Πρόκειται για τη χειρότερη ναυτική τραγωδία μεταναστών στην Ιταλία την τελευταία δεκαετία, η οποία σημειώθηκε ανοικτά των ακτών της Καλαβρίας και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.

Οι κατηγορίες και η δικαστική διαδικασία

Οι έξι κατηγορούμενοι –τέσσερα στελέχη της Οικονομικής Αστυνομίας (Guardia di Finanza) και δύο του Λιμενικού Σώματος– βρέθηκαν στο δικαστήριο κατά την πρώτη ημέρα της διαδικασίας.

Κατηγορούνται για:

• ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή

• πρόκληση ναυαγίου εξ αμελείας, αδίκημα που προβλέπεται από τον ιταλικό Ποινικό Κώδικα

Σύμφωνα με το ιταλικό πρακτορείο ANSA, οι κατηγορούμενοι αναμένεται να καταθέσουν κατά τη διάρκεια της δίκης, η οποία θα συνεχιστεί με αρκετές δικασίμους τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο.

Το χρονικό της τραγωδίας στην Κούτρο

Το υπερφορτωμένο πλεούμενο, που μετέφερε μετανάστες από το Αφγανιστάν, το Ιράν, το Πακιστάν και τη Συρία, αναχώρησε από την Τουρκία και προσέκρουσε σε βράχια ανοικτά της τουριστικής πόλης Κούτρο στις 26 Φεβρουαρίου 2023.

Περίπου 80 άνθρωποι επέζησαν, ενώ δεκάδες σοροί ξεβράστηκαν στις ακτές. Οι αρχές εκτιμούν ότι υπάρχουν και αγνοούμενοι, των οποίων τα πτώματα δεν εντοπίστηκαν ποτέ.

Καθυστέρηση τεσσάρων ωρών στη διάσωση

Στο επίκεντρο των κατηγοριών βρίσκεται η επιχείρηση έρευνας και διάσωσης που δεν πραγματοποιήθηκε, παρά το γεγονός ότι οι αρχές είχαν ενημερωθεί εγκαίρως.

Αεροσκάφος της FRONTEX εντόπισε το πλεούμενο λίγο μετά τις 23:00, περίπου 38 χιλιόμετρα από τις ιταλικές ακτές

Σκάφος της Guardia di Finanza που στάλθηκε στην περιοχή επέστρεψε λόγω κακοκαιρίας

Τέσσερις ώρες αργότερα, το πλεούμενο προσέκρουσε στα βράχια

Οι εισαγγελείς κάνουν λόγο για κακή επικοινωνία, καθυστέρηση και λανθασμένη εκτίμηση της κατάστασης, τονίζοντας ότι η επιδείνωση των καιρικών συνθηκών θα έπρεπε να οδηγήσει σε άμεση αναθεώρηση των αποφάσεων και ενεργοποίηση επιχείρησης διάσωσης.

Παρέμβαση ΜΚΟ και πολιτικές αντιδράσεις

Στη δίκη συμμετέχουν ως πολιτικώς ενάγουσες οργανώσεις διάσωσης μεταναστών, όπως οι SOS Humanity και Mediterranea Saving Humans, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η τραγωδία συνδέεται άμεσα με τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Μελόνι.

Η Human Rights Watch τονίζει ότι στο εδώλιο δεν βρίσκονται μόνο οι έξι κατηγορούμενοι, αλλά συνολικά οι πολιτικές που δίνουν προτεραιότητα στην αποτροπή και την ποινικοποίηση της μετανάστευσης, αντί στη διάσωση ανθρώπινων ζωών.

Η πρωθυπουργός Τζόρτζα Μελόνι, μετά την τραγωδία, είχε αποδώσει την ευθύνη στους διακινητές και είχε ανακοινώσει αυστηρότερα μέτρα. Δύο άνδρες –ένας Τούρκος και ένας Σύρος– καταδικάστηκαν το 2024 σε 20 χρόνια κάθειρξης για τη μεταφορά των μεταναστών.

Μετανάστευση και απώλειες στην κεντρική Μεσόγειο

Σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές, περίπου 66.000 μετανάστες αποβιβάστηκαν στις ιταλικές ακτές το περασμένο έτος, αριθμός μειωμένος σε σχέση με το 2023.

Ωστόσο, το τίμημα παραμένει βαρύ: τουλάχιστον 1.340 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην κεντρική Μεσόγειοτο ίδιο διάστημα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ).

Εκτός της εισαγγελικής έφεσης, θα δικαστεί κατόπιν δικής του έφεσης ο έκτος καταδικασθείς σε πρώτο βαθμό, πολίτης που κρίθηκε ένοχος για την πρόκληση της πυρκαγιάς.

Η δίκη προσδιορίστηκε ταχύτατα, σχεδόν τρεις μήνες μετά την έκδοση της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου καθώς επικρέμεται ο κίνδυνος παραγραφής ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών αφού η υπόθεση πρέπει να έχει κριθεί αμετάκλητα , δηλαδή και από τον Άρειο Πάγο, ως το 2026.

Οι κατηγορίες που βαρύνουν τους είκοσι , τότε επιτελικούς των αρμόδιων υπηρεσιών και φορέων , αφορούν 102 ανθρωποκτονίες από αμέλεια, μεταξύ αυτών δε και οι εννέα άνθρωποι που πνίγηκαν στην προσπάθεια τους να γλυτώσουν από την κόλαση. Επίσης αφορούν και 32 σωματικές βλάβες από αμέλεια σχετικά με τους τραυματίες, επιζώντες της καταστροφής οι οποίοι παρίστανται στην δίκη .

Σύμφωνα με την απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου , η οποία έτυχε σφοδρότατων αντιδράσεων αρχικά εντός της δικαστικής αίθουσας αλλά στην συνέχεια στην κοινωνία και την πολιτική , ένοχοι, πλην του κατοίκου στο Νταού Πεντέλης, κρίθηκαν οι τότε επικεφαλής και στελέχη της Πυροσβεστικής Σωτήρης Τερζούδης , Βασίλης Ματθαιόπουλος , Ιωάννης Φωστιέρης, Νίκος Παναγιωτόπουλος και Χαράλαμπος Χιόνης, στους οποίους η τελική εκτιτέα ποινή ορίστηκε στα πέντε έτη τα οποία μετατράπηκαν σε χρηματική ποινή προς 10 ευρώ ημερησίως.

• Οι εφέτες καλούνται να αξιολογήσουν τα στοιχεία της υπόθεσης και να αποφανθούν στο τέλος της πολύμηνης διαδικασίας που ξεκινά σήμερα, αν ορθώς το Τριμελές Πλημμελειοδικείο, αναγνώρισε ελαφρυντικά σε τέσσερα πρώην στελέχη της Πυροσβεστικής και τελικά αν ορθώς επέβαλε τις ποινές που επέλεξε στους καταδικασθέντες αξιωματικούς .

Υπό κρίση επίσης είναι και η ομόφωνη αθώωση των δεκαπέντε κατηγορουμένων. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο αθώωσε τα στελέχη της Πυροσβεστικής Χρήστο Γκολφίνο, Φίλιππο Παντελεάκο, Δαμιανό Παπαδόπουλο, Χρήστο Λάμπρη, Χρήστο Δροσόπουλο, Γεώργιο Πορτοζούδη και Στέφανο Κολοκούρη.

• Αθώωσε επίσης τον τότε αξιωματικό στα Εναέρια Μέσα της ΕΛΑΣ Χαράλαμπο Συρογιάννη, τον τότε Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας Ιωάννη Καπάκη, την τότε περιφερειάρχη Αττικής Ρένα Δούρου και τους τότε Δημάρχους Μαραθώνα Ηλία Ψινάκη, Πεντέλης Δημήτριο-Στέργιο Καψάλη και Ραφήνας- Πικερμίου Ευάγγελο Μπουρνούς καθώς και τους Αντιδημάρχους Βάιο Θανασιά (Μαραθώνα) και Αντώνη Παλπατζή (Ραφήνας Πικερμίου) .

Ο 21ος κατηγορούμενος στην υπόθεση, κάτοικος στο Νταού Πεντέλης, καταδικάστηκε πρωτοδίκως σε φυλάκιση 3 ετών για την πρόκληση της φωτιάς και καθώς δεν συμπεριλαμβάνεται στην εισαγγελική έφεση θα δικαστεί με ζητούμενο την μείωση της ποινής του κατόπιν δικής του έφεσης.

Η Έφεση του Εισαγγελέα που φέρνει ξανά στο εδώλιο τους αθωωθέντες κατηγορούμενους , ασκήθηκε λίγες ημέρες μετά την έκδοση της απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου ,μετά από σχετική παραγγελία της Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεωργίας Αδειλίνη. Για τον σύντομο προσδιορισμό του Εφετείου απαλλάχθηκε , με παρέμβαση της προέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννας Κλάπα, από κάθε άλλο καθήκον η πρόεδρος του Πλημμελειοδικείου που δίκασε την υπόθεση, ώστε να καθαρογραφεί τάχιστα η απόφαση και να προσδιοριστεί άμεσα η δίκη, όπως και έγινε

Μιλώντας στο MEGA η Ασπασία Ταραχοπούλου, δικηγόρος της 12χρονης, ανέφερε πως σήμερα, εάν ξεκινήσει η δίκη, η διαδικασία θα αφορά την εκλογή ενόρκων, τη νομιμοποίηση των δικηγόρων, ενστάσεις και το αίτημα από την πλευρά της 12χρονης να διεξαχθεί η δίκη κεκλεισμένων των θυρών.

«Η 12χρονη, έχουν πει οι ψυχολόγοι, ότι θεωρούσε ότι αυτό που ζει είναι μία κανονικότητα. Είναι το Σύνδρομο της Στοκχόλμης σε αυτή την περίπτωση. Τώρα έχει καταλάβει, μετά τις πρώτες τις καταθέσεις έχει συνειδητοποιήσει τι γινόταν και θέλει να τιμωρηθούν όλοι».

Οι κατηγορίες τις οποίες αντιμετωπίζει ο Ηλίας Μίχος, η μητέρα της 12χρονης και ο «Μιχάλης» είναι βαρύτατες και συγκεκριμένα:

-Πράξεις άγριας σεξουαλικής βίας
-Διακεκριμένης μαστροπείας σε βάρος ανηλίκου
-Προμήθεια κατοχή και διανομής υλικού παιδικής πορνογραφίας.

Την κατηγορία της διακεκριμένης μαστροπείας κατά ανηλίκου έχει και η μητέρα της 12χρονης, η οποία, ωστόσο, σύμφωνα με τους δικαστές του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών θα δικαστεί και για την επιπλέον κατηγορία της διακεκριμένης περίπτωσης πορνογραφίας ανηλίκου, προμήθεια και κατοχή μέσω πληροφοριακών συστημάτων, όπου η παραγωγή υλικού παιδικής πορνογραφίας συνδέεται με τη χρησιμοποίηση ανηλίκου, καθώς φέρεται να έστειλε γυμνές φωτογραφίες του παιδιού της σε δύο άντρες, έναντι αμοιβής.

Στο εδώλιο θα καθίσουν 23 άντρες που θα δικαστούν ως «πελάτες» – παιδοβιαστές. Οι 18 από αυτούς πλήρωσαν και προέβησαν σε γενετήσιες πράξεις με το κοριτσάκι, ενώ οι υπόλοιποι, είτε δεν προχώρησαν γιατί έφυγε το θύμα από το «ραντεβού», είτε είχαν στην κατοχή τους πορνογραφικό υλικό της ανήλικης.

• Η έναρξη της δημόσιας διαδικασίας για όσα βίωσε η 12χρονη, βρίσκει την συντριπτική πλειονότητα των κατηγορουμένων, όπως τον 54χρονο Μίχο και την 37χρονη μητέρα του παιδιού, με συμπληρωμένο το 12μηνο προσωρινής κράτησης και με τον χρόνο για την συμπλήρωση του 18μηνου να συμπληρώνεται τον Απρίλιο.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την πλευρά βασικού κατηγορούμενου ενδέχεται να ζητηθεί η εξέταση της ανήλικης στο δικαστήριο, κάτι στο οποίο δεν αναμένεται να συναινέσει η υποστήριξη της κατηγορίας η οποία θα ζητήσει να αναγνωστούν οι καταθέσεις που έχει δώσει το κορίτσι στις Αρχές. Το δικαστήριο είναι αυτό που θα αποφασίσει αν θα δώσει την έγκριση του, ώστε η ανήλικη να βρεθεί , ασφαλώς με κλειστές τις πόρτες, ενώπιον του ή αν θα αποφανθεί ότι η διαδικασία θα μπορούσε να είναι οδυνηρή για το παιδί και δεν θα δώσει έγκριση σε αυτοπρόσωπη παρουσία του θύματος, ώστε να μην διατρέξει τον παραμικρό κίνδυνο επαναθυματοποίησης.

• Στις σχεδόν 300 σελίδες του βουλεύματος οι δικαστές του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου περιγράφουν πως εκτυλίχθηκε η φρίκη για το κορίτσι, που πήγαινε στο μαγαζί του βασικού κατηγορούμενου, καθώς η μητέρα της καθάριζε την επιχείρηση.

Οι δικαστές αναφέρονται στον Απρίλιο του 2022 οπότε ο Ηλίας Μίχος «οδήγησε την ανήλικη στην αποθήκη του καταστήματός του με την πρόφαση να καθαρίσει και, αφού της προκάλεσε τρόμο και ανησυχία για τη ζωή της και τη σωματική της ακεραιότητα με την επίδειξη όπλου και μαχαιριών που κατείχε, καθώς και με την απειλή ότι, αν δεν ανεχθεί τις ασελγείς του πράξεις, θα σκοτώσει την ίδια ή την οικογένειά της ή θα διαδώσει ότι εκείνη τον επιθυμεί ερωτικά, κατάφερε να κάμψει την αντίστασή της».

• Σύμφωνα με το βούλευμα αυτή ήταν η αρχή του μαρτυρίου για τη 12χρονη. Ένα μαρτύριο που περιγράφεται λεπτομερώς με το παιδί να οδηγείται μέσα σε αυτοκίνητα σε απόμερα σημεία, κοντά σε σταθμούς Μετρό ή και σε δωμάτια οίκων ανοχής για να ικανοποιηθούν οι παιδοβιαστές που πλήρωναν 50 ευρώ για να βιάσουν την 12χρονη.

Για την μητέρα της 12χρονης οι δικαστές που εξέδωσαν το βούλευμα παραπομπής σημειώνουν πως «εξώθησε την ανήλικη κόρη της στην πορνεία, υπέθαλψε και διευκόλυνε την πορνεία αυτής, προτρέποντας και εξαναγκάζοντάς την, αλλά και δημιουργώντας, με πράξεις και παραλείψεις της, τις κατάλληλες συνθήκες και περιστάσεις για τη συνέχιση της εν λόγω κατάστασης, ήτοι με το να την προτρέπει ευθέως, αλλά και να της ζητά συνεχώς και επιτακτικά να ανευρίσκει χρήματα για την καθημερινή διαβίωσή της και της οικογένειάς της, χωρίς να ελέγχει την προέλευσή τους και με το να της επιτρέπει να απουσιάζει μεγάλα χρονικά διαστήματα από την οικία τους, παρά το νεαρόν της ηλικίας της».

• Όσον αφορά στον «Μιχάλη» στη δικογραφία αναφέρεται πως προωθούσε το κινητό της 12χρονης σε μέλη συγκεκριμένου chat. «Ο εν λόγω κατηγορούμενος φρόντιζε να ενημερώνει τους υποψήφιους “πελάτες” να διευκρινίζουν στην ανήλικη, όταν πήγαιναν στα ραντεβού, πως ήταν “από τον Μιχάλη”, ώστε να λαμβάνει μέρος του ποσού ως αμοιβή».

Ο «εγκέφαλος» της δυσώδους υπόθεσης Ηλίας Μίχος φέρεται και ενώπιον του Δικαστηρίου να τηρήσει την ίδια στάση που είχε από την σύλληψη του, τον Οκτώβριο του 2022, μετά από καταγγελία συγγενικού προσώπου της 12χρονης.

Ο Μίχος είχε απολογηθεί ισχυριζόμενος ότι η εμπλοκή του αφορά μόνο τις περίπου 5 «συνευρέσεις» που είχε με την 12χρονη «με τη συναίνεση της». Ο γνωστός επιχειρηματίας του Κολωνού απολογούμενος φέρεται να αρνήθηκε τα περί μαστροπείας, να δήλωσε πως εν έχει την παραμικρή σχέση με τα «ραντεβού της φρίκης» σε αυτοκίνητα και οίκους ανοχής , ενώ φαίνεται να εκτίμησε πως για την εκπόρνευση της ανήλικης υπαίτια ήταν η μητέρα της.

• Από την πλευρά της, η μητέρα της 12χρονης αρνείται όσα τις αποδίδουν οι αρχές, ισχυριζόμενη πως δεν έχει καμία ανάμειξη στην τραγωδία που βίωνε το παιδί της, ισχυρισμό τον οποίο επαναλαμβάνει σε όλες τις καταθέσεις της και η ανήλικη κόρη της. Την κατηγορουμένη στηρίζουν από την πρώτη στιγμή τα ενήλικα παιδιά της, τα οποία θεωρούν ανεπιφύλακτα την μητέρα τους αθώα.

Η μητέρα επανειλημμένα αναφέρει πως όταν συνειδητοποίησε όσα βίωνε η κόρη της από τον Ηλία Μίχο «ήμουν η πρώτη που ξεκίνησα να μαζεύω ενοχοποιητικά στοιχεία εις βάρος του ώστε να γλυτώσω το παιδί μου».

Η γυναίκα φαίνεται να υποστηρίζει πως το σφάλμα της ήταν ότι δεν αντιλήφθηκε τι βίωνε το παιδί της, ενώ τονίζει πως η ίδια έκανε καταγγελία στο Ανηλίκων όταν κατάλαβε τι συμβαίνει. Να σημειωθεί ότι στην υπόθεση εμπλέκονται και άλλα πρόσωπα για τα οποία διενεργείται δεύτερη ανάκριση. Συνολικά στην παρούσα και στην υπό διερεύνηση από Ανακριτή υπόθεση, οι κατηγορούμενοι φθάνουν τους 40, με την συντριπτική πλειονότητα να βρίσκεται υπό κράτηση.

• Η δικογραφία για τη «φρίκη του Κολωνού» διαχωρίστηκε πριν από μήνες, ώστε να μην τεθούν ζητήματα με τα όρια προφυλάκισης των 26 που σήμερα θα βρεθούν στο εδώλιο και να μπορέσει να συνεχιστεί η έρευνα για άλλα πρόσωπα που κατονομάστηκαν από την 12χρονη ως «πελάτες»- παιδοβιαστές.

Η δίκη θα ξεκινήσει σε αίθουσα του ΜΟΔ και στην συνέχεια θα μεταφερθεί σε αίθουσα στο ισόγειο του Εφετείου που παραχωρήθηκε, για τρεις ημέρες την εβδομάδα, καθώς είναι πολυπρόσωπη και απαιτείται μεγάλος χώρος για να μπορεί να εξελιχθεί ομαλά.