Νίκος Γιαννόπουλος

Σύμφωνα με ελληνική επιστημονική έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε μαθητές αστικού κέντρου της Θεσσαλονίκης, οι συνήθειες παιχνιδιού των παιδιών έχουν μεταβληθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το ηλεκτρονικό παιχνίδι και η χρήση του διαδικτύου καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος του ελεύθερου χρόνου τους, περιορίζοντας αντίστοιχα το παραδοσιακό παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους. 

Παράλληλα, η έρευνα καταγράφει ότι οι επιλογές ψυχαγωγίας επηρεάζονται από το αστικό περιβάλλον και την έλλειψη διαθέσιμων χώρων παιχνιδιού, ενώ επισημαίνει ότι η αλλαγή αυτή επηρεάζει όχι μόνο τη σωματική δραστηριότητα των παιδιών, αλλά και τον τρόπο κοινωνικοποίησης και ανάπτυξής τους.

Επιπρόσθετα, άλλη έρευνα Πανεπιστημιακού επιπέδου εξέτασε τις τάσεις στη φυσική δραστηριότητα μικρών παιδιών μέσα σε μια δεκαετία και διαπίστωσε ανησυχητική αύξηση της καθιστικής συμπεριφοράς, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της καθημερινής κίνησης και του ελεύθερου παιχνιδιού.

Aπό το πολύ έξω στο πολύ μέσα 

Υπάρχει μία αντίφαση που ίσως όσοι είστε πάνω από 40 ετών έχετε ήδη συλλάβει. Τις δεκαετίες του 80 και του 90 οι γονείς μάς παρακαλούσαν να βγαίνουμε λιγότερο έξω έτσι ώστε να είναι λιγότερο ανασφαλές το παιχνίδι μας. Πλέον, κατά τη δεκαετία του 2020 που διανύουμε, οι γονείς σπρώχνουν τα παιδιά τους στο εξωτερικό περιβάλλον έτσι ώστε να τους δώσουν αφορμές κίνησης και επαφής με περισσότερα ερεθίσματα. Το καθόλου μέσα της προηγούμενης εποχής έχει μετατραπεί πια σε καθόλου έξω της σημερινής.

Ολη η παγκόσμια βιβλιογραφία για το θέμα έχει καταλήξει πάνω-κάτω στα ίδια ιδιαίτερα σημαντικά συμπεράσματα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει, με τη βοήθεια των ειδικών του, συμπεράνει ότι τα παιδιά πρέπει να βάλουν στη ζωή τους την καθημερινή σωματική δραστηριότητα, να περιορίσουν τον καθιστικό χρόνο και ιδιαίτερα αυτόν που παιρνούν μπροστά από τις πάσης φύσεως οθόνες. Ξέρουμε ότι στην Ευρώπη τουλάχιστον τα περισσότερα παιδιά και οι οικογένειές τους δεν καλύπτουν αυτές τις συστάσεις.

Τα οφέλη της εφαρμογής των παραπάνω συστάσεων δεν περιορίζονται μόνο στον καθαρά σωματικό παράγοντα. Το υπαίθριο παιχνίδι συνδέεται με τη βελτίωση της ψυχικής υγείας, την καλύτερη κοινωνικοποίηση, την καλύτερη κινητική ανάπτυξη, το μικρότερο κίνδυνο για παχυσαρκία αλλά και την καλύτερη συγκέντρωση στο σχολείο και στα μαθήματα γενικότερα.

Ομως, αυτό που βλέπουμε ή βιώνουμε οι περισσότεροι είναι ότι η παιδική ηλικία έχει μπει σε κουτάκια. Δεν υπάρχει τίποτα το αυθόρμητο σ’ αυτήν, η εξωσχολική δραστηριότητα των παιδιών δείχνει να είναι πλήρως, σε βαθμό νεύρωσης, οργανωμένη.

Εμπειρικά ξέρουμε ότι οι ευκαιρίες για αυθόρμητο, μη οργανωμένο παιχνίδι στη γειτονιά έχουν μειωθεί αισθητά σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Αυτό είναι ένα συμπέρασμα που προκύπτει σταθερά και από τη διεθνή βιβλιογραφία, έστω κι αν δεν αποτυπώνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο σε κάθε χώρα. Η γενική τάση, πάντως, είναι κοινή. τα παιδιά περνούν λιγότερο χρόνο σε ελεύθερο παιχνίδι σε δημόσιους ή ημι-δημόσιους χώρους και περισσότερο χρόνο σε δομημένες δραστηριότητες ή σε εσωτερικούς χώρους.

Ο ρόλος της αστικοποίησης και η λέξη “κλειδί”

Οι ερευνητές συνδέουν αυτή τη μεταβολή με την αστικοποίηση, την αύξηση της γονεϊκής επιτήρησης, το φόβο για την ασφάλεια και την κυριαρχία των ψηφιακών μέσων. Το αποτέλεσμα είναι μια παιδική ηλικία πιο «οργανωμένη», αλλά λιγότερο αυθόρμητη και ανεξάρτητη.

Θα αναρωτηθεί κανείς γιατί αυτό να είναι απαραιτήτως κακό. Η σωστή απάντηση είναι και η λέξη-κλειδί: Η ισορροπία.

Μπορεί με το προγραμματισμό να επιτυγχάνεται περισσότερη ασφάλεια, ανάπτυξη πιο στοχευμένων δραστηριοτήτων και λιγότερη έκθεση σε κινδύνους, όμως την ίδια ώρα χάνει η αυθόρμητη κοινωνικοποίηση, η διαχείριση του ρίσκου και η πείρα μίας αποτυχίας αλλά και η δημιουργικότητα.

Οι παιδοψυχολόγοι συχνά λένε ότι το ελεύθερο παιχνίδι είναι ο χώρος όπου το παιδί “μαθαίνει να είναι παιδί χωρίς οδηγίες”. Και όντως, είναι κάτι που χρειάζεται.

Σε κάθε περίπτωση, το ζητούμενο δεν είναι η επιστροφή στο παρελθόν, αλλά η ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια, την οργάνωση και τον αναγκαίο χώρο για ανεξάρτητο, παιχνίδι στην παιδική ηλικία. Πρόκειται για όλα αυτά τα στοιχεία που θα “χτίσουν” έναν αυτόνομο άνθρωπο ο οποίος θα έχει τις ικανότητες να αναλάβει πρωτοβουλίες και ευθύνες από σχετικά μικρή ηλικία, θα είναι, κοντολογίς, μία πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα.

«Όλοι είμαστε κατά καιρούς ο δύσκολος», λέει ο Τζέφερσον Φίσερ, δικηγόρος από το Τέξας και συγγραφέας του βιβλίου The Next Conversation: Argue Less, Talk More. Το δύσκολο δεν είναι να το αποδεχτείς θεωρητικά, προσθέτει· είναι να το αναγνωρίσεις τη στιγμή που συμβαίνει.

Ζητήσαμε από ειδικούς να εξηγήσουν τα σημάδια που δείχνουν ότι ίσως συμβάλλετε περισσότερο στη σύγκρουση απ’ όσο νομίζετε.

Χρησιμοποιείτε απόλυτες εκφράσεις όπως “πάντα” και “ποτέ”

Στη διάρκεια ενός καβγά, είναι δελεαστικό να πείτε: «Πάντα το κάνεις αυτό», «Ποτέ δεν ακούς». Όμως οι απόλυτες εκφράσεις είναι από τους πιο σίγουρους τρόπους να εκτροχιαστεί μια συζήτηση. «Η χρήση των άκρων σχεδόν πάντα δημιουργεί προβλήματα», εξηγεί ο Φίσερ. «Το μόνο που καταφέρνετε είναι να προσθέσετε μια νέα διαφωνία για το αν όντως συμβαίνει πάντα ή ποτέ».

Με άλλα λόγια, τη στιγμή που θα καταφύγετε σε μια απόλυτη δήλωση, το αρχικό θέμα χάνεται. «Γίνεται ζήτημα μνήμης», λέει ο Φίσερ. «Μετατρέπεται σε χρονολόγιο — και πια δεν συζητάτε το βασικό ερώτημα».

Η Αταλί Αμπραμοβίτσι, θεραπεύτρια ζευγαριών στο Λος Άντζελες, παρατηρεί το ίδιο μοτίβο. Οι γενικεύσεις κάνουν τον άλλον να νιώθει παρεξηγημένος ή αδικημένος, με αποτέλεσμα να υψώνει άμυνες. Η εστίαση σε συγκεκριμένα περιστατικά με πραγματικά δεδομένα δίνει και στους δύο ένα σαφέστερο πλαίσιο για επίλυση.

Επιτίθεστε στην ταυτότητα, όχι στη συμπεριφορά

Ένα από τα σοβαρότερα λάθη σε έναν καβγά είναι η σύγχυση μεταξύ ταυτότητας και πράξης. Εκφράσεις όπως «Είσαι απαίσιος άνθρωπος!», «Είσαι εγωιστής», ή «Είσαι ίδιος με τη μητέρα σου» πλήττουν προσωπικά τον άλλο.

«Όταν νιώθουμε πως η ταυτότητά μας δέχεται επίθεση, αμυνόμαστε αμέσως», εξηγεί η Αμπραμοβίτσι. Πολύ πιο αποτελεσματικό είναι να επικεντρωθείτε στο πώς σας έκανε να νιώσετε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά: «Νιώθω απορριπμένος όταν φεύγεις από τη συζήτηση», ή «Πληγώνομαι όταν με διακόπτεις». Τα συναισθήματα δεν μπορούν να αμφισβητηθούν — κι έτσι η συζήτηση μένει στην ουσία της επίλυσης κι όχι στην επίρριψη ευθυνών.

Κρατάτε “σκορ” στις σχέσεις σας

Η καταγραφή παραπόνων μετατρέπει την οικειότητα σε λογιστική. «Κανείς δεν κερδίζει όταν προσπαθεί να έχει δίκιο», λέει η Αμπραμοβίτσι. Είναι σημαντικό να νιώθετε ομάδα — εσείς και ο άλλος απέναντι στο πρόβλημα.

Οι άνθρωποι κρατούν σκορ όταν αισθάνονται ότι δεν τους βλέπουν ή δεν τους εκτιμούν αρκετά. Αν διαφωνείτε για το ποιος πλένει τα πιάτα πιο συχνά, πιθανότατα το πρόβλημα ξεπερνά τις βρώμικες κούπες· αφορά την προσπάθεια που θεωρείτε ότι βάζετε στη σχέση. Αναγνωρίστε αυτό το μοτίβο και αναρωτηθείτε τι πραγματικά χρειάζεστε εκείνη τη στιγμή.

Οι άλλοι νιώθουν ότι περπατούν “σε αυγά” κοντά σας

Αυτό είναι δύσκολο να το εντοπίσετε γιατί φαίνεται κυρίως σε όσα οι άλλοι δεν κάνουν: ίσως σας προσκαλούν λιγότερο συχνά ή αποφεύγουν κάποια θέματα. Προσέχουν υπερβολικά τα λόγια τους, φοβούμενοι ότι θα αντιδράσετε έντονα.

«Νιώθουν πως πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί για να μη σας ενοχλήσουν με κάτι», λέει ο Φίσερ. Αν διαπιστώνετε ότι οι γύρω σας αποφεύγουν ή οι συζητήσεις μοιάζουν αφύσικα προσεκτικές, αξίζει να αναρωτηθείτε γιατί. Οι κοντινοί μας άνθρωποι έχουν συχνά πληροφορίες για τα μοτίβα μας που εμείς αγνοούμε.

Υπάρχει πάντα δράμα στη ζωή σας

Όλοι περνούν δύσκολες περιόδους, αλλά αν η σύγκρουση σάς ακολουθεί παντού — σε φιλίες, οικογένεια, εργασία ή σχέσεις — ίσως χρειάζεται να εξετάσετε τον κοινό παρονομαστή. «Μήπως εσείς είστε ο κοινός παράγοντας;» ρωτά ο Φίσερ. Είναι ένα άβολο αλλά ουσιώδες ερώτημα: Αν γύρω σας υπάρχει συνεχώς ένταση κι εσείς βρίσκεστε στο επίκεντρο, μήπως την αναζητάτε ασυνείδητα;

Κάποιοι άνθρωποι έλκονται από τη σύγκρουση γιατί η έντασή της καλύπτει συναισθηματικά κενά που αλλιώς μένουν ανικανοποίητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι κακός άνθρωπος — αλλά μπορεί να γίνεται δύσκολος στη συμβίωση. Η αναγνώριση του μοτίβου είναι το πρώτο βήμα για αλλαγή.

Έχετε διαφορετικά στάνταρ για τον εαυτό σας

Σκεφτείτε την τελευταία φορά που αργήσατε κάπου· πιθανόν είχατε σοβαρό λόγο. Τώρα θυμηθείτε πότε κάποιος άλλος άργησε — του δείξατε την ίδια κατανόηση; Αν όχι, πρόκειται για διπλό στάνταρ: τείνετε να δικαιολογείτε τον εαυτό σας αλλά όχι τους άλλους.

«Είναι εύκολο να πούμε ‘είχε κίνηση’, αλλά αν άλλος καθυστερήσει πέντε λεπτά τον χαρακτηρίζουμε αδιάφορο ή τεμπέλη», λέει ο Φίσερ. Το ίδιο συμβαίνει σε μεγαλύτερες στιγμές: εξηγούμε τη δική μας ένταση αλλά παρεξηγούμε των άλλων. Αν παρατηρείτε πως συγχωρείτε ευκολότερα τον εαυτό σας, αξίζει να το αντιμετωπίσετε.

Ο θυμός διαρκεί περισσότερο από τη νηφαλιότητα

Όλοι χάνουμε την ψυχραιμία μας κάποιες φορές. Ο Φίσερ όμως ξεχωρίζει όσους επανέρχονται γρήγορα από εκείνους που μένουν θυμωμένοι πολύ μετά το τέλος της έντασης. «Αν ο θυμός κρατά περισσότερο από τη διαύγειά σας, αυτό είναι ένδειξη».

Η παραμονή στην οργή περιορίζει την οπτική μας στη δική μας πλευρά μόνο. Όσοι δυσκολεύονται στις συγκρούσεις βλέπουν μόνο τη δική τους εκδοχή του προβλήματος· όσοι τα καταφέρνουν καλύτερα μπορούν να αναγνωρίσουν τόσο τη δική τους συμβολή όσο και του άλλου.

Η άμυνά σας κυριαρχεί στη συζήτηση

Από όλους τους τρόπους με τους οποίους συμβάλλουμε ασυνείδητα στη σύγκρουση, η άμυνα ίσως είναι η πιο διαδεδομένη και ύπουλη. «Η άμυνα είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της ακρόασης και της σύνδεσης», λέει η ψυχολόγος Χάριετ Λέρνερ, συγγραφέας του βιβλίου The Dance of Anger. Μας κρατά κολλημένους σε έναν φαύλο κύκλο διαμάχης χωρίς ουσία.

Το δύσκολο είναι πως η άμυνα σπάνια μοιάζει έτσι εκείνη τη στιγμή — συνήθως βιώνεται ως αυτοπροστασία ή ανάγκη να αποκαταστήσουμε την αλήθεια. Η Λέρνερ περιγράφει αυτή την αντανακλαστική αντίδραση ως το γνωστό «μα… μα… μα…» που ξεκινά μόλις δεχτούμε κριτική.

Σε κατάσταση άμυνας ψάχνουμε τα λάθη στα λόγια του άλλου για να αντικρούσουμε, όχι για να καταλάβουμε. Καθώς αυξάνεται η ένταση, καταφεύγουμε ευκολότερα σε χειριστικές τακτικές: κηρύγματα, διαγνώσεις, ντροπή, επίρριψη ευθυνών ή ακόμα και πλήρη αποστασιοποίηση — όλα αυτά επιδεινώνουν αντί να λύνουν τη διαφωνία.

Το πρώτο βήμα είναι απλώς η παρατήρηση: αναγνωρίστε πότε έχετε περάσει σε κατάσταση συναγερμού όπου η πραγματική ακρόαση γίνεται αδύνατη. Στόχος δεν είναι να καταπιέσετε εντελώς την άμυνά σας· αλλά να την αφήσετε στην άκρη αρκετά ώστε πραγματικά να ακούσετε τι προσπαθεί ο άλλος να σας μεταφέρει.

Μην υποτιμάτε τη δύναμη μιας γνήσιας συγγνώμης — ακόμη κι αν συμφωνείτε μόνο με ένα μικρό μέρος όσων ειπώθηκαν. Η πλήρης άρνηση ανάληψης ευθύνης αποτελεί μορφή κλιμάκωσης της έντασης· μπορείτε πάντα μετά να εκφράσετε τη θέση σας. Όπως λέει χαρακτηριστικά η Λέρνερ: «Αν τουλάχιστον επιθυμούσαμε όσο και να μας καταλάβουν οι άλλοι… να καταλαβαίνουμε κι εμείς αυτούς».

Πηγή: time.com

«Η θερμοκρασία ήταν πολύ υψηλή, είχε υπερθερμανθεί και ζήσαμε αυτό που πιστεύαμε πως θα ήταν το πιο τρομακτικό πράγμα που θα βλέπαμε ποτέ», θυμάται η μητέρα του, Στέφανι Σμιθ. «Δυστυχώς, δεν ήταν η τελευταία φορά».

Οι κρίσεις εμφανίζονταν συχνότερα τις ζεστές μέρες. Με την έναρξη του αποπνικτικού καλοκαιριού, η οικογένεια δοκίμαζε κάθε μέσο ψύξης σε μια διαρκή μάχη να αποτρέψει τα επεισόδια.

Σε ηλικία 18 μηνών, μια γενετική εξέταση οδήγησε στη διάγνωση του Syndrome Dravet, μιας νευρολογικής πάθησης που περιλαμβάνει επιληψία και επηρεάζει περίπου ένα στα 15.000 παιδιά. Οι κρίσεις συνοδεύονται συχνά από νοητική υστέρηση και συνυπάρχουσες διαταραχές όπως αυτισμό, ΔΕΠΥ, καθώς και δυσκολίες στην ομιλία, την κίνηση, τη σίτιση και τον ύπνο. Η ζέστη και οι ξαφνικές μεταβολές θερμοκρασίας μπορούν να προκαλέσουν κρίση.

Σήμερα ο Τζέικ είναι 13 ετών αλλά συνεχίζει να υφίσταται αμέτρητες κρίσεις με κάθε αλλαγή του καιρού, όπως αναφέρει η μητέρα του. «Τα ολοένα πιο θερμά καλοκαίρια και τα κύματα καύσωνα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την ήδη δύσκολη καθημερινότητά μας», λέει η Σμιθ.

Το σύνδρομο Dravet είναι μόνο μία από πολλές νευρολογικές παθήσεις που επιδεινώνονται από τις υψηλές θερμοκρασίες, εξηγεί ο Sanjay Sisodiya του University College London, πρωτοπόρος στην έρευνα για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον εγκέφαλο. Ως νευρολόγος ειδικός στην επιληψία, άκουγε συχνά από οικογένειες ασθενών ότι τα προβλήματα επιδεινώνονταν κατά τη διάρκεια των καυσώνων. «Σκέφτηκα ότι είναι λογικό – τόσες διεργασίες στον εγκέφαλο σχετίζονται με το πώς το σώμα αντιμετωπίζει τη ζέστη».

Μελετώντας τη σχετική βιβλιογραφία, διαπίστωσε πως μια σειρά νευρολογικών παθήσεων –όπως επιληψία, εγκεφαλικό επεισόδιο, εγκεφαλίτιδα, πολλαπλή σκλήρυνση, ημικρανίες– χειροτερεύουν με την άνοδο της θερμοκρασίας και της υγρασίας. Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στον εγκέφαλο είναι ήδη ορατές.

Νευρολογικά προβλήματα και ακραία ζέστη

Κατά το κύμα καύσωνα στην Ευρώπη το 2003, περίπου το 7% των υπερβάλλουσων θανάτων σχετίζονταν άμεσα με νευρολογικά προβλήματα. Παρόμοια ποσοστά καταγράφηκαν και στο κύμα καύσωνα στη Βρετανία το 2022.

Η ζέστη μπορεί επίσης να επηρεάσει τη συμπεριφορά μας – αυξάνοντας τον εκνευρισμό, την τάση για βία ή κατάθλιψη.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει συνήθως θερμοκρασία λίγο πάνω από αυτή του σώματος (περίπου 1 βαθμό Κελσίου). Καθώς όμως είναι ένα από τα πιο ενεργοβόρα όργανα, παράγει σημαντική θερμότητα όταν σκεφτόμαστε ή αντιδρούμε στα ερεθίσματα γύρω μας. Το σώμα δουλεύει σκληρά για να τον κρατήσει δροσερό – το αίμα κυκλοφορεί μέσω ενός δικτύου αγγείων για να απομακρύνει την περίσσεια θερμότητας.

Τα εγκεφαλικά κύτταρα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στη θερμότητα. Μάλιστα, η λειτουργία συγκεκριμένων μορίων που μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ τους εξαρτάται από τη θερμοκρασία – αν ο εγκέφαλος υπερθερμανθεί ή υποθερμανθεί, αυτές οι διεργασίες διαταράσσονται.

«Δεν κατανοούμε πλήρως πώς επηρεάζονται όλα αυτά τα στοιχεία», σημειώνει ο Sisodiya. «Μπορούμε όμως να το φανταστούμε σαν ένα ρολόι όπου όλα τα γρανάζια δεν συνεργάζονται σωστά».

Οι ευάλωτες ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο

Αν και η ακραία ζέστη επηρεάζει όλους –π.χ. δυσχεραίνει τη λήψη αποφάσεων ή αυξάνει τη ριψοκίνδυνη συμπεριφορά– όσοι πάσχουν ήδη από νευρολογικές παθήσεις κινδυνεύουν περισσότερο. Σε κάποιες ασθένειες μειώνεται η εφίδρωση ή διαταράσσεται συνολικά η θερμορρύθμιση λόγω βλάβης συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου.

Για παράδειγμα, σε κάποιες μορφές πολλαπλής σκλήρυνσης φαίνεται πως μεταβάλλεται η βασική θερμοκρασία σώματος. Επιπλέον, φάρμακα για νευρολογικές ή ψυχιατρικές παθήσεις (όπως στη σχιζοφρένεια) επηρεάζουν τη ρύθμιση της θερμοκρασίας, αυξάνοντας τον κίνδυνο θερμοπληξίας ή ακόμα και θανάτου από τη ζέστη.

Ύπνος, άνοια και εγκεφαλικά επεισόδια

Κύματα καύσωνα, ιδιαίτερα με υψηλές νυχτερινές θερμοκρασίες, διαταράσσουν τον ύπνο μας και συνεπακόλουθα την ψυχική διάθεση αλλά και τα συμπτώματα νευρολογικών παθήσεων. «Για πολλούς με επιληψία, ο κακός ύπνος αυξάνει τον κίνδυνο κρίσεων», αναφέρει ο Sisodiya.

Νοσηλείες και θνησιμότητα ανάμεσα σε άτομα με άνοια αυξάνονται σημαντικά κατά τους καύσωνες – εν μέρει λόγω ηλικίας (οι ηλικιωμένοι δυσκολεύονται να ρυθμίσουν τη θερμοκρασία τους), αλλά επίσης επειδή ενδέχεται να ξεχάσουν βασικά μέτρα προστασίας όπως να ενυδατωθούν ή να μείνουν σε δροσερό χώρο.

Ανοδική τάση παρατηρείται επίσης στα εγκεφαλικά επεισόδια. Σε μία ανάλυση δεδομένων από 25 χώρες βρέθηκε πως στις 1.000 θανάτους από ισχαιμικό εγκεφαλικό οι πιο ζεστές μέρες συνέβαλαν σε δύο επιπλέον θανάτους. «Ίσως φαίνεται μικρό ποσοστό», σχολιάζει η Bethan Davies από τα University Hospitals Sussex στη Βρετανία. «Όμως με επτά εκατομμύρια θανάτους ετησίως παγκοσμίως από εγκεφαλικά, η ζέστη ίσως ευθύνεται για πάνω από 10.000 επιπλέον θανάτους κάθε χρόνο». Και προειδοποιεί ότι η κατάσταση θα χειροτερεύσει όσο προχωρά η κλιματική αλλαγή.

Μεγαλύτερη επιβάρυνση αναμένεται σε χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος, όπου ήδη παρατηρούνται υψηλότερα ποσοστά εγκεφαλικών επεισοδίων λόγω ανισοτήτων στην υγεία που εντείνονται με την αύξηση της θερμοκρασίας.

Επιπτώσεις στην ανάπτυξη των παιδιών & νέοι κίνδυνοι

Η υπερβολική ζέστη βλάπτει και την ανάπτυξη των εμβρύων. Σύμφωνα με τη Jane Hirst του Imperial College London, υπάρχει σύνδεση μεταξύ ακραίας ζέστης και πρόωρων γεννήσεων – μια πρόσφατη ανασκόπηση έδειξε πως τα κύματα καύσωνα αυξάνουν κατά 26% τις πρόωρες γεννήσεις με συνακόλουθους κινδύνους για καθυστέρηση στην ανάπτυξη και γνωσιακές δυσκολίες.

Η υπερβολική ζέστη μπορεί επίσης να αποδυναμώσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, καθιστώντας τον εγκέφαλο πιο ευάλωτο σε τοξίνες ή λοιμώξεις όπως οι ιοί Zika ή δάγκειος πυρετός που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών – πληθυσμοί που εξαπλώνονται όσο ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες παγκοσμίως.

Γενετική ευαλωτότητα & αβεβαιότητες

Ο κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά στη ζέστη. Ορισμένοι μπορεί να ανέχονται καλύτερα τις υψηλές θερμοκρασίες χάρη σε γενετικές παραλλαγές που καθιστούν κάποιες πρωτεΐνες πιο ανθεκτικές στις περιβαλλοντικές πιέσεις της κλιματικής αλλαγής.

«Αυτό που βλέπουμε σήμερα σε ανθρώπους με νευρολογικά νοσήματα μπορεί αύριο να αφορά όλους καθώς προχωρά η κλιματική αλλαγή», υπογραμμίζει ο Sisodiya.

Aνάγκη προστασίας των ευάλωτων ομάδων

Δεν γνωρίζουμε ακόμα αν μεγαλύτερη σημασία έχει το μέγιστο της θερμοκρασίας ή η διάρκεια ενός καύσωνα για κάθε ασθενή/πάθηση. Είναι όμως κρίσιμο να εντοπιστούν οι ομάδες υψηλού κινδύνου ώστε να δημιουργηθούν στρατηγικές προστασίας – όπως συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης ή ασφαλιστικές καλύψεις για εργαζόμενους που χάνουν εισόδημα λόγω ακραίας ζέστης.

“Η εποχή της παγκόσμιας υπερθέρμανσης τελείωσε· μπήκαμε στην εποχή του παγκόσμιου βρασμού”, δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, όταν ο Ιούλιος του 2023 καταγράφηκε ως ο πιο ζεστός μήνας όλων των εποχών. Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ – κι έτσι αρχίζει η εποχή του “καυτού εγκεφάλου”.

Πηγή: bbc.com

Ρούλα Σκουρογιάννη

Είναι η σπαρακτική ομολογία μιας γενιάς που συχνά ασφυκτιά ανάμεσα σε αμείλικτα «πρέπει», ατελείωτες προσδοκίες και ένα μέλλον που φαντάζει ως αδιάβατο τείχος.

Σε μια κοινωνία που μετρά την αξία των ανθρώπων με βαθμούς και πρότυπα, η θλίψη βρήκε την πιο σκληρή της έξοδο, αφήνοντάς μας όλους αντιμέτωπους με το πιο κρίσιμο ερώτημα: Πώς επιτρέψαμε στην ελπίδα αυτών των παιδιών να σβήσει;

Η τραγωδία στην Ηλιούπολη ως καθρέφτης μιας πιεσμένης γενιάς

Το μεσημέρι της Τρίτης, 12 Μαΐου 2026, η είδηση της πτώσης δύο 17χρονων μαθητριών από την ταράτσα εξαώροφης πολυκατοικίας στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου συγκλόνισε την κοινή γνώμη.

Οι δύο φίλες, δεμένες με μια βαθιά και, όπως αποδείχθηκε, μοιραία σχέση, φαίνεται πως είχαν προσχεδιάσει την πράξη τους με κάθε λεπτομέρεια. Κλείδωσαν την πρόσβαση στην ταράτσα, φόρεσαν τα ακουστικά τους και, ακούγοντας τη μουσική τους, έπεσαν στο κενό πιασμένες χέρι-χέρι.

·         Η Απώλεια και η Μάχη: Δυστυχώς, για τη μία εκ των δύο μαθητριών η πτώση ήταν θανάσιμη. Παρά την άμεση διακομιδή της και τις προσπάθειες του ιατρικού προσωπικού, η ζωή της χάθηκε ακαριαία.

·         Σε Κρίσιμη Κατάσταση η Συμμαθήτριά της: Η δεύτερη κοπέλα δίνει τη δική της σκληρή μάχη για επιβίωση στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του νοσοκομείου ΚΑΤ, φέροντας βαρύτατα πολυτραύματα, μετά την αρχική διακομιδή της στο Ασκληπιείο Βούλας.

Το γράμμα που «στοιχειώνει» το Σύστημα

Στο σακίδιο της μίας κοπέλας βρέθηκε η εξήγηση που κανείς δεν ήθελε να διαβάσει. Οι λέξεις της αποκαλύπτουν μια παρατεταμένη καταθλιπτική συνδρομή, η οποία διογκώθηκε υπό το φόβο της αποτυχίας στις Πανελλήνιες εξετάσεις.

Η έφηβη περιγράφει ένα μέλλον στερημένο από χαρά, συνδεδεμένο αποκλειστικά με την επαγγελματική επιτυχία και την οικονομική επιβίωση, καταλήγοντας στο οδυνηρό συμπέρασμα πως δεν ανήκει σε αυτόν τον κόσμο.

Η ματιά των ειδικών: Η παγίδα της «Ταυτότητας του Συστήματος»

Η Ψυχολόγος, Μαρίνα Πάπας, μιλώντας στο libre για το περιστατικό, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον τρόπο που η κοινωνία «πλασάρει» την επιτυχία στα νέα παιδιά.

Επισημαίνει πως δεν επιτρέπεται να ταυτίζεται η αξία της ανθρώπινης ζωής με μια εξέταση ή ένα κοινωνικό πρότυπο.

«Δεν μπορούμε να αφαιρούμε από τους νέους την ταυτότητά τους και να τους επιβάλλουμε την ταυτότητα ενός συστήματος που λέει ‘αν δεν πετύχεις, δεν είσαι τίποτα’», τονίζει η ίδια, υπογραμμίζοντας πως η κοινωνία οφείλει να διδάσκει αξίες και όχι μόνο επιδόσεις.

Η Κινητοποίηση και οι Έρευνες

Μετά τη γνωστοποίηση του περιστατικού, το Υπουργείο Παιδείας ενεργοποίησε άμεσα κλιμάκια ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών (ΚΕΔΑΣΥ) για τη στήριξη της σχολικής κοινότητας στην Ηλιούπολη.

Παράλληλα, η ΕΛ.ΑΣ. διεξάγει έρευνα στα ψηφιακά ίχνη των κοριτσιών (κινητά, social media) για να διαπιστωθεί αν υπήρχαν και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες ή πιέσεις που τα οδήγησαν στην απονενοημένη πράξη.

Η σκληρή πραγματικότητα των αριθμών

Η τραγωδία αυτή δεν είναι ένα μεμονωμένο συμβάν, αλλά μέρος μιας ανησυχητικής εικόνας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η αυτοκτονία αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου στους νέους μετά τα τροχαία, ενώ στη χώρα μας καταγράφηκαν 580 περιπτώσεις το περασμένο έτος. Η ανάγκη για κατάρριψη των στερεοτύπων και για μια πιο ανθρωποκεντρική προσέγγιση στην εκπαίδευση και την οικογένεια είναι πλέον πιο επιτακτική από ποτέ.

Για όποιον βιώνει δύσκολες στιγμές ή γνωρίζει κάποιον που χρειάζεται βοήθεια, η 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018 είναι διαθέσιμη για στήριξη.

Μέχρι σήμερα, η επιστήμη φαινόταν να στηρίζει τη μέθοδο. Έρευνες υποδείκνυαν ότι η παράταση της νυχτερινής νηστείας μπορεί να βελτιώσει τον μεταβολισμό, να βοηθήσει στην κυτταρική επιδιόρθωση και ίσως να παρατείνει τη ζωή. Διατροφολόγοι, ωστόσο, προειδοποιούσαν ότι η παράλειψη γευμάτων δεν είναι πανάκεια – και μπορεί να ενέχει κινδύνους για άτομα με υποκείμενα νοσήματα.

Η διαλειμματική νηστεία περιορίζει την κατανάλωση τροφής σε ένα μικρό ημερήσιο παράθυρο, συχνά οκτώ ωρών, αφήνοντας ένα κενό 16 ωρών χωρίς φαγητό. Άλλες διατροφικές προσεγγίσεις, όπως το πλάνο 5:2, περιορίζουν τις θερμίδες συγκεκριμένες ημέρες αντί για ώρες.

Τώρα, μια πρώτη μεγάλης κλίμακας μελέτη του είδους της εγείρει σοβαρό προβληματισμό. Ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από πάνω από 19.000 ενήλικες και διαπίστωσαν ότι όσοι περιόριζαν τα γεύματά τους σε λιγότερο από οκτώ ώρες ημερησίως είχαν κατά 135% αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα, συγκριτικά με όσους έτρωγαν σε διάστημα 12-14 ωρών.

Αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος και περιορισμένο ωράριο γευμάτων

Ο αυξημένος αυτός κίνδυνος σημαίνει ότι, με βάση τα δεδομένα υγείας και τρόπου ζωής, τα άτομα αυτά ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν προβλήματα όπως έμφραγμα ή εγκεφαλικό. Η συσχέτιση με τη συνολική θνησιμότητα – δηλαδή τους θανάτους από κάθε αιτία – ήταν ασθενέστερη και ασαφής, όμως ο καρδιαγγειακός κίνδυνος παρέμεινε υψηλός σε όλες τις ηλικίες, τα φύλα και τις ομάδες τρόπου ζωής, ακόμη και μετά από εξονυχιστικό έλεγχο των δεδομένων.

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν πως τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν αιτιακή σχέση. Παρ’ όλα αυτά, το σήμα είναι αρκετά ισχυρό ώστε να αμφισβητήσει την εικόνα της διαλειμματικής νηστείας ως ακίνδυνης λύσης για καλύτερη υγεία.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν Αμερικανούς ενήλικες επί οκτώ χρόνια. Για να καταγράψουν τις διατροφικές τους συνήθειες, οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν δύο φορές –με διαφορά περίπου δύο εβδομάδων– να ανακαλέσουν όσα έφαγαν και ήπιαν. Από αυτές τις «ανακλήσεις διατροφής», οι επιστήμονες εκτίμησαν το μέσο χρονικό παράθυρο κατανάλωσης τροφής κάθε ατόμου ως ενδεικτικό της μακροπρόθεσμης συνήθειάς του.

Όσοι έτρωγαν εντός οκτώ ωρών διέτρεχαν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια σε σχέση με όσους κατανάλωναν γεύματα εντός 12-14 ωρών. Ο αυξημένος κίνδυνος ήταν σταθερός σε όλες τις κοινωνικοοικονομικές ομάδες και πιο έντονος μεταξύ καπνιστών και ατόμων με διαβήτη ή προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια – γεγονός που υποδεικνύει ότι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όσοι ανήκουν σε αυτές τις κατηγορίες.

Τι λένε οι ειδικοί για τα οφέλη και τους κινδύνους

Η συσχέτιση παρέμεινε ακόμη κι όταν συνυπολογίστηκαν η ποιότητα της διατροφής, η συχνότητα γευμάτων και σνακ και άλλοι παράγοντες τρόπου ζωής. Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης στο περιοδικό Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research and Reviews, καθηγητής Victor Wenze Zhong, σημειώνει πως η διατροφή αποτελεί βασικό παράγοντα εμφάνισης διαβήτη και καρδιοπαθειών — άρα η συσχέτιση με αυξημένη καρδιαγγειακή θνησιμότητα δεν εκπλήσσει.

Μεγάλη έρευνα συνδέει το περιορισμένο ωράριο γευμάτων με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιακά νοσήματα, προκαλώντας ανησυχίες για τη δημοφιλή δίαιτα.

«Το απροσδόκητο εύρημα είναι ότι η μακροχρόνια τήρηση τόσο στενού παράθυρου γευμάτων (λιγότερο από οκτώ ώρες) σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά», αναφέρει ο καθηγητής Zhong, επιδημιολόγος στην Ιατρική Σχολή του Shanghai Jiao Tong University. Αυτό αντίκειται στη δημοφιλή αντίληψη — που βασίζεται σε βραχυπρόθεσμες μελέτες — ότι η διαλειμματική νηστεία βελτιώνει την υγεία της καρδιάς και του μεταβολισμού.

Σε συνοδευτικό άρθρο στο ίδιο περιοδικό, ο κορυφαίος ενδοκρινολόγος Anoop Misra εξετάζει τα υπέρ και τα κατά της διαλειμματικής νηστείας. Από τη μία πλευρά, πολλές δοκιμές δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους, στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση των λιπιδίων στο αίμα — με κάποια στοιχεία για αντιφλεγμονώδη δράση.

Επιπλέον, διευκολύνει τη διαχείριση του σακχάρου χωρίς αυστηρή μέτρηση θερμίδων, προσαρμόζεται εύκολα σε πολιτισμικές ή θρησκευτικές πρακτικές νηστείας και είναι απλή στην εφαρμογή. Ωστόσο, σύμφωνα με τον καθηγητή Misra, οι πιθανοί αρνητικοί αντίκτυποι περιλαμβάνουν ελλείψεις θρεπτικών συστατικών, αύξηση χοληστερόλης, υπερβολική πείνα, ευερεθιστότητα, πονοκεφάλους και μειωμένη συμμόρφωση μακροπρόθεσμα.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα

Για άτομα με διαβήτη, η ανεξέλεγκτη νηστεία μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες πτώσεις σακχάρου ή αύξηση κατανάλωσης ανθυγιεινών τροφών κατά το διάστημα των γευμάτων. Σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με χρόνιες παθήσεις υπάρχει κίνδυνος αύξησης ευπάθειας ή επιτάχυνσης απώλειας μυϊκής μάζας.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η διαλειμματική νηστεία βρίσκεται στο μικροσκόπιο. Μια αυστηρή τρίμηνη έρευνα (JAMA Internal Medicine, 2020) έδειξε ότι οι συμμετέχοντες έχασαν μικρή ποσότητα βάρους — κυρίως μυϊκής μάζας — ενώ άλλη μελέτη ανέφερε παρενέργειες όπως αδυναμία, πείνα, αφυδάτωση, πονοκεφάλους και δυσκολία συγκέντρωσης.

Η νέα αυτή μεγάλη μελέτη προσθέτει έναν πιο ανησυχητικό προβληματισμό: μια πιθανή σύνδεση μεταξύ στενού ωραρίου γευμάτων και αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου — τουλάχιστον για κάποιες ομάδες ατόμων.

Εξατομικευμένη προσέγγιση μέχρι νεωτέρας

Ο καθηγητής Zhong, όταν ερωτήθηκε τι θα συμβούλευε γιατρούς και κοινό μετά τα νέα δεδομένα, τόνισε ότι άτομα με καρδιοπάθεια ή διαβήτη πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά υιοθετώντας τόσο στενό χρονικό πλαίσιο γευμάτων. Τα ευρήματα καταδεικνύουν την ανάγκη για «εξατομικευμένες» συστάσεις βάσει υγείας κάθε ατόμου και νεότερων ερευνητικών στοιχείων.

“Με βάση τα σημερινά δεδομένα,” σημειώνει ο καθηγητής Zhong, “φαίνεται πως έχει μεγαλύτερη σημασία το τι τρώμε παρά το πότε τρώμε.” Τουλάχιστον προς το παρόν καλό θα ήταν οι άνθρωποι να αποφεύγουν τη μακροχρόνια εφαρμογή του στενού οκταώρου είτε για πρόληψη καρδιακών νοσημάτων είτε για μακροζωία.

Το συμπέρασμα: Δεν είναι ανάγκη να εγκαταλείψουμε πλήρως τη διαλειμματική νηστεία αλλά να την προσαρμόζουμε στο ατομικό προφίλ κινδύνου. Μέχρι να ξεκαθαρίσουν περισσότερο τα στοιχεία, ίσως είναι ασφαλέστερο να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα του φαγητού παρά στο ρολόι.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Η Ρέιτσελ από το Λονδίνο μετράει αργά αντίστροφα από το 100: «Αν διακοπεί η σκέψη ή ξεχαστώ, απλά ξεκινάω από την αρχή. Συνήθως δεν φτάνω ποτέ κάτω από το 76». Μια άλλη τεχνική είναι το “cognitive shuffle”, σύμφωνα με τη Dr Lindsay Browning: σκεφτείτε μια λέξη, π.χ. “κέικ”, και βρείτε όσες περισσότερες λέξεις γίνεται που ξεκινούν από το ίδιο γράμμα. Μετά προχωρήστε στο επόμενο γράμμα.

Η Σουζ Κοχ από την Ουάσινγκτον επιλέγει κατηγορίες, όπως φρούτα ή φυλές σκύλων, και ονομάζει κάτι σχετικό με κάθε γράμμα της αλφαβήτου. «Σπάνια φτάνω πέρα από το J», λέει χαρακτηριστικά.

Ήχος και ιστορίες για ήρεμο νου

Παρότι συχνά λέγεται πως το κινητό δίπλα στο κρεβάτι βλάπτει τον ύπνο, η ακρόαση κάτι που αποσπά τη σκέψη μπορεί να βοηθήσει. Η Τζούλι Χάσαλ από το Plymouth ακούει κάθε βράδυ το ίδιο audiobook, τη “Περηφάνια και Προκατάληψη” από την εφαρμογή BBC Sounds. «Το γνωστό κείμενο δεν απαιτεί συγκέντρωση, αλλά ο ρυθμός της αφήγησης απομακρύνει τις τυχαίες σκέψεις και τελικά κοιμάμαι», εξηγεί.

Ο καθηγητής Russell Foster, ειδικός στη νευροεπιστήμη του κιρκάδιου ρυθμού στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, προτιμά τη ραδιοφωνική εκπομπή “In Our Time” του BBC Radio 4 ως ιδιαίτερα χαλαρωτική: «Η ιστορία της κινεζικής πορσελάνης με κοιμίζει κάθε φορά», αναφέρει.

Ο λευκός θόρυβος είναι επίσης δημοφιλής επιλογή. Ο Μάικλ Μόμπλεϊ από το Κολοράντο προτιμά χαμηλές συχνότητες με ελάχιστο υψηλό ήχο, μέσω ποιοτικού bluetooth ηχείου, σε συνεχή επανάληψη όλη τη νύχτα.

Αν δεν θέλετε να χρησιμοποιήσετε συσκευές, δοκιμάστε να αφηγηθείτε μια γνωστή ιστορία στο μυαλό σας, όπως κάνει η Κάρολ Κολμπ από το Λος Άντζελες: «Περνάω λεπτομερώς την πλοκή ενός αγαπημένου βιβλίου μέχρι να με πάρει ο ύπνος».

Αποφύγετε να κοιτάξετε την ώρα ή να ανησυχήσετε

Όταν ξυπνάτε στη μέση της νύχτας, η αυτόματη αντίδραση είναι να κοιτάξετε την ώρα, κάτι που ενισχύει το άγχος για τον ύπνο, σύμφωνα με τη Mahmoudzadeh. Προτείνει να αφαιρέσετε όλα τα ρολόγια από το υπνοδωμάτιο. Η Ρόρι Ρίμπερ από την Καλιφόρνια εφαρμόζει αυτή την τακτική: «Σκόπιμα δεν κοιτάζω ποτέ την ώρα».

Ο καθηγητής Foster επισημαίνει πως πρέπει να αποφύγετε και τον πειρασμό του κινητού εκτός αν είναι μόνο για podcast: «Κάθε ίνα του εαυτού σας πρέπει να αντισταθεί στο doomscrolling».

Ρυθμίστε σωστά τη θερμοκρασία στο υπνοδωμάτιο

Για τους περισσότερους, ιδανική θερμοκρασία ύπνου είναι περίπου 18°C, εξηγεί ο Foster. Καθώς αποκοιμιόμαστε, η θερμοκρασία του σώματος πέφτει· αν αυτό δεν συμβεί, δυσκολευόμαστε να κοιμηθούμε. Ορμονικές αλλαγές σε γυναίκες ενδέχεται επίσης να αυξήσουν τη θερμοκρασία σώματος και τα νυχτερινά ξυπνήματα.

Η Dr Zoe Schaedel από το Brighton, ειδική στην εμμηνόπαυση και τον ύπνο, προτείνει σε όσους ξυπνούν με εξάψεις να δροσίζονται άμεσα: «Σταθείτε σε δροσερό πάτωμα ή πιείτε λίγο νερό». Τονίζει ότι υπάρχουν διαθέσιμες τόσο ορμονικές όσο και μη ορμονικές θεραπείες για τις νυχτερινές εφιδρώσεις.

Η Κέιτλιν από το Liverpool μοιράζεται ένα τέχνασμα: «Αποκαλύπτομαι μέχρι να κρυώσω αρκετά και μετά σκεπάζομαι ξανά — αυτό χαλαρώνει σώμα και μυαλό μου».

Δοκιμάστε ασκήσεις αναπνοής και χαλάρωσης

Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι τεχνικές διαλογισμού βοηθούν στην επαναφορά στον ύπνο μειώνοντας το στρες, σύμφωνα με τη Mahmoudzadeh. Η Schaedel συστήνει ασκήσεις όπως box breathing (4-4-4-4) ή “4-7-8”, που μειώνουν την εγρήγορση.

Επιπλέον, μπορείτε να εστιάσετε σε μια λεπτομερή νοερή εικόνα ή διαδρομή — ο Τζόναθαν Γκεστ από το Κάρντιφ αναπαριστά διαδρομή τρεξίματος στο μυαλό του μέχρι να τον πάρει ο ύπνος. Η Φλόρα από τη Σουηδία, εμπνευσμένη από στρατιωτικές τεχνικές, φαντάζεται ότι το σώμα της βαραίνει σταδιακά ενώ εστιάζει στην αναπνοή της.

Ο Κρις Χέιλς από το Dorset, ακολουθεί συμβουλή για διπλή δραστηριότητα: χτυπά απαλά ένα δάχτυλο ενώ αναπνέει αργά — αυτό κρατά απασχολημένο το μυαλό ώστε να μην ξεστρατίζει εύκολα.

Μην πανικοβάλλεστε αν είστε ξύπνιοι — αποδεχτείτε το

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στον ύπνο είναι η ανησυχία ότι δεν κοιμάστε αρκετά, λέει ο Dr Guy Meadows του The Sleep School. Προτείνει τη μέθοδο ACT (θεραπεία αποδοχής & δέσμευσης): παρατηρήστε τις σκέψεις σας χωρίς κριτική, αναπνεύστε βαθιά και αφήστε την ένταση. Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας βοηθά στη μακροχρόνια βελτίωση του ύπνου.

Όπως λέει η Τζούλια Χάνκιν από το Newcastle upon Tyne: «Ακόμη κι αν δεν κοιμηθώ καθόλου, θα τα καταφέρω μέσα στη μέρα — αυτή η σκέψη με χαλαρώνει και συνήθως τελικά κοιμάμαι».

Αλλάξτε θέση ή δωμάτιο αν χρειαστεί

Η Σάρα από τη Lincolnshire, όταν οι συνήθεις στάσεις δεν αποδίδουν, αλλάζει πλευρά στο κρεβάτι ή μεταφέρει το μαξιλάρι στα πόδια — συχνά αυτό αρκεί για να αποκοιμηθεί γρήγορα.

Aν είστε ξύπνιοι πάνω από 20 λεπτά (χωρίς να κοιτάξετε ρολόι), δοκιμάστε να σηκωθείτε και να κάνετε κάτι ήσυχο όπως διάβασμα ή τακτοποίηση πριν επιστρέψετε όταν νιώσετε πραγματικά υπνηλία. Έτσι δίνετε στον εγκέφαλο χρόνο για επανεκκίνηση χωρίς άγχος.

Aποφύγετε τα μεταμεσονύκτια σνακ & αλλάξτε συνήθειες ημέρας

Παρόλο που κάποιοι βρίσκουν ότι λίγο πρωτεΐνη τους βοηθά (όπως η Σέρι ΝτιΓουίρντ από το Γουισκόνσιν), οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι νυχτερινές επισκέψεις στην κουζίνα μπορεί με τον καιρό να γίνουν συνήθεια που διαταράσσει τον ύπνο. Προτιμήστε ένα ελαφρύ σνακ πριν τον ύπνο — όπως βρώμη με γάλα ή σάντουιτς με γαλοπούλα/σολομό/φυστικοβούτυρο — ώστε να αποφύγετε την πείνα μέσα στη νύχτα.

Aν ο σύντροφός σας ροχαλίζει ή κινείται πολύ στον ύπνο, μην νιώθετε άσχημα αν χρειαστεί να κοιμηθείτε σε ξεχωριστό δωμάτιο. Όπως σημειώνει ο Foster: «Δεν είναι δείγμα προβλήματος στη σχέση· αντίθετα, θα είστε πιο ξεκούραστοι και ευδιάθετοι».

Kαθημερινές συνήθειες που επηρεάζουν τον ύπνο σας

Matthew Walker, καθηγητής νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (Berkley) υπογραμμίζει πως οι υγιείς συνήθειες κατά τη διάρκεια της ημέρας αποτελούν τη βάση για καλύτερο ύπνο: περιορίστε καφεΐνη & αλκοόλ μετά το μεσημέρι, ολοκληρώστε το δείπνο αρκετές ώρες πριν τον ύπνο κι εκθέστε τον εαυτό σας σε πρωινό φυσικό φως.

Τακτικό ωράριο ύπνου & άσκηση βοηθούν σημαντικά. Αν θέλετε έναν σύντομο υπνάκο μέσα στη μέρα κάντε τον νωρίς· αν διαπιστώσετε ότι επηρεάζει τον βραδινό σας ύπνο καλύτερα αποφύγετέ τον. Επίσης μειώστε τα υγρά αργά τη νύχτα ώστε να μην χρειάζεται να σηκώνεστε για τουαλέτα.

Ο Walker σημειώνει πως ο πρωινός φωτισμός & σταθερές ώρες αφύπνισης βοηθούν στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού — περιορίστε λοιπόν τα “ξενύχτια” τα Σαββατοκύριακα ακόμα κι αν νιώθετε ότι θέλετε να ανακτήσετε χαμένο ύπνο.

Mην κυνηγάτε τις τέλειες 8 ώρες — αγκαλιάστε την πραγματικότητα της αϋπνίας

Ο Foster απομυθοποιεί την ιδέα των “8 μαγικών ωρών”· ένας καλός ύπνος μπορεί να διαρκεί μεταξύ 6-10 ώρες κι ενδέχεται να διακόπτεται φυσιολογικά μέσα στη νύχτα.

Όπως λέει η Margery Diamand από την East Sussex: «Κάποιες φορές η αϋπνία είναι πιο δυνατή κι απ’ όλα τα κόλπα του κόσμου — αν δεν μπορώ να κοιμηθώ κάνω κάτι ευχάριστο όπως μια χαλαρή εκπομπή ή λίγο δημητριακά. Αφού θα είμαι ξύπνια έτσι κι αλλιώς, γιατί όχι;».

Πηγή: theguardian.com

Και τώρα ζούμε ένα φιάσκο που παρακάμπτει το μείζον (της σύγκρουσης) και το πάνδημο αίτημα για “οξυγόνο” δικαιοσύνης, και τα μετατρέπει σε έναν πόλεμο πραγματογνωμόνων, δικηγόρων, συγγενών θυμάτων, κυβέρνησης- αντιπολίτευσης και του γνωστού ερεβώδους διαδικτύου.

Απόγειο του φιάσκου, η αλλαγή πορίσματος μιας τέτοιας τραγωδίας εναμιση μήνα μετά την επίσημη ανακοίνωσή του! Ό,τι κι αν επικαλεστεί ο πρόεδρος του ΕΔΟΣΑΑΜ κ. Παπαδημητρίου για την Πίζα, τη Γάνδη, ή τις επιφυλάξεις που μπορεί να είχε ως προς τις αναφορές του στην πυρόσφαιρα, ελάχιστη αξία έχουν. Αυτός εκφώνησε το πόρισμα, ο ίδιος το υιοθέτησε και επιχειρηματολογούσε υπέρ του σε δεκάδες συνέντεύξεις που έδωσε στη συνέχεια, ο λόγος του έχει καταστεί διάτρητος. Για τις δε απειλές που δέχτηκε, ας τα πει στον εισαγγελέα. Είναι απολύτως υπεύθυνος και κανονικά θα έπρεπε να έχει ήδη παραιτηθεί. Η φήμη του οργανισμού καταρρακώθηκε, η δε έρευνα για τις αιτίες του δυστυχήματος από τον εφέτη-ανακριτή πιθανότητα οδηγείται σε νέα μεγάλη καθυστέρηση με ότι αυτό συνεπάγεται.

Δεύτερη παράμετρος: Οικογένειες θυμάτων και δικηγόροι εναντίον του πραγματογνώμονα Δέδε, που, όμως, δεν είναι χημικός μηχανικός αλλά δηλώνει βεβαιότητα για τα αίτια της πυρόσφαιρα (…), άλλοι συγγενείς και δικηγόροι εναντίον του Λακαφώση, που, όμως, κατηγορείται πως δεν έχει εγγραφεί ως μηχανικός στο ΤΕΕ (…), ένας ερευνητής από το πανεπιστήμιο της Γάνδης που δηλώνει, με ένα χρόνο καθυστέρηση, τη διαφωνία του για τμήμα του πορίσματος του ΕΔΟΑΣΑΑΜ, ο πρόεδρος του οργανισμού (σημείωση: κρατικού, διορισμένοι από την κυβέρνηση!) που υποστηρίζει άλλα απ΄ αυτά που υποστήριζε, που λέει ότι δέχεται απειλές από “εξωχώριους παράγοντες”, και τα πιστόλια της εργαλειοποίησης ένθεν κακείθεν πάνω στο τραπέζι.

Α, και δύο εκατομμύρια άνθρωποι που συγκλονισμένοι έσπευσαν στα μεγαλειώδη συλλαλητήρια, να κοιτάζουν απορημένοι.

Κυβέρνηση, κόμματα, ειδικοί, μέσα ενημέρωσης (τεράστια η ευθύνη μας), συγγενείς και δικηγόροι, όλοι μαζί σε αυτό το σκηνικό παραλογισμού. Και σε όλα αυτά, περιμένουν όλοι τη Δικαιοσύνη να δώσει απαντήσεις για το αξεπέραστο, το πάνω απ΄ όλα: ποιοί ευθύνονται για το γεγονός ότι τα δύο τρένα βρέθηκαν στην ίδια γραμμή. Το ξεχάσαμε;

Αυτή η χώρα, ούτε την τραγωδία δεν μπορεί να διαχειριστεί. Την ευτελίζει. Λες και θέλει να χάσκει για πάντα το εθνικό συλλογικό της τραύμα. Θλίψη και οργή…

«Οι συνθήκες, οι οποίες ζούμε φέτος στην Ελλάδα, πριν από κάποια χρόνια θα λέγαμε ότι ήταν εικόνες από το μέλλον, δυστυχώς σήμερα είναι το παρόν μας και θα πρέπει να καταλάβουμε καλά ότι αυτό θα είναι το μέλλον μας αν δεν λάβουμε σοβαρά μέτρα. Και ο Ιούνιος γνωρίζουμε ήδη ότι ήταν ο θερμότερος από το 1960 κι έπειτα, φαίνεται δυστυχώς πως και ο Ιούλιος θα είναι πάρα πολύ θερμός μήνας. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχουμε παράταση (του καύσωνα) μέχρι τις 25 Ιουλίου», είπε ο πυρομετερεωλόγος Θοδωρής Γιάνναρος στο Mega.

Οι ειδικοί συστήνουν κυρίως στις ευπαθείς ομάδες, τις ημέρες του καύσωνα να μην κυκλοφορούν έξω.

«Αν βγαίνουμε έξω με τον ήλιο θα βάλουμε καπέλο, θα βάλουμε αντιηλιακό με υψηλή προστασία, ανάλαφρα ρούχα, ανοιχτόχρωμα, θα έχουμε ένα μπουκαλάκι νερό, καλύτερα να έχουμε γυαλιά ηλίου», συμβούλευσε ο Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, καθηγητής Πνευμονολογίας.

Το εκρηκτικό κοκτέιλ υψηλών θερμοκρασιών και του ήπιου χειμώνα, συνθέτουν το παζλ του καυτού και επικίνδυνου καλοκαιριού.

ΠΟΛΥ ΥΨΗΛΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΜΥ ΓΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ – Ο ΚΑΙΡΟΣ ΕΩΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Υψηλές θερμοκρασίες κυρίως στην ηπειρωτική χώρα.

   Γενικά αίθριος καιρός και μόνο τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες στα δυτικά και βόρεια ορεινά θα αναπτυχθούν πρόσκαιρες νεφώσεις.

   Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά βορειοδυτικοί 3 με 4 μποφόρ, στα ανατολικά από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 και στο Αιγαίο 6 και πρόσκαιρα τοπικά 7 μποφόρ.

   Η θερμοκρασία θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα και θα φτάσει στη Μακεδονία, τη Θράκη και την Ήπειρο τους 39 με 40 βαθμούς και στην κεντρική Μακεδονία τοπικά τους 41 με 42, στη δυτική Στερεά, τη Θεσσαλία και τη δυτική Πελοπόννησο τους 41 με 42, στην ανατολική Στερεά και την ανατολική Πελοπόννησο τους 40 με 41, στο Ιόνιο, τα νησιά Ανατολικού Αιγαίου, τα Δωδεκάνησα και τη νότια Κρήτη τους 36 με 38, στην υπόλοιπη νησιωτική χώρα τους 33 με 36 και στην Αττική τους 38 με 39 βαθμούς Κελσίου.

   ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ

   Καιρός: Γενικά αίθριος. Στη δυτική Μακεδονία τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες θα αναπτυχθούν τοπικές νεφώσεις.

   Ανεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 και στα ανατολικά βορειοανατολικοί πρόσκαιρα έως 4 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 23 έως 38 με 40 και κατά τόπους στην κεντρική Μακεδονία έως 41 με 42 βαθμούς Κελσίου. Στη δυτική Μακεδονία η ελάχιστη θα είναι 3 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

   ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

   Καιρός: Γενικά αίθριος. Τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες θα αναπτυχθούν πρόσκαιρες νεφώσεις και πιθανώς στα ορεινά της Ηπείρου να εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι και μεμονωμένες καταιγίδες.

   Ανεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 και στο Ιόνιο βορειοδυτικοί έως 4 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 24 έως 38 και στα ηπειρωτικά έως 40 και κατά τόπους 41 με 42 βαθμούς Κελσίου. Στην Ήπειρο η ελάχιστη θα είναι 3 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

   ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΕΥΒΟΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

   Καιρός: Αίθριος.

   Ανεμοι: Βόρειοι βορειοανατολικοί 4 με 5 και στα ανατολικά 6 πρόσκαιρα τοπικά 7 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 25 έως 38 με 40 και κατά τόπους 41 βαθμούς Κελσίου.

   ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΚΡΗΤΗ

   Καιρός: Αίθριος.

   Ανεμοι: Από βόρειες διευθύνσεις 5 με 6 και πρόσκαιρα τοπικά 7 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 25 έως 33 με 36 και στη νότια Κρήτη έως 36 με 38 βαθμούς Κελσίου.

   ΝΗΣΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ – ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

   Καιρός: Αίθριος.

   Ανεμοι: Βόρειοι βορειοδυτικοί 5 με 6 και πρόσκαιρα τοπικά 7 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 25 έως 36 με 38 βαθμούς Κελσίου.

   ΘΕΣΣΑΛΙΑ

   Καιρός: Γενικά αίθριος.

   Ανεμοι: Μεταβλητοί 3 με 4 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 23 έως 39 με 41 και τοπικά έως 42 βαθμούς Κελσίου.

   ΑΤΤΙΚΗ

   Καιρός: Αίθριος.

   Ανεμοι: Βόρειοι βορειοανατολικοί 4 με 5 και στα ανατολικά 6 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 27 έως 38 με 39 βαθμούς Κελσίου. Στα ανατολικά η μέγιστη 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερη.

   ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

   Καιρός: Γενικά αίθριος.

   Ανεμοι: Μεταβλητοί 2 με 3 και πρόσκαιρα νότιοι έως 4 μποφόρ.

   Θερμοκρασία: Από 25 έως 39 βαθμούς Κελσίου.

   ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΑΥΡΙΟ ΤΡΙΤΗ 16-07-2024

   Γενικά αίθριος καιρός με λίγες νεφώσεις στα βόρεια ηπειρωτικά.

   Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά μεταβλητοί 3 με 4 και τοπικά

   βορειοδυτικοί έως 5 μποφόρ. Στα ανατολικά θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 και στο Αιγαίο 6 τοπικά 7 μποφόρ.

   Η θερμοκρασία θα κυμανθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα.

   Θα φτάσει στο εσωτερικό της δυτικής, κεντρικής και βόρειας ηπειρωτικής χώρας τους 41 με 43, στα νησιά του Ιονίου, τη νότια Κρήτη, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα τους 38 με 40 και στην υπόλοιπη νησιωτική χώρα τους 34 με 37 και στην Αττική τους 38 με 39 βαθμούς Κελσίου. Επισημαίνεται ότι και οι ελάχιστες τιμές της θερμοκρασίας θα είναι ιδιαίτερα υψηλές.

   ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 17-07-2024

   Γενικά αίθριος καιρός με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές ώρες στα δυτικά και βόρεια ηπειρωτικά.

   Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά μεταβλητοί 3 με 4 και τοπικά δυτικοί βορειοδυτικοί 5 με 6 μποφόρ. Στα ανατολικά θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 και στο Αιγαίο 6 και πιθανόν τοπικά 7 μποφόρ.

   Η θερμοκρασία θα κυμανθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα.

   Θα φτάσει στο εσωτερικό της δυτικής, κεντρικής και βόρειας ηπειρωτικής χώρας τους 42 με 43, στα νησιά του Ιονίου, τη νότια Κρήτη, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα τους 39 με 41 και στην υπόλοιπη νησιωτική χώρα τους 35 με 38 βαθμούς Κελσίου. Επισημαίνεται ότι και οι ελάχιστες τιμές της θερμοκρασίας θα είναι ιδιαίτερα υψηλές.

   ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ THN ΠΕΜΠΤΗ 18-07-2024

   Γενικά αίθριος καιρός με λίγες νεφώσεις πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες στα βορειοδυτικά ηπειρωτικά όπου θα σημειωθούν τοπικοί όμβροι κυρίως στα ορεινά.

   Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά μεταβλητοί 3 με 4 και τοπικά βορειοδυτικοί έως 5 μποφόρ. Στα ανατολικά θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 και στο Αιγαίο 6 και πιθανόν τοπικά 7 μποφόρ.

   Η θερμοκρασία θα κυμανθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα.

   Θα φτάσει στο εσωτερικό της δυτικής, κεντρικής και βόρειας ηπειρωτικής χώρας τους 42 με 43, στα νησιά του Ιονίου, τη νότια Κρήτη, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα τους 39 με 41 και στην υπόλοιπη νησιωτική χώρα τους 35 με 38 βαθμούς Κελσίου. Επισημαίνεται ότι και οι ελάχιστες τιμές της θερμοκρασίας θα είναι ιδιαίτερα υψηλές.

   ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19-07-2024

   Γενικά αίθριος καιρός με λίγες νεφώσεις στα ηπειρωτικά, πρόσκαιρα αυξημένες στα βόρεια όπου θα σημειωθούν τοπικοί όμβροι και μεμονωμένες καταιγίδες.

   Οι άνεμοι θα πνέουν στα δυτικά βορειοδυτικοί 4 με 5 και στο Ιόνιο τοπικά 6 μποφόρ. Στα ανατολικά θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 και στο Αιγαίο 6 τοπικά 7 μποφόρ.

   Η θερμοκρασία αν και θα σημειώσει μικρή πτώση στα βορειοανατολικά θα κυμανθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Αποπνικτική είναι η ατμόσφαιρα στην Κρήτη καθώς δέχεται τις μεγαλύτερες ποσότητες, όμως το φαινόμενο είναι ορατό και σε αρκετές περιοχές της χώρας ακόμα και στην Αθήνα.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με ανάλυση του μετεωρολόγου Κλέαρχου Μαρουσάκη σχετικά με την πορεία της αφρικανικής σκόνης αναφέρει ότι «μετά από αυτό το ισχυρό επεισόδιο αφρικανικής σκόνης αναμένεται σταδιακά να ομαλοποιηθεί η όλη κατάσταση από σήμερα το απόγευμα και από τα δυτικά μιας και ο άνεμος θα γυρίσει σε βορειοδυτικό απομακρύνοντας αυτές τις μεγάλες ποσότητες προς την Τουρκία και την Κύπρο. Έτσι λοιπόν θα βελτιωθεί αρκετά η ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα αύριο αλλά και το Σαββατοκύριακο. Αυτό όμως δεν θα κρατήσει για πολύ μιας και μέσα στην Κυριακή και κυρίως στις αρχές της άλλης εβδομάδας ένα νέο πιο ήπιο επεισόδιο αφρικανικής σκόνης θα επηρεάσει την περιοχή μας».

«Καμπανάκι» από τους πνευμονολόγους

Η Ένωση Πνευμονολόγων Ελλάδας καλεί τους πολίτες, και ιδιαίτερα τα άτομα που ανήκουν στις ευάλωτες και ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού, να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Όπως τονίζουν στην ανακοίνωσή τους η «αφρικανική σκόνη περιέχει μεταφερόμενα σωματίδια τα οποία δύναται να ενσωματωθούν με γύρη, βακτήρια και μύκητες δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα τοξικό και επικίνδυνο μείγμα για τον ανθρώπινο οργανισμό και κυρίως για το αναπνευστικό σύστημα».

Τις ώρες με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις σκόνης, τόσο οι άσκοπες μετακινήσεις όσο και η εξωτερική άθληση θα πρέπει να αποφεύγεται, συστήνουν οι πνευμονολόγοι, ενώ συνιστάται η παραμονή σε καλά αεριζόμενους εσωτερικούς χώρους. Συνεχίζοντας η ΕΠΕ, τονίζει πως «σε εμφάνιση κλινικών συμπτωμάτων, όπως για παράδειγμα, δυσκολία στην αναπνοή, έντονου και ερεθιστικού βήχα με πιθανή απόχρεμψη, θωρακικού πόνου, επίμονου φτερνίσματος, δακρύρροιας και βράγχος φωνής τα άτομα θα πρέπει να αναζητήσουν άμεσα ιατρική βοήθεια και συμβουλή».

Ισχυρή σύσταση κάνουν οι πνευμονολόγοι για τους ασθενείς που πάσχουν από χρόνια αναπνευστικά προβλήματα, όπως η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και το βρογχικό άσθμα, εφόσον εμφανίσουν συμπτώματα συμβατά με παρόξυνση ή επιδείνωση της σταθερής πορείας της νόσου, να βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τον θεράποντα ιατρό τους, προς πιθανή τροποποίηση της φαρμακευτικής αγωγή τους και λήψη συμπληρωματικής ιατρικής φροντίδας.

Τα άτομα που πάσχουν από άσθμα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια είναι περισσότερο ευάλωτα στην αφρικανική σκόνη, σύμφωνα με τον καθηγητή Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Κωνσταντίνο Γουργουλιάνη, κυρίως όταν η σκόνη καταγράφεται σε υψηλές τιμές στην ατμόσφαιρα και διαρκεί πολλές ημέρες σχολιάζει στο ethnos.gr.

Στον αντίποδα, όσοι είναι υγιείς, δεν επηρεάζονται ιδιαίτερα από την αφρικανική σκόνη, με τα βαρύτερα συμπτώματα, που ενδεχομένως να παρουσιάσουν, να είναι κάποιος βήχας ή ελαφρό τσούξιμο στα μάτια. Με έναν απλό βήχα θα βγουν από τον οργανισμό και τα όποια μικροσωματίδια σκόνης εισήλθαν σε αυτόν με την αναπνοή.

Για την τρέχουσα επίσκεψη της αφρικανικής σκόνης στη χώρα μας ο καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, κ. Γουργουλιάνης, δεν εκφράζει κάποια ανησυχία, αφού, με βάση τις εκτιμήσεις των μετεωρολόγων, δε θα διαρκέσει περισσότερες από δύο ημέρες και σε πολλές περιοχές της χώρας θα φυσάει και ένα αεράκι.

Το επόμενο 2ήμερο θα έχουμε υπερβάσεις των φυσιολογικών ορίων

«Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε πρώτο απ’ όλα, είναι ότι υπάρχουν πολλές τοξικές ουσίες, τις οποίες δε βλέπουμε αλλά είναι περισσότερο επικίνδυνες από αυτές που μπορούμε να δούμε. Η αφρικανική σκόνη αποτελεί ένα πρόβλημα για την υγεία μας, το οποίο, όμως, είναι πολύ μικρότερο σε σύγκριση με άλλα τοξικά μικροσωματίδια, που δεν μπορούμε να τα διακρίνουμε με γυμνό μάτι. Οι σημαντικότερες παράμετροι αναφορικά με την αφρικανική σκόνη, είναι οι τιμές της που καταγράφονται στην ατμόσφαιρα και το πόσες μέρες θα διαρκέσει. Αν η διάρκειά της είναι μεγάλη, η επιβάρυνση στον άνθρωπο αυξάνεται γεωμετρικά. Αν, για παράδειγμα, θα υπάρχει στην ατμόσφαιρα για τρεις ημέρες σε υψηλές τιμές, δε θα είναι η επιβάρυνση τριπλάσια. Μπορεί να είναι και δεκαπλάσια, αν οι τιμές της είναι πολύ υψηλές. Το επόμενο διήμερο θα έχουμε υπερβάσεις των φυσιολογικών ορίων της αφρικανικής σκόνης αλλά, ευτυχώς, όχι σε υψηλές τιμές», τονίζει στο ethnos.gr ο κ. Γουργουλιάνης.

Κατά τον ίδιο, είναι πολύ σημαντικό να γίνονται μετρήσεις των επιπέδων της αφρικανικής σκόνης και μάλιστα ενδελεχείς, ώστε να γνωρίζουμε ακόμα και κάθε ώρα τα επίπεδά της και στη συνέχεια να ενημερώνονται γι’ αυτά οι πολίτες. Αυτό θα είναι πολύ χρήσιμο για τις ευπαθείς ομάδες, αφού, γνωρίζοντας ποιες ώρες της ημέρας είναι υψηλές οι τιμές της αφρικανικής σκόνης, θα αποφεύγουν να βγαίνουν από το σπίτι τους. Ένα τέτοιο δίκτυο μετρήσεων υπάρχει, κατά τον κ. Γουργουλιάνη, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Οι κίνδυνοι για την υγεία

Όπως υποστηρίζει ο καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, οι υψηλές τιμές αφρικανικής σκόνης στην ατμόσφαιρα, στους καπνιστές και κυρίως σε όσους πάσχουν από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στους πνεύμονες και κατά συνέπεια ο ασθενής να παρουσιάσει δύσπνοια. Στους πάσχοντες από άσθμα μπορεί να κλείσει τους βρόγχους των πνευμόνων και να προκληθεί κρίση άσθματος, άρα επίσης έντονη δύσπνοια.

«Σε μέρες που υπάρχει αφρικανική σκόνη σε υψηλές τιμές στην ατμόσφαιρα, είναι καλό οι συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών να μη βγουν από το σπίτι τους. Αν είναι υποχρεωτικό να βγει κάποιος, θα πρέπει να φοράει μάσκα. Το ίδιο θα πρέπει να κάνουν και οι ηλικιωμένοι. Δε χρειάζεται να πάνε ημέρα με αφρικανική σκόνη στην τράπεζα, για να πάρουν τη σύνταξή τους. Για το καλό της υγείας τους ας πάνε την επόμενη ή μια άλλη ημέρα να πάρουν τα χρήματά τους. Η αφρικανική σκόνη από μόνη της δεν μπορεί να προκαλέσει θάνατο, παρά μόνο μία βαριά κρίση δύσπνοιας, σε όσους έχουν προβλήματα υγείας», καταλήγει ο κ. Γουργουλιάνης.

Ασφυκτιά η Κρήτη

Υψηλές συγκεντρώσεις Σαχαριανής σκόνης καταγράφηκαν στη νότια Ελλάδα, όπως αναφέρει το meteo.gr/ Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Σύμφωνα με καταγραφές του σταθμού ποιότητας αέρα του meteo.gr / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Ρέθυμνο, υψηλές συγκεντρώσεις Σαχαριανής σκόνης καταγράφηκαν σήμερα τις μεσημβρινές ώρες . Οι συγκεντρώσεις σωματιδίων PM10 ξεπέρασαν τα 180 μg/m³ στις 12:30 και έκτοτε σταδιακά υποχωρούν, όπως αναμενόταν άλλωστε και με βάση τα προγνωστικά στοιχεία του μοντέλου μεταφοράς σκόνης DUST/METEO του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Ο συγκεκριμένος σταθμός ποιότητας αέρα αποτελεί μέρος του συστήματος ενημέρωσης και προειδοποίησης καιρικών συνθηκών που αναπτύχθηκε από το meteo.gr / Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών σε συνεργασία με το Δήμο Ρεθύμνου.

«Πρόκειται για ένα φαινόμενο που παρουσιάζεται αυτούς τους μήνες. Δεν είναι παράδοξο ότι συμβαίνει μέσα στον Μάρτιο συνήθως συνοδεύεται με νότιους ανέμους και με αυξημένη θερμοκρασία», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθυντής ερευνών του στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης, στο Εθνικό Αστεροσκοπείο, Δρ. Κώστας Λαγουβάρδος και προσέθεσε ότι δεν πρόκειται για το χειρότερο επεισόδιο. «Πριν 5 χρόνια είχαμε ένα πολύ μεγαλύτερο στην Κρήτη. Είναι ένα φαινόμενο το οποίο το βλέπουμε πλέον αρκετά συχνά. Το πόσο έχει αυξηθεί η συχνότητα του δεν μπορούμε να το πούμε γιατί δεν έχουμε από πολύ παλιά μετρήσεις για να το κάνουμε αυτό. Είναι όμως ένα σημαντικό περιβαλλοντικό πρόβλημα γιατί επηρεάζει πολλούς ανθρώπους, ειδικά όταν οι συγκεντρώσεις είναι μεγάλες στο έδαφος», σημειώνει ο κ. Λαγουβάρδος ενώ τονίζει ότι έχουν καταγραφεί υψηλές συγκεντρώσεις σκόνης όχι όμως τόσο έντονες χαμηλά. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι σήμερα υπάρχουν μετρήσεις στην Κρήτη που οι συγκεντρώσεις αυτές εντοπίζονται και χαμηλά.

Τέλος, ο κ. Λαγουβάρδος επισημαίνει ότι από σήμερα το απόγευμα το φαινόμενο υποχωρεί, ωστόσο «φαίνεται να υπάρχει ένα νέο κύμα ζέστης, εντονότερης απ’ αυτήν που είχαμε και μεταφορά σκόνης από την αρχή της επόμενης εβδομάδας , δηλαδή τις πρώτες ημέρες του Απριλίου».

Χρήση μάσκας σε ευάλωτα άτομα

Ο Ιατρικός Σύλλογος Πειραιά (ΙΣΠ) απευθύνει σύσταση για αποφυγή πολλών μετακινήσεων εκτός σπιτιού και προληπτική χρήση μάσκας στο πρόσωπο, ειδικά στα άτομα με σοβαρά αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα. Ο ΙΣΠ, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του για την προαγωγή της Δημόσιας Υγείας, συνιστά παραμονή εντός κλειστών χώρων, συχνή ανανέωση του αέρα, καθαρισμό των φίλτρων στα κλιματιστικά και χρήση ιονιστή – καθαριστή της ατμόσφαιρας (αν είναι δυνατόν), ειδικά όταν εκεί διαβιούν άτομα με αναπνευστικά προβλήματα. Αναφέρεται ότι με τη χρήση ιονιστή απομακρύνονται η σκόνη και τα μικροσωματίδια από τον αέρα, ενώ παράλληλα αποσυντίθενται βλαβερά μικρόβια και βακτήρια, σημειώνει ο ΙΣΠ.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου, Νικόλαος Πλατανησιώτης δήλωσε σχετικά: «Η σημερινή επίσκεψη της “αφρικανικής σκόνης” σε συνδυασμό με την μετεωρολογική πρόβλεψη ότι η θερμοκρασία θα φθάσει στους 25 βαθμούς Κελσίου -τη μεγαλύτερη θερμοκρασία από το 2001 γι’ αυτήν την εποχή- και τα υψηλά ποσοστά υγρασίας, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή απ’ όλους μας και ειδικά από τα άτομα με αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα. Σε περιοχές με ήδη βεβαρυμένη ατμόσφαιρα, με βιομηχανικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες και αυξημένη λειτουργία κινητήρων εσωτερικής καύσεως, πρέπει να περιοριστούν οι άσκοπες μετακινήσεις και η έντονη δραστηριότητα στο εξωτερικό περιβάλλον. Είναι προτιμότερη η παραμονή σε καλά αεριζόμενους και κλιματιζόμενους χώρους, ενώ αν εμφανιστούν φαινόμενα δύσπνοιας να ζητηθεί άμεσα ιατρική συμβουλή».