Σύμφωνα με το δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr, το ύψος βροχής στα Θεοδώριανα ‘Αρτας το προαναφερόμενο διήμερο – έως σήμερα το απόγευμα -, έφτασε τα 82 mm.

Επισυνάπτεται χάρτης με το αθροιστικό ύψος βροχής, καθώς επίσης και τα οκτώ μεγαλύτερα αθροιστικά ύψη βροχής για χθες Παρασκευή έως τις απογευματινές ώρες σήμερα, όπως καταγράφηκαν από το δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr.

Όπως προκύπτει, μεγάλο μέρος της Κρήτης, της Πελοποννήσου, της δυτικής Στερεάς Ελλάδας και της Θράκης βρίσκονται σε συνθήκες ξηρασίας. Από έντονη ή ακραία ξηρασία (επίπεδα 4 και 5) πλήττονται αρκετές περιοχές στους νομούς Χανίων, Ηρακλείου, Λασιθίου, Αρκαδίας, Αργολίδας, Μεσσηνίας, Ηλείας και Λέσβου. Μετά τις ιδιαίτερα ψηλές θερμοκρασίες και χαμηλές βροχοπτώσεις του Ιουνίου, σχεδόν το σύνολο της χώρας βρίσκεται σε υψηλότερο για την εποχή επίπεδο ξηρασίας σε σχέση με τις αρχές Ιουνίου.

Η αξιολόγηση των συνθηκών ξηρασίας βασίζεται στην εδαφική υγρασία του στρώματος μεταξύ 28 και 100 εκατοστών κάτω από την επιφάνεια. Η περιεκτικότητα σε νερό στο στρώμα αυτό είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών και αντικατοπτρίζει την επίδραση του υετού, της εξατμισοδιαπνοής και της απορροής/διήθησης νερού στο έδαφος σε ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτό το στρώμα είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.

Με βάση τα δεδομένα εδαφικής υγρασίας της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζουμε τον κανονικοποιημένο δείκτη απόκλισης εδαφικής υγρασίας (SSMI) λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές συνθήκες καθώς και αυτές κατά την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Ανάλογα με την τιμή του δείκτη αυτού κατατάσσουμε την ξηρασία στα επίπεδα 1 έως 5, τα οποία με τη σειρά υποδηλώνουν ήπια, μέτρια, σημαντική, έντονη και ακραία ξηρασία. Οι καταστάσεις αυτές έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια.

Για παράδειγμα, αν η εδαφική υγρασία είναι αρκετά χαμηλή για τα δεδομένα μιας περιοχής την συγκεκριμένη περίοδο του έτους, τότε ενδέχεται να έχουμε έως και ακραία ξηρασία χωρίς να είναι τελείως ξερό το έδαφος. Στις περιπτώσεις όπου ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός, τότε βρισκόμαστε σε κανονικές για την εποχή συνθήκες, ενώ αν είναι σημαντικά θετικός τότε έχουμε πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ελλείψει επιτόπιων παρατηρήσεων οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτίμηση εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land) και κατά τόπους ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες.

Στην συνέντευξη που έδωσε στο libre μιλά για τις θεωρίες συνωμοσίας, τις προσπάθειες χειραγώγησης των ανθρώπων, τις ευθύνες των κυβερνήσεων να ενημερώνουν υπεύθυνα τους πολίτες και να τους προστατεύουν από τις φυσικές καταστροφές. Γι’ αυτό προτείνει το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας να τελεί υπό διακομματικό έλεγχο ή να γίνει Ανεξάρτητη Αρχή.

Από την άλλη μιλά για όσα γίνονται ή λέγονται για την πολιτική της ενέργειας και μεταξύ άλλων απαντά: «Δεν είναι δυνατόν από τη μία να κλείνουμε τις λιγνιτικές μονάδες (με τις όποιες αναπόφευκτές επιπτώσεις για τις τοπικές κοινωνίες) ώστε να πετύχουμε το στόχο η χώρα μας να αποτελέσει το 2050 μια κοινωνία μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος και από την άλλη να επαναφέρουμε το ζήτημα εξόρυξης ορυκτών καυσίμων στο Αιγαίο· θα έλεγε κανείς ότι αποτελεί μια σχιζοφρενική αντίφαση».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Πλειώνη, είστε ο επιμελητής ενός βιβλίου με τίτλο «Ψευδοεπιστήμες και θεωρίες συνωμοσίας». Με αφορμή τον τυφώνα Μίλτον στη Φλόριντα πριν από λίγο καιρό, είδαμε νέες θεωρίες συνωμοσίας, σύμφωνα με τις οποίες κάποιοι ελέγχουν τον καιρό για διάφορους σκοπούς και στόχους. Στο βιβλίο που επιμεληθήκατε αναφέρεται ότι «μια κοινωνία που κυριαρχείται από μια παραμορφωτική αντίληψη της πραγματικότητας, από συνωμοσιολογικές ερμηνείες της ιστορίας και των κοινωνικών διεργασιών, μια κοινωνία χωρίς σταθερές γνωσιακές βάσεις ώστε να μπορεί μέσω του διαλόγου να καταλήγει σε αποδεκτά πολιτικά σχέδια, εύκολα κατευθύνεται και χειραγωγείται». Μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτή τη χειραγώγηση;

Για να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση θα πρέπει να διαγνώσουμε πως δημιουργείται το απαραίτητο υπόβαθρο πάνω στο οποίο κτίζεται η δυνατότητα να χειραγωγούνται μεγάλες ομάδες συνανθρώπων μας από παράκεντρα εξουσίας – όπως αυτά που οδήγησαν στο πραξικόπημα στις ΗΠΑ με την κατάληψη του Καπιτωλίου το 2021. Αν και το θέμα εκφεύγει της επιστημονικής μου ειδικότητας παρά ταύτα έχω προσωπική άποψη – στη βάση ευρύτερων ενδιαφερόντων και της αναγκαίας ανάλυσης της καθημερινότητας που απαιτείται από κάθε ενεργό πολίτη. Η παρατεταμένη οικονομική κρίση, στις διάφορες εκφάνσεις και εντάσεις της, μας συνοδεύει διαρκώς αποτελώντας αιτία ή αφορμή για πολιτικές λιτότητας εδώ και πολλές δεκαετίες, πολύ πριν την παγκόσμια κρίση που οδηγηθήκαμε από την ανεξέλεγκτη λειτουργία χρηματoπιστωτικών κολοσσών σαν την Lehman Brothers. Η παρατεταμένη οικονομική κρίση και οι συνεπακόλουθες πολιτικές λιτότητας οδηγούν σε φτωχοποίηση μεγάλες κοινωνικές ομάδες με άμεσες επιπτώσεις στην παιδεία, την υγεία και το μορφωτικό επίπεδο της κοινωνίας που σε συνδυασμό με την αναγωγή του κέρδους ως αυταξίας και της συνεπακόλουθης ιδιοτέλειας που χαρακτηρίζει την καπιταλιστική οικονομία, έχει οδηγήσει σε διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, σε αμφισβήτηση της – αδύναμης να λύσει τα εγγενή προβλήματα αξιοπρεπούς διαβίωσης των πολλών – πολιτικής εκπροσώπησης. Η αμφισβήτηση αυτή συμπαρασέρνει και άλλους θεμελιώδεις θεσμούς και πνευματικές δραστηριότητες όπως την επιστήμη και τους λειτουργούς της, την Παιδεία και τους λειτουργούς της, και έτσι η επιστήμη από απαραίτητος πυλώνας κατανόησης και ερμηνείας φυσικών και κοινωνικών φαινομένων και τροφοδότης τεχνολογίας και λύσεων προς όφελος της ευζωίας του ανθρώπου, καθίσταται στα μάτια πολλών ως «δεκανίκι» ενός κράτους ανίκανου να λύσει τα βασικά προβλήματα της κοινωνίας, και έτσι απαξιώνεται δημιουργώντας – μαζί με την αμφισβήτηση της πολιτικής εκπροσώπησης – τις προϋποθέσεις για την διείσδυση και αποδοχή θεωριών συνωμοσίας και ψευδοεπιστημονικών απόψεων, ως εναλλακτικών γνώσεων που το «κατεστημένο προσπαθεί να αποκρύψει για να χειραγωγήσει τους πολίτες». Σε αυτό βέβαια το υπόβαθρο συνεισφέρει και η απαξίωση που περιστασιακά δείχνει το ίδιο το κράτος απέναντι σε αυτούς τους θεσμούς, όταν το όποιο πρόσκαιρο αφήγημα το απαιτεί – είτε για να αποποιηθεί το κράτος κάποιων ευθυνών του είτε για να προωθήσει ιδιωτικοοικονομικά συμφέροντα πχ., στο τομέα της Παιδείας, απαξιώνοντας ενίοτε τους Πανεπιστημιακούς δασκάλους ή τους επίσημους επιστημονικούς/ακαδημαϊκούς φορείς της χώρας. Βέβαια δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι και η ίδια η επιστήμη, μέσω κάποιων λειτουργών της, δεν έχει συμβάλλει σε αυτή την αμφισβήτηση είτε με μια αδικαιολόγητη πολυγλωσσία σε επιστημονικά τεκμηριωμένα θέματα – προσοχή, δεν αναφέρομαι στην αμφισβήτηση που είναι απαραίτητη στην επιστημονική μεθοδολογία αλλά σε ατεκμηρίωτη πολυγλωσσία σε ζητήματα που έχουν λυθεί επιστημονικά και αποτελούν παγιωμένη γνώση – είτε για λόγους αυτοπροβολής και ιδιοτελούς συμφέροντος κάποιων λειτουργών της. Στην ίδια κατεύθυνση συνεισφέρει και η σύγχρονη αντίληψη περί χρηστικότητας της γνώσης και της οικονομικής αποδοτικότητά της, που την καθιστά εν τέλει εμπόρευμα προς ανταλλαγή, με επακόλουθο να προάγεται η όποια εύπεπτη και εναλλακτική (δήθεν) «γνώση», όσο αλλοπρόσαλλη και αν είναι και χωρίς απαραίτητα αυτή να εκπορεύεται από την επιστημονική μέθοδο και να συναρτάται με τη φυσική πραγματικότητα, αρκεί να είναι εμπορεύσιμη και να παράγει πλούτο.

Σε αυτό λοιπόν το υπόβαθρο με ρωτάτε αν μπορούμε να απαντήσουμε στη χειραγώγηση, ή μάλλον καλύτερα θα έλεγα, στις αιτίες που δημιουργούν το υπόβαθρο για να είναι δυνατή η χειραγώγηση πολιτών, και η απάντηση μου είναι μάλλον όχι, αλλά οφείλουμε – όσοι σεβόμαστε τον εαυτό μας, την Δημοκρατία και το ανθρώπινο πνευματικό κεφάλαιο – να δοκιμάσουμε. 

–Πέρα απ’ όσα ακούμε και βλέπουμε με τη διάδοση των θεωριών συνωμοσίας, υπάρχει και μια μάχη μεταξύ όσων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την κλιματική αλλαγή και εκείνων – δεν είναι και λίγοι – που την περιγράφουν ως αναληθή θεωρία. Η κλιματική αλλαγή είναι ωστόσο ένα ζήτημα ιδιαίτερα σοβαρό. Και προφανώς πρέπει να μας απασχολήσει όλους. Οι κυβερνήσεις και όσοι έχουν ευθύνη κάνουν όσα οφείλουν για να ενημερωθούν οι πολίτες;

 Όπως σε όλες τις περιπτώσεις θεωριών συνωμοσίας που αφορούν σε καθημερινές κοινωνικές και οικονομικές δραστηριότητες, οι αμφισημίες των εφαρμοζόμενων πολιτικών αλλά και της κυρίαρχης επιστημονικής άποψης  σε συνδυασμό με την βαθιά οικονομική κρίση που μαστίζει τις κοινωνίες μας, οδηγεί μεγάλο μέρος του πληθυσμού σε αμφισβήτηση της πολιτικής εκπροσώπησης και ότι αυτή υποστηρίζει, σωστά ή λάθος… και μαζί με τα ξερά, που λέει ο λαός μας, καίγονται και τα χλωρά… και ένα από αυτά είναι η Κλιματική Αλλαγή.

Για να απαντήσω όμως στην ερώτηση σας, αν οι κυβερνήσεις κάνουν όσα οφείλουν, όχι μόνο για να ενημερωθούν οι πολίτες αλλά για το αν πράττουν ότι είναι απαραίτητο για την αναστροφή των επιπτώσεων και τον μετριασμό της Κλιματικής Αλλαγής, η απάντηση δεν είναι μονολιθική. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα τα πάνε σχετικά καλά όσο αφορά τις πολιτικές απανθρακοποίησης, αν και υπάρχουν αμφισημίες, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο η απάντηση είναι ξερά όχι, όσον αφορά στους μεγάλους ρυπαντές του πλανήτη Κίνα, ΗΠΑ, Ρωσία, Ινδία, Βραζιλία, κλπ. Επιπλέον, βλέπουμε μια καταφανή υποκριτική στάση σε διεθνές επίπεδο με τις περίφημες συναντήσεις κορυφής, όπως η φετινή COP29 που διεξήχθη στο Μπακού του πετρελαιοπαραγωγού Αζερμπαϊτζάν, όπου συμμετέχουν χιλιάδες εκπρόσωποι επιχειρηματικών συμφερόντων και λόμπυ πετρελαίου επιδιώκοντας και καταφέρνοντας να επηρεάσουν τις πολιτικές αποφάσεις για το περιβάλλον. Η δε εκλογή στην Προεδρία των ΗΠΑ του αρνητή της Κλιματικής Αλλαγής, Ντόναλντ Τράμπ, θα έχει απρόβλεπτες επιπτώσεις για τις διεθνείς προσπάθειες εξάλειψης της εξόρυξης και χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Η σημαντικότερη συνθήκη όμως που δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας, είναι ότι αντί να κτίζονται διεθνείς συναινέσεις, συνεργασίες και κλίμα παγκόσμιας εμπιστοσύνης και αλληλοβοήθειας, που είναι η απολύτως απαραίτητη – αν και όχι ικανή – συνθήκη για την καταπολέμηση σε παγκόσμιο επίπεδο της Κλιματικής Αλλαγής και για την προοπτική ενός βιώσιμου μέλλοντος για την ανθρωπότητα, οι μεγάλες δυνάμεις έχουν επιδοθεί σε μια ανταγωνιστική – πολιτική, οικονομική και στρατιωτική – φρενίτιδα, όπου οι συστάσεις του ΟΗΕ δεν λαμβάνονται υπόψιν από κανένα, η υποκρισία και τα διπλά standards έχουν γίνει το κυρίαρχο διπλωματικό modus vivendi, όπου παροτρύνονται και χρηματοδοτούνται περιφερειακοί πόλεμοι και γενοκτονίες, όπως αυτή στη Γάζα. Οι επιπτώσεις αυτής της νέας παγκόσμιας συνθήκης, πέρα από τις ανθρωπιστικές καταστροφές, την υποχώρηση δημοκρατικών κατακτήσεων στο Δυτικό κόσμο, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία, θα είναι δραματικές και πιθανότατα μη αναστρέψιμες για την εξέλιξη της Κλιματικής Αλλαγής και τις μεσο-μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της.

–Η κυβέρνηση δημιούργησε ένα αυτόνομο υπουργείο για την κλιματική κρίση και την  πολιτική προστασία. Υπάρχει συνεργασία του υπουργείου με τους αρμόδιους φορείς και τους ειδικούς επιστήμονες όπως θα έπρεπε; Γίνεται στην κατάλληλη βάση;

Είναι αδιαμφησβήτητο και επιστημονικά πλήρως τεκμηριωμένο ότι η Κλιματική Αλλαγή και οι συνεπακόλουθες φυσικές καταστροφές θα εντείνονται και θα γίνονται με την πάροδο του χρόνου σφοδρότερες και με επιπτώσεις για όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού και επομένως η Πολιτεία θα έχει να αντιμετωπίσει όλο και μεγαλύτερης έντασης προβλήματα που απαιτούν όλο και περισσότερη προνοητικότητα, όλο και πιο άρτια προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού, όλο και μεγαλύτερη εμπλοκή ανθρώπινου δυναμικού, όλο και εντονότερη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων κρατικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ των οποίων και της επιστήμης. Η πρόσφατη διεθνής εμπειρία – όπως οι πολύνεκρες πλημμύρες το 2022 στο Πακιστάν, το 2023 στην Ελλάδα και οι πρόσφατες στην Ανατολική Ισπανία – διδάσκει ότι απέναντι στη μεταβαλλόμενη φύση η ανθρωπότητα αδυνατεί, με τις προτεραιότητες που είχε θέσει σε μια προγενέστερη περίοδο ήπιας εξέλιξης των φαινομένων, να αντιμετωπίσει τη σφοδρότητα των φυσικών καταστροφών.

Επομένως, θεωρώ πολύ σημαντική την σύσταση ειδικού υπουργείου για την Κλιματική Κρίση γεγονός που δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργεί η Κλιματική Αλλαγή, ειδικά των φυσικών καταστροφών αλλά όχι μόνο, μιας και δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα και από τη σταδιακή επίδραση της Κλιματικής Αλλαγής στη καθημερινότητα του πολίτη, στην κοινωνία και την οικονομία, που δεν έχουν τη μορφή της βίαιης και ξαφνικής καταστροφής. Η σταδιακή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, η σταδιακή ελάττωση των ημερών βροχόπτωσης με επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα της οικονομίας αλλά και στη διαθεσιμότητα πόσιμου νερού, η σταδιακή επέκταση της περιόδου έντονου κινδύνου για δασικές πυρκαγιές, η σταδιακή ερημοποίηση περιοχών, η σταδιακή επιβάρυνση των περιβαλλοντικών συνθηκών, η σταδιακή μείωση της βιοποικιλότητας, δημιουργούν εξίσου σημαντικά προβλήματα και σε πολλαπλά επίπεδα για την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία. Επομένως, το Υπουργείο αυτό, σε συνεργασία με συναρμόδια Υπουργεία, θα πρέπει να επεκτείνει θεωρώ τις δράσεις του και σε αυτά τα απολύτως απαραίτητα αλλά λιγότερο «εκρηκτικά» πεδία άσκησης πολιτικής.

Όσο δε αφορά στη συνεργασία του νέου Υπουργείου με την επιστημονική κοινότητα, σταδιακά αυξάνεται και γίνεται πιο λειτουργική και ομολογώ ότι βρίσκεται σε καλύτερο επίπεδο από ότι στο παρελθόν, αλλά έχει δυνατότητες περαιτέρω εμβάθυνσης και επέκτασης σε πολλά άλλα πεδία. Ένα από τα πεδία που θεωρώ ότι απαιτείται να επεκταθεί η συνεργασία μας είναι αυτό της ενδελεχούς – και με επιστημονική προσέγγιση – μελέτης και αποτίμησης κάθε μιας από τις φυσικές καταστροφές στη χώρα μας, με στόχο να γίνει εκτίμηση της αποτελεσματικότητας αντιμετώπισης των επιμέρους φυσικών καταστροφών και να διαγνωστούν οι επιτυχείς ή αποτυχείς προσεγγίσεις και οι αιτίες τους, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες διορθωτικές παρεμβάσεις στο μηχανισμό αντιμετώπισης και να είναι καλύτερα προετοιμασμένος για τις επόμενες κρίσεις. Και αυτό γιατί η πρόληψη και προετοιμασία για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική όταν βασίζεται στη κατανόηση των γενικών αλλά και των ειδικών συνθηκών που τις προκαλούν, ώστε προληπτικά να εκπονούνται σχέδια αντιμετώπισης στη βάση σεναρίων που ανταποκρίνονται σε αυτές τις διαφορετικές συνθήκες, κάτι παρόμοιο δηλαδή με αυτό που κάνουν οι ένοπλες δυνάμεις με τις ασκήσεις επί χάρτου που βασίζονται σε διαφορετικά σενάρια επίθεσης του όποιου εχθρού.

Θέλω μετά επιτάσεως να επισημάνω ότι στις δεκαετίες που έρχονται, το ζήτημα της προστασίας του πολίτη, της κοινωνίας, των κρίσιμων υποδομών και του περιβάλλοντος απέναντι στις φυσικές καταστροφές θα αναδειχθεί ως το μείζον (σε ειρηνική περίοδο) πεδίο άσκησης πολιτικής – με δυσβάστακτες οικονομικές συνέπειες για οποιαδήποτε οικονομία – και επομένως η κοντόθωρη αλλά διαχρονικά αξιοποίησιμη θεματική των φυσικών καταστροφών ως όπλο μικρο-πολιτικής αντιπαράθεσης θα πρέπει να σταματήσει. Προσωπική μου άποψη είναι ότι θα πρέπει το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας να τελεί υπό διακομματικό έλεγχο ή να γίνει Ανεξάρτητη Αρχή.

–Το Αστεροσκοπείο Αθηνών συνεργάζεται με την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Επίσης έχουν δημιουργηθεί ειδικές υπηρεσίες για την ανίχνευση και παρακολούθηση των δασικών  πυρκαγιών με χρήση δορυφορικής τηλεπισκόπησης. Τι είναι αυτό που δεν γίνεται ή δεν γίνεται σωστά κυρίως στο επίπεδο της πρόληψης;

Πράγματι έχουμε υπογράψει μνημόνια συνεργασίας με την Πυροσβεστική, για διάφορες υπηρεσίες που μπορούμε να παρέχουμε, ορισμένα από τα οποία είναι ακόμα σε ισχύ. Για παράδειγμα, ανάμεσα στις υπηρεσίες και καινοτόμα εργαλεία που έχουμε αναπτύξει είναι η παραγωγή εξειδικευμένου και λεπτομερούς χάρτη πρόγνωσης επικινδυνότητας έναρξης δασικής πυρκαγιάς, που παράγεται με μεθόδους Μηχανικής Μάθησης, και που αποστέλλουμε καθημερινά αλλά άτυπα πλέον στη Πυροσβεστική. Όμως έχουμε ενεργό MoU με την Πυροσβεστική στο πλαίσιο της υπηρεσίας FireHUB, δηλαδή της δορυφορικής παρακολούθησης – σε πραγματικό χρόνο ανά 5 λεπτά – της Ελληνικής Επικράτειας για τον εντοπισμό και παρακολούθηση της εξέλιξης δασικών πυρκαγιών, αξιοποιώντας τον γεωστατικό δορυφόρο MSG και θερμικούς ανιχνευτές. Η διακριτική ικανότητα των εικόνων που παρέχουμε είναι 500 x 500 μέτρα, η καλύτερη δυνατή που μπορεί κάποιος να εξάγει από εικόνες γεωστατικών δορυφόρων, που αναγκαστικά βρίσκονται σε πολύ μεγάλα ύψη (~36000 χμ). Προσφάτως ανακοινώθηκε το Ελληνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων αλλά και το ότι η Ελλάδα θα αποκτήσει πρόσβαση σε δεδομένα και υπηρεσίες δορυφόρων χαμηλής τροχιάς, με θερμικούς ανιχνευτές, και άρα οι παραγόμενες εικόνες θα έχουν σημαντικά καλύτερη διακριτική ικανότητα από την δική μας, που θα αποτελέσει σημαντική αναβάθμιση των δυνατοτήτων έγκαιρου και ακριβούς εντοπισμού πυρκαγιών. Παρά ταύτα η συνεχής παρακολούθηση της Ελληνικής επικράτειας – ανά λίγα λεπτά – μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω γεωσύγχρονων δορυφόρων – που όπως είπαμε έχουν την αδυναμία του πολύ μεγάλου ύψους και κατ’ επέκταση της σχετικά χαμηλής διακριτικής ικανότητας των εικόνων. Βέβαια, η τρίτη γενιά δορυφόρων meteosat έχουν πολύ καλύτερη διακριτική ικανότητα και θερμικές κάμερες και θα πρέπει να αξιοποιηθούν στο έπακρο. Ο δε συνδυασμός των δύο δυνατοτήτων – συνεχής παρακολούθηση μέσω γεωστατικών δορυφόρων και μεγάλη διακριτική ικανότητα των  χαμηλής τροχιάς δορυφόρων ή μικροδορυφόρων – μαζί και με συστήματα εναέριας παρακολούθησης με UAV’s όπως αυτά που έχει προμηθευτεί το ΥΚΚΠΠ, πιστεύω ότι θα αποτελέσει ένα πολύ αποτελεσματικό σύστημα εντοπισμού και παρακολούθησης των δασικών πυρκαγιών. Θέλω όμως να επισημάνω ότι η δορυφορική τηλεπισκόπηση δεν αποτελεί πανάκεια, μιας και όταν υπάρχει νεφοκάλυψη η δορυφορική παρακολούθηση «τυφλώνεται», ενώ σε συνθήκες χαμηλής νεφοκάλυψης μπορεί φυσικά να βοηθήσει τις επιχειρησιακές δομές στον εντοπισμό και παρακολούθηση της εξέλιξης δασικών πυρκαγιών, κυρίως σε απομονωμένες και ακατοίκητες περιοχές, αλλά και αναζωπυρώσεων τις νυχτερινές ώρες όταν οι εναέριες δυνάμεις αποχωρούν, μιας και συνήθως ο εντοπισμός και η ενημέρωση της Πυροσβεστικής σε περιοχές όπου υπάρχει κατοίκηση είναι ούτως ή άλλως άμεσος.

–Ένα μείζον ζήτημα είναι η παραγωγή ενέργειας. Στην Ελλάδα έχει ξεκινήσει μια συζήτηση για την ανάγκη να γίνουν έρευνες για κοιτάσματα πετρελαίου στο Αιγαίο πέλαγος και όπου αλλού. Η αιολική ενέργεια είναι επίσης δημοφιλής, ενώ γίνεται λόγος και για την παραγωγή ενέργειας από τη θάλασσα. Αντιμετωπίζονται όπως θα έπρεπε όλα αυτά τα ζητήματα στην Ελλάδα;

Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση ανέδειξε πόσο σημαντική και εθνικά επιβεβλημένη είναι η μεγιστοποίηση της ενεργειακής μας αυτονομίας και η κάλυψη των ενεργειακών μας αναγκών, που όμως θα πρέπει να συντελεστεί μέσω ενός βιώσιμου ενεργειακού μετασχηματισμού που θα μειώνει σταδιακά τη χρήση ορυκτών καυσίμων αντικαθιστώντας τα με αξιοποίηση του πλούσιου δυναμικού ΑΠΕ της χώρας μας (συμπεριλαμβανομένου του υδάτινου και θαλάσσιου δυναμικού). Φυσικά, αυτή η  πολιτική θα πρέπει να συνοδεύεται από ασφάλεια ενεργειακής παραγωγής, από επάρκεια εφοδιασμού, από ανάπτυξη κατάλληλων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και σύγχρονων συστημάτων διαχείρισης της ζήτησης αλλά και από σοβαρές πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας. Η συζήτηση για αξιοποίηση των όποιων κοιτασμάτων ορυκτών καυσίμων – ακόμα και του φυσικού αερίου ως μεταβατικού καύσιμου – είναι κατά την γνώμη μου παρωχημένη, ατελέσφορη και βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με την επιτακτική ανάγκη μείωσης της χρήσης αυτού του τύπου των καυσίμων και των σχετικών επιταγών της Συμφωνίας των Παρισίων αλλά και των πρόσφατων αποφάσεων των διεθνών συναντήσεων COP. Δεν είναι δυνατόν από τη μία να κλείνουμε τις λιγνιτικές μονάδες (με τις όποιες αναπόφευκτές επιπτώσεις για τις τοπικές κοινωνίες) ώστε να πετύχουμε το στόχο η χώρα μας να αποτελέσει το 2050 μια κοινωνία μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος και από την άλλη να επαναφέρουμε το ζήτημα εξόρυξης ορυκτών καυσίμων στο Αιγαίο· θα έλεγε κανείς ότι αποτελεί μια σχιζοφρενική αντίφαση.

Τέλος, θα ήθελα να τονίσω ότι η ενεργειακή μετάβαση για να είναι επιτυχής και κοινωνικά αποδεκτή θα πρέπει να είναι δημοκρατική, συμμετοχική και σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες ενώ επιπλέον απαιτείται να αντιμετωπιστούν με κοινωνική ευαισθησία οι κλάδοι των εργαζομένων που θα επηρεαστούν από την αλλαγή του ενεργειακού παραγωγικού μοντέλου.

–Κύριε Καθηγητά, τελικά πόσο αισιόδοξοι μπορούμε να είμαστε για το μέλλον;

Η αισιοδοξία πρέπει να εδράζεται σε γνώση, πληροφόρηση και σε υπολογίσιμη εικασία (calculated guess, αγγλιστί). Εάν βασιστούμε λοιπόν σε αυτές τις τρεις συνιστώσες εξαγωγής συμπερασμάτων, πόσο αισιόδοξοι μπορεί να είμαστε;…

Το διοικητικό συμβούλιο του ΕΑΑ εκφράζει τη διαφωνία του για την αλλαγή του εποπτεύοντος υπουργείου παραθέτοντας μια σειρά από λόγους.

Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση του Μαν. Πλειώνη:

Η ιστορική ευθύνη που αναλαμβάνει η εκάστοτε Διοίκηση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (Ε.Α.Α.), του πρώτου Ερευνητικού Κέντρου (Ε.Κ.) της χώρας, ορόσημου του εκσυγχρονισμού του νεότερου Ελληνικού Κράτους, είναι να παραδώσει στην επόμενη Διοίκηση και στην επόμενη γενιά Ελλήνων επιστημόνων ένα εύρωστο και πρωτοπόρο Ε.Κ., καλύτερο από αυτό που παρέλαβε και με σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης. Η παρούσα διοίκηση εργάστηκε τα τελευταία 7 χρόνια με κόπο και επιμονή, μαζί με το ερευνητικό, επιστημονικό, διοικητικό και τεχνικό προσωπικό του Φορέα, ώστε να αναπτύξει περαιτέρω την ερευνητική αριστεία (όπως διαπιστώνεται, ανάμεσα σε άλλα, και από την πρόσφατη αξιολόγηση του Παν/μιου Stanford των ΗΠΑ σύμφωνα με την οποία πέντε ερευνητές του ΕΑΑ συγκαταλέγονται στο 2% των πιο επιδραστικών επιστημόνων παγκοσμίως), να αναπτύξει και να σχεδιάσει μεγάλες ερευνητικές υποδομές (όπως πχ. PANGEA, NOA-AEGIS), να πρωτοστατήσει από Ευρωπαϊκής πλευράς σε διεθνή πειράματα (όπως πχ. αυτό της διαστημικής αποστολής Psyche της NASA), να συντονίσει Εμβληματικές Εθνικές πρωτοβουλίες (όπως πχ. το Εθνικό Δίκτυο για την Κλιματική αλλαγή -CLIMPACT) και να καταστήσει το Ε.Α.Α. σημείο αναφοράς στις επιστήμες που θεραπεύει σε Ευρωπαϊκό και Διεθνές επίπεδο.

Υπό το βάρος αυτής της ιστορικής ευθύνης και σε συνέχεια των δηλώσεων του Πρωθυπουργού της Ελλάδος, κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, κατά τη συνέντευξή του στο πλαίσιο της 87ης ΔΕΘ αλλά και του σχεδίου νόμου που ανακοινώθηκε στα ΜΜΕ και σύμφωνα με το οποίο θα υπαχθεί το Ε.Α.Α., το αρχαιότερο Ερευνητικό Κέντρο – ορόσημο – του Εθνικού Ερευνητικού Ιστού, στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (Υ.Κ.Κ.Π.Π.) παραθέτω τους βασικούς και ουσιώδεις λόγους για τους οποίους η εν λόγω νομοθετική πρωτοβουλία, ανεξάρτητα από τις όποιες προθέσεις, θα είναι από εξαιρετικά επιζήμια έως και καταστροφική για το Ε.Α.Α. (ανάλογα με την έκταση της υπαγωγής). Είναι διαχρονικά γνωστό ότι όσο δύσκολο είναι να τεθεί σε πορεία ανάπτυξης, στην Ελληνική πραγματικότητα, ένας Δημόσιος Φορέας, πόσο μάλλον ένα Ερευνητικό Κέντρο, άλλο τόσο εύκολα μπορεί να του ανακοπεί η δυναμική με αδόκιμες ενέργειες. Αναφέρω ότι δεν έχω επισήμως ενημερωθεί, ούτε μου ζητήθηκε να εισφέρω στη διαμόρφωση των σχετικών διατάξεων του σχεδίου νόμου ώστε επισήμως να μπορέσω να παρουσιάσω τις απόψεις του Ε.Α.Α. και ως εκ τούτου αναγκάζομαι να προβώ σε δημόσια ανακοίνωση ώστε να ληφθούν, το δυνατόν, υπόψιν τα κάτωθι ξεκάθαρα επιχειρήματα κατά της υπαγωγής του Ε.Α.Α. στο Υ.Κ.Κ.Π.Π. πριν την κατάθεση του τελικού σχεδίου νόμου.

1. Η Κύρια Αποστολή του Ε.Α.Α. δεν σχετίζεται με το Υ.Κ.Κ.Π.Π.: Η. Το Ε.Α.Α. είναι Ερευνητικός Φορέας του Δημοσίου Τομέα με κύρια αποστολή, όπως ορίζεται και στον Οργανισμό του (πδ. 82/2022), την εκπόνηση βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας ‒αποτελεί δε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) και ως εκ τούτου χαίρει της ιδιαίτερης συνταγματικής προστασίας του άρθρου 16 παρ. 1 Συντ. που κατοχυρώνει την ελευθερία της επιστήμης και της έρευνας˙ διέπεται δε από τον νόμο της έρευνας Ν.4310/2014 και από τους νόμους Ν.4957/2022 και Ν.5019/2023 όσον αφορά στην υλοποίηση χρηματοδοτούμενων ερευνητικών προγραμμάτων. Φυσικό επακόλουθο είναι η αναγκαιότητα ως Ερευνητικό Κέντρο να υπάγεται (όπως αυτό ισχύει και για όλα τα εθνικά ερευνητικά ιδρύματα) στην καθ’ύλην αρμόδια Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (Γ.Γ.Ε.Κ.) του Υπουργείου Ανάπτυξης που κατέχει την απαραίτητη τεχνογνωσία σε θέματα διαχείρισης της έρευνας και καινοτομίας αλλά και λειτουργίας του ιδιαίτερου περιβάλλοντος των Ερευνητικών Κέντρων και του προσωπικού τους, που είναι τελείως διαφορετική από κάθε άλλη διαχείριση δημοσιοϋπαλληλικού προσωπικού και συμβασιούχων στο δημόσιο τομέα, ώστε να είναι αποδοτική η καθημερινή λειτουργία και οι οργανωτικές διαδικασίες που απαιτούνται για την υλοποίηση της αποστολής των Ερευνητικών Κέντρων.

2. Η υλοποίηση της κύριας αποστολής του Ε.Α.Α. απαιτεί το ελεύθερο ακαδημαϊκό περιβάλλον, όπως αυτό διασφαλίζεται εδώ και δεκαετίες στην ελληνική έννομη τάξη αλλά και όπως προκρίνει και απαιτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί Περιοχή Προτεραιότητας την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ERA – European Research Area) με προστασία της ελευθερίας της επιστημονικής έρευνας, σύμφωνα και με τη διακήρυξη της Βόννης (European Research Area Policy Agenda – 2022/2024, έκδοση Ευρωπαϊκής Επιτροπής, https://research-and-innovation.ec.europa.eu/system/files/2021-11/ec_rtd_era-policy-agenda-2021.pdf).

Επιπλέον, φετινή μελέτη του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου αναφέρει εμφατικά ότι η βασική Ευρωπαϊκή αξία της ακαδημαϊκής ελευθερίας είναι απαραίτητη για την αποστολή της ανώτατης παιδείας και της έρευνας (State of play of academic freedom in EU Member States, EPRS 2023, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2023/740231/EPRS_STU(2023)740231_EN.pdf).

3. Οι συντριπτικά περισσότερες (~85%) επιστημονικές δραστηριότητες και θεματικές που θεραπεύει το Ε.Α.Α. δεν αφορούν στο Υ.Κ.Κ.Π.Π.: Παρόλο που το Ε.Α.Α. έχει ερευνητικές δράσεις σχετικές με ανθρωπογενείς ή φυσικές καταστροφές, ορισμένες εκ των οποίων καταλήγουν στην ανάπτυξη καινοτόμων επιστημονικών εργαλείων ή και υπηρεσιών που αφορούν στο Υ.Κ.Κ.Π.Π., οι συντριπτικά περισσότερες ερευνητικές/επιστημονικές κατευθύνσεις του Ε.Α.Α., όπως για παράδειγμα Κοσμολογία, Αστροφυσική, Αστρονομία, Πλανητική Φυσική, Ηλιακή Φυσική, Μαγνητόσφαιρα, Ιονόσφαιρα, Τηλεπισκόπηση, Ατμοσφαιρική Φυσική και Χημεία, Γεωφυσική, Ενέργεια, κα, δεν αφορούν στο Υ.Κ.Κ.Π.Π.. Οι δραστηριότητες του Ε.Α.Α. που είναι συναφείς με τα αντικείμενα του Υ.Κ.Κ.Π.Π. δεν υπερβαίνουν το 15% των συνολικών δραστηριοτήτων του, ενώ το μόνιμο ερευνητικό και επιστημονικό προσωπικό που ασχολείται και με αυτές τις δραστηριότητες δεν υπερβαίνει το ~10-15% του συνολικού επιστημονικού προσωπικού του Φορέα.

4. Η απαραίτητη συνεργασία και συμπόρευση του Υ.Κ.Κ.Π.Π. και του Ε.Α.Α. δεν απαιτεί υπαγωγή: Είναι εξαιρετικά κρίσιμο το ερώτημα ποιον ακριβώς στόχο θα εξυπηρετήσει η υπαγωγή του Ε.Α.Α. στο Υ.Κ.Κ.Π.Π. και με ποιον ακριβώς τρόπο θα επιτευχθεί αυτός ο στόχος. Επειδή δεν έχουν απαντηθεί αυτά τα ερωτήματα από την πολιτική ηγεσία, τίθεται το επόμενο ερώτημα˙ γιατί επιλέχθηκε η υπαγωγή όταν υπάρχουν τόσοι άλλοι τρόποι συνεργασίας, που όμως στην προκειμένη περίπτωση δεν δοκιμάστηκαν παρόλες τις επισταμένες προσπάθειες της παρούσας διοίκησης του Ε.Α.Α. Είναι γνωστό ότι η συνεργασία μεταξύ Ερευνητικών Κέντρων και Δημόσιων ή ιδιωτικών Φορέων, Υπουργείων, της Περιφερειακής ή Τοπικής αυτοδιοίκησης υλοποιείται πάγια και διαχρονικά, εδώ και δεκαετίες, μέσω Μνημονίων Συνεργασίας ή/και αναλυτικών Προγραμματικών Συμβάσεων (πχ., το Ε.Α.Α. ήδη συνεργάζεται μέσω προγραμματικών συμφωνιών με το Υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με την Περιφέρεια Αττικής, κα.). Επιπλέον, υπάρχει το απαραίτητο νομικό πλαίσιο για στενή συνεργασία που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σχετικά (πχ. άρθρο 41 του Ν.4662/2020 και άρθρο 25 του Κλιματικού Νόμου 4936/2022).

5. Αχαρτογράφητα τα αποτελέσματα της πρωτοφανούς θεσμικής αλλαγής για υπαγωγή ενός Ερευνητικού Κέντρου σε ένα άσχετο προς την Επιστημονική Έρευνα Υπουργείο. Η παντελής έλλειψη από το Υ.Κ.Κ.Π.Π. της αναγκαίας τεχνογνωσίας αλλά και της αρμοδιότητας στην υποστήριξη της ερευνητικής διαδικασίας, στη θεσμική λειτουργία Ερευνητικών Κέντρων, που μόνο η Γ.Γ.Ε.Κ. κατέχει, σε συνδυασμό και με την γνωστή και βεβαιωμένη μέσω εμπειρίας αδυναμία προσαρμογής της Ελληνικής δημόσιας διοίκησης σε σημαντικές και απότομες αλλαγές, θα προκαλέσει πολύ μεγάλη θεσμική αναστάτωση και δυσλειτουργίες στο Ε.Α.Α. που βρίσκεται σε μια φάση «εκθετικής» ανάπτυξης, με πρωτόγνωρες διεθνείς επιστημονικές συνεργασίες (πχ., με ΝΑSΑ, ESA, κλπ), συμμετοχές σε παγκόσμια μοναδικά πειράματα, με Πανευρωπαϊκές πρωτιές και με διεθνή βραβεία. Η θεσμική και λειτουργική αναστάτωση αλλά και η αδυναμία να υποστηριχτεί η επιστημονική και ερευνητική δραστηριότητα του Ε.Α.Α. από το εποπτεύον νέο Υπουργείο, λόγω παντελούς έλλειψης σχετικής εμπειρίας, θα θέσει σε κίνδυνο, μεταξύ άλλων, τις ήδη ειλημμένες δεσμεύσεις του Ε.Α.Α. προς δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διεθνείς οργανισμούς όπως η NASA και η ESA.

6. Πρωτοφανής η απόσπαση ενός Ερευνητικού Κέντρου από τη Γ.Γ.Ε.Κ.: Δεν έχει ποτέ αποσπαστεί από τον Ερευνητικό Ιστό της χώρας και την εποπτεία της ΓΓΕΚ ένα Ε.Κ. (του άρθρου 13Α/ Ν.4310/2014) πόσο δε μάλλον το ιστορικά 1ο Ε.Κ. της νεότερης Ελλάδας. Όποια μεταβολή έχει συντελεστεί στο Εποπτεύον Υπουργείο έχει γίνει συνολικά για όλα τα Ερευνητικά Κέντρα μαζί με την ΓΓΕΚ (πχ., έχει γίνει επανειλημμένως αλλαγή εποπτεύοντος Υπουργείου από το Υπ. Παιδείας στο Υπ.Ανάπτυξης και το αντίστροφο αλλά με ταυτόχρονη μεταφορά ολόκληρου του Εθνικού Ερευνητικού ιστού της χώρας και της ΓΓΕΚ και όχι μεμονωμένων Ερευνητικών Κέντρων). Απόσπαση από την Γ.Γ.Ε.Κ. και μεταγωγή σε άλλο Υπουργείο έχει γίνει μόνο για το ΕΔΥΤΕ, που όμως είναι Τεχνολογικός Φορέας και όχι Ε.Κ., και ως εκ τούτου έχει εντελώς διαφορετική αποστολή και λειτουργία. Μάλιστα η υπαγωγή του έγινε στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης με το οποίο έχει απόλυτη συνάφεια. Το Ε.Α.Α. είναι το πρώτο ερευνητικό κέντρο της Ελλάδας με ιστορία 181 ετών που συνυφαίνεται με την ίδια την ιστορία του νεότερου Ελληνικού Κράτους, και η απόσπαση του από τον Εθνικό Ερευνητικό Ιστό και από το αρμόδιο για την έρευνα Υπουργείο και Γενική Γραμματεία θα αποτελούσε γεγονός με ιδιαίτερα αρνητικό πρόσημο, σε θεσμικό, ιστορικό, ακόμα και σε σημειολογικό επίπεδο.

7. Βασική αρχή χρηστής δημόσιας διοίκησης είναι να μην επιβάλλονται δραστικές αλλαγές σε θεσμούς/φορείς/νομικά πρόσωπα που βρίσκονται σε πορεία ανάπτυξης. Είναι τεκμηριωμένο ότι πρέπει να αποφεύγονται αμφίβολης αποτελεσματικότητας δραστικές αλλαγές, με άγνωστο τελικό πρόσημο, σε ένα θεσμό ή ένα νομικό πρόσωπο όταν ήδη λειτουργεί αναπτυξιακά και αποδοτικά, γιατί είναι σχεδόν βέβαιο (και έχει αποδειχτεί πολλάκις στην πράξη) ότι το αποτέλεσμα θα είναι αρνητικό. Όταν δε πρόκειται για ιστορικό θεσμό, αναγνωρισμένο πανελλαδικά και διεθνώς, όπως το Ε.Α.Α. η ευθύνη για μια τέτοια εξέλιξη είναι δραματικά μεγάλη και ιστορικών διαστάσεων. Πέραν αυτού, ορίζεται ρητά στον Ν. 4622/2019 περί επιτελικού κράτους κλπ., ότι η Κεντρική Δημόσια Διοίκηση οφείλει να λειτουργεί βάσει των αρχών της καλής διακυβέρνησης και της χρηστής διοίκησης, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της διαφάνειας και της λογοδοσίας.

8. Αποτελεί μοναδική “πρωτοτυπία” σε Ευρωπαϊκό επίπεδο: Όλα τα Αστεροσκοπεία της Ευρώπης εποπτεύονται από τα καθ’ύλην αρμόδια Υπουργεία (Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας, Τεχνολογίας ή και Επιχειρηματικότητας – ανάλογο με το Υπ. Ανάπτυξης), είτε άμεσα (όπου τα Αστεροσκοπεία είναι ανεξάρτητοι οργανισμοί), είτε έμμεσα (όπου τα αστεροσκοπεία ανήκουν σε Παν/μιακες ή κεντρικές ερευνητικές δομές).

Μερικά παραδείγματα παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα.
Χώρα- Αστεροσκοπείο- Εποπτεύων Υπουργείο άμεσα ή μέσω ενδιάμεσου Φορέα
France – Paris Observatory- Ministry of Higher Education, Research and Inovation
France – Meudon Observatory- Ministry of Higher Education, Research and Inovation
France – Besancon Observatory – Ministry of Higher Education, Research and Inovation
Italy -Observatory of Rome- Ministry of Education, Universities and Research
Italy- Trieste Astronomical Obs.- Ministry of Education, Universities and Research
Italy- Palermo Astronomical Obs. – Ministry of Education, Universities and Research
Italy- Naples Astronomical Obs. – Ministry of Education, Universities and Research
Spain- Roque de los Muchachos Obs.- Ministry of Science and Innovation
Spain – Calar Alto Observatory- Ministry of Science and Innovation
Spain – Montsec Astronomical Obs.- Catalan Ministry of Business and Knowledge
Sweden – Stockholm Observatory- Ministry of Higher Education and Research
Esthonia – Tartu Observatory – Ministry of Education and Research
Serbia – Belgrade Observatory – Ministry of Education Science and Technological development
Denmark- Brorfelde Observatory – Ministry of Higher Education and Science
Germany – Garching Obseratory – Ministry of Education, Science and Arts
Norway – Harestua Solar- Ministry of Education and Research
9. Η Ελληνική Επιστημονική κοινότητα διαφωνεί με την αλλαγή του εποπτεύοντος Υπουργείου: Με την υπαγωγή του Ε.Α.Α. στο Υ.Κ.Κ.Π.Π διαφωνούν με έγγραφες δηλώσεις τους ή με επιστολές προς την Πολιτική ηγεσία ή και με άρθρα τους στον ημερήσιο τύπο,
• το ΔΣ του Ε.Α.Α.,
• το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (Ε.Σ.Ε.ΤΕ.Κ.),
• η Σύνοδος Προέδρων Ερευνητικών Κέντρων και Τεχνολογικών Φορέων,
• Ακαδημαϊκοί,
• η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών,
• η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στα Ερευνητικά Κέντρα,
• ο σύλλογος Ερευνητών και εργαζομένων του Ε.Α.Α. και άλλων Ερευνητικών Κέντρων.

Υπενθυμίζεται ότι το Φαράγγι παραμένει κλειστό από την Κυριακή, μετά από σύσταση του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, και των σεισμολόγων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών- Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, που παρακολουθούν την εξέλιξη της μετασεισμικής ακολουθίας του σεισμού των 4,9 ρίχτερ που σημειώθηκε στην περιοχή του Δήμου Καντάνου Σελίνου.

Οι καταιγίδες τοπικά σε τμήματα της Ηπείρου, της Δ. Στερεάς και πιθανώς του Ιονίου είναι πιθανό να συνοδεύονται από χαλαζοπτώσεις μικρού μεγέθους. Για έκτη ημέρα υπάρχει πιθανότητα για τοπικές βροχές ή και καταιγίδα στην Αττική.

Το αναμενόμενο επεισόδιο βροχόπτωσης είναι Κατηγορίας 1 σύμφωνα με τον Δείκτη Επικινδυνότητας Επεισοδίου Βροχόπτωσης (Regional Precipitation Index – RPI) που έχει αναπτυχθεί και εφαρμόζεται επιχειρησιακά στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών / meteo.gr.

Η θερμοκρασία σε φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα, σύμφωνα με το meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, θα κυμανθεί στη Δυτική Μακεδονία από 9 έως 19 βαθμούς Κελσίου, στην υπόλοιπη Μακεδονία και στη Θράκη από 9 έως 23, στη Θεσσαλία, στην Ανατολική Στερεά και στην Πελοπόννησο από 11 έως 24, στην Ήπειρο και στη Δυτική Στερεά από 10 έως 26, στα νησιά του Ιονίου από 13 έως 23, στα νησιά του Βορείου Αιγαίου από 13 έως 22, στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου από 14 έως 25, στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα από 14 έως 22 και στην Κρήτη από 10 έως 24 βαθμούς Κελσίου.

Οι άνεμοι στο Αιγαίο θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 4 έως 6 Μποφόρ. Στο Ιόνιο οι άνεμοι θα πνέουν από μεταβαλλόμενες διευθύνσεις 2 έως 4 Μποφόρ.

Στην Αττική αναμένονται αραιές νεφώσεις που από το απόγευμα θα πυκνώσουν. Οι άνεμοι θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 2 έως 4 Μποφόρ και το μεσημέρι και απόγευμα 3 έως 5 Μποφόρ. Η θερμοκρασία στο κέντρο των Αθηνών θα κυμανθεί από 16 έως 24 βαθμούς Κελσίου.

Στον νομό Θεσσαλονίκης αναμένονται νεφώσεις και υπάρχει πιθανότητα πρόσκαιρων τοπικών βροχών. Οι άνεμοι θα πνέουν από μεταβαλλόμενες διευθύνσεις έως 3 Μποφόρ και το μεσημέρι και απόγευμα από νότιες διευθύνσεις 2 έως 4 Μποφόρ. Η ορατότητα έως το πρωί θα είναι τοπικά περιορισμένη. Η θερμοκρασία στο κέντρο της Θεσσαλονίκης θα κυμανθεί από 15 έως 21 βαθμούς Κελσίου.

Με δεδομένο ότι οι πυρκαγιές στην Εύβοια συνεχίζουν να καίνε, η παραπάνω εκτίμηση είναι πολύ πιθανό να μεταβληθεί τις επόμενες ημέρες.

Ενδεικτικό της καταστροφής είναι πως ο ευρωπαϊκός περιβαλλοντικός δορυφόρος Sentinel-2 κατέγραψε εικόνες υψηλής ανάλυσης από τις καμένες περιοχές σε Εύβοια, Αττική και Λακωνία, βοηθούμενος από τις ανέφελες συνθήκες που επικράτησαν στη χώρα.

Με διαφορετική ανάλυση από το Copernicus υπολογίζεται για την Εύβοια η μισή έκταση από αυτή που αναφέρει το Αστεροσκοπείο αλλά η ίδια στο σύνολο των καμένων εκτάσεων στη χώρα και αναμένεται τις επόμενες ημέρες ο απολογισμός να πάρει τελική μορφή.

Κυρίως το Σαββατοκύριακο, θα εκδηλωθούν βροχές και καταιγίδες, οι οποίες κατά τόπους θα συνοδεύονται από αυξημένη ηλεκτρική δραστηριότητα και σε ορισμένες περιπτώσεις από χαλαζοπτώσεις. Τα φαινόμενα θα εντοπίζονται κατά κανόνα στα ηπειρωτικά και στο Βόρειο Αιγαίο, ενώ ενδέχεται να επηρεαστούν πρόσκαιρα τμήματα του νομού Αττικής. Επισημαίνεται ότι τις βραδινές ώρες του Σαββάτου στα νησιά του Βορείου Αιγαίου και σε παράκτιες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας τα φαινόμενα θα επιμείνουν.

Την Κυριακή θα επικρατήσουν ανάλογες καιρικές συνθήκες, με τα φαινόμενα να εντοπίζονται στις ίδιες περιοχές με το Σάββατο, ενώ τη Δευτέρα η αστάθεια θα περιοριστεί κυρίως στη βόρεια χώρα.

Η πρόγνωση της ΕΜΥ:

Κυριακή (Πεντηκοστή)

Στην κεντρική, την ανατολική Μακεδονία, τη Θράκη και τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου προβλέπονται νεφώσεις παροδικά αυξημένες με τοπικές βροχές και κυρίως τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες στα ηπειρωτικά σποραδικές καταιγίδες. Τα φαινόμενα, που πιθανόν να είναι κατά τόπους έντονα, το βράδυ θα σταματήσουν.

Στην υπόλοιπη χώρα προβλέπεται γενικά αίθριος καιρός με πρόσκαιρες νεφώσεις στα ανατολικά ηπειρωτικά τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες, οπότε θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι και στα ορεινά μεμονωμένες καταιγίδες.

Οι άνεμοι θα πνέουν μεταβλητοί 3 με 4 και στα πελάγη βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ.

Η θερμοκρασία δεν θα σημειώσει αξιόλογη μεταβολή και θα φτάσει στα ηπειρωτικά τους 32 βαθμούς, ενώ στην υπόλοιπη χώρα θα είναι 2 με 4 βαθμούς χαμηλότερη.

Δευτέρα Αγίου Πνεύματος

Γενικά αίθριος καιρός, με λίγες νεφώσεις, που τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες πρόσκαιρα στα ηπειρωτικά θα αυξηθούν και θα σημειωθούν τοπικοί όμβροι και στα ορεινά μεμονωμένες καταιγίδες.

Οι άνεμοι θα πνέουν δυτικοί βορειοδυτικοί 3 με 4 και στο ανατολικό Αιγαίο τοπικά 5 μποφόρ.

Η θερμοκρασία θα σημειώσει μικρή άνοδο στα δυτικά.

Αναλυτική πρόγνωση του καιρού από την ΕΜΥ για σήμερα

ΑΤΤΙΚΗ
Καιρός: Λίγες νεφώσεις που τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες θα αυξηθούν και θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι κυρίως στα βόρεια.
Ανεμοι: Αρχικά από δυτικές διευθύνσεις 3 με 4 μποφόρ και βαθμιαία μεταβλητοί με την ίδια ένταση.
Θερμοκρασία: Από 20 έως 32 βαθμούς Κελσίου.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Καιρός: Λίγες νεφώσεις που γρήγορα θα αυξηθούν και θα σημειωθούν τοπικές βροχές, ενώ τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες θα εκδηλωθούν και σποραδικές καταιγίδες. Βελτίωση του καιρού τις βραδινές ώρες.
Ανεμοι: Βόρειοι βορειοδυτικοί 3 με 4 μποφόρ και γρήγορα μεταβλητοί ασθενείς.
Θερμοκρασία: Από 17 έως 31 βαθμούς Κελσίου.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ
Καιρός: Νεφώσεις παροδικά αυξημένες με τοπικές βροχές αρχικά στην ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη και από τις μεσημβρινές ώρες σποραδικές καταιγίδες, που θα επεκταθούν και στις υπόλοιπες περιοχές. Τα φαινόμενα, που πιθανώς στα ανατολικά να είναι κατά τόπους έντονα, θα παρουσιάσουν πρόσκαιρη ύφεση τις βραδινές ώρες και στα δυτικά θα σταματήσουν.
Ανεμοι: Βόρειοι βορειοδυτικοί 2 με 4 μποφόρ και βαθμιαία μεταβλητοί με την ίδια ένταση.
Θερμοκρασία: Από 14 έως 29 βαθμούς και στη δυτική και την κεντρική Μακεδονία έως 31 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Γενικά αίθριος, με πρόσκαιρες νεφώσεις στα ηπειρωτικά τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες, οπότε θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι και κυρίως στα ορεινά της Ηπείρου και της δυτικής Στερεάς μεμονωμένες καταιγίδες.
Ανεμοι: Βορειοδυτικοί 3 με 4 και στο Ιόνιο πρόσκαιρα 5 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 15 έως 31 βαθμούς Κελσίου. Στα νησιά και στα παραθαλάσσια η μέγιστη 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερη.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΕΥΒΟΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Λίγες νεφώσεις που τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες θα αυξηθούν και θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι και στα ορεινά μεμονωμένες καταιγίδες.
Ανεμοι: Αρχικά από δυτικές διευθύνσεις 3 με 4 μποφόρ και βαθμιαία μεταβλητοί με την ίδια ένταση.
Θερμοκρασία: Από 15 έως 32 βαθμούς Κελσίου.

ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΚΡΗΤΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος.
Ανεμοι: Δυτικοί 3 με 5 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 18 έως 30 βαθμούς Κελσίου.

ΝΗΣΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ – ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Καιρός: Στα Δωδεκάνησα γενικά αίθριος. Στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου παροδικές νεφώσεις με τοπικές βροχές στα βορειότερα νησιά μέχρι το απόγευμα.
Ανεμοι: Στα βόρεια βόρειοι βορειοδυτικοί 3 με 4 και στα νότια δυτικοί βορειοδυτικοί 5 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 20 έως 29 βαθμούς Κελσίου.

«Στο ίδιο φαινόμενο οφείλονται τα χρώματα του ηλιοβασιλέματος και της συνηθισμένης ανατολής όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, απλά η σκόνη εντείνει το φαινόμενο», εξηγεί το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Ο ουρανός στην Αθήνα έγινε κόκκινος