και τη συμβολή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, λειτούργησε ως προσωρινό “πάγωμα” των συγκρούσεων, χωρίς όμως να αγγίζει τις βαθύτερες αιτίες της κρίσης.

• Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, η κατάσταση στο πεδίο παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Οι ισραηλινές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ συνεχίζονται, με το Τελ Αβίβ να επιμένει ότι η οργάνωση εξακολουθεί να συνιστά άμεση απειλή για την ασφάλειά του. Από την άλλη πλευρά, ο Λίβανος καταγγέλλει παραβιάσεις της εκεχειρίας και τονίζει ότι χωρίς πλήρη παύση των επιθέσεων δεν μπορεί να υπάρξει ούτε ουσιαστική σταθεροποίηση ούτε πραγματική πολιτική πρόοδος.

Η πρώτη φάση των συνομιλιών παρήγαγε μια κατ’ αρχήν συμφωνία για συνέχιση της διαπραγματευτικής διαδικασίας υπό αμερικανική αιγίδα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να διατηρήσουν τον κεντρικό έλεγχο της διαδικασίας, εντάσσοντας το λιβανικό μέτωπο σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο που περιλαμβάνει και τις παράλληλες επιδιώξεις της Ουάσινγκτον έναντι του Ιράν, τόσο στο επίπεδο του πυρηνικού προγράμματος όσο και στο πεδίο της περιφερειακής ασφάλειας.

• Στο τραπέζι των επαφών συμμετέχουν υψηλόβαθμοι διπλωματικοί εκπρόσωποι, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σημασία της διαδικασίας, έστω κι αν αυτή βρίσκεται ακόμη σε προπαρασκευαστικό στάδιο. Από αμερικανικής πλευράς, τον συντονισμό έχουν κορυφαίοι αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ενώ Ισραήλ και Λίβανος εκπροσωπούνται σε επίπεδο πρέσβεων, με σαφή αποστολή να προετοιμάσουν το έδαφος για πιθανές συνομιλίες υψηλότερου επιπέδου.

Οι βασικές επιδιώξεις του Λιβάνου είναι απολύτως σαφείς και συνδέονται άμεσα με την ανάγκη επιβίωσης, σταθεροποίησης και αποκατάστασης μιας στοιχειώδους κανονικότητας. Η Βηρυτός ζητά πλήρη παύση των ισραηλινών επιθέσεων, αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από το λιβανικό έδαφος, επιστροφή των εκτοπισμένων στις εστίες τους, απελευθέρωση κρατουμένων, αλλά και εκκίνηση της ανοικοδόμησης σε περιοχές που έχουν υποστεί σοβαρές καταστροφές. Παράλληλα, προβάλλει ως στρατηγικό στόχο την ενίσχυση του κρατικού ελέγχου και την ανάπτυξη του στρατού έως τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα.

Στον αντίποδα, οι απαιτήσεις του Ισραήλ περιστρέφονται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από την ασφάλεια. Το Τελ Αβίβ ζητά τον πλήρη αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και τον τερματισμό της στρατιωτικής της παρουσίας στον Λίβανο, θεωρώντας ότι καμία συμφωνία δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη εάν δεν αντιμετωπιστεί αυτό που το ίδιο περιγράφει ως τον βασικό πυρήνα της απειλής. Με άλλα λόγια, για την ισραηλινή πλευρά, η κατάπαυση του πυρός δεν αρκεί· απαιτείται μια νέα πραγματικότητα ασφαλείας επί του πεδίου.

• Αυτή ακριβώς η ασυμμετρία προτεραιοτήτων εξηγεί γιατί η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει τόσο μεγάλη. Για τον Λίβανο, το άμεσο ζήτημα είναι η ανθρωπιστική κρίση, η αποκατάσταση της καθημερινότητας και η αποφυγή περαιτέρω εθνικής αποσταθεροποίησης. Για το Ισραήλ, το κεντρικό ζητούμενο είναι η εξουδετέρωση του στρατιωτικού κινδύνου και η δημιουργία ενός νέου πλαισίου αποτροπής. Οι δύο ατζέντες τέμνονται μόνο μερικώς, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη μια συνολική συμφωνία στο παρόν στάδιο.

Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η στάση του προέδρου του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν, ο οποίος εμφανίζεται πιο ανοιχτός από ό,τι στο παρελθόν στην προοπτική άμεσων επαφών με το Ισραήλ. Η γραμμή του συνδυάζει τη στήριξη στη διπλωματική διαδικασία με την ενίσχυση του κρατικού ελέγχου στο εσωτερικό, μέσα από την αύξηση της παρουσίας των δυνάμεων ασφαλείας, την αυστηρότερη επιτήρηση περιοχών όπου υπάρχουν όπλα και την αποτροπή κάθε ένοπλης εμφάνισης εκτός του επίσημου κρατικού πλαισίου.

• Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν γίνεται αποδεκτή από όλους στον Λίβανο. Η Χεζμπολάχ αντιμετωπίζει με βαθιά επιφύλαξη τις απευθείας διαβουλεύσεις υπό αμερικανική αιγίδα και απορρίπτει οποιαδήποτε πολιτική διαδικασία που εξελίσσεται ενόσω συνεχίζονται οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Από τη σκοπιά της, η απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να είναι μια πλήρης και συνολική κατάπαυση του πυρός και μια ολοκληρωμένη ισραηλινή αποχώρηση, πριν ανοίξει οποιαδήποτε συζήτηση για ευρύτερες διευθετήσεις.

Έτσι, διαμορφώνεται μια εξαιρετικά σύνθετη εξίσωση, όπου η διπλωματία, η στρατιωτική πραγματικότητα, η εσωτερική λιβανική πολιτική και οι περιφερειακές ισορροπίες αλληλεπιδρούν διαρκώς. Οι λέξεις που συμπυκνώνουν τη σημερινή φάση είναι σαφείς: εκεχειρία, διαπραγματεύσεις, Χεζμπολάχ, ασφάλεια, αποκλιμάκωση, ανθρωπιστική κρίση, διπλωματική πίεση, γεωπολιτική σταθερότητα.

• Με τα σημερινά δεδομένα, τρία είναι τα βασικά σενάρια. Το πρώτο είναι η παράταση της εκεχειρίας, που θα προσφέρει επιπλέον χρόνο για συνέχιση των επαφών. Το δεύτερο είναι η επιστροφή στην κλιμάκωση, σε περίπτωση που οι συνομιλίες ναυαγήσουν και οι παραβιάσεις πολλαπλασιαστούν. Το τρίτο, και πιο δύσκολο, είναι μια σταδιακή συμφωνία αποκλιμάκωσης, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μια πιο σταθερή πολιτική διευθέτηση.

Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα συγκυρία συνιστά ένα κρίσιμο τεστ για την ικανότητα της διεθνούς κοινότητας να διαχειριστεί μια ακόμη εστία αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Το αν η Ουάσινγκτον θα καταφέρει να μετατρέψει την εύθραυστη εκεχειρία σε μια λειτουργική διαδικασία ειρήνευσης θα επηρεάσει όχι μόνο το μέλλον των σχέσεων Λιβάνου–Ισραήλ, αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή. Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο διακύβευμα των επαφών στην αμερικανική πρωτεύουσα: αν θα ανοίξει ένας δύσκολος αλλά υπαρκτός δρόμος αποκλιμάκωσης ή αν η περιοχή θα επιστρέψει σύντομα σε έναν νέο, πιο επικίνδυνο κύκλο σύγκρουσης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσω αναρτήσεων στα social media, κατηγόρησε το Ιράν ότι έχει παραβιάσει την κατάπαυση του πυρός, χωρίς ωστόσο να δώσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες για τους ισχυρισμούς του.

Η προσωρινή εκεχειρία αναμένεται να λήξει την Τετάρτη (22.04.2026), με τον Τραμπ να συνεχίζει τη σκληρή κριτική όχι μόνο για τη στάση της Τεχεράνης στην κατάπαυση του πυρός, αλλά και για τις εξελίξεις στο Στενά του Ορμούζ, που αποτελούν κομβικό σημείο για την παγκόσμια ενέργεια και το εμπόριο.

Ακόμα δεν έχει επιβεβαιωθεί αν οι δύο πλευρές θα πραγματοποιήσουν νέο γύρο ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν.

President Trump on TruthSocial: Iran has Violated the Cease Fire numerous times! pic.twitter.com/bjRI7d702X

— Donald J Trump Posts TruthSocial (@TruthTrumpPost) April 21, 2026

Σπύρος Σιδέρης

Το γεγονός ότι η πρώτη επαφή περιορίζεται σε ένα σύντομο, σχεδόν συμβολικό τετ-α-τετ μεταξύ διπλωματών αποτυπώνει όχι μόνο το βάρος της ιστορικής εχθρότητας, αλλά και την προσπάθεια να οικοδομηθεί ένα ελάχιστο κοινό έδαφος πριν από οποιαδήποτε ουσιαστική διαπραγμάτευση.

Η συνάντηση φέρνει αντιμέτωπους, σε διπλωματικό επίπεδο, τη Λιβανέζα πρέσβειρα στις Ηνωμένες Πολιτείες, Νάντα Χαμάντα Μουάουαντ, και τον Ισραηλινό ομόλογό της, Γιεχιέλ Λάιτερ, σε μια διαδικασία που λειτουργεί ως προπομπός για ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις στην Κύπρο.

Η επιλογή της Κύπρου ως πιθανού τόπου διεξαγωγής δεν είναι τυχαία, καθώς προσφέρει μια σχετικά ουδέτερη γεωγραφική και πολιτική πλατφόρμα στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου, μακριά από την άμεση πίεση του πεδίου.

Στο παρασκήνιο, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διαχωρίσει τη λιβανοϊσραηλινή εξίσωση από την ευρύτερη αντιπαράθεση με το Ιράν, επιμένοντας σε μια πιο στοχευμένη προσέγγιση που θα μπορούσε να ενισχύσει τη σταθερότητα στον Λίβανο.

Τον ρόλο του μεσολαβητή αναλαμβάνουν ο Αμερικανός πρέσβης στον Λίβανο, Μισέλ Ίσα, και ο σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Μάικλ Νίνταμ, στενός συνεργάτης του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η παρουσία τους υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει η διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ στην προώθηση άμεσων συνομιλιών ως μέσου αποσυμπίεσης της έντασης και διαχείρισης ενός μετώπου που μπορεί εύκολα να αποκτήσει ευρύτερες διαστάσεις.

• Στην πλευρά του Λιβάνου, οι οδηγίες εμφανίζονται σαφείς. Η πρέσβειρα Μουάουαντ μεταφέρει εντολή του προέδρου Ζοζέφ Αούν να θέσει ως βασική προτεραιότητα την άμεση κατάπαυση του πυρός μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ. Η επιδίωξη αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάγκη αποκατάστασης της κυριαρχίας του λιβανέζικου κράτους, ιδίως στις νότιες περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο των συγκρούσεων από τις αρχές Μαρτίου. Για τη Βηρυτό, η εκεχειρία δεν αποτελεί απλώς έναν τακτικό στόχο, αλλά βασική προϋπόθεση για την αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης.

Απέναντι σε αυτή τη θέση, η κυβέρνηση του Ισραήλ, υπό τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, εμφανίζεται απρόθυμη να προχωρήσει σε πλήρη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αντιθέτως, προκρίνει τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας εντός του λιβανικού εδάφους, βάθους έως και δέκα χιλιομέτρων, ως μέσο αποτροπής μελλοντικών επιθέσεων. Η στάση αυτή ενισχύει την εκτίμηση ότι οι επικείμενες συνομιλίες μπορεί να εξελιχθούν σε μια πραγματική διπλωματική αναμέτρηση, όπου το ζητούμενο δεν θα είναι απλώς μια γενική μείωση της έντασης, αλλά η ίδια η αποδοχή της αρχής της εκεχειρίας.

Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά αποφεύγει να εμπλακεί σε επιχειρησιακές λεπτομέρειες, επιλέγοντας να διατηρήσει τον ρόλο του διαιτητή. Το Ισραήλ δηλώνει πρόθυμο να συνεργαστεί με τις πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ευρύτερη στρατηγική έναντι του Ιράν, αλλά επιμένει στην ανάγκη αφοπλισμού της Χεζμπολάχ ως προϋπόθεση για μια πιο σταθερή και διαρκή λύση. Η θέση αυτή δείχνει ότι το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζει τη διαπραγμάτευση όχι ως αυτόνομη διαδικασία αποκλιμάκωσης, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

• Σημαντική είναι και η παρέμβαση της Ομάδας Εργασίας για τον Λίβανο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τον επικεφαλής της, Εντ Γκάμπριελ, να εκφράζει στήριξη στις άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Ο ίδιος τονίζει ότι ένας ξεχωριστός διαπραγματευτικός δρόμος, ανεξάρτητος από το ιρανικό ζήτημα, αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για την ενίσχυση της λιβανικής κυριαρχίας. Πρόκειται για μια προσέγγιση που αποσκοπεί στο να αποσυνδέσει τον Λίβανο από ευρύτερα περιφερειακά παζάρια και να τον επανατοποθετήσει ως αυτόνομο συνομιλητή.

Η συζήτηση για το λεγόμενο «πακιστανικό μοντέλο» –δηλαδή την επίτευξη εκεχειρίας πριν από την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων– αναδεικνύει τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν. Η απροθυμία του Ισραήλ να συνδέσει άμεσα την παύση των εχθροπραξιών με τις συνομιλίες προκαλεί απογοήτευση στη λιβανική πλευρά, χωρίς όμως να οδηγεί σε εγκατάλειψη της διπλωματικής διαδικασίας. Αντίθετα, ενισχύει την εκτίμηση ότι οι άμεσες συνομιλίες αποτελούν πλέον τη μοναδική ρεαλιστική οδό για την αποτροπή μιας νέας, πιο επικίνδυνης κλιμάκωσης.

Σε ένα περιβάλλον όπου οι στρατιωτικές επιλογές παραμένουν ενεργές και η αβεβαιότητα εξακολουθεί να κυριαρχεί, η διπλωματία καλείται να λειτουργήσει όχι ως ιδανική λύση, αλλά ως η τελευταία γραμμή άμυνας απέναντι στην επέκταση της σύγκρουσης.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο αυτή η εύθραυστη διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα ή αν θα προστεθεί στον μακρύ κατάλογο των αποτυχημένων προσπαθειών προσέγγισης. Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη των διαβουλεύσεων θα αποτελέσει βαρόμετρο τόσο για τη σταθερότητα στην περιοχή όσο και για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως βασικού διαμεσολαβητή σε ένα από τα πλέον σύνθετα γεωπολιτικά μέτωπα της εποχής.

Οι επιχειρήσεις στην περιοχή παραμένουν σε εξέλιξη, με τις ισραηλινές δυνάμεις να στοχεύουν θέσεις που, σύμφωνα με το Τελ Αβίβ, συνδέονται με την οργάνωση, ενώ η Χεζμπολάχ κάνει λόγο για ενέργειες που υπονομεύουν την εύθραυστη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ρευστή, καθώς οι τελευταίες εξελίξεις εγείρουν ανησυχίες για πιθανή γενικευμένη αναζωπύρωση της σύγκρουσης στην περιοχή, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί με αυξημένη ανησυχία την πορεία των γεγονότων.

Χεζμπολάχ: Οι επιθέσεις κατά του Ισραήλ θα συνεχιστούν λόγω «παραβίασης» της εκεχειρίας

Η Χεζμπολάχ επιβεβαίωσε ότι εξαπέλυσε επιδρομές σήμερα το πρωί εναντίον ισραηλινών στόχων.

Αναφέρει ότι στόχευσε ισραηλινά στρατεύματα με μπαράζ ρουκετών στη Γουάτα αλ-Κιάμ, στο νότιο Λίβανο, και επιτέθηκε στον συνοριακό οικισμό Κιριάτ Σμόνα του Ισραήλ, σε απάντηση «στην παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός από τον εχθρό».

Την ίδια ώρα μήνυμα ότι το Ισραήλ δεν είναι σε εκεχειρία στον Λίβανο και προειδοποίηση ότι μπορεί να επιστρέψει στο Ιράν ανά πάσα στιγμή, έστειλε ο αρχηγός των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, την ώρα που υπήρξαν νέοι βομβαρδισμοί στα νότια της χώρας

תיעוד מדרום לבנון: חיל האוויר וכוחות אוגדה 91, מחסלים חוליית מחבלים

כוחות האוגדה חיסלו עד כה מאות מחבלי חיזבאללה

שלשום, כוחות צוות הקרב החטיבתי 769 זיהו חוליית מחבלים סמוך לכוחות הפועלים במרחב. אחד המחבלים זוהה מסתתר בשיחים. מיד לאחר הזיהוי, המחבל חוסל על ידי חיל האוויר,… pic.twitter.com/xIUWkb4CQS

— צבא ההגנה לישראל (@idfonline) April 10, 2026

Σύμφωνα με πηγές από τη Χαμάς, η οργάνωση δεν φαίνεται να επενδύει αποφασιστικά στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ ως μοχλό για την επίλυση του ζητήματος του αφοπλισμού. Αν και η Τεχεράνη προβάλλει την ανάγκη σύνδεσης όλων των μετώπων —με ιδιαίτερη αναφορά στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο— η ηγεσία της Χαμάς εμφανίζεται σαφώς πιο επιφυλακτική. Η εμπειρία προηγούμενων γύρων διαπραγματεύσεων έχει δείξει ότι η προσπάθεια σύνδεσης της Γάζας με άλλα μέτωπα, όπως η Υεμένη ή ο ίδιος ο Λίβανος, δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Σε πολιτικό επίπεδο, στελέχη της Χαμάς υπογραμμίζουν ότι η στάση της οργάνωσης καθορίζεται από τις λεγόμενες «εθνικές σταθερές», με κυρίαρχη τη διατήρηση του οπλισμού ως μέσου αποτροπής. Η απαίτηση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ για πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας απορρίπτεται κατηγορηματικά, ενώ οι Ταξιαρχίες Αλ Κασάμ, η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς, δηλώνουν ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν έναν τέτοιο όρο.

• Παράλληλα, η ίδια η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με χρονικό ορίζοντα δύο εβδομάδων για την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας, δημιουργεί νέα δεδομένα αλλά και έντονες ανησυχίες. Παλαιστινιακές πηγές εκφράζουν φόβους ότι το Ισραήλ ενδέχεται να εκμεταλλευτεί τη σχετική αποκλιμάκωση με το Ιράν προκειμένου να εντείνει τις επιχειρήσεις του στη Γάζα, κυρίως μέσω στοχευμένων επιθέσεων και όχι απαραίτητα με ευρείας κλίμακας χερσαίες επιχειρήσεις. Ήδη, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, υπάρχουν ενδείξεις αυξημένης στρατιωτικής κινητικότητας.

Το βασικό δίλημμα για τη Χαμάς είναι αν θα επιλέξει μια τακτική ευελιξίας στις διαπραγματεύσεις ή αν θα παραμείνει σε μια σκληρή γραμμή που απορρίπτει κάθε μορφή αφοπλισμού. Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι η οργάνωση επιδιώκει μια ενδιάμεση λύση, δηλαδή την τροποποίηση του σχεδίου ώστε να διατηρήσει μέρος του οπλισμού της, αποφεύγοντας παράλληλα να δώσει στο Ισραήλ το πρόσχημα για επανέναρξη των επιχειρήσεων.

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η Χαμάς και οι άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις θέτουν μια σειρά από σαφείς όρους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η πλήρης εφαρμογή της πρώτης φάσης της συμφωνίας, πριν από οποιαδήποτε συζήτηση για το ζήτημα του οπλισμού. Παράλληλα, ζητούν την απεμπλοκή της ανθρωπιστικής βοήθειας και της ανοικοδόμησης από πολιτικές ή στρατιωτικές προϋποθέσεις, καθώς και την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τον πλήρη τερματισμό των παραβιάσεων.

• Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο ζήτημα της διοίκησης της Γάζας, με τη Χαμάς να απορρίπτει κάθε εξωτερική παρέμβαση που θα μπορούσε να επηρεάσει το πολιτικό μέλλον του θύλακα. Επιπλέον, τίθεται το θέμα της ελευθερίας μετακίνησης, ειδικά μέσω του περάσματος της Ράφα, καθώς και της άρσης των περιορισμών στην εισαγωγή αγαθών.

Παρά τις πιέσεις, η ηγεσία της Χαμάς φαίνεται να έχει καταλήξει σε μια βασική εκτίμηση: ότι η σύνδεση της τύχης της Γάζας με ευρύτερες περιφερειακές διαπραγματεύσεις δεν αποτελεί αξιόπιστη στρατηγική. Όπως επισημαίνουν πηγές της οργάνωσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν επενδύσει συστηματικά στη διάσπαση των μετώπων, αποτρέποντας τη διαμόρφωση ενός ενιαίου διαπραγματευτικού πλαισίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ λειτουργεί περισσότερο ως παράλληλη εξέλιξη παρά ως καθοριστικός παράγοντας για τη Γάζα. Αν και μπορεί να επηρεάσει το γενικό κλίμα στην περιοχή, δεν φαίνεται ικανή —τουλάχιστον προς το παρόν— να επιβάλει λύσεις σε ένα τόσο σύνθετο και πολυεπίπεδο ζήτημα.

• Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς προγραμματίζονται νέες επαφές μεταξύ της Χαμάς και των μεσολαβητών, με πιθανές συναντήσεις να πραγματοποιούνται στο Κάιρο και σε άλλες περιφερειακές πρωτεύουσες. Οι πρόσφατες επαφές με διεθνείς παράγοντες, όπως ο Νικολάι Μλαντένοφ, αλλά και η συνάντηση με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καταδεικνύουν ότι η διπλωματική κινητικότητα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: μπορεί η συμφωνία Ιράν–ΗΠΑ να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια λύση στη Γάζα, ή πρόκειται για μια ακόμη παράλληλη διαδικασία που δεν αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος; Τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι η απάντηση κλίνει προς το δεύτερο σενάριο, επιβεβαιώνοντας ότι η κρίση στη Γάζα συνεχίζει να καθορίζεται κυρίως από τους άμεσους πρωταγωνιστές και λιγότερο από τις ευρύτερες γεωπολιτικές συμφωνίες.

Υψηλόβαθμος αξιωματούχος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων χαιρέτισε παράλληλα σήμερα μια “νίκη” της χώρας του απέναντι στις ιρανικές επιθέσεις, μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ.

“Τα Εμιράτα κατήγαγαν μια νίκη σε έναν πόλεμο που ειλικρινά επιδιώξαμε να αποφευχθεί, και θριαμβεύσαμε (…) απέναντι σε μια βάναυση επίθεση”, έγραψε σε ανάρτησή του στο X ο προεδρικός σύμβουλος Ανουάρ Γκαργκάς.

“Ετοιμαζόμαστε σήμερα να διαχειριστούμε ένα περίπλοκο περιφερειακό πλαίσιο έχοντας ένα πιο σημαντικό κεφάλαιο, πιο βαθιά γνώση και μεγαλύτερη ικανότητα να επηρεάσουμε και να διαμορφώσουμε το μέλλον”, πρόσθεσε.

Το σουλτανάτο του Ομάν χαιρέτισε επίσης σήμερα την κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ, καλώντας “να ενταθούν” οι προσπάθειες για μια “διαρκή παύση της κατάστασης πολέμου” στην περιοχή.

Η χώρα του Κόλπου, η οποία χαιρέτισε επίσης τον μεσολαβητικό ρόλο που διαδραμάτισε το Πακιστάν, υπογράμμισε “τη σημασία που έχει να ενταθούν ήδη από τώρα οι προσπάθειες για να βρεθούν λύσεις που θα μπορούν να δώσουν τέλος στην κρίση στην πηγή της και να επιτευχθεί μια διαρκής παύση της κατάστασης πολέμου και των εχθρικών πράξεων στην περιοχή”, μετέδωσε το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Ομάν.

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, το εγχείρημα αυτό εκτυλίσσεται υπό την πίεση ασφυκτικών προθεσμιών, καθώς η διορία που έχει θέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, λειτουργεί ως καταλύτης τόσο για την επιτάχυνση των συνομιλιών όσο και για την πιθανότητα μιας νέας, πιο εκτεταμένης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται αραβικά μέσα και επιβεβαιώνουν διεθνή πρακτορεία, η περιοχή βρίσκεται μπροστά σε ώρες αποφάσεων, με τη διπλωματία να δοκιμάζει τα όριά της απέναντι στη λογική της ισχύος.

Στο επίκεντρο των προσπαθειών βρίσκεται μια τριμερής διαμεσολάβηση με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Πακιστάν, η οποία επιχειρεί να γεφυρώσει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις εμπλεκόμενες πλευρές. Οι συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, που διεξάγονται μέσω αυτών των μεσολαβητών, επικεντρώνονται σε ένα πλαίσιο προσωρινής κατάπαυσης των εχθροπραξιών, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παράθυρο ευκαιρίας για μια πιο μόνιμη συμφωνία. Πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων κάνουν λόγο για μια τελευταία ευκαιρία, επισημαίνοντας ότι η επιτυχία της πρωτοβουλίας εξαρτάται από την ικανότητα των μεσολαβητών να εξισορροπήσουν τις στρατηγικές ανησυχίες και τις πολιτικές κόκκινες γραμμές των δύο πλευρών.

• Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που αναλυτές περιγράφουν ως «διπλωματία της πίεσης», όπου οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται υπό τη σκιά άμεσων στρατιωτικών απειλών. Η επιδίωξη δεν είναι μόνο η αποφυγή μιας άμεσης κλιμάκωσης, αλλά και η δημιουργία ενός χρονικού διαστήματος που θα επιτρέψει την αναδιάταξη των όρων της διαπραγμάτευσης. Όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, η περιοχή δεν βρίσκεται ακόμη σε τροχιά βιώσιμης ειρήνης, αλλά μάλλον σε μια φάση ελεγχόμενης αποκλιμάκωσης, όπου κάθε κίνηση υπολογίζεται με βάση το ενδεχόμενο μιας νέας έντασης.

Η Αίγυπτος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, αξιοποιώντας την εμπειρία της στη διαχείριση περιφερειακών κρίσεων και το δίκτυο επαφών της με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Ο πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, σε επικοινωνία με τον πρωθυπουργό της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, επανέλαβε τη σημασία της άμεσης παύσης των εχθροπραξιών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συντονισμένης διεθνούς δράσης. Ταυτόχρονα, η αιγυπτιακή ηγεσία εξέφρασε εκ νέου την κατηγορηματική καταδίκη επιθέσεων κατά αραβικών κρατών, τονίζοντας τη σημασία της διατήρησης της κυριαρχίας και της σταθερότητας στην περιοχή.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η συμμετοχή της Τουρκίας και του Πακιστάν προσδίδει στη διαμεσολάβηση έναν πιο πολυδιάστατο χαρακτήρα, καθώς η Άγκυρα διαθέτει διαύλους επικοινωνίας με πολλαπλούς δρώντες, ενώ το Ισλαμαμπάντ διατηρεί ιδιαίτερη εγγύτητα με την Τεχεράνη. Η αρχιτεκτονική αυτής της πρωτοβουλίας αντανακλά μια νέα προσέγγιση στη διαχείριση κρίσεων, όπου η πολυμερής διπλωματία επιχειρεί να υποκαταστήσει τα παραδοσιακά διμερή σχήματα και να δημιουργήσει ένα πιο σύνθετο αλλά ίσως αποτελεσματικότερο πλαίσιο διαπραγμάτευσης.

• Παρά τις εντατικές διεργασίες, οι διαφωνίες παραμένουν έντονες. Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μια προσωρινή εκεχειρία, εκφράζοντας αμφιβολίες για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον και απορρίπτοντας κάθε διαπραγμάτευση που συνοδεύεται από στρατιωτικές απειλές. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαήλ Μπαγκαΐ, υπογράμμισε ότι η διπλωματία δεν μπορεί να συνυπάρξει με τελεσίγραφα και προειδοποιήσεις για επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί μια διττή στάση, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιώντας για εκτεταμένα πλήγματα σε ενεργειακές και στρατηγικές υποδομές του Ιράν. Η στρατηγική αυτή ενισχύει την αίσθηση ότι οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται σε ένα περιβάλλον υψηλής έντασης, όπου η απειλή χρήσης βίας αποτελεί εργαλείο πίεσης και όχι απλώς θεωρητικό ενδεχόμενο.

Σε αυτό το πλαίσιο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιτυχία μιας συμφωνίας εξαρτάται από την παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας και πολιτικών ανταλλαγμάτων που θα καθιστούν την εκεχειρία βιώσιμη. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος η όποια συμφωνία να περιοριστεί σε μια προσωρινή ανάπαυλα, που θα επιτρέψει στις εμπλεκόμενες πλευρές να ανασυνταχθούν χωρίς να επιλύσουν τις βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης.

• Η ευρύτερη εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας περιοχής που κινείται ανάμεσα σε δύο παράλληλες πραγματικότητες: από τη μία, η διπλωματία που επιχειρεί να κερδίσει χρόνο και να αποτρέψει την ανεξέλεγκτη κλιμάκωση· από την άλλη, η στρατιωτική λογική που παραμένει κυρίαρχη και διατηρεί ανοικτό το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης σύρραξης. Οι επόμενες ώρες αναμένεται να είναι καθοριστικές, όχι μόνο για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, αλλά και για τη συνολική ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.

Σε κάθε περίπτωση, η προοπτική μιας μερικής εκεχειρίας αναδεικνύεται ως ίσως η τελευταία ευκαιρία για την αποφυγή ενός σεναρίου γενικευμένης σύγκρουσης, σε μια περίοδο όπου τα περιθώρια λάθους έχουν περιοριστεί δραματικά και οι συνέπειες μιας αποτυχίας θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολλαπλασιαστικές για ολόκληρη την περιοχή.