Νίκος Γιαννόπουλος

Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat από την έρευνα EU-SILC δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης όσον αφορά το ποσοστό του εισοδήματος που κατευθύνεται για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών.

Ο δείκτης ILC_MDED01 σημειωτέον είναι επίσημος στατιστικός δείκτης της Eurostat και η βάση του έχει επικαιροποιηθεί το 2026, με χρονική κάλυψη έως το 2025.

Αυτός ο δείκτης λοιπόν δεν αφορά μόνο το ενοίκιο ή τη δόση ενός στεγαστικού δανείου. Περιλαμβάνει το σύνολο των βασικών δαπανών που συνδέονται με μια κατοικία: ενοίκια, τόκους στεγαστικών δανείων, λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης, νερό, κοινόχρηστα, ασφάλιση και έξοδα συντήρησης.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα, η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά στεγαστικής επιβάρυνσης στην Ευρώπη. Το κόστος κατοικίας αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται περίπου στο ένα πέμπτο. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει ένα ιδιαίτερο ελληνικό πρόβλημα: όχι μόνο το ύψος των στεγαστικών δαπανών, αλλά κυρίως την αναλογία τους σε σχέση με τα εισοδήματα.

Οι φτωχοί πιο ευάλωτοι απ’ όλους

Ιδιαίτερα έντονη είναι η πίεση για τα νοικοκυριά που βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας. Σε αυτή την κατηγορία, το κόστος στέγασης μπορεί να απορροφά περισσότερο από το μισό διαθέσιμο εισόδημα, αφήνοντας περιορισμένα περιθώρια για βασικές ανάγκες, όπως η διατροφή, οι μετακινήσεις ή η υγειονομική φροντίδα. Διαβάστε και αυτό: Για αυτά τα νοικοκυριά, περίπου 6 στα 10 ευρώ του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνονται στη στέγαση. Ήδη από τα προηγούμενα έτη η Ελλάδα βρισκόταν στην κορυφή της ΕΕ με ποσοστά γύρω στο 60%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινείται κοντά στο 37%-38%.

Γεωγραφικά, στις μεγάλες πόλεις, η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό κατοίκων που ζουν σε νοικοκυριά όπου η στέγη ξεπερνά το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Στις ελληνικές πόλεις το ποσοστό αυτό φτάνει περίπου το 29%, έναντι περίπου 10% στην ΕΕ συνολικά

Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στους ενοικιαστές ή στους νέους που αναζητούν την πρώτη τους κατοικία. Η αύξηση των τιμών των ενοικίων, το υψηλό ενεργειακό κόστος και η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς έχουν μετατρέψει τη στέγη σε μια διαρκή οικονομική δοκιμασία ακόμη και για νοικοκυριά που διαθέτουν σταθερό εισόδημα.

Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύεται είναι ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης επειδή διαθέτει τις ακριβότερες κατοικίες σε απόλυτες τιμές. Το πρόβλημα είναι ο συνδυασμός: χαμηλότερη αγοραστική δύναμη, αυξημένα κόστη κατοικίας και περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων κατοικιών, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Η έννοια της «στεγαστικής υπερ-επιβάρυνσης», δηλαδή η κατάσταση όπου ένα νοικοκυριό διαθέτει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για τη στέγη, αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος. Ακόμη και εργαζόμενοι με πλήρη απασχόληση δυσκολεύονται να ανταποκριθούν.

Η Ελλάδα παραμένει από τις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη, γεγονός που δείχνει ότι για σημαντικό μέρος του πληθυσμού η κατοικία δεν αποτελεί απλώς μια βασική ανάγκη, αλλά το μεγαλύτερο παράγοντα πίεσης στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Την πραγματικότητα αυτή την ξέραμε. Ωστόσο, αυτά τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι η κατάσταση βαίνει επιδεινούμενη με ότι αυτό συνεπάγεται για τους μικρομεσαίους. Ένας μέσος ελληνικός προϋπολογισμός επιβαρύνεται σχεδόν κατά 17 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Τι άλλο να προσθέσει κανείς; 

Σύμφωνα με τα στοιχεία των τριμηνιαίων μη χρηματοοικονομικών λογαριασμών της ΕΛΣΤΑΤ, το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που τα εξυπηρετούν αυξήθηκε κατά 3,2% το πρώτο τρίμηνο του 2026, φθάνοντας τα 39,13 δισ. ευρώ από 37,92 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Ωστόσο, η αύξηση αυτή αφορά ονομαστικά μεγέθη και σε μεγάλο βαθμό αποδίδεται στις πληθωριστικές πιέσεις. Ο πληθωρισμός κινήθηκε στο 2,5% τον Ιανουάριο και στο 2,7% τον Φεβρουάριο, για να επιταχυνθεί στο 3,9% τον Μάρτιο, υπό την επίδραση των ανατιμήσεων στην ενέργεια που προκάλεσε η πολεμική σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο.

Κατανάλωση

Την ίδια στιγμή, η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε με ταχύτερο ρυθμό από το εισόδημα, σημειώνοντας άνοδο 4,7% και διαμορφούμενη στα 40,4 δισ. ευρώ, έναντι 38,6 δισ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα.

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε περαιτέρω επιδείνωση του ποσοστού αποταμίευσης, το οποίο διαμορφώθηκε στο -3,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026, από -1,8% την αντίστοιχη περίοδο του 2025, γεγονός που δείχνει ότι τα νοικοκυριά εξακολουθούν να δαπανούν περισσότερα από όσα κατορθώνουν να αποταμιεύσουν.

Στο μέτωπο των επιχειρήσεων, οι ιδιωτικές επενδύσεις, όπως αποτυπώνονται στις ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, ανήλθαν σε 4,88 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, το ποσοστό επενδύσεων επί της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας αυξήθηκε στο 26,2%, έναντι 25,4% το πρώτο τρίμηνο του 2025, καταγράφοντας βελτίωση της επενδυτικής δραστηριότητας.

Θετική ήταν και η εικόνα στο ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών, καθώς το έλλειμμα περιορίστηκε στα 6,73 δισ. ευρώ από 7,61 δισ. ευρώ ένα χρόνο πριν. Η βελτίωση προήλθε κυρίως από την ισχυρότερη αύξηση των εξαγωγών, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά 1,08 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν μόλις κατά 200.000.000 ευρώ.

Από την πλευρά της Γενικής Κυβέρνησης, καταγράφηκε καθαρή λήψη δανείων ύψους 1,29 δισ. ευρώ, έναντι 790.000.000 ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2025.

Παράλληλα, το πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων υποχώρησε σημαντικά, διαμορφούμενο στα 1,31 δισ. ευρώ από 3,30 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Συνολικά, η ελληνική οικονομία εμφάνισε καθαρή λήψη δανείων από το εξωτερικό ύψους 5,42 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026, αυξημένη σε σχέση με τα 4,32 δισ. ευρώ του αντίστοιχου διαστήματος του προηγούμενου έτους, εξέλιξη που αντανακλά τη συνολική χρηματοδοτική ανάγκη της οικονομίας παρά τη βελτίωση στο εμπορικό ισοζύγιο.

Σύμφωνα με τη νεότερη ετήσια μέτρηση της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, που δημοσιεύτηκε σήμερα και καλύπτει την περασμένη εικοσαετία, το διαθέσιμο εισόδημα του μέσου Έλληνα σε πραγματικούς όρους αυξήθηκε κατά 22,3% την τελευταία 6ετία (από το 2019 έως το 2024), καταγράφοντας θετικό πρόσημο σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου, με μοναδική εξαίρεση την πρόσκαιρη υποχώρηση που σημειώθηκε το 2020 λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας.

Οι πίνακες της Eurostat μαρτυρούν επίσης μεγάλη επιτάχυνση στον ρυθμό αύξησης του πραγματικού εισοδήματος του μέσου Έλληνα, μετά τη στασιμότητα που χαρακτήρισε την περίοδο του τρίτου μνημονίου, όταν η φορολογική επιβάρυνση των μεσαίων στρωμάτων αυξήθηκε απότομα.

Ενδεικτικό είναι πως το 2016 και το 2017 η ετήσια αύξηση του διαθέσιμου πραγματικού εισοδήματος ήταν μόλις 0,48% και 0,46% αντίστοιχα, ενώ το 2018 σημειώθηκε οριακή πτώση της τάξης του 0,05%. Στον αντίποδα, το 2021 η άνοδος των χρημάτων που μένουν στο πορτοφόλι κάθε πολίτη «εκτοξεύτηκε» στο 9% και το 2023 άγγιξε το 5%.

Αύξηση κατανάλωσης, μείωση ιδιωτικού χρέους

Αποτέλεσμα της σταθερής βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης των Ελλήνων ήταν η σταθερή και μεγάλη αύξηση της πραγματικής τελικής κατανάλωσης των νοικοκυριών. Πρόκειται για δείκτη που η Eurostat θεωρεί καταλληλότερο από το κατά κεφαλήν εισόδημα για τη μέτρηση της ευημερίας ενός πληθυσμού.

Όπως προκύπτει από τα δεδομένα, η πραγματική τελική κατανάλωση κατά κεφαλήν αυξήθηκε κατά 17,8% μεταξύ 2018 και 2024, ξεπερνώντας μάλιστα για πρώτη φορά το επίπεδο του 2010.

Επίσης, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, καταγράφεται εντυπωσιακή μείωση του ποσοστού του ιδιωτικού χρέους των νοικοκυριών ως προς το εισόδημά τους κατά 32 ποσοστιαίες μονάδες.

Συγκεκριμένα, ο λόγος του χρέους των νοικοκυριών ως προς το εισόδημά τους μειώθηκε την τελευταία εξαετία από 90,3% σε 58,1%, γεγονός που πιστοποιεί ότι περιορίζεται σημαντικά ο βαθμός χρέωσης των νοικοκυριών.

Οι μετρήσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν τις φορολογικές ελαφρύνσεις που εξαγγέλθηκαν στην φετινή ΔΕΘ και θα εφαρμοστούν από τις αρχές του επόμενου έτους, άρα θα φανούν σε επόμενες εκθέσεις της Eurostat.

Υπενθυμίζεται πως από τον Ιανουάριο τα χαμηλά και μεσαία κλιμάκια, με εισοδήματα έως 40.000 ευρώ, θα δουν μείωση τουλάχιστον 2 μονάδων στους φορολογικούς συντελεστές τους, με αυξημένες πρόνοιες για οικογένειες με παιδιά, ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων. Επίσης, νέοι εργαζόμενοι έως 25 ετών θα έχουν μηδενική φορολόγηση για εισόδημα έως 20.000 ευρώ, ενώ για την ηλικιακή ομάδα 25 – 30 ετών ο συντελεστής μειώνεται στο 9%.

Όπως ανακοίνωσε πρόσφατα η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως, η μόνιμη οικονομική ενίσχυση των 250 ευρώ θα καταβληθεί έως το τέλος Νοεμβρίου 2025 σε περίπου 1,4 εκατομμύρια συνταξιούχους. Πρόκειται για μια σταθερή στήριξη που κατοχυρώνεται σε ετήσια βάση.

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι των 250 ευρώ

Το επίδομα αφορά συνταξιούχους άνω των 65 ετών, οι οποίοι είχαν συμπληρώσει το όριο ηλικίας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια:

• Εισόδημα έως 14.000 ευρώ για άγαμους/χήρους και έως 26.000 ευρώ για έγγαμους.
• Ακίνητη περιουσία έως 200.000 ευρώ για άγαμους και έως 300.000 ευρώ για έγγαμους.

Η ενίσχυση των 250 ευρώ θα χορηγείται χωρίς εισοδηματικά κριτήρια στους δικαιούχους αναπηρικών συντάξεων και στους ανασφάλιστους υπερήλικες, είναι αφορολόγητη, ακατάσχετη, ανεκχώρητη και θα καταβληθεί αυτόματα, χωρίς αιτήσεις.

Νέες αυξήσεις συντάξεων τον Δεκέμβριο 2025

Με την πληρωμή των συντάξεων Ιανουαρίου 2026, οι δικαιούχοι θα δουν νέα αύξηση, υπολογισμένη από τον τύπο: (πληθωρισμός + ανάπτυξη) / 2

Υπενθυμίζεται ότι το 2023 εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά μετά από 12 χρόνια αυξήσεις στις συντάξεις, ενώ η συνολική αύξηση της τριετίας 2023–2025 ανέρχεται σε 13,6%
(+7,75% το 2023, +3% το 2024, +2,4% το 2025).

Κατάργηση προσωπικής διαφοράς – Ανακούφιση για 671.000 συνταξιούχους

Από τον Ιανουάριο 2026 αρχίζει η σταδιακή εξάλειψη της προσωπικής διαφοράς:

• Από τον Ιανουάριο 2026 δεν θα συμψηφίζεται το 50% της προσωπικής διαφοράς με την αύξηση.
• Από τον Ιανουάριο 2027 καταργείται πλήρως ο συμψηφισμός.

Το μέτρο αφορά περίπου 671.000 συνταξιούχους, οι οποίοι θα αρχίσουν πλέον να λαμβάνουν τις αυξήσεις ολόκληρες.

Έμμεση αύξηση εισοδήματος μέσω της νέας φορολογικής κλίμακας

Οι συνταξιούχοι θα ωφεληθούν επιπλέον από τη νέα φορολογική μεταρρύθμιση.

Σύμφωνα με παράδειγμα του Γενικού Λογιστηρίου:

Συνταξιούχος με 14.000 ευρώ φορολογητέο εισόδημα και 1.080 ευρώ καθαρό μηνιαίο εισόδημα, θα λάβει:

• +263 ευρώ από τη νέα αύξηση (ΑΕΠ + πληθωρισμός)
• +250 ευρώ από την ετήσια ενίσχυση
• +80 ευρώ από τη μείωση φόρου

Σύνολο: 593 ευρώ καθαρά.

Από την άλλη πλευρά, το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών, που ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, ήταν -8,5 % το α’ τρίμηνο του 2025, έναντι -2,4 % το α’ τρίμηνο του 2024.

Σύμφωνα, επίσης, με τους τριμηνιαίους μη χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς θεσμικών τομέων από την ΕΛΣΤΑΤ, το α’ τρίμηνο του 2025, οι ιδιωτικές επενδύσεις (ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου) των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών ανήλθαν στο ποσό των 4,31 δισ. ευρώ. Το ποσοστό των επενδύσεων που ορίζεται ως οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, ήταν 24,2% έναντι 26,4% το α’ τρίμηνο του 2024.

Παράλληλα, το α’ τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών ύψους 7,62 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 6,87 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το α’ τρίμηνο του 2024.

Επιπρόσθετα, το α’ τρίμηνο εφέτος καταγράφηκε πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων ύψους 2,88 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 2,27 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024.

Ο τομέας της Γενικής Κυβέρνησης παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων ύψους 0,52 δισ. ευρώ, σε σύγκριση με το α’ τρίμηνο του 2024, που η καθαρή λήψη δανείων ήταν 3,52 δισ. ευρώ.

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, η συνολική οικονομία παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων ύψους 4,74 δισ. ευρώ, ενώ το α’ τρίμηνο του 2024 η καθαρή λήψη δανείων ανερχόταν σε 4,60 δισ. ευρώ.

Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα μελέτης της Eurobank με τίτλο «Πυλώνας τουρισμού: Βασικά χαρακτηριστικά, επίδραση στην οικονομία, προκλήσεις, ευκαιρίες και προτάσεις πολιτικής» που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, τα τελευταία χρόνια το μοντέλο του ελληνικού τουρισμού μεταβάλλεται προς την κατεύθυνση «όλο και περισσότεροι τουρίστες οι οποίοι διαμένουν όλο και λιγότερο στη χώρα και αφήνουν όλο και λιγότερα χρήματα». Σε έναν βαθμό αυτό οφείλεται σε μεταβολές στα μοτίβα της εξωτερικής ζήτησης. Ωστόσο, στον βαθμό στον οποίο η διόγκωση της ζήτησης μεταφράζεται σε υποβάθμιση του περιβάλλοντος και του επιπέδου παρεχόμενων υπηρεσιών, η διατηρησιμότητα αυτής της ζήτησης στο μακροχρόνιο διάστημα δεν είναι δεδομένη.

Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, το κλειδί στην προσπάθεια στροφής σε ένα πιο διατηρήσιμο τουριστικό μοντέλο, είναι η επιδίωξη της αύξησης της οικονομικής συνεισφοράς του κλάδου, όχι μέσω αύξησης του αριθμού των αφίξεων, αλλά μέσω αύξησης της δαπάνης ανά επισκέπτη. Αυτό με τη σειρά του προϋποθέτει την παραδοχή ότι η βιωσιμότητα του τουριστικού «προϊόντος», σε κάθε προορισμό, συνδέεται με τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και της παράδοσης κάθε τόπου, την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της ομορφιάς των φυσικών τοπίων.

Οι συγκεκριμένοι παράγοντες εγγυώνται την αυθεντικότητα της εμπειρίας. Αυτά δύσκολα είναι συμβατά με ένα μοντέλο μαζικού τουρισμού χαμηλής δαπάνης. Επομένως, το κριτήριο με το οποίο πρέπει να δομείται το στρατηγικό σχέδιο για τη δημιουργία -δημόσιων και ιδιωτικών- υποδομών για την ανάπτυξη του τουριστικού «προϊόντος», πρέπει να αποσκοπεί στην διατηρησιμότητα, καθώς και την εμπέδωση συμβιωτικών και συνεργατικών και όχι ανταγωνιστικών σχέσεων με άλλες οικονομικές δραστηριότητες.

Επιπροσθέτως, οι τουριστικές υπηρεσίες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους και να προσαρμόζονται στις διεθνείς τάσεις που διαμορφώνονται στο κοινωνικό, οικονομικό, γεωπολιτικό και τεχνολογικό πεδίο, αλλά και στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, έτσι ώστε να βελτιώνεται συνεχώς η εμπειρία του κάθε ταξιδιώτη.

Από τα στοιχεία της μελέτης προκύπτει ότι την 5ετία 2020-2024, δηλαδή την περίοδο που περιλαμβάνει τη διαταραχή της πανδημίας, τη μεταπανδημική ανάκαμψη και την ενεργειακή κρίση (συνοδευόμενη από γεωπολιτικές εντάσεις), οι ταξιδιωτικές εισπράξεις στην Ελλάδα, μετά την κατακόρυφη συρρίκνωσή τους στα 4,3 δισ. ευρώ ή στο 2,6% του ΑΕΠ τον πρώτο χρόνο της πανδημίας (2020), ανέκαμψαν ταχέως στα 21,6 δισ. ευρώ ή στο 9,1% του ΑΕΠ το 2024. Παρά ταύτα, δεν ξεπέρασαν τα προ πανδημίας επίπεδα ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ σε πραγματικούς όρους, ήτοι σε σταθερές τιμές, το απόλυτο μέγεθός τους ήταν μικρότερο κατά 1,6% σε σύγκριση με το 2019 (+18,8% σε ονομαστικούς όρους, ήτοι σε τρέχουσες τιμές).

Την ίδια στιγμή, η άνοδος των ταξιδιωτικών εισπράξεων στην Ελλάδα από το 2011 μέχρι το 2024 (5,8% κατά μέσο όρο ετησίως) προήλθε κυρίως από τη συνιστώσα των αφίξεων. Αναλυτικά, ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής των αφίξεων ήταν 7,1%, οδηγώντας την εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση στους 40,7 εκατ. ταξιδιώτες το 2024 (συμπεριλαμβανομένων των αφίξεων από κρουαζιέρα), από 15 εκατ. το 2010.

Αντιθέτως, η μέση δαπάνη των ταξιδιωτών μειώθηκε στα 530,6 ευρώ το 2024, από 640,4 ευρώ το 2010. Αυτό αντανακλά τη μείωση της μέσης διάρκειας παραμονής των ταξιδιωτών στην Ελλάδα στις 5,9 διανυκτερεύσεις το 2024, από 9,3 το 2010. Από το 2011 μέχρι το 2024 ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός στην κατηγορία των εστιατορίων και ξενοδοχείων ήταν 1,9%. Συνεπώς, ο πραγματικός μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής της μέσης δαπάνης ανά διανυκτέρευση ήταν 0% την περίοδο 2011-2024 (-3,2% για τη μέση δαπάνη) και ο αντίστοιχος των ταξιδιωτικών εισπράξεων 3,9%.

Οι επιδόσεις του ελληνικού τουρισμού στο πεντάμηνο

Στο πρώτο πεντάμηνο του έτους οι διεθνείς αεροπορικές αφίξεις σημείωσαν άνοδο, σύμφωνα με το στατιστικό δελτίου του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2025, καταγράφηκαν 6,3 εκατ. διεθνείς αεροπορικές αφίξεις, παρουσιάζοντας αύξηση κατά +351 χιλ./+5,9% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Τον Μάιο καταγράφηκαν 3 εκατ. διεθνείς αφίξεις, παρουσιάζοντας αύξηση κατά +153 χιλ./+5,3% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024.

Ανοδική παραμένει η πορεία στις επιμέρους γεωγραφικές ενότητες την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2025. Ειδικότερα, οι περισσότερες διεθνείς αεροπορικές αφίξεις καταγράφηκαν στην Κρήτη, με 1,0 εκατ. επιβάτες, αυξημένες κατά +54 χιλ./+5,6% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Ακολούθησαν τα Δωδεκάνησα, με 786 χιλ. αφίξεις (+26 χιλ./+3,3%) και τα Ιόνια Νησιά, με 547 χιλ. επιβάτες, παρουσιάζοντας αύξηση +27 χιλ./+5,2%. Στην Πελοπόννησο, οι αφίξεις ανήλθαν σε 38 χιλ. επιβάτες (+5 χιλ./+16%). Αντίθετα, οι Κυκλάδες αποτέλεσαν τη μοναδική γεωγραφική ενότητα με μείωση, καθώς καταγράφηκαν 133 χιλ. αφίξεις, μειωμένες κατά -24 χιλ./-15,3% σε σύγκριση με το 2024.

Αντίστοιχα, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις την περίοδο Ιανουαρίου – Απριλίου 2025 κατέγραψαν άνοδο 10,6% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024 και διαμορφώθηκαν στα 2.157 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στην αύξηση των εισπράξεων από κατοίκους των λοιπών χωρών κατά +26%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 1.040 εκατ. ευρώ, καθώς οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 μειώθηκαν κατά -1,8% και διαμορφώθηκαν στα 1.026 εκατ. ευρώ.

Αναλυτικότερα, οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ διαμορφώθηκαν στα 862 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά -5,7%, ενώ οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ αυξήθηκαν κατά +25,4% και διαμορφώθηκαν στα 164 εκατ. ευρώ. Οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά +0,8% και διαμορφώθηκαν στα 297 εκατ. ευρώ ενώ οι εισπράξεις από τη Γαλλία μειώθηκαν κατά -25,0% και διαμορφώθηκαν στα 110 εκατ. ευρώ. Μειωμένες κατά -6,6% ήταν και οι εισπράξεις από την Ιταλία, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 110 εκατ. ευρώ. Από τις λοιπές χώρες, άνοδο κατά +23,4% παρουσίασαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 168 εκατ. ευρώ ενώ και οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά +36,8% και διαμορφώθηκαν στα 325 εκατ. ευρώ.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά ψηλά στις προτιμήσεις των Ευρωπαίων για ταξίδια, έχοντας μάλιστα αυξήσει φέτος τα ποσοστά της σε δύο από τις τρείς βασικές αγορές της. Ειδικότερα, η χώρα μας έρχεται τρίτη, έχοντας ανέβει κατά δύο θέσεις, στις προτιμήσεις των Γερμανών και των Γάλλων και πέμπτη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι τρείς αυτές χώρες συμπληρώνουν το τοπ 3 των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών αγορών εισερχόμενου τουρισμού για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται επίσης, στην τρίτη θέση για τους Ιταλούς και λίγο χαμηλότερα, στην έκτη θέση για τους Ισπανούς. Τα στοιχεία προκύπτουν από το πρώτο μέρος, για τις ευρωπαϊκές αγορές (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Ιταλία) της μελέτης του (ΙΝΣΕΤΕ) για «Το προφίλ σημαντικών αγορών του ελληνικού τουρισμού».

Η άνοδος της Ελλάδας κατά δυο θέσεις στις προτιμήσεις των Γερμανών και των Γάλλων, και κατά μια θέση στους Ισπανούς, οφείλεται και στην πτώση στις προτιμήσεις των Γερμανών για ταξίδια προς την Αυστρία και τη Γαλλία, καθώς και των Ισπανών για ταξίδια προς τη Γερμανία. Σε σχέση με τα ποσοστά προτίμησης, η Ελλάδα τα αύξησε κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) στη Γαλλία, παρέμεινε σχεδόν σταθερή στη Γερμανία, ενώ είχε μείωση κατά 1,5 π.μ. στο Ηνωμένο Βασίλειο και 0,5 π.μ. στην Ισπανία.

Αλλαγές στην ταξιδιωτική συμπεριφορά

Όσον αφορά στην πρόθεση για ταξίδια τους επόμενους 12 μήνες περισσότεροι από 7 στους 10 Γερμανούς, Βρετανούς, Ισπανούς και Ιταλούς προτίθενται να κάνουν διακοπές στο εξωτερικό. Η γαλλική αγορά παρουσιάζει μικρότερη επιθυμία (περίπου 6 στους 10) αλλά, μεταξύ αυτών που θα ταξιδέψουν, πολύ μεγαλύτερο ποσοστό (25,4%) θα κάνουν 5 ή περισσότερα ταξίδια σε σχέση με τις άλλες αγορές που το αντίστοιχο ποσοστό κυμαίνεται μεταξύ 3,9% και 6,3%.

Βάσει μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ προκύπτει ότι και στις πέντε υπό μελέτη αγορές πρώτον, περίπου 1 στους 2 προτίθεται να ξοδέψει όσο και πέρυσι και δεύτερον, οι ταξιδιώτες που προτίθενται να ξοδέψουν περισσότερα από πέρυσι είναι περισσότεροι από όσους προτίθενται να ξοδέψουν λιγότερα. Αναφορικά με το ποσό που είναι διατεθειμένοι να ξοδέψουν για διαμονή ανά διανυκτέρευση ανά άτομο (συμπεριλαμβανομένων φόρων), οι επικρατέστερες απαντήσεις είναι 86-115 ευρώ και 116-145 ευρώ για τη Γερμανία (25% και 16,4% αντίστοιχα). Στη Γαλλία οι επικρατέστερες απαντήσεις είναι 56-85 ευρώ και 86-115 ευρώ (24,8% και 22,9% αντίστοιχα). Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι επικρατέστερες απαντήσεις είναι 76-100 λίρες ή 88-116 ευρώ (17,1%) και 101-125 λίρες ή 117 -145 ευρώ (16,7%).

Στην Ισπανία οι επικρατέστερες απαντήσεις είναι 66-85 ευρώ (21,5%) και 86-105 ευρώ (18,4%), ενώ στην Ιταλία 46-65 ευρώ (20,5%) και 66-85 ευρώ (20,3%). Σε σχέση με πέρυσι, η γερμανική αγορά παρουσιάζει μείωση του ποσοστού αυτών που θα ξοδέψουν λιγότερο από 55 ευρώ και 56-85 ευρώ, ή περισσότερο από 280 ευρώ. Η γαλλική αγορά παρουσιάζει μικρή αύξηση σε όσους θα ξοδέψουν από 56 ευρώ έως 145 ευρώ και από 226 ευρώ και πάνω και μείωση στις υπόλοιπες κατηγορίες. Η βρετανική αγορά παρουσιάζει μείωση στις κατηγορίες δαπανών κάτω των 100 λίρες ή 116 ευρώ και άνοδο στις υπόλοιπες και, τέλος, η ισπανική αγορά παρουσιάζει μείωση στις κατηγορίες είναι 46-65 ευρώ και 216-260 ευρώ και αύξηση ή σταθερότητα στις υπόλοιπες.

Ο προγραμματισμός των διακοπών στο εξωτερικό φαίνεται να ξεκινάει από νωρίς με τους Γερμανούς και τους Βρετανούς να προγραμματίζουν πιο έγκαιρα τα ταξίδια τους σε σχέση με τους Γάλλους και ιδιαίτερα σε σχέση με τους Ισπανούς και τους Ιταλούς. Σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, παρατηρείται μια τάση για πιο έγκαιρο προγραμματισμό κρατήσεων, τόσο για τη διαμονή όσο και για τη μεταφορά και τις δραστηριότητες.

Οι διακοπές σε παραλία εξακολουθούν να είναι η πλέον προτιμητέα μορφή, ακολουθούμενη από διακοπές City Break, ταξίδια στη φύση, επίσκεψη σε αξιοθέατα, συγγενείς και φίλους και ταξίδια για περπάτημα ή πεζοπορία. Κύριο κίνητρο για διακοπές είναι η απόλαυση και η χαλάρωση, ενώ επικρατέστερη μορφή καταλύματος εξακολουθεί να είναι το ξενοδοχείο/μοτέλ. Σε σχέση με πέρυσι, καταγράφεται μείωση στην προτίμηση ξενοδοχείου/μοτέλ στη γερμανική και γαλλική αγορά, ενώ αντίθετα καταγράφεται αύξηση από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισπανία.

Το αεροπλάνο παραμένει το δημοφιλέστερο μέσο, με τους περισσότερους να προτιμούν πτήσεις διάρκειας έως 3 ωρών, ενώ, παράλληλα, υπάρχει ισχυρή προτίμηση για ταξίδια με αυτοκίνητο και το τρένο. Αναφορικά με την παρέα με την οποία προτιμά να ταξιδεύει κανείς, ξεχωρίζει με διαφορά το ταξίδι με τον/τη σύντροφο και τα ταξίδια με την οικογένεια. Από την άλλη πλευρά, παρατηρείται μια αξιοσημείωτη αύξηση στους ταξιδιώτες από τη Γερμανία που ταξιδεύουν μόνοι και, παρά το ότι ακόμα τα ποσοστά είναι πολύ χαμηλά, μια αξιοσημείωτη αύξηση σε όλες τις αγορές αυτών που ταξιδεύουν με το κατοικίδιό τους.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ελληνικής Λύσης «αποδεικνύεται πλέον ότι ο συγκεκριμένος πρωθυπουργός, όχι μόνο είναι εκτός τόπου και χρόνου, αλλά λέει συνειδητά ψέματα και μέρα με τη μέρα γίνεται περισσότερο επικίνδυνος. Να του επισημάνουμε λοιπόν, ότι ο αυξημένος Φ.Π.Α. λόγω ακρίβειας και το ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας, γεμίζουν μεν τα ταμεία, ‘κατασπαράσσουν’ όμως τους Έλληνες και οδηγούν την Ελλάδα στην καταστροφή».

Περίπου το μισό από το εισόδημα του προέδρου προέρχεται από την πώληση κρατικών ομολόγων, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από τον μισθό του Ζελένσκι, τραπεζικούς τόκους και έσοδα από την ενοικίαση ιδιωτικών ακινήτων.

Η υπηρεσία Τύπου της προεδρίας αναφέρει ότι το ταμειακό υπόλοιπο της οικογένειας του προέδρου στο τέλος του 2024 παραμένει σε μεγάλο βαθμό ίδιο, χωρίς να διευκρινίζει το ακριβές ποσό.

Πριν αναλάβει την προεδρία, ο Ζελένσκι ήταν γνωστός ηθοποιός, παραγωγός ταινιών και σεναριογράφος. Οι εκτιμήσεις για τον συνολικό πλούτο του Ζελένσκι διαφέρουν, με κάποιες πηγές να μιλούν για πολλά εκατομμύρια δολάρια, ωστόσο δεν είναι γνωστή η ακριβής περιουσιακή του κατάσταση.

Η νέα αύξηση εντάσσεται στον κυβερνητικό στόχο για ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των μισθωτών και της αγοραστικής τους δύναμης.

Ο κατώτατος μισθός:

• Ανέρχεται σήμερα στα 830 ευρώ, έναντι 650 που ήταν το 2019.
• Πρόκειται για μία αύξηση της τάξης του 27,7%.
• Στόχος είναι να φτάσει τα 950 ευρώ έως το 2027.

Η νέα αύξηση επηρεάζει:

• Πάνω από 575.000 εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα.
• Δημοσίους υπαλλήλους (τους συμπαρασύρει για πρώτη φορά).
• Όσους λαμβάνουν επιδόματα (γάμου, μητρότητας, ανεργίας).
• Έμμεσα τον μέσο μισθό.

Είναι η πρώτη φορά που η προστασία του κατώτατου μισθού επεκτείνεται και στο δημόσιο.

Από το 2028, η προσαρμογή θα γίνεται αυτόματα με μαθηματικό τύπο, βάσει πληθωρισμού και παραγωγικότητας, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα μείωσης.

Η Γραμματέας ΠΕ της ΝΔ απαντώντας σε σχόλιο Βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ ότι η ΝΔ είναι κόμμα των λίγων και όχι των πολλών ανέφερε: «Το να λέτε συνεχώς πως εσείς είστε με τους πολλούς και η ΝΔ με τους λίγους είναι κάτι που αποδεδειγμένα δεν σας αποφέρει πλέον καρπούς». Και συμπλήρωσε: «Ακούω για παράδειγμα ότι τα προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης είναι για τους λίγους. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της χώρας, δηλαδή κατά τη γνώμη σας, αφορά τον μεγαλοεπιχειρηματία και όχι τις συναλλαγές των πολιτών με τα ΚΕΠ ή την εφορία; Προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως το Στέγη Ι και το Στέγη ΙΙ, πάντως, σίγουρα δεν αφορούν τους μεγαλοεπιχειρηματίες».

Παράλληλα σημείωσε πως «πρέπει να λέμε στον κόσμο αλήθειες και οι προτάσεις μας να είναι κοστολογημένες». Και πρόσθεσε: «Οι οικονομικές πολιτικές της χώρας πρέπει να κινούνται στο πλαίσιο που ορίζουν τα δημοσιονομικά μας, ώστε να αποφύγουμε να ξαναζήσουμε καταστάσεις όπως την περίοδο της δεκαετούς κρίσης. Ήδη, προχωράμε για το 2025 σε δημοσιονομικές παρεμβάσεις ύψους 1,5 δις ευρώ για να ενισχύσουμε το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, μέσα από 18 μειώσεις φόρων και 7 μέτρα στήριξης».