Υπενθυμίζεται ότι ο πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης συνέντευξης Τύπου στη ΔΕΘ, ανακοίνωσε την υπαγωγή της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας και του Εθνικού Αστεροσκοπείου στην Πολιτική Προστασία.

«Άκουσα με προσοχή τη συνέντευξη του κ. Πρωθυπουργού στην ΔΕΘ και συμφωνώ ότι στην προσπάθεια να προφυλάξουμε τις ζωές και περιουσίες των συνανθρώπων μας, το περιβάλλον, την βιοποικιλότητα και την οικονομία πρέπει να συστρατευθούμε όλοι, Πολιτεία, Επιστήμη, Τοπική & Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, Κοινωνία Πολιτών, όπως έχω επισημάνει επανειλημμένα και με αρθρογραφία μου στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο» αναφέρει ο Μανώλης Πλειώνης και προσθέτει:

«Ο κάθε φορέας όμως από το δικό του μετερίζι, με σεβασμό στις θεμελιώδεις διαφορές και στις ιδιαιτερότητές του, που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση της αποστολής του, αλλιώς είναι πιθανό να οδηγηθούμε πάλι σε αναποτελεσματικότητα, ανεξάρτητα από τις προθέσεις».

«Θα επιδιώξω να συναντηθώ με τον κ. Πρωθυπουργό το ταχύτερο δυνατόν, καθότι βρίσκομαι σε υπερατλαντικό επαγγελματικό ταξίδι, για να τον ενημερώσω για τις επανειλημμένες προσπάθειές μου να υπογραφεί μνημόνιο συνεργασίας με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας ήδη από τις αρχές του 2022, και να του εκθέσω τις απόψεις μου για το πως θα μπορούσε η ενεργοποίηση του άρθρου 41 του Ν.4662/2020 (νόμος για την Πολιτική Προστασία) και του άρθρου 25 του Ν.4936/2022 (Κλιματικός νόμος) να αποτελέσει την απαραίτητη θεσμική βάση για ουσιαστική και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των επιστημονικών φορέων, και του ΕΑΑ φυσικά, με το Υπουργείο ΚΚ&ΠΠ, χωρίς να χρειάζεται η υπαγωγή του ΕΑΑ στο υπουργείο αυτό» τονίζει παράλληλα ο διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Αναλυτικά η δήλωσή του:

«Άκουσα με προσοχή τη συνέντευξη του κ. Πρωθυπουργού στην ΔΕΘ και συμφωνώ ότι στην προσπάθεια να προφυλάξουμε τις ζωές και περιουσίες των συνανθρώπων μας, το περιβάλλον, την βιοποικιλότητα και την οικονομία πρέπει να συστρατευθούμε όλοι, Πολιτεία, Επιστήμη, Τοπική & Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, Κοινωνία Πολιτών, όπως έχω επισημάνει επανειλημμένα και με αρθρογραφία μου στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο. Ο κάθε φορέας όμως από το δικό του μετερίζι, με σεβασμό στις θεμελιώδεις διαφορές και στις ιδιαιτερότητες του, που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση της αποστολής του, αλλιώς είναι πιθανό να οδηγηθούμε πάλι σε αναποτελεσματικότητα, ανεξάρτητα από τις προθέσεις.

Η βασική και θεμελιώδης αποστολή του ΕΑΑ, ως Εθνικό Ερευνητικό Κέντρο (μάλιστα το 1ο της νεώτερης Ελλάδας), είναι η εκπόνηση βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας σε μια εξαιρετικά μεγάλη γκάμα επιστημονικών τομέων, δηλαδή η παραγωγή νέας γνώσης αλλά και η μεταλαμπάδευση της στη κοινωνία. Θα ήταν κοινοτοπία να αναφέρω την κατάκτηση του Δυτικού Πολιτισμού ότι η επιστήμη και η ερευνητική διαδικασία απαιτεί ελεύθερο ακαδημαϊκό περιβάλλον για να πραγματωθεί.

Σημειώνω επίσης, ότι μέρος μόνο του πλούτου της γνώσης που παράγεται στο ΕΑΑ μετουσιώνεται σε καινοτόμα εργαλεία και υπηρεσίες, ορισμένα εκ των οποίων αφορούν στην Πολιτική Προστασία. Όσον αφορά αυτό το σκέλος της δραστηριότητας του ΕΑΑ, ήταν και είναι στόχος μας η στενή συνεργασία, με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας παλαιότερα και προσφάτως με το Υπουργείο ΚΚ & ΠΠ. Αυτό μπορεί να γίνει με προγραμματική συμφωνία ή/και με Μνημόνιο Συνεργασίας, όπως συστηματικά κάνουν και άλλα Ερευνητικά Κέντρα με αντίστοιχα υπουργεία της θεματικής τους συνάφειας (πχ. το ΕΛΚΕΘΕ με το Υπ. Ναυτιλίας).

Θα επιδιώξω να συναντηθώ με τον κ. Πρωθυπουργό το ταχύτερο δυνατόν, καθότι βρίσκομαι σε υπερατλαντικό επαγγελματικό ταξίδι, για να τον ενημερώσω για τις επανειλημμένες προσπάθειές μου να υπογραφεί μνημόνιο συνεργασίας με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας ήδη από τις αρχές του 2022, και να του εκθέσω τις απόψεις μου για το πως θα μπορούσε η ενεργοποίηση του άρθρου 41 του Ν.4662/2020 (νόμος για την Πολιτική Προστασία) και του άρθρου 25 του Ν.4936/2022 (Κλιματικός νόμος) να αποτελέσει την απαραίτητη θεσμική βάση για ουσιαστική και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των επιστημονικών φορέων, και του ΕΑΑ φυσικά, με το Υπουργείο ΚΚ&ΠΠ, χωρίς να χρειάζεται η υπαγωγή του ΕΑΑ στο υπουργείο αυτό».

Πρόκειται για δύο καινοτόμα προγράμματα το «Deep Cube» και το «SeasFire» που ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2021 και τον Μάρτιο του 2022 αντίστοιχα και μέσω της αξιοποίησης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, επιδιώκουν να εκτιμήσουν τον κίνδυνο δασικής πυρκαγιάς με διαφορετικούς τρόπους.

Όπως τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο εντεταλμένος ερευνητής στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, στο Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης, νεοεκλεγείς στο ΕΜΠ, Γιάννης Παπουτσής, «η στόχευση του Deep Cube είναι να αξιοποιήσει πολύ μεγάλο πλούτο δορυφορικών δεδομένων που είναι διαθέσιμα αυτή την στιγμή, ελεύθερα και δωρεάν σε συνδυασμό με τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για να μπορέσουμε να εξάγουμε νέες πληροφορίες μέσα από τα δορυφορικά δεδομένα», και προσθέτει ότι στο Deep Cube υπάρχουν διάφορες τεχνολογίες κι εφαρμογές, μία εκ των οποίων είναι η εκτίμηση κινδύνου δασικής πυρκαγιάς για την επόμενη ημέρα. «Είναι μία εφαρμογή που έχουμε αναπτύξει σε συνεργασία με το Πυροσβεστικό Σώμα», αναφέρει με αφορμή και την έναρξη σήμερα της αντιπυρικής περιόδου.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα πέρσι λειτούργησε πιλοτικά για την Ελλάδα ωστόσο φέτος η εφαρμογή του έχει επεκταθεί για όλη την Μεσόγειο. «Ως χώρα και ως φορέας (Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών) έχουμε καινοτομήσει, είμαστε από τους πρώτους. Θα το αναπτύξουμε και για άλλες χώρες , στα πλαίσια άλλων προγραμμάτων που μας έχουν ζητηθεί, στην Ισπανία για παράδειγμα και θα το κάνουμε και για την ευρύτερη Μεσόγειο», τονίζει.

«Μέσω του καινοτόμου προγράμματος προσπαθούμε να λύσουμε το πρόβλημα της πρόληψης του κινδύνου, που είναι σύνθετο και πολυδιάστατο καθώς είναι μια σειρά από περιβαλλοντικές και άλλες παράμετροι που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους αυξάνοντας ή μειώνοντας τον κίνδυνο κάθε φορά. Αυτό επειδή είναι δύσκολο κανείς να το μοντελοποιήσει προσπαθούμε να εκπαιδεύσουμε ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης για να μάθουμε όλες αυτές τις σύνθετες και μη γραμμικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ όλων αυτών των παραμέτρων. Αυτό μπορεί να συμβεί αξιοποιώντας ιστορικά δεδομένα. Αφήνουμε ένα μοντέλο να παίρνει σαν είσοδο αυτές τις παραμέτρους και με βάση το ιστορικό των καμένων εκτάσεων να μάθει αυτές τις σύνθετες αλληλοσυσχετίσεις. Και στη συνέχεια αφού το εκπαιδεύσουμε αυτό το μοντέλο το βάζουμε στην παραγωγή. Σε καθημερινή βάση μαζεύουμε όλες αυτές τις παραμέτρους και κάνουμε μία εκτίμηση για την επόμενη μέρα», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Παπουτσής και προσθέτει την σημαντική συμβολή του Πυροσβεστικού Σώματος σε αυτό το εγχείρημα.

Με γνώμονα το «Deep Cube» η ερευνητική ομάδα του Orion Lab του ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ προχώρησε μετά από ένα χρόνο, τον Μάρτιο του 2022 στην ανάπτυξη ενός δεύτερου πρωτοποριακού προγράμματος του “ SeasFire’’ που χρηματοδοτήθηκε από Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος. Το “ SeasFire’’ μελετάει την εκτίμηση κινδύνου για δασική πυρκαγιά αλλά σε άλλη χωροχρονική κλίμακα, σε 2, 3, 4, 5 μήνες από σήμερα. «Μετά το DeepCube πήραμε το θάρρος να το προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα και να εξετάσουμε πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη για να προβλέψουμε τη συχνότητα και την ένταση των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Μία βασική παραδοχή που κάνουμε είναι το φαινόμενο της πεταλούδας δηλαδή κάτι το οποίο συνέβη κάποια στιγμή παλαιότερα, σε κάποιο άλλο μέρος του πλανήτη, μπορεί να επηρεάσει τι θα γίνει εδώ και τώρα και αυτό γιατί είναι ένα μεγάλο διασυνδεδεμένο σύστημα με φυσικές διεργασίες που επηρεάζουν η μία την άλλη, σε διάφορες χωροχρονικές αποστάσεις. Πρόκειται για τηλεσυνδέσεις. Αυτό προσπαθούμε να μοντελοποιήσουμε στο SeasFire κι επικεντρωνόμαστε στην Ευρώπη, αλλά για να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε τον εποχιακό κίνδυνο για τις πυρκαγιές στην Ευρώπη πρέπει να πάρουμε πληροφορία από το τι γίνεται στον Ατλαντικό Ωκεανό, τι γίνεται στην Αφρική, τι γίνεται σε άλλες περιοχές του πλανήτη παλαιότερα για να μπορέσουμε να προβλέψουμε τι θα γίνει το φετινό καλοκαίρι. Αυτή είναι η καινοτομία του», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Παπουτσής.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη από τις φυσικές καταστροφές

Σύμφωνα με τον κ. Παπουτσή η επιστημονική κοινότητα προχωράει με γοργούς ρυθμούς στην κατεύθυνση να χρησιμοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη για την πρόληψη από αυτά τα φαινόμενα. «Το ζήτημα είναι πώς όλα αυτά τα τεχνολογικά εργαλεία που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη και τα δορυφορικά δεδομένα, θα αποκτήσουν την εμπιστοσύνη των επιχειρησιακών. Επομένως, πρέπει να χτιστεί η εμπιστοσύνη και η κατανόηση σε αυτά τα εργαλεία, για να μπορέσουν να αξιοποιηθούν και επιχειρησιακά», σημειώνει ο κ. Παπουτσής.

Τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται όλο και περισσότερο από την επιστημονική κοινότητα σε συνδυασμό με τα κλιματολογικά και δορυφορικά δεδομένα. «Υπάρχει πολύ μεγάλη κινητικότητα και δείχνει ότι μπορεί να προσφέρει πολλά η τεχνητή νοημοσύνη. Στα επόμενα χρόνια θα έχουμε πολύ καλά αποτελέσματα και ως προς την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε όλη τη φάση του κύκλου διαχείρισης των πυρκαγιών. Τέτοιες εφαρμογές θα βγαίνουν συνέχεια και ήδη βγαίνουν από την επιστημονική κοινότητα, το ζήτημα είναι πώς αυτές θα ενταχθούν σε έναν επιχειρησιακό σχεδιασμό ή σε μία αντιμετώπιση με βάση τα πρωτόκολλα που έχει η Πολιτική Προστασία, η Πυροσβεστική, ο ΟΑΣΠ ή οι άλλοι φορείς που είναι επιφορτισμένοι με τη διαχείριση φυσικών καταστροφών. Αυτό είναι άλλο θέμα και αφορά την εθνική πολιτική και μία φάση συστηματικής αξιολόγησης αλλά και συνανάπτυξης κάποιων υπηρεσιών», επισημαίνει ο κ. Παπουτσής.

ΑΠΕ

Ειδικότερα, με βάση το EFFIS, οι καμένες εκτάσεις στην Ελλάδα έως και την Παρασκευή 29.07.2022 ανέρχονται σε 172.100 στρέμματα, παρουσιάζοντας αύξηση κατά περίπου 50% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο της περιόδου 2006 – 2021 (114.054 στρέμματα). Σημαντικό ρόλο σε αυτά τα αρνητικά στατιστικά στοιχεία έχουν οι έξι μεγάλες δασικές πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν τον Ιούλιο σε Ιτέα, Ηλεία, Ρέθυμνο, Πεντέλη, Λέσβο και Δαδιά.

Σε ό,τι αφορά στον αριθμό των δασικών πυρκαγιών, έως και την Παρασκευή 29.07.2022, το EFFIS χαρτογράφησε 38 συμβάντα, με τον μέσο όρο της περιόδου 2006 – 2021 να είναι 22. Η αύξηση στο πλήθος των δασικών πυρκαγιών κατά τη διάρκεια του 2022 αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 73%.

Ωστόσο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ο αριθμός των δασικών πυρκαγιών παρουσιάζεται σημαντικά αυξημένος ήδη από την αρχή της άνοιξης (Μάρτιος 2022), καταγράφοντας τιμές πάνω και από τις απόλυτα μέγιστες της περιόδου 2006 – 2021.

Η υπηρεσία geObservatory του Κέντρου Παρατήρησης της Γης και Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης BEYOND του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) ενεργοποιήθηκε και κατέγραψε -με χρήση εικόνων του ευρωπαϊκού δορυφόρου Sentinel-1- την εδαφική παραμόρφωση που προκλήθηκε μετά τον ισχυρό σεισμό της 27ης Σεπτεμβρίου στην Κρήτη, μεγέθους 5,8 βαθμών, με εστιακό βάθος 10,4 χλμ. και επίκεντρο ένα χιλιόμετρο νοτιοανατολικά από το Αρκαλοχώρι, σύμφωνα με το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του ΕΑΑ.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η εδαφική παραμόρφωση στην ευρύτερη περιοχή γύρω από το επίκεντρο του σεισμού -με βάση τη δορυφορική συμβολομετρική απεικόνιση του πεδίου- εκτιμάται αρχικά σε 14 εκατοστά στην κατεύθυνση του δορυφόρου. Νέοι υπολογισμοί θα πραγματοποιηθούν μέσα στις επόμενες ημέρες προς επιβεβαίωση των μετρήσεων του πεδίου της παραμόρφωσης.

Όλα τα συμβολογραφήματα του σεισμού της Κρήτης είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του geΟbsevatory (http://geobservatory.beyond-eocenter.eu/).

Όλη η ανάρτηση του Εθνικού Αστεροσκοπειου για το φαινόμενο:

Δορυφορική συμβολομετρική απεικόνιση του πεδίου εδαφικής παραμόρφωσης από τον σεισμό της Κρήτης στις 27 Σεπτεμβρίου 2021, 06:17:21.17 (GMT).

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2021, 06:17:21.17 (GMT) πραγματοποιήθηκε ισχυρός σεισμός στην Κρήτη, μεγέθους 5.8 ML, με εστιακό βάθος 10.4 χλμ και επίκεντρο 1 χλμ νοτιοανατολικά από το Αρκαλοχώρι, σύμφωνα με στοιχεία από το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Από τον σεισμό προκλήθηκαν υλικές καταστροφές στο Αρκαλοχώρι και στα χωριά Ρουσσοχώρια, Αρχοντικό και Πατσίδερος, ενώ υπήρξαν αρκετοί τραυματίες και μία ανθρώπινη απώλεια.

Η υπηρεσία geObservatory της επιχειρησιακής μονάδας “Κέντρο Παρατήρησης της Γης και Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης BEYOND” του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ενεργοποιήθηκε και κατέγραψε την παραμόρφωση που προκλήθηκε με χρήση δορυφορικών εικόνων Sentinel-1, ανοδικής τροχιάς 102, της 23ης Σεπτεμβρίου 2021 και 29ης Σεπτεμβρίου 2021.

Στο συμβολογράφημα, όπου καταγράφεται η εδαφική παραμόρφωση, στην ευρύτερη περιοχή γύρω από το επίκεντρο του σεισμού, κάθε κροσσός συμβολής αντιστοιχεί σε 2,8 εκ. παραμόρφωσης στην κατεύθυνση δορυφόρου στόχου. Στην δορυφορική συμβολομετρική απεικόνιση, παρατηρούνται περίπου 5 κροσσοί συμβολής, που αντιστοιχούν σε παραμόρφωση 14 εκ. Νέοι υπολογισμοί θα πραγματοποιηθούν μέσα στις επόμενες ημέρες προς επιβεβαίωση των μετρήσεων του πεδίου παραμόρφωσης και των πρώτων παραμορφώσεων που διαφαίνονται στο συμβολογράφημα.

Όλα τα συμβολογραφήματα του σεισμού της Κρήτης είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του geΟbsevatory (http://geobservatory.beyond-eocenter.eu/).

Η βραδιά θα ξεκινήσει με παρατήρηση της Σελήνης και θα συνεχίσει με παρατήρηση της εντυπωσιακής συνόδου των πλανητών Δία και Κρόνου στον νοτιοανατολικό ορίζοντα.

Διεργασίες στην κεντροαριστερά: Η συνεκτικότητα της απλής αναλογικής και τα μεγάλα διλήμματα των ηγεσιών

Συνέχεια έχει η ομιλία – συζήτηση για την αστρονομική ερμηνεία του “αστέρα των Χριστουγέννων” και την πιθανή σύνδεσή του με την σύνοδο πλανητών. Οι αστρονόμοι του Κέντρου Επισκεπτών Θησείου, Φιόρη – Αναστασία Μεταλληνού, Δημήτριος Τσιμπίδας και Αχιλλέας Στράντζαλης, μας περιμένουν με χαρά να παρατηρήσουμε τον χειμερινό ουρανό (καιρού επιτρέποντος) και να συζητήσουμε ενδιαφέροντα θέματα Παρατηρησιακής Αστρονομίας.

Πηγή: Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Όπως αναφέρει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών: «Η καμένη έκταση στις Κεχριές Κορινθίας μετά το πέρασμα του Suomi-NPP, 15:30 ώρα Ελλάδος, υπολογίζεται στα 3600 εκτάρια (34572 στρέμματα). Η λεπτομερής χαρτογράφηση της καμένης έκτασης θα δοθεί σε μεγαλύτερη ανάλυση αύριο, μετά το πέρασμα του Sentinel-2».

Σε κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας, έχουν κηρυχθεί πέντε κοινότητες του Δήμου Κορινθίων, λόγω της δασικής πυρκαγιάς. Πρόκειται για τις κοινότητες Ξυλοκερίζης, Σοφικού, Αθικίων, Γαλατακίου και Αγίου Ιωάννη. Η εν λόγω κήρυξη θα ισχύει για έξι (6) μήνες.